Beraat Hükmünde Dayanak Beraat Nedeninin Gösterilmesi Talep Dilekçesi | CMK 230/2 Word

Kısa cevap: Ceza mahkemesi beraat hükmü kuracaksa gerekçede yalnız “yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığı” benzeri genel bir sonuç yazılması her dosya için yeterli değildir. CMK m.230/2, beraat hükmünün gerekçesinde CMK m.223/2’deki beş beraat nedeninden hangisine dayanıldığının gösterilmesini emreder. Sanık veya müdafi; dosyadaki gerçek delil durumunu açıklayıp uygun bendin gerekçede açıkça belirtilmesini, birden çok bağımsız neden varsa her birinin ayrı değerlendirilmesini hükümden önce isteyebilir. Mahkeme bu dilekçeyle bağlı değildir; başvuru beraati veya belirli bir bendin kabulünü garanti etmez.

CMK 230/2 beraat gerekçesi talebi ne sağlar?

Bu başvurunun hedefi “beraat istiyorum” cümlesini tekrarlamak değildir. Amaç; savunmanın hangi maddi ve hukuki nedene dayandığını, bu nedenin CMK m.223/2’nin hangi bendiyle ilişkili olduğunu ve mahkemenin beraat sonucuna ulaşması hâlinde dayanak bendin gerekçede açıkça gösterilmesi gerektiğini dosya üzerinden somutlaştırmaktır. Böylece fiilin suç oluşturmaması ile sanığın fiili işlemediğinin belirlenmesi; kast veya taksirin bulunmaması ile hukuka uygunluk nedeni; kesin olumlu tespit ile ispat yetersizliği birbirine karıştırılmaz.

Beraat nedeninin doğru gösterilmesi yalnız teknik bir numaralandırma meselesi değildir. Örneğin “sanığın yüklenen fiili işlemediğinin sabit olması” CMK m.223/2-b kapsamında olumlu bir tespittir. “Yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması” ise m.223/2-e kapsamında ispatın yeterli düzeye ulaşmamasını ifade eder. Aynı sonuç kelimesi olan beraat kurulsa da gerekçenin maddi temeli farklıdır. Bu fark kararın anlaşılması, kanun yolu denetimi, başka yargılamalarla ilişkisi ve kişinin hakkında kurulmuş hükmün doğru okunması bakımından önem taşıyabilir.

Dilekçe, mahkemeden delillerin sonucunu peşinen kabul etmesini isteyecek biçimde yazılmamalıdır. Önce iddianamedeki fiil tanımlanır; ardından savunmanın dayandığı dosya kayıtları ve karşı deliller gösterilir. Her iddia gerçek tutanak, belge, rapor veya duruşma beyanıyla ilişkilendirilir. Dosyada olmayan kamera kaydı, tanık beyanı veya bilirkişi sonucu varmış gibi anlatılmaz. Mahkemenin delil takdiri saklı tutulurken, olası beraat gerekçesinin CMK m.223/2’deki doğru hukuki kategoriyle kurulması istenir.

Güncel kanuni dayanak: CMK 223/2 ve 230/2

Adalet Bakanlığı UYAP’ta yayımlanan güncel Ceza Muhakemesi Kanunu m.223/2’ye göre beraat kararı beş ayrı durumda verilir: yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmaması; suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması; kast veya taksirin bulunmaması; olayda bir hukuka uygunluk nedeninin bulunması; yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması. CMK m.230/2 ise beraat hükmünün gerekçesinde m.223/2’de belirtilen hâllerden hangisine dayanıldığının gösterilmesini zorunlu kılar.

Aynı hüküm TBMM’de yayımlanan 5271 sayılı Kanun metninde de görülebilir. CMK m.34 kararların gerekçeli yazılmasını, m.217 ise hükmün ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurda tartışılmış, hukuka uygun delillere dayanmasını düzenler. Dolayısıyla doğru bendin yazılması tek başına yeterli olmaz; bu bende neden ulaşıldığı da dosyadaki delil ve hukuki değerlendirmeyle açıklanmalıdır.

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2017/1838 E., 2017/8613 K. sayılı resmî UYAP içtihadında, isnat edilen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmaması nedeniyle CMK m.223/2-a uyarınca beraat gerekirken m.223/2-e bendine dayanılması ele alınmış ve hüküm düzeltilmiştir. Bu kayıt, her dosyada aynı usul sonucunun doğacağını göstermez; fakat doğru beraat nedeninin açıklanmasının sembolik olmadığını açıkça ortaya koyar.

Benzer biçimde Yargıtay’ın 1 Temmuz 2026 tarihli resmî karar kaydında da suçun unsurlarının oluşmaması nedeniyle CMK m.223/2-a kapsamında beraat gerekmesine rağmen m.223/2-e bendine dayanılması düzeltilmiştir. Somut dosyada uygulanacak bent, bu kararların başlığından kopyalanmaz; iddianamede anlatılan fiil, suç tipinin unsurları ve duruşmada ortaya konulan deliller birlikte değerlendirilir.

CMK 223/2’deki beş beraat nedeni nasıl ayrılır?

Fiilin kanunda suç olarak tanımlanmaması: m.223/2-a

İddianamede sanığa yüklenen maddi davranış gerçekleşmiş kabul edilse bile bu davranış suç tipinin kanuni unsurlarını karşılamıyorsa veya kanunda suç olarak düzenlenmemişse bu bent gündeme gelir. Burada savunmanın merkezi, sırf delil yetersizliği değil hukuki tipikliktir. Dilekçede isnat edilen fiilin hangi unsuru karşılamadığı açıkça gösterilmeli; farklı bir fiil varmış gibi savunma kurulmadan, iddianamedeki anlatım ile sevk maddesi karşılaştırılmalıdır.

Fiilin sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması: m.223/2-b

Bu bent, sanığın fiili işlemediğine ilişkin olumlu bir belirlemenin dosya delilleriyle kurulabildiği hâllere yöneliktir. Örneğin kimlik karışıklığını gideren doğrulanmış kayıt, fiil anındaki başka yerde bulunmayı kesin biçimde gösteren delil veya failin başka kişi olduğunu ortaya koyan güvenilir kayıt bu değerlendirmede önem taşıyabilir. Ancak her çelişki otomatik olarak m.223/2-b sonucunu doğurmaz; olumlu tespitin hangi delil zincirine dayandığı somutlaştırılmalıdır.

Kast veya taksirin bulunmaması: m.223/2-c

Fiil sanık tarafından gerçekleştirilmiş olabilir; fakat suçun manevi unsuru oluşmamışsa m.223/2-c değerlendirilir. Suç tipinin kast mı, taksir mi gerektirdiği ve dosyadaki olayın manevi unsurla ilgili hangi kaydı içerdiği ayrılır. “Kast yoktur” biçimindeki soyut cümle yerine sanığın bilgisi, iradesi, öngörüsü ve ilgili suç tipinin aradığı özel amaç bakımından gerçek deliller gösterilir.

Hukuka uygunluk nedeninin bulunması: m.223/2-d

Meşru savunma, hakkın kullanılması, kanun hükmünün yerine getirilmesi veya ilgilinin rızası gibi somut olaya uygulanabilir bir hukuka uygunluk nedeni varsa bu bent gündeme gelebilir. Hukuka uygunluk nedeni, kusurluluğu kaldıran veya azaltan nedenlerle karıştırılmamalıdır. Dilekçede saldırı, savunmanın zorunluluğu ve orantısı ya da ilgili diğer koşullar gerçek olay kayıtlarıyla açıklanır; koşullar gerçekleşmiş gibi varsayım kurulmaz.

Suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması: m.223/2-e

İddia, mahkûmiyet için gerekli kesinlikte ispatlanamamışsa m.223/2-e kapsamında beraat söz konusu olur. Delillerin sanığın işlemediğini olumlu biçimde kanıtlaması şart değildir; yüklenen suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmamıştır. Tanık anlatımındaki giderilemeyen belirsizlik, teknik kaydın faili teşhise elvermemesi veya delil zincirinin alternatif açıklamayı dışlamaması somut dosyada bu değerlendirmeye katkı sağlayabilir. Yine de dilekçede yalnız “şüpheden sanık yararlanır” denilmemeli, hangi ispat boşluğunun neden giderilemediği gösterilmelidir.

CMK 223/2-b ile 223/2-e arasındaki kritik fark

Uygulamada en sık karıştırılan ayrım b ve e bentleridir. B bendinde mahkeme, sanığın yüklenen fiili işlemediğinin sabit olduğu sonucuna ulaşır. E bendinde ise fiilin sanık tarafından işlendiği ispatlanamamıştır. Birincisi olumlu bir masumiyet tespitine, ikincisi mahkûmiyet için gereken ispat seviyesine ulaşılamamasına dayanır. Her iki durumda sonuç beraattir; buna rağmen gerekçede hangisinin uygulandığı açık olmalıdır.

Bu ayrımı kurarken savunma, istediği bendi kişisel tercih gibi sunmamalıdır. Alibi kaydı varsa kaynağı ve doğrulama yöntemi; kimlik karışıklığı iddiası varsa teşhis süreci ve karşılaştırma kaydı; ispat yetersizliği varsa delil zincirindeki kopukluk belirtilir. CMK 193/2 kapsamında sanık hazır olmadan beraat veya düşme talebi, sanığın yokluğunda hangi kararların verilebileceğine ilişkindir; CMK 230/2 dilekçesi ise kurulacak beraat hükmünün nedeninin gerekçede doğru gösterilmesine yönelir.

Dosyada birden çok bağımsız beraat nedeni tartışılabilir. Örneğin öncelikle fiilin suç oluşturmaması, bunun kabul edilmemesi hâlinde isnadın sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması ileri sürülebilir. Böyle bir durumda dilekçe, çelişkili kesin sonuçlar kurmak yerine talepleri hukuki sırayla ve alternatifli biçimde açıklar. Mahkeme hangi nedene dayandığını kendisi belirler; başvuru, kararın m.223/2’deki kategoriyi ve gerekçesini görünür kılmasını ister.

Başvuru hangi makam ve aşamada yapılır?

Hüküm kurulmamışsa dilekçe yargılamayı yürüten ceza mahkemesine sunulur. Asliye ceza, ağır ceza veya özel görevli ceza mahkemesi olduğu doğru yazılır; esas numarası ve sanık sıfatı kontrol edilir. En elverişli aşama genellikle deliller toplandıktan ve esas hakkındaki mütalaa açıklandıktan sonra savunmanın hangi beraat nedenine dayandığı belirginleştiğinde doğar. Esas hakkındaki mütalaaya karşı savunma dilekçesinde beraat talebi kurulurken, CMK m.230/2 uyarınca dayanak bendin gerekçede gösterilmesi ayrı bir sonuç istemi olarak eklenebilir.

Hüküm açıklanmış fakat gerekçeli karar henüz tebliğ edilmemişse yeni bir dilekçenin kısa karardaki sonucu değiştireceği varsayılmamalıdır. Mahkeme hükümle bağlıdır. Daha önce ileri sürülen savunmaların ve beraat nedeninin gerekçede açıkça ele alınmasını isteyen beyan sunulabilir; ancak bu beyan kanun yolu başvurusu değildir. Gerekçeli karar verildikten sonra yanlış veya belirsiz beraat nedeni görülürse, kararın kanun yoluna açıklığı, başvuru yetkisi, hukuki yarar, tebliğ tarihi ve yürürlükteki süre kuralları dosya özelinde incelenir.

Bu örnekte özel ve sabit bir “CMK 230/2 dilekçe süresi” yoktur. Hükümden önceki talep, savunma ve delil tartışması evresinde sunulur. Karar sonrası aynı dilekçeyi vermek istinaf veya temyiz süresini durdurmaz ya da uzatmaz. Kanun yolu süresi hakkında eski bilgiye güvenilmemeli; kararın tarihine, tebliğ şekline, kanun yolunun türüne ve güncel geçiş hükümlerine göre ayrı hesap yapılmalıdır.

Dilekçede hangi gerçek kayıtlar gösterilmelidir?

• İddianamenin tarih ve sayısı ile sanığa yüklenen somut fiil ve sevk maddesi.
• Esas hakkındaki mütalaa ve mütalaada mahkûmiyet ya da beraat yönünden ileri sürülen gerçek gerekçe.
• Sanığın veya müdafiin önceki savunma dilekçeleri ile belirleyici duruşma beyanları.
• Her delilin tam adı, tarihi, düzenleyeni, UYAP evrak sıra numarası ve ilgili sayfa veya zaman aralığı.
• Sanığın fiili işlemediğini olumlu gösterdiği ileri sürülen kayıtlar varsa bunların kaynağı ve doğrulama bilgisi.
• İspat yetersizliği ileri sürülüyorsa giderilemeyen çelişki, eksik bağ veya alternatif açıklamayı gösteren kayıtlar.
• Fiilin suç oluşturmaması savunmasında suç tipinin karşılanmadığı ileri sürülen kanuni unsur.
• Kast veya taksir yokluğu savunmasında manevi unsura ilişkin gerçek iletişim, davranış ve olay kayıtları.
• Hukuka uygunluk nedeni ileri sürülüyorsa şartlara ilişkin tutanak, görüntü, rapor veya tanık kaydı.
• Başvurunun UYAP gönderim ya da mahkeme teslim belgesi.

Dosyada henüz bulunmayan belge, ek listesinde mevcutmuş gibi gösterilmez. Bir kaydın getirtilmesi isteniyorsa kayıt sahibi, tarih aralığı, konu ve ispat edilmek istenen olgu ayrı yazılır. Dijital delilde yalnız ekran görüntüsüyle yetinilmesi hâlinde kaynağın, bütünlüğün ve zaman bilgisinin nasıl doğrulanacağı açıklanır. Bir tanığın ifadesinden alınan tek cümle, önceki ve sonraki açıklamalardan koparılarak kesin sonuç gibi kullanılmaz.

CMK 230/2 beraat hükmünde dayanak nedenin gösterilmesi talep dilekçesi örneği

CMK 230/2 beraat gerekçesi talep dilekçesini Word olarak indir

Başvurudan sonra nasıl takip yapılır?

Dilekçenin UYAP evrak numarası ve mahkeme kayıt tarihi saklanır. Bir sonraki duruşmada belgenin dosyaya alınıp alınmadığı, savunmanın dayandığı delillerin tartışılıp tartışılmadığı ve esas hakkındaki mütalaaya karşı yeterli süre ile açıklama fırsatı verilip verilmediği kontrol edilir. Yeni delil, ek rapor veya mütalaa gelirse eski dilekçenin bunları otomatik olarak kapsadığı düşünülmez; yeni kaydın beraat nedeni değerlendirmesine etkisi ayrıca açıklanır.

Hüküm açıklandığında kısa kararın beraat veya başka sonucu kaydedilir. Kısa kararda bendin söylenmemesi tek başına, yazılı gerekçeli karar görülmeden kesin bir değerlendirme yapılmasına elverişli değildir. Gerekçeli karar tebliğ edildiğinde karar başlığı, hüküm fıkrası ve gerekçe birlikte okunur; uygulanan m.223/2 bendi, bendin sözel karşılığı ve gerekçedeki delil değerlendirmesi karşılaştırılır.

Yanlış bent, bendin hiç gösterilmemesi veya gerekçenin dosyayla bağ kurmaması hâlinde kanun yolu ve hukuki yarar ayrı incelenir. Sanık beraat etmiş olsa dahi beraat nedeninin değiştirilmesini isteme bakımından başvuru hakkı ve somut hukuki yarar otomatik varsayılmaz. Başvuru ehliyeti, kararın niteliği, zarar görme olasılığı ve güncel içtihat değerlendirilmeden standart istinaf metni kullanılmaz. sanık savunma dilekçesi rehberi, ana savunmanın kurulmasına yardımcı olabilir; fakat karar sonrası kanun yolu analizinin yerine geçmez.

Somut hatalar ve son kontrol

• CMK m.223/2’nin bütün bentlerini yan yana bırakıp dosyaya uygun olmayan seçenekleri temizlememek.
• m.223/2-b’deki “işlemediğinin sabit olması” ile m.223/2-e’deki “işlediğinin sabit olmaması” ölçütlerini aynılaştırmak.
• Fiilin suç oluşturmaması savunmasında karşılanmayan kanuni unsuru göstermemek.
• Kast bulunmaması ile hukuka uygunluk nedenini aynı hukuki sebep gibi yazmak.
• İspat boşluğunu belirli delil veya çelişkiyle ilişkilendirmeden yalnız “şüpheden sanık yararlanır” demek.
• Dosyada bulunmayan alibi, kamera, tanık veya bilirkişi kaydını varmış gibi anlatmak.
• Esas hakkındaki mütalaanın tarihini ve dayanılan delili yanlış yazmak.
• Mahkemenin delil takdirini belirli bentle bağlamak veya beraati kesin sonuç gibi sunmak.
• Karar verildikten sonra bu dilekçenin kanun yolu süresini durdurduğunu varsaymak.
• Gerekçede bent yazılmış olmasını tek başına yeterli sayıp bende götüren delil ve hukuki açıklamayı denetlememek.

Sık sorulan sorular

1. Beraat kararında CMK 223/2 bendinin yazılması zorunlu mudur?

CMK m.230/2, beraat hükmünün gerekçesinde m.223/2’deki hâllerden hangisine dayanıldığının gösterilmesini ister. Bendin numarasıyla birlikte bu sonuca götüren hukuki ve maddi değerlendirmenin anlaşılması gerekir.

2. Sanığın fiili işlemediğinin sabit olması ile ispatlanamaması aynı mıdır?

Hayır. m.223/2-b sanığın fiili işlemediğinin olumlu biçimde sabit olmasına; m.223/2-e ise yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmamasına ilişkindir. Dosyadaki delil durumu hangi ayrımın uygulanacağını belirler.

3. Bir dosyada birden çok beraat nedeni ileri sürülebilir mi?

Evet, hukuken uyumlu ve gerçek kayıtlara dayalı nedenler birincil ve alternatif istem şeklinde açıklanabilir. Mahkeme gerçekleştiğini kabul ettiği nedeni ve dayanaklarını gerekçede gösterir.

4. Fiil suç değilse delil yetersizliğinden beraat istenir mi?

Öncelikli sorun tipiklikse m.223/2-a değerlendirilir. Delil yetersizliği anlamındaki m.223/2-e farklı bir nedendir. İddianamedeki fiil ile suç tipinin unsurları karşılaştırılmadan bent seçilmemelidir.

5. Kastın bulunmaması hangi beraat nedenidir?

Yüklenen suç bakımından kast veya taksirin bulunmaması m.223/2-c kapsamındadır. Suç tipinin hangi manevi unsuru aradığı ve somut kayıtların bu unsurla ilişkisi açıklanmalıdır.

6. Meşru savunma varsa hangi bent uygulanır?

Koşulları gerçekleşen bir hukuka uygunluk nedeni m.223/2-d kapsamında değerlendirilebilir. Meşru savunmanın saldırı, zorunluluk ve orantı gibi somut şartları gerçek deliller üzerinden kurulmalıdır.

7. Mahkeme yanlış beraat bendini yazarsa sonuç kendiliğinden değişir mi?

Her yanlışlık aynı usul sonucunu doğurmaz. Kararın kanun yoluna açıklığı, başvuru hakkı, hukuki yarar ve yanlışlığın niteliği dosya özelinde incelenir. Resmî Yargıtay kayıtlarında bazı yanlış bentler düzeltilmiştir.

8. Bu dilekçe esas hakkındaki mütalaaya cevap yerine geçer mi?

Tek başına geçmez. Mütalaadaki suç, fiil ve delil çıkarımlarına ayrı ayrı cevap verilmeli; CMK 230/2 talebi bu savunmanın sonuç bölümünde somut bir gerekçe istemi olarak kurulmalıdır.

9. Karar verildikten sonra bu dilekçeyi sunmak süreyi durdurur mu?

Hayır. Bu örnek istinaf veya temyiz başvurusu değildir ve kanun yolu süresini kendiliğinden durdurmaz. Tebliğ, karar tarihi, başvuru hakkı ve güncel süre kuralları ayrıca incelenmelidir.

10. Word örneği doğrudan mahkemeye sunulabilir mi?

Hayır. Gerçek esas numarası, iddianame, mütalaa, savunma, delil kimlikleri ve dosyaya uygun m.223/2 bendi yazılmalı; alternatif bentlere ait kullanılmayan paragraflar silinmeli ve ekler gerçek belgelerle eşleştirilmelidir.

Yazar ve kapsam

Bu içerik, beraat hükmü kurulması hâlinde CMK m.223/2’deki dayanak nedenin m.230/2 uyarınca gerekçede açıkça gösterilmesi talebine yöneliktir. Somut dosyanın iddianamesi, mütalaası, duruşma tutanakları ve delilleri incelenmeden kullanılmamalıdır. Başvurunun kabulü, beraat, belirli bir bendin uygulanması, kanun yolu, trafik veya sıralama sonucu garanti edilmez.