CMR Uygulama Kaydı Eksikliği Nedeniyle Zarar Talep Dilekçesi

CMR uygulama kaydı eksikliği nedeniyle zarar talep dilekçesi, taşıma senedinin belirli bir zorunlu kaydındaki eksikliği ve bunun mali sonucunu taşıyıcıya bildirir. Bu konu, göndericinin alıcı adresini veya yük miktarını yanlış yazmasıyla aynı sorumluluk değildir. CMR m.7’nin ilk fıkrasında göndericiye ilişkin kayıtlar; üçüncü fıkrasında ise CMR uygulama açıklamasının yokluğundan doğan taşıyıcı sorumluluğu düzenlenmiştir. Dilekçe bu özel üçüncü fıkra için hazırlanır.

Örnek, eşya üzerinde tasarrufa yetkili kişinin taşıyıcıya yönelttiği talebe odaklanır. Başvuranın sıfatı, eksikliğin bulunduğu senet ve talep edilen gerçek zarar ayrı belgelerle belirlenir. Taşıma sırasında ortaya çıkan bütün masraf veya eşya hasarı, sırf senette CMR açıklaması eksik diye aynı nedene bağlanmaz. Her talep kaleminin bu kayıt yokluğundan nasıl doğduğu gösterilmelidir.

CMR 6/1-k kaydı ve CMR 7/3 sorumluluğu

CMR m.6/1-k, senette taşımanın aksine bir sözleşme hükmü bulunsa da CMR hükümlerine tabi olduğunun açıklanmasını öngörür. Hükmün konusu, taşıma senedine ilişkin belirli bir bilgilendirme kaydıdır. Genel bir form başlığı ile belgenin içerdiği hukuki açıklama birbirinden ayrılır. İnceleme, belgenin tamamı ve gerçek metni üzerinden yapılır; sadece kapakta CMR harflerinin yazılı olmasıyla veya yazılı olmamasıyla bütün sonuçlar kurulmaz.

CMR m.7/3, bu açıklama senette bulunmazsa eşya üzerinde tasarrufa yetkili kişinin eksiklikten dolayı uğradığı bütün gider, kayıp ve zarar için taşıyıcının sorumluluğunu düzenler. Talebin muhatabı taşıyıcıdır. Dilekçe göndericinin yanlış veri vermesinden doğan taşıyıcı alacağıymış gibi hazırlanmaz. Senedi fiilen hangi kişinin doldurduğu, bu üçüncü fıkradaki özel sorumluluk düzeniyle birlikte incelenir.

Genel çerçeve CMR m.7 kayıtlar ve sorumluluk rehberinde açıklanmıştır. Burada aynı maddenin özel kayda ilişkin üçüncü fıkrası için talep örneği sunulmaktadır. Alıcı adresi, paket sayısı, ağırlık veya gümrük talimatı yanlışlığı farklı kayıt kategorileridir. Bu yanlışlıklar CMR uygulama açıklamasının yokluğu gibi gösterilmez.

Kayıt eksikliği taşımanın hukuki kapsamını değiştirmez

CMR’nin uygulanması, taşıma sözleşmesinin gerçek kapsamı ve m.1’in koşulları üzerinden belirlenir. Senetteki kaydın eksikliği, kapsam içindeki taşımayı kendiliğinden iç taşıma veya başka bir sözleşme haline getirmez. CMR m.4 de taşıma senedinin yokluğu, düzensizliği veya kaybının sözleşmenin varlığı ve geçerliliğini etkilemeyeceğini; taşımanın CMR hükümlerine tabi kalacağını düzenler.

Bu nedenle dilekçede senette açıklama bulunmadığı için CMR hiç uygulanmaz denilmez. Talebin kanuni dayanağı zaten CMR m.7/3’tür. Başvuran, uygulanacak rejimin sürdüğünü ve belirli kayıt eksikliğinden doğan ayrı sorumluluğu birlikte açıklar. Bu iki konu birbiriyle çelişen sonuçlar değil, sözleşmenin kapsamı ile senetteki eksikliğin mali sonucunun ayrılmasıdır.

Senette genel taşıma koşulları veya başka rejime atıf varsa bunların gerçek metni korunur. Eksik kayıt varmış gibi sonradan forma eklenmez; başlangıç nüshası ayrı saklanır. Zorunlu içerik kontrolü için CMR m.6 taşıma senedinin zorunlu bilgileri rehberi incelenebilir. Talep konusu eksiklik, belgenin hangi sürümünde ve hangi kapsamda bulunduğuyla gösterilir.

Başvuranın tasarruf yetkisi belgelenmelidir

CMR m.7/3’te talep sahibi eşya üzerinde tasarrufa yetkili kişidir. Sadece taşımayla ekonomik ilgisi bulunmak, bu sıfatın açıklanmasının yerine geçmez. Gönderici, alıcı veya başka kişi adına başvuru yapılıyorsa ilgili yetki durumu CMR kayıtlarıyla belirlenir. Başvuru metninde sıfat tek kelimeyle yazılıp dayanak belgeler atlanmaz.

CMR m.12 tasarruf hakkına ilişkin düzeni içerir. Bu düzen kapsamında gönderenin ve koşulları gerçekleştiğinde alıcının konumu ayrı incelenir. İlgili taşıma senedi nüshaları, teslim durumu ve yetkiye ilişkin kayıtlar başvuru dosyasına alınır. Talep edenin hangi hukuki sıfatla m.7/3’e dayandığı, somut dosyanın gerçek verileri üzerinden açıklanır. Başka kişinin hakkı için hareket ediliyorsa temsil ilişkisi de ayrı gösterilir.

Şirket adına yazıyı imzalayan kişinin adı ile hak sahibi şirketin unvanı farklı alanlara yazılır. İmzalayan çalışan kendi adına zarar talep ediyormuş gibi metin kurulmaz. Talep tutarının kime ait olduğu ve ödemeye ilişkin hesap bilgisi de aynı sıfatla uyumlu olmalıdır. Başvuru yetkisinin belgelenmesi, kaydın yokluğundan doğan zararın maddi olarak kanıtlandığı anlamına gelmez; iki konu ayrı belgeler gerektirir.

Eksikliğin bulunduğu senet nüshası nasıl korunur?

İnceleme için taşıma senedinin gerçek başlangıç nüshası ve okunaklı bütün sayfaları kullanılır. Arka yüz veya ek genel koşullar belgenin parçasıysa onlar da dosyaya alınır. Yalnız ön yüzde görünmüyor diye başka sayfada bulunan açıklamanın hiç bulunmadığı yazılmaz. İlgili taşıma, senet numarası, tarih ve taraf kayıtlarıyla eşleştirilir. Başka seferden kalmış form üzerinde bulunan eksiklik yeni taşımanın eksikliği sayılmaz.

Birden fazla nüsha veya farklı sürüm varsa bunlar aynı belgeymiş gibi birleştirilmez. Kimin hangi tarihte hangi nüshaya eriştiği belirlenir. Sonradan açıklama eklenmiş bir sürüm ilk nüshanın yokluğunu gizleyecek biçimde kullanılmaz. Bununla birlikte düzeltmenin yapılmış olması da saklanmaz. İlk kayıt ve sonraki düzeltme ayrı tarihli belgeler halinde incelenir.

Elektronik kayıt kullanılıyorsa gerçek dosya ve değişiklik geçmişi korunur. Ekran görüntüsünde kesilen bölümde kayıt bulunup bulunmadığı belgenin tamamından kontrol edilir. İncelenmeyen metin kayıtsız kabul edilmez. Başvuruda hangi nüsha ve sürüme dayanıldığı açıkça yazılır. Böylece taşıyıcının cevabı farklı bir sürümü gösterdiğinde iki belgenin farkı doğrudan karşılaştırılabilir.

Eksiklik ile gider veya zarar arasındaki bağlantı

CMR m.7/3, kayıp ve giderin söz konusu eksiklikten doğmasını arar. Talep tablosu bu bağlantıyı görünür kılar. Hangi işlem yapılmış, bu işlem neden kayıt yokluğuyla ilişkilendirilmiş ve talep sahibi hangi mali sonuca uğramışsa açıklanır. Yalnız taşıma sürecinde masraf çıktığını gösteren fatura, masrafın bu açıklamanın yokluğundan doğduğunu tek başına kanıtlamaz.

Olay kronolojisi, talep sahibinin elindeki bilgi ve yaptığı işlemlerle kurulur. CMR rejiminin başka belgelerle kendisine açıkça bildirildiği veya ilgili açıklamanın başka kanaldan ulaştığı kayıtlar varsa bunlar çıkarılmaz. Talep, bilgi ve işlem zincirinin gerçek hali üzerinden değerlendirilir. Başvuranın belirli bir işlemi neden yaptığına ilişkin açıklama, mevcut belgeyle desteklenir.

Talep tutarındaki her kalem için doğum tarihi, belge türü, tutar ve eksiklikle bağlantı ayrı yazılır. Taşınan malın kendi hasarı başka fiziksel olaydan doğmuşsa o hasar, senetteki açıklama yokluğunun otomatik mali sonucu kabul edilmez. Farklı hukuki sebebe dayanan kalemler ayrı dosyada incelenir. Aynı ekonomik kayıp hem yük hasarı hem kayıt eksikliği başlığında yeniden hesaplanmaz.

CMR uygulama kaydı eksikliği zarar talep dilekçesi örneği

Aşağıdaki örnek, tasarruf yetkisini ve kayıt eksikliğinden doğan gerçek kaybı belgeleyen kişi tarafından taşıyıcıya yöneltilir. Parantezli alanlar gerçek bilgilerle tamamlanır. Senedin başka sayfasında kayıt varsa veya talep edilen zarar farklı sebepten doğmuşsa bu örnek olduğu gibi kullanılmaz. Sonuç bölümündeki tutar ekli kalem hesabıyla aynı olmalıdır.

Cevap geldiğinde hangi konu karşılaştırılır?

Taşıyıcının başka nüsha gösterdiği cevapta belge tarihi ve sürümü karşılaştırılır. İlk başvurunun dayandığı nüsha ile sunulan nüsha arasındaki farklar ayrı kaydedilir. Bir belge üzerinde kayıt bulunması, başvuruya esas bütün nüshalar arasında aynı metnin her tarihte bulunduğunu kendiliğinden kanıtlamaz. Tersine aynı kaydın gerçekte ilk belgede mevcut olduğu görülürse eksiklik iddiası düzeltilir.

Taşıyıcı talep sahibinin sıfatına veya gider bağlantısına itiraz ettiğinde ilgili belge grubu yeniden incelenir. Kayıt eksikliğini kabul etmesi, talep edilen bütün tutarın da kabul edildiği anlamına getirilmez. Kısmi ödeme veya kısmi kabul varsa kapsamı belirlenir. Hesapta karşılanan kısım ayrılır ve kalan tutarın dayanağı korunur.

Başvuru mektubunun gönderilmesi bütün süre ve usul işlemlerini tamamladığı biçiminde açıklanmaz. Somut talebin süre, görev, yetki ve diğer koşulları taşıma dosyası üzerinden ayrıca değerlendirilir. Bu içerik belirli maddi sorumluluk talebinin nasıl somutlaştırılacağını gösterir; başka bir hukuki işlemin gerçekleşmiş olduğunu varsaymaz.

Dosya düzeni ve benzer kalemlerin ayıklanması

Talep hesabında bir belgenin birden fazla nüshası iki farklı gider gibi sayılmaz. Aynı fatura, ödeme dekontu ve hesap özeti tek ekonomik işlemin farklı kayıtları olabilir. Her kalemin belge numarası ve ödeme durumu bu nedenle birlikte tutulur. Henüz ödenmemiş teklif, kesin ödenmiş gider gibi listelenmez. Talebin niteliği ile dayanak belgenin aşaması açık yazılır.

Başka taşıma için alınmış hizmet veya işlem bedeli bu senedin eksikliğine eklenmez. Birden fazla sefer aynı dosyada inceleniyorsa her sefer için ilgili senet, sıfat ve zarar hesabı ayrı oluşturulur. Ortak hizmet faturası varsa taşıma ile gerçek bağlantısını açıklayan kayıt kullanılır. Toplam tutarın tümünü tek eksik kayda bağlamak, kalem hesabının yerine geçmez.

Ek listesinde farklı nüshalara ayrı belge numarası verilir. Cevapta hangi nüshaya atıf yapıldığı bu numarayla izlenir. Okunamayan sayfa tamamlanmadan senedin bütününün incelendiği belirtilmez; okunaklı kayıt dosyaya alınır.

Sık sorulan sorular

1. Talebin esas maddesi hangisidir?

CMR m.7/3, m.6/1-k kaydının yokluğundan doğan gider, kayıp ve zararda taşıyıcı sorumluluğunu düzenler. Örnek bu özel hükme dayanır.

2. Senette CMR açıklaması yoksa CMR uygulanmaz mı?

Kapsam gerçek taşıma ve m.1 koşulları üzerinden belirlenir. CMR m.4 de senedin yokluğu veya düzensizliğinin sözleşmeyi ve tabi olduğu rejimi kaldırmadığını düzenler.

3. Yalnız eksik kayıt tazminat için yeterli midir?

Talep edilen gider, kayıp veya zararın bu eksiklikten doğduğu açıklanır. Eksiklik ve gerçek mali sonuç arasındaki bağlantı belgelenmelidir.

4. Yanlış alıcı adresi aynı üçüncü fıkra konusu mudur?

Hayır. Göndericiye ilişkin yanlış bilgi kategorileri m.7/1’de ayrı düzenlenir. Bu örnek CMR uygulama açıklamasının yokluğuna yöneliktir.

5. Talep edenin hangi sıfatı gösterilir?

M.7/3’teki eşya üzerinde tasarrufa yetkili kişi sıfatı belgelenir. Taşımayla yalnız ekonomik ilgisi bulunması bu açıklamanın yerine geçmez.

6. Belgenin sadece ön yüzü incelenir mi?

Senet ve ilgili eklerin bütünü değerlendirilir. Başka sayfada bulunan açıklama yokmuş gibi yazılmaz. Gerçek sürüm ve nüsha belirtilir.

7. Sonradan düzeltilen senet ilk nüshanın yerine mi konulur?

İlk nüsha ve sonraki düzeltme kendi tarihleriyle korunur. Başlangıçtaki durum geriye dönük değiştirilmez; düzeltme de gizlenmez.

8. Taşıma sırasındaki bütün hasar bu eksikliğe bağlanır mı?

Hayır. Her kalemin eksiklikle bağlantısı ayrıca gösterilir. Başka fiziksel olaydan doğan mal hasarı aynı sebep gibi otomatik eklenmez.

9. Taşıyıcının eksikliği kabul etmesi bütün tutarı kabul müdür?

Bu sonuç kendiliğinden çıkarılmaz. Sıfat, bağlantı ve tutar itirazları ayrı incelenir. Kabul veya ödeme hangi kaleme ilişkinse kaydedilir.

10. Aynı zarar başka başvuruda yeniden istenir mi?

Aynı ekonomik kayıp iki kez karşılanmamış gibi hesaplanmaz. Mevcut ödeme ve diğer karşılıklar gerçek kayıtlarla ayrı gösterilir.

Resmi kaynak ve Mersin ofisinden belge incelemesi

Esas kaynak UNIDROIT tarafından yayımlanan CMR resmi metni içindeki m.6/1-k, m.7/3 ve m.4’tür. Talep tablosu ve dosya grupları kanunda standart şekli belirlenmiş bir form olarak sunulmamış; gerçek olayın belgelendirilmesi için açıklanmıştır.

Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki CMR taşıma senetleri, başvuru sıfatı ve kayıt eksikliğinden doğan zarar dosyaları Mersin ofisinden incelenir. Gerçek belge sürümleri ve mali kayıtlarla talep hazırlanması için iletişim sayfasından başvurabilirsiniz.