Taşıma engeli nedeniyle talimat talebi hangi aşamada kullanılır?

Bu dilekçe, uluslararası karayolu taşımasında taşıyıcının eşya henüz sözleşmedeki teslim yerine ulaşmadan karşılaştığı engel için hazırlanmıştır. Talebin temel amacı, taşımaya ilişkin yeni hareketin tasarruf hakkı sahibi kişinin bilgisi ve talimatıyla belirlenmesidir. Metin, taşıyıcının kendi müşterisine genel gecikme haberini iletmesinden daha belirli bir hukuki işlemi karşılar.

Engelin belirlenmesi, dilekçedeki ilk ve en önemli çalışmadır. Hangi şartın artık yerine getirilemediği açıkça yazılmalıdır. Sadece aracın durduğu veya yolculuğun planlanandan uzun sürdüğü açıklaması, senetteki koşullarla ifanın imkânsızlığını tek başına göstermez. Başvuru hazırlanırken taşıma senedi, ilgili olay kaydı ve yükün mevcut durumu birlikte incelenmelidir.

Eşya teslim yerine ulaştıktan sonra teslimin engellenmesi farklı bir aşamadır. Bu durumda CMR m.15’in düzenlediği teslim engeli gündeme gelir. M.14’e yönelik bir form, varıştan sonra alıcının malı reddetmesi olayına hiç değişiklik yapılmadan kullanılamaz. Taşıma ve teslim engelini ayıran konum ile zaman bilgisi, talebin açıklamalarında görünür olmalıdır.

Genel hüküm açıklaması için CMR m.14 taşıma engeli rehberini inceleyebilirsiniz. Bu örnek, genel rehberin hukuki açıklamasını tekrar eden ortak bir form değil, taşıyıcının somut engeli bildirerek yetkili kişiden talimat istemesine yönelik işlem metnidir.

CMR m.14/1 ve m.14/2 hangi yükümlülükleri kurar?

M.14/1’in uygulanma aşaması, eşyanın teslim için belirlenen yere varmasından öncedir. Senetteki şartlara uygun ifanın imkânsız olması veya sonradan imkânsızlaşması üzerine taşıyıcı, m.12’deki tasarruf hakkı sahibinden talimat ister. Bu hüküm taşıyıcıya, herhangi bir zorlukta bütün yükümlülüklerini bırakma veya kendi tercihlerini sınırsız biçimde sözleşmenin yerine koyma yetkisi vermez.

M.14/2, koşullar taşımanın senettekinden farklı şartlarla sürdürülmesine izin verdiği halde makul sürede yetkili kişiden talimat alınamaması durumunu düzenler. Taşıyıcı, tasarruf hakkı sahibinin menfaatine en uygun görünen adımları atmalıdır. Makul süre için maddede sabit saat veya gün yazmaz. Yükün gerçek niteliği, korunma ihtiyacı ve olayın koşulları dosyada değerlendirilmelidir.

Talepte belirli bir yanıt zamanı bildirilmesi operasyon ihtiyacını açıklayabilir; ancak o saat kanuni süre gibi gösterilemez. Karşı tarafın sessizliği, taşıyıcının bütün önerilerine sözleşmesel rıza verdiği şeklinde anlatılmamalıdır. Talimat alınamadığında yapılan işlem, sessiz onay iddiasıyla değil m.14/2’nin gerçekleşen koşullarıyla açıklanmalıdır.

M.16/1, talimat isteme ve uygulanmasıyla ilgili giderlerin talep edilmesini düzenler; taşıyıcının kendi kusurlu hareketi veya ihmalinden doğan giderler istisnadır. Bu nedenle yazıda “bütün giderler koşulsuz olarak size aittir” denilmemelidir. Talimat isteme işlemi ile masrafın hukuken kime yüklenebileceği farklı değerlendirmelerdir. Gider bilgisi gerçek dayanaklarıyla ayrıca gösterilmelidir.

Hükümleri UNIDROIT’in CMR Sözleşmesi metninden okuyabilirsiniz. M.14, m.15 ve m.16 PDF’nin altıncı sayfasında yer alır. Talebin doğru kişiye yöneltilmesini belirleyen m.12 ise beşinci sayfada düzenlenmiştir. Dilekçenin dayanağı bu maddelerin gerçek işlem ilişkisine uygulanmasıdır.

Talimat hangi kişiden istenmeli?

M.14, talimat muhatabını m.12’ye bağlar. Başvuru sahibi taşıyıcı, olay anında tasarruf hakkının kimde olduğunu doğrulamalıdır. İlk taşıma siparişini veren kişi ile halen tasarruf hakkına sahip kişi her dosyada otomatik olarak aynı kabul edilmemelidir. Senet kaydı ve hak kullanımına ilişkin gerçekleşen olaylar değerlendirilmeden muhatap seçilmez.

M.12/2, ikinci senet nüshasının alıcıya verilmesi veya alıcının m.13/1’deki hakkını kullanması halinde göndericinin tasarruf hakkının sona ermesini düzenler. M.12/3, göndericinin senede bu yönde kayıt koyması halinde alıcının tasarruf hakkının senedin düzenlenmesinden itibaren başlamasını öngörür. Bu nedenle eşya henüz yoldayken dahi muhatap bilgisi gerçek senet kaydı üzerinden kontrol edilmelidir.

Şirketin ticari unvanı ile talimat verecek temsilcinin sıfatı ayrı yazılmalıdır. Bir kişinin daha önce yazışmaya dahil olması, bu özel talimat için yetkisini kendiliğinden göstermez. Talebin yöneltildiği kurumsal adres, görevli ve temsil ilişkisi dosya kaydında bulunmalıdır. Gelen cevabın da aynı yetki bağlantısıyla incelenmesi gerekir.

İletişim için sadece sürücünün telefon rehberindeki kişi kullanılmamalıdır. Taşıma dosyasındaki doğrulanmış işlem kanalları esas alınmalıdır. Talep başka bir muhataba bilgi amaçlı da gönderiliyorsa, bilgi alan kişinin talimat yetkilisi olduğu izlenimi yaratılmamalıdır. Dilekçede muhatap ile bilgi verilen kişilerin ayrı gösterilmesi, gelen cevapların hukuki sıfatını ayırt etmeyi kolaylaştırır.

Engel kaydı ve seçenek çizelgesi nasıl hazırlanır?

Olayın tarihi, saati, araç konumu, ilgili senet numarası ve etkilenen paketler önce belirlenmelidir. Engeli ortaya koyan belge veya kayıt varsa gerçek referansı yazılmalıdır. Resmî karar henüz elde edilmemişken karar tarihi ve sayısı üretilmez. Taşıyıcının kendi gözlemi, başka kişiden gelen bilgi ve resmî açıklama farklı kaynaklar olarak tanımlanmalıdır.

Seçenekler araştırılmış gerçek olanaklara dayanmalıdır. Kullanılabilirliği doğrulanmayan yol veya tesis kesin çözüm gibi sunulmamalıdır. Seçenek çizelgesinde doğrulanmış bilgiler ile halen teyit bekleyen hususlar ayrılmalıdır. Böylece tasarruf hakkı sahibi, talimat verirken hangi bilginin kesinleştiğini ve hangi işlemin ayrıca araştırılması gerektiğini görebilir.

Maliyet bilgisi de gerçek hesap veya teklif üzerinden verilmelidir. Kesinleşen gider ile henüz yapılmamış işlem için alınan teklif ayrı yazılmalıdır. Taşıyıcının gerçekleştirmediği bir işlemin bedeli “oluşmuş zarar” gibi sunulmaz. Tutarların hangi para biriminde olduğu ve hangi işlem kapsamını karşıladığı gösterilmeli, kapsamı bilinmeyen toplam rakamlar kullanılmamalıdır.

Yükün korunmasına ilişkin açıklama, gerçek ölçüm ve kontrol verileriyle desteklenmelidir. Sıcaklık, ambalaj durumu, araç güvenliği veya mevcut bekleme yeri hakkında gözlenmeyen bilgi yazılmamalıdır. Özel taşıma koşulu varsa senetteki veya gerçek talimattaki dayanağı belirtilmelidir. Genel talimat istemi, teknik sınıflandırma yapılmamış yük için yeni koruma koşulları icat etmeye dönüştürülmez.

CMR Taşıma Engeli Nedeniyle Talimat Talep Dilekçesi

Örnekteki köşeli alanlar, olay dosyasındaki gerçek kayıtlarla tamamlanmalıdır. Eşyanın teslim yerine henüz ulaşmadığı açıklaması doğru değilse bu form kullanılmamalıdır. Teklif alınmamış seçeneklere fiyat yazılmamalı; kesinleşmeyen bilginin durumu açıkça belirtilmelidir. Talep, taşıyıcı sıfatıyla ve doğru tasarruf hakkı sahibine yöneltilmelidir.

Talep gönderildikten sonra hangi kayıtlar tutulmalı?

Gönderilen talebin son sürümü, eklerin gerçek seti, gönderim zamanı ve muhatap kanalının bilgisi dosyada korunmalıdır. Telefonla yapılan görüşmenin kişisel notu ile karşı tarafın yazılı talimatı aynı belge gibi tanımlanmaz. Telefon görüşmesinde alınan açıklama yazıyla teyit ediliyorsa, teyidin gerçek zamanı ayrıca tutulmalıdır. Önceki olaylar sonraki cevap tarihine göre yeniden yazılmaz.

Talimat geldiğinde talimat veren kişi, ilgili yük ve uygulanacak işlem açık olmalıdır. Eksik veya birbirine aykırı cevaplar açıklığa kavuşturulmalıdır. Tasarruf talimatının uygulanması bakımından m.12’deki koşullar ayrıca değerlendirilir. Taşıyıcının talimat istemesi, gelecek bütün talimatların koşulsuz uygulanabilir olduğu anlamına gelmez. Talep yazısı ile talimatın kendisi farklı işlem belgeleridir.

Talimat alınamıyorsa yapılan ulaşma girişimleri ve geçen süre kaydedilmelidir. M.14/2 bakımından farklı şartlarda taşımaya devam olanağı ve hak sahibinin menfaatine ilişkin değerlendirme ayrı gösterilmelidir. “Cevap yok” ifadesi tek başına bütün sonraki işlemleri açıklamaz. Seçilen tedbirin dayanağı, yükün o andaki durumu ve mevcut seçeneklerle ilişkilendirilmelidir.

Başvuru yapılmış olması, yükün korunmasına ilişkin gerçek ihtiyaçları ortadan kaldırmaz. M.16’nın boşaltma, muhafaza ve diğer işlemlere ilişkin düzenlemeleri de kendi koşullarıyla değerlendirilir. Bu formun amacı yalnız talimat talebini kurmaktır; diğer hükümlerin her biri için ortak ve otomatik yetki belgesi değildir. Olayın aşaması değiştiğinde dosyanın hukuki değerlendirmesi de güncellenmelidir.

Zaman çizelgesinde talep ve karar nasıl ayrılır?

Olay çizelgesinde engelin öğrenildiği zaman, ilk talebin gönderildiği zaman, muhataba ulaştığını gösteren kayıt, gelen cevap ve uygulanan tedbir ayrı satırlarda tutulmalıdır. Talebin hazırlanma saati ile gönderim saati aynı olmayabilir. Aynı şekilde mesajın iletilmesi ile yetkili kişinin cevap vermesi farklı olaylardır. Bu ayrımlar, makul sürede talimat alınamadığı değerlendirmesinde hangi sürenin gerçekten geçtiğini görünür kılar.

Farklı ülkelerdeki operasyon kayıtlarında saat dilimi bilgisi korunmalıdır. Bir cihazın yerel saatiyle başka sistemin saatini doğrudan aynı kabul etmek kronolojiyi bozabilir. Kaydın kaynağı ve kullandığı saat bilgisi açıklanmalı, sonradan yapılan dönüştürme kişisel çalışma notu olarak ayrılmalıdır. Orijinal elektronik kayıt, hazırlanmış özet çizelgenin yerine silinmemelidir. Çizelge mevcut kayıtları düzenler; onları değiştiren yeni bir olay belgesi oluşturmaz.

Talimat geldikten önce veya sonra yapılan bir işlemin zamanı kesinleşmeden, o işlem talimata dayanıyormuş gibi gösterilmemelidir. Kararın dayanağı, karar anında mevcut bilgiler üzerinden yazılmalıdır. Sonradan edinilen daha uygun seçenek, o anda zaten biliniyormuş şeklinde geçmiş açıklamaya eklenmez. Yeni bilgi edinildiyse kararın yeniden değerlendirilmesi ayrı olay olarak tutulur. Bu yöntem, taşıyıcının yaptığı seçim ile hak sahibinin daha sonra verdiği açıklamayı birbirine karıştırmayı önler.

Yükün bulunduğu yer değişmişse sadece son konumu bildirmek ilk engelin nerede oluştuğunu açıklamaz. İlk konum kaydı ve sonraki hareketlerin gerçek zamanları birlikte korunmalıdır. Talimat talebine eklenen konum bilgisi, gönderim anındaki doğrulama kaydıyla ilişkilendirilmelidir. Araç takip ekranının görüntüsü kullanılacaksa ilgili araç ve zaman alanlarının okunabilir olması kontrol edilmelidir.

Gider çizelgesi ve sorumluluk açıklaması nasıl yazılır?

Gider çizelgesinde işlem adı, gerçek tarih, para birimi, belge dayanağı ve talimatla ilişkisi ayrı gösterilmelidir. Henüz yapılmayan gider teklif olarak yazılmalıdır. Giderin taşıyıcının kendi kusurundan doğup doğmadığı incelenmeden bütün kalemler karşı tarafa kesin borç gibi yöneltilmez. M.16/1’deki istisna, sonuç bölümünde kullanılan genel bir masraf cümlesiyle kaldırılmış sayılmaz.

Taşıma engelinin bildirilmesi ile sorumluluktan kurtulma iddiası da farklıdır. Talimat istemek, taşıyıcının kendi organizasyonuna veya fiillerine ilişkin sorumluluğunu kendiliğinden sona erdirmez. Olayın kaynağı hakkında henüz araştırma yapılmamışsa kesin kusursuzluk beyanı yazılmamalıdır. Talebin açıklamaları, bilinen olguları ve gerekli işlem kararını gösterecek sınırda tutulmalıdır.

Varış sonrasında ortaya çıkan teslim sorununu değerlendirmek için CMR m.15 teslim engeli rehberini inceleyebilirsiniz. Taşıma engelinin sona erip farklı bir işlem aşamasına geçilmesi, önceki kayıtların silinmesini gerektirmez. Bütün olay sırası kendi gerçek tarihleriyle korunmalıdır.

Sık sorulan sorular

Bu talebi gönderici mi taşıyıcı mı yapar?

M.14/1 kapsamında talimat isteyen taşıyıcıdır. Talep, m.12 uyarınca tasarruf hakkına sahip kişiye yöneltilir. Buradaki form taşıyıcının işlem sıfatıyla hazırlanmıştır.

Her gecikme için m.14 formu kullanılır mı?

Hayır. Senetteki koşullarla ifanın imkânsız olması veya imkânsızlaşması belirlenmelidir. Sadece planlanan saatten sapma, hükmün bütün koşullarının oluştuğunu göstermez.

Eşya teslim yerine ulaştıysa aynı form uygun mu?

M.14 varış öncesindeki taşıma engeline ilişkindir. Teslim yerine ulaştıktan sonraki teslim engeli m.15 kapsamında ayrı değerlendirilmelidir. Konum ve zaman bilgisi doğru yazılmalıdır.

Talimat her zaman göndericiden mi istenir?

Muhatap m.12’ye göre belirlenir. Senet kaydı ve hakkın kullanımına ilişkin olaylar kontrol edilmelidir. İlk siparişi veren kişinin her aşamada yetkili olduğu varsayılmaz.

Cevap verilmezse öneriler kabul edilmiş olur mu?

Hayır. Sessizlik otomatik onay değildir. M.14/2’deki koşullar gerçekleşmişse taşıyıcının uygun tedbir yükümlülüğü bu hükme göre değerlendirilir.

Kanunda kesin cevap süresi var mı?

M.14/2 makul süreyi esas alır ve sabit saat veya gün belirlemez. Operasyon için bildirilen yanıt zamanı kanuni süre gibi sunulmamalıdır.

Doğrulanmamış alternatif yol yazılabilir mi?

Kesin çözüm gibi yazılmamalıdır. Teyit bekleyen olanaklar bu durumlarıyla ayrılmalıdır. Talimat sahibine hangi bilgilerin gerçekten doğrulandığı açıkça gösterilmelidir.

Bütün masraflar karşı tarafa yüklenir mi?

M.16/1 taşıyıcının kendi kusurlu hareket veya ihmalinden doğan giderleri istisna tutar. Gerçek masraf ile teklif ayrılmalı, her kalemin işlem bağlantısı gösterilmelidir.

Talimat istemek taşıyıcıyı bütün sorumluluktan kurtarır mı?

Hayır. Bu işlem, engel karşısında talimat isteme yükümlülüğüyle ilgilidir. Taşıyıcının sorumluluğu olayın gerçek kaynağı ve ilgili hükümlerle ayrıca değerlendirilir.

Mersin dışındaki CMR dosyaları incelenebilir mi?

Türkiye genelindeki taşıma dosyaları Mersin’deki ofis üzerinden değerlendirilir. Senet, olay kaydı, talimat zinciri ve yükün korunma bilgileri dosya bazında incelenir.

Mersin’de CMR talimat ve olay dosyası hazırlığı

Talimat talebinin sağlamlığı, doğru muhatap ile doğrulanmış olay kayıtlarının birlikte kullanılmasına bağlıdır. Başvuru hazırlığı için Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosu iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Fiziksel ofis Mersin’dedir. Türkiye genelindeki ve uluslararası taşıma dosyalarının hukuki değerlendirmesi bu ofisten yürütülür.