CMR Madde 7: CMR Taşıma Senedindeki Yanlış Bilgiden Kim Sorumlu? | 2026

CMR Madde 7’nin temel sorumluluk kuralı nedir?

CMR Madde 7, taşıma senedindeki bazı bilgilerin doğru ve yeterli olmasının sorumluluğunu göndericiye yükler. Madde 6 taşıma senedinde hangi kayıtların yer alacağını söylerken, Madde 7 bu kayıtların belirli bir bölümünün hatalı veya yetersiz olmasının mali sonucunu düzenler. Bu nedenle iki hüküm birlikte okunmalıdır.

Göndericinin sorumluluğu yalnız kasıtlı yanlış beyana bağlı değildir. Madde 7’nin metni yanlışlık ve yetersizliği esas alır. Taşıyıcının hatalı bilgi nedeniyle ek kilometre yapması, yanlış gümrük işlemine girmesi, farklı teslim noktasına yönelmesi veya yük tanımı ve miktarı nedeniyle ek masrafa uğraması hâlinde Madde 7’nin şartları incelenir.

Hüküm bütün taşıma senedi kayıtlarını tek biçimde göndericiye yüklemez. Madde 7/1, Madde 6/1’in belirli bentlerine, Madde 6/2’deki bilgilere ve göndericinin senedin hazırlanması amacıyla verdiği diğer bilgi veya talimatlara atıf yapar. Bu nedenle uyuşmazlıkta önce yanlış kaydın hangi kategoriye girdiği tespit edilmelidir.

CMR Madde 7 hangi yanlış veya yetersiz bilgileri kapsar?

Madde 7/1-a, Madde 6/1’in b, d, e, f, g, h ve j bentlerindeki kayıtlara atıf yapar. Bunlar göndericinin adı ve adresi; eşyanın teslim alındığı yer ve tarih ile teslim yeri; alıcının adı ve adresi; eşyanın genel niteliği ve ambalaj yöntemi ile tehlikeli eşya tanımı; paket sayısı ve işaret/numaralar; brüt ağırlık veya başka miktar; gümrük ve diğer formaliteler için gerekli talimatlardır.

Madde 7/1-b, Madde 6/2’deki uygulanabilir ek kayıtları kapsar. Madde 7/1-c ise göndericinin taşıma senedinin hazırlanması veya senede yazılması için taşıyıcıya verdiği diğer bilgi ve talimatları da sorumluluk alanına alır. Böylece yalnız önceden basılı zorunlu alanlar değil, göndericinin eklediği sefer talimatları da yanlışlık bakımından değerlendirilir.

Taşıyıcının kendi oluşturduğu ve göndericiden gelmeyen her bilgi otomatik olarak Madde 7/1 kapsamında göndericiye yüklenemez. Kaydın kaynağı belirlenmelidir. Bu nedenle elektronik taşıma sistemlerinde hangi kullanıcı tarafından hangi alanın girildiğinin izlenebilir olması önemlidir.

Gönderici veya alıcı adresinin yanlış yazılması ne sonuç doğurur?

Göndericinin kendi adı ve adresi ile alıcının adı ve adresi Madde 7’nin açık atıf yaptığı kayıtlardandır. Alıcı adresinin yanlış verilmesi teslim girişiminin başarısız olmasına, bekleme, yeniden yönlendirme, depolama veya ek taşıma masrafına neden olabilir. Bu masrafların yanlış bilgiyle nedensellik bağı kurulabiliyorsa gönderici sorumluluğu gündeme gelir.

Teslim için belirlenen yerin yanlış veya yetersiz verilmesi de Madde 7 kapsamındadır. “Liman”, “serbest bölge” veya yalnız şehir adı gibi birden fazla olası noktayı içeren belirsiz kayıtlar, taşıyıcıya gerekli teslim noktasını açık biçimde göstermeyebilir. Adresin sonradan değiştirilmesi gerekiyorsa bu işlem Madde 12’deki tasarruf hakkı çerçevesinde usulüne uygun talimatla yapılmalıdır.

Alıcı unvanı ile teslim deposunun farklı olduğu taşımada iki bilginin açıkça ayrılması gerekir. Hukuki alıcı doğru yazılmış olsa bile fiili teslim noktasının yanlış yazılması ek masraf doğurabilir. Madde 7 değerlendirmesi, hatalı alanın hangi işlemde zarara yol açtığını somutlaştırmayı gerektirir.

Eşya, ambalaj, paket ve ağırlık bilgilerindeki hata kime yüklenir?

Eşyanın genel niteliği ve ambalaj türü, paket sayısı, işaret ve numaralar ile brüt ağırlık veya miktar Madde 7’de göndericinin sorumluluk alanına bağlanan kayıtlardır. Taşıyıcı, aracın kapasitesini, güzergâhı ve taşıma koşullarını bu verilere göre planlayabilir.

Yanlış ağırlık bilgisi araç kapasitesi ve mevzuata uygunluk bakımından doğrudan risk yaratabilir. Paket sayısının düşük gösterilmesi, teslimde eksiklik tartışmasına; yanlış eşya tanımı ise uygun olmayan ekipman veya güvenlik tedbiri kullanılmasına neden olabilir. Bu durumda zarar ile bilgi hatası arasındaki bağlantı ayrı ayrı kurulmalıdır.

Madde 7, Madde 8’deki taşıyıcının bazı kontrol yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Taşıyıcı teslim alırken paket sayısı ile işaret ve numaraların doğruluğunu ve eşyanın/ambalajın görünür durumunu kontrol eder. Makul kontrol imkânı yoksa gerekçeli rezerv koyar. Bu nedenle göndericinin bilgi sorumluluğu ile taşıyıcının teslim anındaki kontrol yükümlülüğü birlikte değerlendirilir.

Yanlış gümrük talimatından kim sorumludur?

CMR Madde 6/1-j kapsamındaki gümrük ve diğer formalitelere ilişkin talimatlar Madde 7/1-a’da açıkça sayılır. Göndericinin yanlış gümrük rejimi, yanlış işlem yeri veya yetersiz formalite talimatı vermesi ve bunun taşıyıcıya masraf veya zarar doğurması hâlinde Madde 7 uygulanabilir.

Gümrük talimatı ile gümrük için gerekli belge ve bilgilerin sağlanması birbirine yakın fakat farklı konulardır. Madde 11, gümrük ve diğer formaliteler için gerekli belgelerin taşıyıcıya verilmesini ve bu belgelerin yokluğu, yetersizliği veya usulsüzlüğünden doğan sorumluluğu ayrıca düzenler. Madde 7 daha çok taşıma senedine yazılan talimat ve kayıtların doğruluğuna odaklanır.

Dosyada bu iki hukuki dayanak ayrılmalıdır. Sorun “belge hiç verilmedi” ise Madde 11; “senette yanlış talimat yazıldı” ise Madde 7 ön plana çıkabilir. Aynı olayda her iki hükmün farklı yönlerden uygulanması da mümkündür.

Madde 6/2’deki ek kayıtların yanlış olmasının sonucu nedir?

Madde 7/1-b, Madde 6/2 kapsamındaki bilgilerin yanlış veya yetersiz olmasını da gönderici sorumluluğuna bağlar. Aktarma yasağı, göndericinin üstlendiği masraflar, tahsil şartlı teslim tutarı, beyan edilen değer, teslimde özel menfaat, sigorta talimatı, kararlaştırılan taşıma süresi ve taşıyıcıya verilen belgelerin listesi bu gruptadır.

Örneğin tahsil şartlı teslim tutarının yanlış yazılması, taşıyıcının teslim anında yanlış tutar istemesine veya tahsil sürecinin bozulmasına yol açabilir. Verilen belge listesinde bulunmayan bir belgenin varmış gibi gösterilmesi, sınır veya gümrük işleminde beklemeye neden olabilir. Yanlış özel menfaat veya değer kaydı tazminat rejimi bakımından da ciddi uyuşmazlık yaratır.

Gönderici bu alanları taşımanın gerçek ticari koşullarına göre doldurmalıdır. Hazır şablondan kalan eski rakam veya talimatların yeni sefere taşınması Madde 7 bakımından “yanlış bilgi” sorununun tipik kaynağıdır.

Bilgileri taşıyıcı forma kendisi yazarsa gönderici sorumluluktan kurtulur mu?

Hayır. Madde 7/2, taşıyıcı göndericinin isteği üzerine Madde 6/1 ve 6/2’deki bilgileri taşıma senedine yazmışsa, aksi ispatlanıncaya kadar taşıyıcının bunu gönderici adına yaptığı kabul edilir. Bu karine, formu fiziksel olarak kimin doldurduğu ile verinin hukuki kaynağını birbirinden ayırır.

Taşıma ofisinde personelin göndericinin verdiği e-posta veya yükleme listesine bakarak CMR formunu doldurması buna örnek teşkil eder. Bilgiyi klavyeye taşıyıcının personeli girmiş olsa bile kaynak göndericiyse Madde 7/2 karinesi devreye girebilir.

Bu nedenle taşıyıcı, göndericiden aldığı veri setini saklamalıdır. E-posta, EDI kaydı, sipariş formu veya yükleme listesi, hangi bilginin göndericiden geldiğini ispat etmeye yarar. Sadece son CMR formu saklanırsa veri kaynağına ilişkin tartışma çıkabilir.

CMR’ye tabi olunduğu kaydı eksikse neden taşıyıcı sorumludur?

CMR Madde 6/1-k, taşıma senedinde taşımanın aksine herhangi bir hükme rağmen CMR’ye tabi olduğunun yazılmasını zorunlu tutar. Madde 7/3 ise bu kayıt eksikse ve eksiklik eşya üzerinde hak sahibi kişiye masraf, kayıp veya zarar doğurursa taşıyıcıyı sorumlu kılar.

Bu özel hüküm önemlidir; çünkü Madde 7’nin genel yapısı birçok bilgi için göndericiyi sorumlu tutarken, CMR uyarı kaydının eksikliği bakımından sorumluluğu taşıyıcıya verir. Form şablonunun doğru hazırlanması bu nedenle taşıyıcının kendi risk yönetiminin parçasıdır.

CMR ibaresinin eksik olması taşımanın Madde 1 kapsamından çıktığı anlamına gelmez. Taşıma yine CMR’ye tabi olabilir; fakat hak sahibi CMR rejimini bilmemesi nedeniyle zarar görmüşse Madde 7/3 kapsamında taşıyıcıya karşı talep gündeme gelebilir.

CMR Madde 7 kapsamında hangi zarar ve masraflar talep edilebilir?

Madde 7, taşıyıcının yanlış veya yetersiz kayıt nedeniyle uğradığı “expenses, loss and damage” alanını kapsar. Türkçe uygulama bakımından bunlar somut olayın niteliğine göre ek taşıma, bekleme, depolama, yeniden sevk, idari işlem ve doğrudan zarar kalemleri olarak ortaya çıkabilir. Her kalem için bilgi hatası ile zarar arasında nedensellik bağı kurulmalıdır.

Madde 7 otomatik ve sınırsız bir bedel ödeme hükmü değildir. Taşıyıcı, yanlış bilginin ne olduğunu, hangi işlemde kullanıldığını, hangi masraf veya zararın doğduğunu ve tutarı belgelemelidir. Fatura, terminal kaydı, ek navlun, bekleme süresi ve ödeme belgesi bu ispatta önemlidir.

Gönderici de taşıyıcının kendi işlem hatasının zararı artırdığını veya belirtilen masrafın yanlış bilgiyle bağlantılı olmadığını ileri sürebilir. Bu nedenle talep kalemleri tek toplam rakam yerine belge bazında ayrıştırılmalıdır.

Taşıma senedindeki yanlış bilginin kaynağı nasıl ispatlanır?

İlk belge göndericinin taşıma talimatıdır. E-posta, portal girişi, EDI mesajı, paketleme listesi veya sipariş formu senetteki verinin kaynağını gösterebilir. İkinci belge CMR senedinin düzenlendiği andaki nüshasıdır. Sonradan yapılan düzeltmeler varsa kimin, ne zaman yaptığı ayrıca kayıt altına alınmalıdır.

Üçüncü olarak fiili durumun delilleri toplanır: kantar fişi, paket sayım tutanağı, gümrük kaydı, teslim adresi ve terminal kayıtları. Yanlış bilgi ile gerçek durum arasındaki fark bu belgelerle gösterilir. Son aşamada taşıyıcının uğradığı masraf veya zarar faturalar ve ödeme kayıtlarıyla doğrulanır.

Elektronik sistemlerde değişiklik geçmişi kapatılmamalıdır. Aynı alanın sonradan düzeltilmiş hâli yalnız son değeri gösterirse hatanın kimden kaynaklandığı ispat edilemeyebilir. Kullanıcı, zaman damgası ve önceki değer kayıtları korunmalıdır.

Gönderici ve taşıyıcı için Madde 7 kontrol listesi

Gönderici yükleme öncesinde alıcı ve teslim adresini, ürün ve ambalaj tanımını, paket sayısını, işaretleri, brüt ağırlığı ve gümrük talimatını doğrulamalıdır. Madde 6/2 kapsamında kullanılan COD, değer, özel menfaat, sigorta veya süre kayıtları her sefer için yeniden kontrol edilmelidir.

Taşıyıcı, göndericiden aldığı ham veriyi saklamalı; formu kendisi dolduruyorsa hangi kaynaktan aktardığını gösterebilmelidir. CMR’ye tabi olunduğuna ilişkin Madde 6/1-k ibaresi form şablonunda sabit bulunmalıdır.

Yanlışlık taşıma başladıktan sonra fark edilirse sözlü düzeltmeyle yetinilmemeli; yeni talimat tarih, sefer, yük ve yetkili kişiyle birlikte yazılı kayıt altına alınmalıdır. Böylece Madde 7 sorumluluğunun yanında Madde 12 kapsamındaki tasarruf ve talimat mekanizması da sağlıklı işletilir.

Yanlış bilgi taşıma başladıktan sonra fark edilirse ne yapılmalıdır?

Yanlış veya yetersiz kayıt taşıma başladıktan sonra fark edilirse ilk işlem hatayı gizlemek veya eski senedi sessizce değiştirmek değil, taşıyıcı ile gönderici arasında izlenebilir bir düzeltme kaydı oluşturmaktır. Hangi bilginin yanlış olduğu, doğru bilginin ne olduğu, düzeltme talimatını kimin verdiği ve taşıyıcının talimatı ne zaman aldığı açık biçimde kaydedilmelidir.

Değişiklik teslim yeri, alıcı veya taşımanın yönlendirilmesiyle ilgiliyse CMR Madde 12’deki tasarruf hakkı şartları da ayrıca kontrol edilir. Yanlış gümrük bilgisi söz konusuysa sınır veya gümrük işlemine geçilmeden ilgili belge ve talimat seti yenilenmelidir. Tehlikeli eşya tanımındaki hata ise Madde 22 bakımından güvenlik riski taşıdığından derhâl taşıyıcıya doğru tehlike bilgisi ve gerekli tedbirler verilmelidir.

Düzeltme masraf doğurmuşsa Madde 7 talebi hazırlanırken yalnız “bilgi yanlıştı” denmemeli; yanlış kaydın hangi ek işlemi zorunlu kıldığı, bu işlemin bedeli ve ödeme belgesi gösterilmelidir. Taşıyıcının hatayı öğrendikten sonra gereksiz masrafı artırmaması da zarar yönetimi açısından önemlidir. Böylece hata kaynağı, düzeltme zamanı ve mali sonuç tek kronolojide ispatlanabilir.

Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar

CMR Madde 7’nin resmî metni için UNECE – CMR Sözleşmesi; elektronik veri ve taşıma senedi için UNECE e-CMR Executive Guide kullanılmalıdır.

• CMR Madde 6: zorunlu taşıma senedi bilgileri
• CMR Madde 5: üç nüsha ve imza
• CMR Madde 4: senet yokluğu
• CMR Madde 1 kapsamı
• CMR taşıyıcı sorumluluğu

Sık sorulan sorular

CMR’de yanlış alıcı adresinden kim sorumludur?

Göndericinin verdiği alıcı adı/adresi yanlış veya yetersizse ve taşıyıcı bu nedenle masraf veya zarar görürse Madde 7 kapsamında gönderici sorumluluğu doğabilir.

Yanlış ağırlık bilgisinin sorumluluğu kime aittir?

Madde 6/1-h kapsamındaki ağırlık veya miktar bilgisinin yanlışlığı Madde 7’de göndericinin sorumluluk alanına dahildir.

Yanlış paket sayısı Madde 7’ye girer mi?

Evet. Paket sayısı ve özel işaret/numaralar açıkça kapsamdadır.

Taşıyıcı formu kendi doldurursa gönderici sorumluluktan kurtulur mu?

Göndericinin isteği üzerine yazılan bilgiler bakımından Madde 7/2, aksi ispatlanıncaya kadar taşıyıcının gönderici adına hareket ettiğini kabul eder.

Gümrük talimatı yanlışsa hangi madde uygulanır?

Taşıma senedindeki yanlış gümrük talimatı Madde 7; gerekli belgelerin yokluğu veya usulsüzlüğü ise Madde 11 kapsamında ayrıca değerlendirilir.

CMR ibaresi yoksa taşıma CMR dışına çıkar mı?

Hayır. Kapsam Madde 1’e göre belirlenir; fakat ibarenin yokluğundan doğan zararda Madde 7/3 taşıyıcının sorumluluğunu düzenler.

Gönderici her yanlış bilgi için otomatik tazminat öder mi?

Talep edilen masraf veya zararın yanlış ya da yetersiz bilgiyle bağlantısı ve tutarı ortaya konulmalıdır.

Tahsil şartlı teslim tutarının yanlışlığı Madde 7’ye girer mi?

Evet. Madde 6/2 kayıtları Madde 7/1-b kapsamında değerlendirilir.

Sonradan düzeltilen bilgi nasıl kaydedilmelidir?

Düzeltmenin kimin talimatıyla, hangi tarihte ve hangi sefer için yapıldığı yazılı veya elektronik değişiklik kaydıyla korunmalıdır.

Madde 7, Madde 8’i ortadan kaldırır mı?

Hayır. Göndericinin bilgi sorumluluğu ile taşıyıcının teslim anındaki kontrol ve rezerv yükümlülükleri birlikte uygulanır.