CMR Her Araç İçin Ayrı Taşıma Senedi Talep Dilekçesi

Araç bazında ayrı CMR taşıma senedi talebi ne zaman kullanılır?

Bir uluslararası karayolu sevkiyatının ticari siparişi tek olsa da yükleme birden fazla araca yapılabilir. Sipariş numarasının tekliği, bütün yükün tek fiziksel araçta bulunduğu anlamına gelmez. Bu durumda gönderici, her araç için ayrı CMR senedi düzenlenmesini yazılı olarak isteyerek belgelendirme tercihini taşıyıcıya açıklar. Talep, yükleme planındaki fiilî ayrımı belge düzenine taşır.

Başvurunun amacı taşıma senedinin genel özelliklerini anlatmak veya hasar tazminatı istemek değildir. İstenen işlem, gerçek yükleme düzenine uygun ayrı belgelerin hazırlanmasıdır. Bunun için araç sayısı ile her aracın taşıyacağı yük bölümünün önce belirlenmesi gerekir. Bütün paketlerin hangi araca verildiği henüz bilinmiyorsa kesinleşmemiş plan, tamamlanmış teslim kaydı gibi sunulmamalıdır.

CMR kapsamı, yalnızca belgenin üstünde CMR yazmasına bağlı değildir. M.1/1, ücret karşılığı karayolu eşya taşımasında teslim alma ve sözleşmede belirlenen teslim yerinin iki farklı ülkede bulunmasını ve ülkelerden en az birinin taraf devlet olmasını arar. Örneği kullanmadan önce taşımanın bu kapsam içinde olduğu doğrulanmalıdır. Yurt içi taşımaya, sırf form adı aynı diye bu uluslararası hüküm doğrudan uygulanmış sayılmaz.

CMR m.5/2 hangi hakkı düzenler?

CMR m.5/2, farklı araçlara yüklenecek eşya için ayrı taşıma senedi isteme hakkını göndericiye ve taşıyıcıya tanır. Aynı fıkra farklı eşya türleri ve ayrı partiler bakımından da düzenleme içerir. Buradaki dilekçe yalnızca araç bazındaki talebe odaklanır. Belgedeki gerekçe, bu nedenle gerçekten kullanılan farklı araçlar ve onlara ayrılan yüklerle kurulmalıdır.

Hükmün uygulanması için bütün sevkiyatın farklı alıcılara gitmesi şart değildir. Gönderici ve alıcı aynı kalırken yük farklı araçlara yerleştirilebilir. Ayrı senet isteminin dayanağı alıcının farklılığı değil, fıkrada gösterilen yükleme düzenidir. Başvuruda teslim adresi aynıysa bütün senetlerde gerçek teslim bilgisi korunur; sadece belge sayısını artırmak amacıyla farklı adres üretilmez.

Ayrı senetler ile her senedin asıl nüshaları da farklı kavramlardır. M.5/1, kâğıt taşıma senedinin gönderici ve taşıyıcı tarafından imzalanan üç asıl nüsha düzenini belirler. İlk nüsha göndericide kalır, ikinci nüsha eşya ile birlikte gider, üçüncü nüsha taşıyıcıda kalır. İki araç için ayrı senet istemek, tek senedin iki fotokopisini istemek değildir.

Maddenin genel çerçevesi ve nüsha düzeni için CMR m.5 taşıma senedi rehberine bakabilirsiniz. Hükmün birincil metni, UNIDROIT’in yayımladığı CMR Sözleşmesi PDF’sinde ikinci sayfada yer alır. Bu örnek, temel sözleşmedeki kâğıt senet düzenine göre hazırlanmıştır; elektronik senede ilişkin ayrı protokolün koşullarını inceleyen bir başvuru değildir.

Talebin muhatabı ve imzalayan kişi nasıl belirlenir?

Talep, taşımayı üstlenen taşıyıcının doğru unvanına yöneltilmelidir. Depo görevlisinin adı, taşıyıcı şirketin unvanı yerine geçirilmemelidir. Operasyon sorumlusuna gönderilen yazıda, şirket muhatabı ile yazıyı alan görevlinin bilgisi ayrı tutulmalıdır. Böylece daha sonra başvurunun hangi taşıma ilişkisine ve hangi işletmeye yöneltildiği belirlenebilir.

Gönderici adına imzalayan kişinin sıfatı açıklanmalıdır. Şirket adına işlem yapılıyorsa şirket unvanı ve temsilcinin adı farklı alanlarda gösterilir. Dilekçedeki sevkiyat referansı, taşıma siparişi ile eşleştirilmelidir. Gönderici bilgisi ile faturayı düzenleyen başka bir işletmenin bilgisi aynı kabul edilmemeli; sözleşmedeki taraf sıfatı gerçek belge üzerinden belirlenmelidir.

Taşıyıcı da m.5/2 kapsamında ayrı senet isteyebilir. Ancak aşağıdaki form gönderici ağzından yazılmıştır. Taşıyıcının talebinde taraf sıfatı, muhatap ve açıklamalar yeniden kurulmalıdır. Yalnızca imza bölümünü değiştirip göndericinin beyanlarını aynen bırakmak, talebin kimin tarafından hangi amaçla verildiğini belirsizleştirir. Her başvuru, gerçek taraf rolüne göre düzenlenmelidir.

Araç ve yük eşleştirme çizelgesi nasıl hazırlanır?

Çizelge, dilekçenin en önemli hazırlık belgesidir. Her satır bir taşıma birimine bağlanmalı; araç veya taşıma birimi tanımı, yükleme yeri ve tarihi, paket numaraları, paket adedi, eşya açıklaması ve ilgili miktar bilgisi birlikte gösterilmelidir. Henüz doğrulanmamış plaka, kesin bilgi gibi yazılmamalıdır. Sonradan bildirilecek araç bilgisi açıkça tamamlanacak alan olarak bırakılmalıdır.

Paketlerin işaretleri, farklı araçlarda benzer ürün taşınırken karışmayı önler. Aynı ticari ürünün iki araç arasında dağıtılmasında yalnız ürün adı yazılması yeterli bir ayrıştırma sağlamaz. Mevcut paket numaraları veya yük listesi sıra aralıkları kullanılmalıdır. Belgede olmayan seri numarası icat edilmemeli; işletmenin iç numarası kullanılıyorsa bunun iç referans olduğu açıklanmalıdır.

Brüt ağırlık ile net ürün miktarı farklı verilerdir. Belge hazırlığında hangi miktarın hangi yöntemle belirlendiği açık tutulmalıdır. Bütün sevkiyatın toplam ağırlığı her ayrı senette o aracın ağırlığı gibi tekrar edilirse, belgeler gerçekte taşınan miktarı yanlış gösterir. Toplam bilgi ile araç özelindeki bilgi farklı alanlarda tutulmalı ve aralarındaki bağlantı açıklanmalıdır.

Çizelgenin amacı yeni bir ticari sipariş yaratmak değildir. Sipariş, fatura, paketleme listesi ve taşıma senedi farklı işlevlere sahiptir. Talepte, mevcut ticari referanslar araç yükleriyle ilişkilendirilir. Aynı fatura birden fazla araç yükünü kapsıyorsa, bütün faturanın her aracın tek başına taşıdığı yükü temsil ettiği izlenimi bırakılmamalıdır. İlgili satırlar veya paket grupları gösterilmelidir.

CMR ayrı araç taşıma senedi talep dilekçesi örneği

Formdaki köşeli parantezleri gerçek bilgilerle doldurun. Ayrı araçlara yükleme henüz plan aşamasındaysa bunun plan olduğunu yazın; gerçekleşen yükleme için gerçek teslim verilerini kullanın. Bir araçtan diğerine taşıma sırasında aktarım isteniyorsa bu formun kapsamını değiştirerek kullanmayın. Buradaki talep, sevkiyatın belge düzeninin araç bazında kurulmasına ilişkindir.

Düzenlenen ayrı senetlerde hangi alanlar kontrol edilmeli?

CMR m.6/1, taşıma senedinin temel bilgilerini düzenler. Gönderici, taşıyıcı, alıcı, teslim alma ve teslim yeri bilgilerinin yanında eşyanın niteliği, ambalajı, paket sayısı, işaretleri ve miktarı da doğru yazılmalıdır. Ayrı senet düzenlenmesi, bu alanların boş bırakılması için gerekçe oluşturmaz. Her belge kendi yük bölümünü tanımlayacak yeterlilikte hazırlanmalıdır.

Kontrolde ilk adım, araç çizelgesi ile senet numaralarının eşleştirilmesidir. Sonra paket sayısı ve miktar karşılaştırılır. Ardından teslim yeri ile alıcı bilgilerinin sözleşmedeki kayıtla uyumu incelenir. Araç bazında düzenlenmiş belgeler yanlış alıcı veya yanlış adrese yönelmişse, belge sayısının artmış olması işlemi doğru hale getirmez. İstenen ayrıştırma, doğru bilgilerin ayrıştırılmasıdır.

Senetteki zorunlu kayıtlar için CMR m.6 taşıma senedi bilgileri rehberi yararlı bir kontrol çerçevesi sunar. Hazırlık sırasında taşımayla ilgili özel kayıtlar da gerçek dayanaklarına göre değerlendirilmelidir. Belgeye eklenen her açıklama, taşıma siparişindeki yük grubuyla ilişkilendirilebilir olmalıdır.

Talebin alındığına dair yazılı dönüş istenmesi, işlem takibini kolaylaştıran pratik bir istemdir. M.5/2’de belirli bir cevap süresi veya ayrıca imzalı alındı verme zorunluluğu yazmaz. Dilekçedeki alındı isteği, kanunda böyle bir zorunluluk bulunduğu iddiasına dönüştürülmemelidir. Aynı şekilde sırf cevap gelmediği için senetlerin hazırlanmış olduğu varsayılmaz.

Yükleme sonrasında dosya nasıl kapatılmalı?

Başvuru dosyası, talebin gönderildiği e-posta ile sınırlı tutulmamalıdır. Talebin son sürümü, taşıyıcının dönüşü, düzenlenen senetler ve gerçekleşen yükleme listesi aynı sevkiyat referansıyla saklanmalıdır. Bu belgelerin tarihleri kendi gerçek oluşturulma sırasını göstermelidir. Yükleme sonrası edinilen bilgiler, önceki talep tarihinde biliniyormuş gibi geriye dönük yazılmamalıdır. Önceki plan korunmalı, gerçekleşen değişiklik ayrı kayıtla açıklanmalıdır.

Araçların toplam paket sayısı, ana sevkiyat listesinin toplamıyla karşılaştırılmalıdır. Aynı paketin iki ayrı araç senedinde tekrar görünmesi ile hiçbir senette görünmemesi farklı hatalardır. Her paket için tek ve izlenebilir araç bağlantısı kurulmalıdır. Paket grubu başka araca geçtiğinde önceki eşleştirme sessizce silinmemeli; değişikliğin hangi aşamada yapıldığı anlaşılabilir halde tutulmalıdır. Böylece planın ilk sürümüyle fiilen teslim alınan yük karıştırılmaz.

Arşivde kullanılan dosya adı senedin içeriğini değiştirmez. Bir taramaya belirli aracın plakasıyla isim verilmesi, o aracın belge üzerinde doğru yükle ilişkilendirildiğini kanıtlayan tek unsur değildir. Taranan belgenin tamamı okunmalı; arka yüzdeki kayıtlar, ek sayfalar ve imza alanları da kontrol edilmelidir. Sadece ilk sayfanın görüntüsü, ek yük listesinin kapsamını göstermediğinde çalışma dosyası eksik kalır.

Bir belgede düzeltme yapılmışsa düzeltmenin kaynağı ve ilgili nüshalar arasındaki ilişki açıklığa kavuşturulmalıdır. Göndericinin kendi taramasını düzenleyip yeni belge gibi saklaması, taşıyıcının nüshasındaki kaydı kendiliğinden değiştirmez. Gerçek belgeler korunmalı; değişiklik üzerinde tarafların hangi kaydı esas aldığı belirlenmelidir. Başvuru takibinin sonunda her araç için senet referansı, gönderici nüshası ve yük eşleştirmesi birlikte bulunmalıdır. Bu dosya düzeni, yeni bir yasal şekil şartı iddiası değil, başvurunun amacına ulaşıp ulaşmadığını kontrol eden çalışma yöntemidir.

Talep, yük bölme talimatı ve sözleşme geçerliliği karıştırılmamalı

CMR m.12/5-c, tasarruf talimatlarının sevkiyatın bölünmesine yol açmaması koşulunu düzenler. M.5/2 ise farklı araçlar için ayrı senet isteme hakkıyla ilgilidir. Bu iki hüküm farklı işlemleri ele alır. Yükleme planındaki çok araçlı belge düzeni, taşıma başladıktan sonra yeni bir bölme talimatının her koşulda uygulanmasını isteme yetkisi olarak gösterilmemelidir.

M.4 gereğince taşıma senedinin yokluğu, usulsüzlüğü veya kaybı, taşıma sözleşmesinin varlığını ve geçerliliğini etkilemez. Ayrı senet isteminin karşılanmadığı bir olayda sözleşme otomatik olarak yok sayılmaz. Bununla birlikte belgelendirme eksikliği somut uyuşmazlıkta yükün ve teslim kayıtlarının izlenmesini güçleştirir. Dilekçenin amacı, henüz uyuşmazlık çıkmadan doğru belge bağlantısını kurmaktır.

Başvurucu, hasar veya eksiklik meydana gelmişse bunu ayrı olay kayıtlarıyla değerlendirmelidir. Araç başına senet istemi, teslimdeki zarar bildiriminin yerine geçmez. Hasarın kim tarafından, ne zaman ve hangi yükte görüldüğü ayrı belge konusudur. Taşıma öncesi belge talebiyle taşıma sonrası tazminat istemini tek sonuç bölümünde karıştırmak, her iki işlemin kapsamını belirsizleştirir.

Sık sorulan sorular

Ayrı CMR senedi talebini kim yapabilir?

CMR m.5/2 göndericiye ve taşıyıcıya bu hakkı tanır. Buradaki örnek göndericinin talebidir. Taşıyıcının kendi başvurusunda taraf sıfatı ve muhatap buna göre yeniden yazılmalıdır.

Aynı alıcıya giden iki araç için ayrı senet istenebilir mi?

Evet. Farklı araçlara yükleme, m.5/2’de düzenlenen durumdur. Alıcının aynı olması bu durumu ortadan kaldırmaz. Her aracın gerçek yükü ayrı tanımlanmalıdır.

Bir senedin fotokopisi ayrı senet sayılır mı?

Tek senedin kopyalanması araç bazında ayrı senet düzenlenmesi değildir. Ayrı belgeler, hangi araç yükünü kapsadığını gösterecek şekilde hazırlanmalı ve birbirinden ayırt edilmelidir.

Her ayrı kâğıt senet kaç asıl nüsha düzenlenir?

M.5/1’de üç asıl nüsha düzeni vardır. Göndericiye verilen, eşya ile birlikte giden ve taşıyıcıda kalan nüshalar farklı işlev görür. Senet sayısı ile nüsha sayısı karıştırılmamalıdır.

Henüz belli olmayan plakayı yazmalı mıyım?

Doğrulanmamış plaka kesin bilgi gibi yazılmamalıdır. Plan ile gerçekleşen yükleme kaydı ayrılmalı; tamamlanan araç bilgisi ilgili yük ve senetle sonradan doğru biçimde ilişkilendirilmelidir.

Bütün sevkiyatın ağırlığı her senede aynen yazılır mı?

Her araç özelindeki yük miktarı doğru gösterilmelidir. Toplam sevkiyat bilgisi, ilgili aracın tek başına taşıdığı miktar gibi tekrar edilmemelidir. Araç çizelgesiyle miktar kayıtları karşılaştırılmalıdır.

Taşıyıcı yedi gün içinde cevap vermek zorunda mı?

M.5/2 bu talep için yedi günlük cevap süresi belirlemez. İşlem planına uygun zamanında başvuru yapılmalıdır. Dilekçede istenen yazılı dönüş kanunda bulunmayan sabit bir süre olarak sunulamaz.

Bu taleple taşıma sırasında yükün bölünmesi istenebilir mi?

Bu form araç bazında belge düzenini istemektedir. Taşıma sırasında tasarruf talimatı farklı bir işlemdir; m.12’deki koşullar ayrıca değerlendirilmelidir. M.5/2 sınırsız bölme yetkisi olarak kullanılamaz.

Ayrı senet düzenlenmezse sözleşme geçersiz olur mu?

M.4 senedin yokluğu ve usulsüzlüğünün sözleşmenin varlığını veya geçerliliğini etkilemediğini düzenler. Belge eksikliği ile sözleşmenin geçerliliği farklı değerlendirmelerdir.

Türkiye genelindeki sevkiyatlar için hazırlık yapılabilir mi?

Türkiye genelindeki taşıma dosyalarının hukuki değerlendirmesi Mersin’deki ofis üzerinden yürütülür. Her dosyada güzergâh, taraflar ve taşıma sözleşmesi gerçek belgelerle incelenir.

Mersin’de CMR belge ve başvuru hazırlığı

Başvuru öncesinde taşıma siparişi, araç çizelgesi ve paketleme listesi birlikte değerlendirilmelidir. Dosyanın hukuki hazırlığı için Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosu iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Fiziksel ofis Mersin’dedir. Ayrı araç yüklerini doğru belgeyle ilişkilendirmek, teslim zincirinin ve ilerideki uyuşmazlık kayıtlarının izlenmesini sağlar.