Sanığın Kanuni Temsilcisi veya Eşinin Duruşmaya Kabulü ve Dinlenmesi Dilekçesi | CMK 155 Word

Kısa cevap: CMK m.155 uyarınca ceza davasındaki sanığın kanuni temsilcisine duruşma gün ve saati bildirilir; kanuni temsilci duruşmaya kabul edilir ve isterse mahkemece dinlenebilir. Sanığın eşi de ayrıca tebligat yapılması şartı aranmadan duruşmaya kabul edilir ve istemi üzerine dinlenebilir. Kanuni temsilci veya eş, bu hükümle müdafi ya da davanın tarafı hâline gelmez; sanığın savunmasının yerine geçemez. Başvuru, davayı gören ceza mahkemesine yapılır ve temsilcilik veya evlilik sıfatını gösteren gerçek belge, duruşma bilgisi ve dinlenme talebinin somut amacı açıkça belirtilir.

Güncelleme: 5 Ekim 2026 · Hukuki dayanak: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.155; duruşma hazırlığı bakımından m.175/2.

Bu dilekçe hangi somut ihtiyaç için hazırlanmıştır?

Bu örnek, hakkında kamu davası açılmış bir sanığın kanuni temsilcisinin duruşma gün ve saatinden haberdar edilmesini, duruşmaya alınmasını ve talebi varsa mahkemece dinlenmesini sağlamak için hazırlanmıştır. Aynı şablon, sanığın eşinin duruşmaya kabulü ve istem üzerine dinlenmesi için de uyarlanabilir. İki sıfatın kanuni düzeni tamamen aynı değildir: kanuni temsilciye duruşma gün ve saati bildirilir; eş ise tebligat yapılmaksızın birinci fıkradaki hazır bulunma ve dinlenme imkânından yararlanır.

Dilekçe özellikle mahkemenin duruşma günü belirlediği kovuşturma evresi içindir. Soruşturma aşamasında henüz sanık ve duruşma bulunmadığından CMK m.155 başlığıyla savcılığa genel bir bildirim talebi yöneltilmesi doğru olmaz. İddianamenin kabulünden sonra mahkeme duruşma gününü belirler ve duruşmada hazır bulunması gereken kişileri çağırır. Kanuni temsilciye yapılacak bildirim de bu duruşma hazırlığı içinde değerlendirilir.

Başvuru, soyut biçimde “yakınıyım, içeri alınmak istiyorum” dememelidir. Başvurucunun kanuni temsilci mi eş mi olduğu, bu sıfatın hangi belgeyle doğrulandığı, dosyanın esas numarası, duruşmanın tarihi ve dinlenme isteniyorsa mahkemeye açıklanacak konunun savunmayla bağlantısı yazılmalıdır. Sanık ergin ve kısıtlı değilse anne veya baba olmanın tek başına kanuni temsilcilik sıfatı yaratıp yaratmadığı somut belgeye göre değerlendirilir; akrabalık ile kanuni temsilcilik birbirine karıştırılmaz.

CMK 155 hükmü tam olarak hangi üç işlemi düzenler?

CMK m.155/1, kanuni temsilci bakımından birbirinden ayrılması gereken üç işlem öngörür. Birincisi, duruşma gün ve saatinin bildirilmesidir. İkincisi, kanuni temsilcinin duruşmaya kabul edilmesidir. Üçüncüsü ise kanuni temsilcinin istemi üzerine dinlenebilmesidir. Bildirim yapılması, kişinin otomatik olarak dinlendiği anlamına gelmez; dinlenme için istem ortaya konulmalı ve mahkeme duruşmayı yönetme yetkisi içinde bu kişiyi dinlemelidir.

Kanundaki “dinlenebilir” ifadesi, dinlenmenin istem üzerine değerlendirileceğini gösterir. Dilekçede hangi konunun açıklanacağı belirtilmezse talep belirsiz kalabilir. Açıklanmak istenen husus sanığın kişisel durumu, bakım ve destek koşulları, sağlık veya iletişim ihtiyacı, temsil ilişkisinin kapsamı ya da savunmanın hazırlanmasına etkili gerçek bir olgu olabilir. Dosyada bulunmayan olay, tanıklık veya uzmanlık bilgisi üretilmemelidir.

Kanuni temsilcinin dinlenmesi, her durumda tanık sıfatıyla yeminli delil anlatımı değildir. Mahkeme kişiyi CMK m.155 kapsamında ilgili sıfatıyla dinleyebilir. Kişinin olayın görgü tanığı olduğu ileri sürülecekse tanık listesi, çağrı, çekinme, yemin ve soru usulü ayrıca gündeme gelir. CMK m.155 başvurusu, tanık gösterme sürecinin yerine kullanılmamalıdır.

Kanuni temsilci kimdir ve sıfat nasıl doğrulanır?

Kanuni temsilci, temsil yetkisini özel vekâlet sözleşmesinden değil kanundan veya kanuna dayalı yetkili makam kararından alan kişidir. Somut olayda veli, vasi veya kanuni temsil yetkisi veren başka bir karar söz konusu olabilir. Mahkeme, başvurucunun bu sıfatını nüfus kaydı, velayet kaydı, vesayet makamı kararı, vasi atama kararı ve yetkinin devamını gösteren güncel belgeler üzerinden denetler.

Sanığın annesi, babası, çocuğu, kardeşi veya başka bir yakını olmak her olayda kanuni temsilci sıfatıyla aynı değildir. Ergin ve hakkında kısıtlama kararı bulunmayan sanık yönünden sırf ebeveynlik ilişkisine dayanarak “kanuni temsilci” başlığı kullanılması hatalı olabilir. Başvurucu yalnız eş ise ikinci fıkraya; yalnız akraba ise başka bir özel hüküm yoksa genel aleniyet ve duruşma düzeni kurallarına göre değerlendirilir.

Vasi veya başka bir temsilci başvuruyorsa atama kararının dosya ve karar numarası, kesinleşme ya da görev süresinin güncel durumu ve temsil yetkisinin kapsamı yazılmalıdır. Görev süresi bitmiş, kaldırılmış veya sınırlı bir karara dayanılmamalıdır. Belge aslının dosyada bulunmadığı hâllerde onaylı veya doğrulanabilir örnek eklenir; kişisel veriler yalnız dosya için gerekli ölçüde sunulur.

Sanığın eşi için tebligatsız uygulanma ne anlama gelir?

CMK m.155/2, sanığın eşi hakkında birinci fıkra hükmünün tebligat yapılmaksızın uygulanacağını söyler. Bu düzenleme, eşe ayrıca duruşma davetiyesi çıkarılmasını bir ön koşul olmaktan çıkarır. Eş, duruşma gününü başka bir yolla öğrenmişse evlilik sıfatını doğrulayarak duruşmaya kabul edilmeyi ve dinlenmeyi isteyebilir. Kanun eşe mutlaka resen tebligat yapılacağını söylemez.

“Tebligat yapılmaksızın” ifadesi, eşin duruşmaya girebilmesi için hiçbir kimlik veya sıfat denetimi yapılamayacağı anlamına gelmez. Mahkeme, başvurucunun kimliğini ve sanıkla evlilik bağını doğrulayabilir. Evliliğin sona erdiği veya sıfatın tartışmalı olduğu hâllerde güncel nüfus kaydı ya da ilgili karar önem taşır. Eski eş, salt geçmiş evlilik nedeniyle m.155/2 kapsamındaki güncel eş sıfatına dayanamaz.

Eşin duruşmada hazır bulunması sanığın sorgusu, müdafi yardımı veya savunma hakkının yerine geçmez. Eş, sanığın müdafii gibi hukuki savunma yapmaz ve yalnız bu sıfatla dosyanın bütün belgelerine sınırsız erişim kazanmaz. Bununla birlikte m.155/2 kapsamında duruşmaya kabul edilme ve istem üzerine dinlenme talebi açıkça kayda geçirilebilir.

Başvuru hangi mahkemeye ve ne zaman sunulur?

Dilekçe, ceza davasını gören mahkemeye dosyanın esas numarasıyla sunulur. Asliye ceza, ağır ceza veya özel görevli başka bir ceza mahkemesi söz konusu olabilir; üst başlık dosya üzerindeki gerçek mahkeme adıyla doldurulur. Savcılık soruşturma numarasıyla m.155 başvurusu yapmak yerine, iddianamenin kabulünden sonra oluşan mahkeme esas numarası kullanılmalıdır.

Başvuru için m.155 içinde günle hesaplanan ayrı bir hak düşürücü süre yoktur. Ancak amaç duruşma bildirimi, kabul ve dinlenme olduğundan dilekçe mümkünse duruşmadan önce sunulur. Duruşma günü yeni öğrenilmişse aynı gün de talep kayda geçirilebilir. Son dakikaya bırakılan başvuru, temsil belgesinin incelenmesini veya kişinin mahkeme salonuna kabul işlemini zorlaştırabilir.

Kanuni temsilciye bildirim hiç yapılmamışsa, dosyadaki tebligat ve adres kayıtları gösterilerek yeni veya devam eden duruşma gününün usulüne uygun bildirilmesi istenir. Eş yönünden ise “bana tebligat yapılmadı” gerekçesi tek başına m.155/2 talebinin reddi nedeni değildir; hüküm eş bakımından tebligatsız uygulamayı düzenler. Dilekçede bu iki hukuki durum ayrı talepler hâlinde kurulmalıdır.

Duruşmaya kabul ve dinlenme talebi nasıl somutlaştırılır?

Mahkemenin önünde dosyayla ilgisi anlaşılmayan uzun bir aile anlatısı kurulması talebi güçlendirmez. Kanuni temsilci veya eş, önce sıfatını ve hangi duruşmaya katılmak istediğini belirtir. Dinlenme isteniyorsa açıklanacak konular kısa başlıklarla yazılır. Örneğin sanığın temsil ve bakım ilişkisi, sağlık durumuna ilişkin dosyada mevcut kayıt, iletişim veya barınma koşulu ya da mahkemenin soracağı kişisel duruma ilişkin bilgiler gösterilebilir.

Dinlenme talebi, sanığın suçsuz olduğuna ilişkin sonuç cümlesinden ibaret olmamalıdır. Başvurucu olayı görmüşse bu durum ayrıca tanık usulüne göre değerlendirilir. Hukuki görüş sunacaksa müdafi sıfatı bulunup bulunmadığı önemlidir. CMK m.155’in amacı, sanığın kanuni temsilcisi ile eşinin duruşmada hazır bulunma ve gerektiğinde açıklama yapma imkânını düzenlemektir; bu kişilere hâkim, savcı, müdafi veya bilirkişi işlevi vermez.

Duruşmanın kapalı yapılmasına karar verilmişse kabul talebi ayrıca mahkemenin kapalı duruşma kararı ve özel usul hükümleriyle birlikte değerlendirilir. Dilekçe, aleniyetin sınırlarını kaldıran otomatik bir sonuç ileri sürmemelidir. Mahkeme salonunun düzeni ve güvenliği için yapılan kimlik kontrolü de m.155 hakkının inkârı sayılmaz; sorun, sıfat doğrulandığı hâlde kanuni talebin gerekçesiz biçimde hiç değerlendirilmemesidir.

Başvuruya hangi belgeler eklenmelidir?

• Mahkemenin tam adı, esas numarası ve biliniyorsa duruşma tarih-saatini gösteren UYAP evrakı veya çağrı kaydı.
• Kanuni temsilci başvuruyorsa velayet, vesayet veya temsil yetkisini gösteren güncel ve doğrulanabilir belge.
• Eş başvuruyorsa kimlik ve gerektiğinde güncel evlilik bağını gösteren kayıt.
• Sanığın kimliği ile başvurucunun sanıkla ilişkisinin dosyada doğru eşleştirilmesini sağlayan bilgiler.
• Daha önce bildirim yapılmadığı ileri sürülüyorsa dosyadaki tebligat evrakı, adres kaydı veya UYAP safahatı.
• Dinlenme isteniyorsa açıklanacak somut konuları destekleyen mevcut sağlık, bakım, temsil veya iletişim belgesi.
• Önceki kabul talebi reddedilmişse gerçek tarih, görevli bilgisi ve varsa yazılı karar ya da duruşma tutanağı.

Ekler, gereksiz kişisel veri içermeyecek şekilde seçilmelidir. Başka kişilerin sağlık, adres veya iletişim kayıtları dilekçeye sırf anlatımı uzatmak için eklenmez. Mahkemenin dosyasında zaten bulunan belgeye tarih ve evrak adıyla atıf yapılabilir; fakat sıfatın tereddütsüz doğrulanması için gerekli güncel belge ayrıca sunulabilir.

Örnek CMK 155 kanuni temsilci veya eş duruşma dilekçesi

[…..] CEZA MAHKEMESİNE

DOSYA NO: [Esas numarası]
SANIK: [Ad ve soyad]
TALEPTE BULUNAN: [Kanuni temsilci veya eşin adı-soyadı, adresi]
SIFATI: [Kanuni temsilci – temsil dayanağı / sanığın eşi]
MÜDAFİ: [Varsa adı-soyadı ve adresi]
KONU: CMK m.155 uyarınca [kanuni temsilciye duruşma gün ve saatinin bildirilmesi], başvurucunun duruşmaya kabulü ve istemi üzerine belirtilen konularda dinlenmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Mahkemenizin yukarıda esas numarası yazılı dosyasında [ad-soyad] sanık sıfatıyla yargılanmaktadır. Başvurucu olarak sanığın [kanuni temsilcisiyim / eşiyim]. Bu sıfatımı gösteren [vesayet-velayet kararı, güncel nüfus kaydı veya diğer gerçek belge] Ek-1’dedir.

2. Dosyada [tarih] günü saat [saat] için duruşma belirlenmiştir. [Kanuni temsilci seçeneği:] Duruşma gün ve saati tarafıma henüz bildirilmemiştir / dosyadaki [tarih ve evrak] kaydı güncel değildir. CMK m.155/1 gereğince bildirimin [doğru adres/UETS bilgisi] üzerinden yapılmasını talep ederim.

3. [Eş seçeneği:] CMK m.155/2, sanığın eşi hakkında birinci fıkra hükmünün tebligat yapılmaksızın uygulanmasını düzenlemektedir. Bu nedenle ayrıca davetiye çıkarılmış olmasını ön koşul saymadan, eş sıfatımın doğrulanmasıyla duruşmaya kabulümü talep ederim.

4. Duruşmada hazır bulunma istemim, sanığın müdafii yerine geçme veya savunmasını üstlenme talebi değildir. Sanığın kanuni temsilcisi/eşi sıfatıyla yargılamayı takip etmek ve mahkemenin soruları bulunursa cevap vermek istiyorum.

5. CMK m.155 kapsamında dinlenme talebimin konusu şunlardır: [yalnız gerçek ve dosyayla bağlantılı konuları yazın; örneğin temsil ilişkisinin kapsamı, bakım-destek koşulu, dosyada mevcut sağlık kaydının güncel durumu veya sanığın kişisel hâli]. Bu açıklamalar olay tanıklığı ya da uzman görüşü olarak sunulmamaktadır. Mahkeme farklı bir usul sıfatı belirlerse ilgili hükümlerin uygulanması saklıdır.

6. Başvurucunun sıfatı, kabul ve dinlenme talebi ile mahkemenin bu konuda vereceği kararın duruşma tutanağına açıkça geçirilmesini talep ederim.

HUKUKİ NEDENLER: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.155, m.175 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Nüfus kaydı; velayet, vesayet veya temsil kararı; UYAP duruşma ve tebligat kayıtları; ilgili sağlık, bakım veya temsil belgeleri; duruşma tutanağı ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; [kanuni temsilci seçeneğinde duruşma gün ve saatinin tarafıma bildirilmesine], CMK m.155 uyarınca [kanuni temsilci/eş] sıfatımla duruşmaya kabulüme, istemim üzerine yukarıda sınırları gösterilen gerçek konularda dinlenmeme ve talebim hakkında verilecek kararın duruşma tutanağına geçirilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih]

Talepte bulunan
[Ad-soyad]
[Kanuni temsilci / eş]
[İmza / E-imza]

Düzenlenebilir Word dilekçe örneğini indirin. Köşeli alanları gerçek dosya, sıfat ve belge bilgileriyle doldurun; size uymayan kanuni temsilci veya eş seçeneklerini silin.

Dilekçe sunulduktan sonra hangi kayıtlar kontrol edilir?

Öncelikle evrakın doğru mahkeme ve esas numarasına işlendiği doğrulanır. Kanuni temsilci için duruşma gün ve saatinin bildirim işlemi, tebligat çıkarma kaydı ve tebliğ sonucu incelenir. Eş yönünden ayrıca tebligat şartı aranmadığı için duruşma günü kimlik ve evlilik sıfatını gösterecek belgenin hazır bulundurulması önemlidir.

Duruşma günü başvurucu mahkeme kalemine veya salon görevlisine kimliğini ve dosya bilgisini bildirir. Kabul veya dinlenme talebi daha önce dilekçeyle sunulmuşsa evrak tarih ve numarası belirtilir. Talep sözlü olarak da yinelenebilir; başvurucunun sıfatı, dinlenme istemi ve mahkemenin kararı duruşma tutanağına açık biçimde geçirilmelidir.

Mahkeme başvurucuyu dinlerse anlatımın hangi sıfatla alındığı tutanaktan kontrol edilir. CMK m.155 kapsamında ilgili sıfatıyla dinlenme ile tanık dinlenmesi karıştırılmamalıdır. Talep reddedilirse gerekçe ve tutanak edinilir. Tek başına m.155 dilekçesi için bağımsız, her olayda aynı süreli bir kanun yolu varsayılmaz; ret kararının niteliği, hükme etkisi ve mevcut kanun yolu dosya belgesi üzerinden değerlendirilir.

CMK 155 başvurularında sık yapılan somut hatalar

• Sanık henüz soruşturma aşamasındayken, mahkeme ve duruşma bulunmadan m.155 dilekçesi sunmak.
• Anne, baba veya başka bir yakını belge olmadan otomatik kanuni temsilci kabul etmek.
• Eş bakımından kanunun tebligatsız uygulama kuralını görmeyip yalnız davetiye çıkarılmasını istemek.
• Kanuni temsilciye bildirim, duruşmaya kabul ve istem üzerine dinlenme işlemlerini tek bir belirsiz talepte birleştirmek.
• Dinlenmek istenen konuyu açıklamadan yalnız “beyanlarım alınsın” demek.
• CMK m.155 dinlenmesini yeminli tanık anlatımıyla aynı kabul etmek.
• Kanuni temsilci veya eşin müdafi yerine geçebileceğini ya da savunmayı üstlenebileceğini varsaymak.
• Eski veya görev süresi bitmiş vesayet kararını güncel temsil belgesi gibi kullanmak.
• Kapalı duruşma kararı veya özel koruma tedbirleri bulunduğu hâlde bunları görmezden gelmek.
• Talep ve mahkeme kararının duruşma tutanağına geçirilmesini istememek.
• Dilekçedeki alternatif seçenekleri silmeyip birbiriyle çelişen sıfatlar bırakmak.
• Dosyada bulunmayan sağlık, bakım, iletişim veya olay bilgisi üretmek.

Sık sorulan sorular

1. Sanığın annesi veya babası her zaman kanuni temsilci midir?

Hayır. Küçük sanıkta velayet, kısıtlı sanıkta vesayet veya başka bir temsil kararı önemlidir. Ergin ve kısıtlı olmayan sanık yönünden yalnız anne veya baba olmak otomatik kanuni temsilcilik sonucu doğurmaz; sıfat güncel belgeyle doğrulanır.

2. Sanığın eşine mutlaka duruşma davetiyesi gönderilir mi?

CMK m.155/2, eş hakkında birinci fıkra hükmünün tebligat yapılmaksızın uygulanacağını düzenler. Bu nedenle ayrıca davetiye çıkarılması eşin duruşmaya kabulü ve istem üzerine dinlenmesi için kanuni ön koşul değildir.

3. Eş duruşma tarihini nasıl öğrenebilir?

Eş, sanık veya müdafiden, dosya kayıtlarından ve yetkili olduğu ölçüde UYAP üzerinden bilgi edinebilir. Duruşma tarihi öğrenildikten sonra dosya numarası, kimlik ve evlilik sıfatını gösteren güncel kayıtla mahkemeye başvurabilir.

4. Kanuni temsilci duruşmada mutlaka dinlenir mi?

Kanun, kanuni temsilcinin istemi üzerine dinlenebileceğini söyler. Talebin ve açıklanacak konunun mahkemeye bildirilmesi gerekir. Mahkeme duruşmayı yönetme yetkisi içinde talebi değerlendirir ve kararını tutanağa geçirir.

5. CMK 155 kapsamında dinlenen kişi tanık sayılır mı?

Kendiliğinden tanık sayılmaz. Kişi kanuni temsilci veya eş sıfatıyla dinlenebilir. Olay hakkında görgü bilgisi tanık delili olarak kullanılacaksa tanık çağırma, çekinme, yemin ve soru kuralları ayrıca uygulanır.

6. Kanuni temsilci sanığın yerine savunma yapabilir mi?

Hayır. Sanığın savunması ve müdafiin hukuki yardımı ayrı kurumlardır. Kanuni temsilci hazır bulunabilir ve istemi üzerine dinlenebilir; bu yetki sanığın sorgusunu veya müdafi görevini devraldığı anlamına gelmez.

7. Evlilik sona ermişse eski eş CMK 155/2’den yararlanabilir mi?

Hüküm sanığın eşini esas alır. Evlilik sona ermişse güncel eş sıfatına dayanılması mümkün değildir. Başka bir usul sıfatı veya açık duruşmayı izleme imkânı varsa o düzen ayrı değerlendirilir.

8. Talep duruşma günü sözlü yapılabilir mi?

Evet, duruşmada sözlü talep tutanağa geçirilebilir. Bununla birlikte sıfat belgesi ve dinlenme konusunun önceden dilekçeyle sunulması, mahkemenin inceleme yapmasını ve talebin eksiksiz kayda bağlanmasını kolaylaştırır.

9. Mahkeme eş veya temsilciyi salona almazsa ne yapılır?

Kimlik ve sıfat belgesiyle talep yinelenir; ret gerekçesinin ve istemin duruşma tutanağına geçirilmesi istenir. Uygulanacak kanun yolu, ret kararının niteliği ve hükme etkisi görülmeden tek bir süre veya başvuru türü varsayılmamalıdır.

10. Kanuni temsilci ile eş kanun yoluna da başvurabilir mi?

CMK m.262, şüpheli veya sanığın yasal temsilcisi ve eşine, şüpheli veya sanığa açık kanun yollarına süresi içinde kendiliklerinden başvurma imkânı tanır. Bu hüküm m.155’teki duruşmaya katılma ve dinlenme düzeninden ayrı değerlendirilir.

Resmî kaynaklar ve ilgili yazılar

• Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
• Adalet Bakanlığı Ceza Muhakemesi Kanunu PDF – m.155 ve m.175
• Duruşma günü verildi ne demek?
• İddianamenin kabulünden sonra ceza davası
• Duruşmaya SEGBİS ile katılma talep dilekçesi
• Kaçak sanığın sorgusu yapılmadan mahkûmiyet
• Duruşma zaptı ve tutanak kontrolü

Avukat Halil Bakırcı – Mersin Barosu sicil no: 3472. Türkiye genelindeki ceza dosyalarına ilişkin çalışmalar Mersin merkezli yürütülür. Fiziki ofis: İhsaniye Mahallesi 4903 Sokak Profit İş Merkezi 3/14 Akdeniz/Mersin.