TCK 103 Çocuğun Cinsel İstismarı Suçu Rehberi

İlk Adım: Çocuğun Güvenliği ve Mahremiyeti

Çocuğun beyanı ciddiye alınmalı, sakin biçimde dinlenmeli ve suçlayıcı ya da yönlendirici sorulardan kaçınılmalıdır. “Neden daha önce söylemedin?” veya cevabı içinde taşıyan ayrıntılı sorular çocuğu zorlayabilir ve anlatımın sağlıklı değerlendirilmesini güçleştirebilir.

• Çocuk fail olduğu iddia edilen kişiyle yalnız bırakılmamalıdır.
• Acil sağlık veya güvenlik riski varsa 112’ye başvurulmalıdır.
• İlk açıklamanın zamanı, kime ve hangi kendiliğinden ifadelerle yapıldığı not edilmelidir.
• Çocuğun adı, fotoğrafı, okulu, adresi ve dosya ayrıntıları sosyal medyada paylaşılmamalıdır.
• Mesaj veya görseller, çoğaltılmadan ve başkalarına gönderilmeden güvenli biçimde korunmalıdır.

TCK 103’ün Unsurları ve Yaş Grupları

TCK m.103 bakımından çocuk, olay tarihinde on sekiz yaşını tamamlamamış kişidir; ancak kanuni tanım yaş ve algılama yeteneğine göre farklılaşır. On beş yaşını tamamlamamış veya tamamlamış olsa da fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş çocuklara yönelik her türlü cinsel davranış; diğer çocuklara karşı ise cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı cinsel davranış istismar kapsamında değerlendirilir.

Olay tarihindeki yaş resmî nüfus ve gerektiğinde doğum kayıtlarıyla saptanır. Davranışın bedensel temas içerip içermediği, süresi, tekrar sayısı ve yoğunluğu; TCK m.103 ile cinsel taciz, reşit olmayanla cinsel ilişki veya başka suçlar arasındaki ayrımda önemlidir.

Temel Ceza, Sarkıntılık ve Nitelikli Hâller

Güncel TCK m.103/1’de temel istismar için sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis; davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde üç yıldan sekiz yıla kadar hapis öngörülür. Mağdurun on iki yaşını tamamlamamış olması hâlinde kanunda daha yüksek alt sınırlar bulunur.

Fiilin vücuda organ veya sair cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi, birden fazla kişi, belirli yakınlık veya nüfuz ilişkileri, koruyucu aile ya da hizmet ilişkisinin sağladığı kolaylık, cebir, tehdit veya silah gibi hâller daha ağır yaptırım doğurabilir. Suç sonucu mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölmesi hâlinde ağırlaştırılmış müebbet hapis öngörülür.

Ceza hesabı yalnız madde başlığına göre yapılmamalıdır. Olay tarihi, mağdurun yaşı, failin yaşı, davranışın hukuki niteliği, zincirleme suç, teşebbüs ve iştirak hükümleri ayrı değerlendirilir.

Çocuk Dostu İfade ve Delil Toplama

CMK m.236’da mağdur çocuğun beyanının uzman eşliğinde ve belirli hâllerde özel ortamda kayda alınmasına ilişkin güvenceler bulunur. Amaç, çocuğun aynı olayı gereksiz yere tekrar anlatmasını azaltmak ve beyanın sağlıklı koşullarda alınmasını sağlamaktır.

1. İlk açıklamayı bozmayın. Yetişkinler yalnız güvenlik için gerekli açık uçlu bilgiyi almalı, ayrıntılı sorgulamayı yetkililere bırakmalıdır.
2. Yaşı belgeleyin. Olay tarihindeki yaş ve kimlik kayıtları dosyanın temelidir.
3. Sağlık değerlendirmesini geciktirmeyin. Gerektiğinde çocuk dostu merkez ve uzman yönlendirmesi istenmelidir.
4. Dijital kayıtları koruyun. Hesap, cihaz, tarih ve mesaj zinciri değiştirilmeden muhafaza edilmelidir.
5. Destek planı kurun. Çocuğun eğitim, psikososyal destek ve güvenli barınma ihtiyacı ceza dosyasından ayrı da ele alınmalıdır.

Tek bir delil türüne peşin üstünlük tanınmaz. Beyanın oluş koşulları, tıbbi bulgular, dijital kayıtlar, tanıklar ve olayın bütünlüğü birlikte değerlendirilir; fiziksel bulgu bulunmaması her olayda suçun olmadığı anlamına gelmez.

Dijital Delil, Mahremiyet ve Güvenli Koruma

Mesaj, fotoğraf, video, konum ve sosyal medya kayıtlarında ekran görüntüsü yararlı olmakla birlikte tek başına yeterli olmayabilir. Kullanıcı adı, profil bağlantısı, tarih-saat, konuşmanın öncesi ve sonrası, orijinal cihaz ve dosya bilgisi korunmalıdır.

• İçeriği başka aile bireylerine veya mesaj gruplarına göndermeyin.
• Fail olduğu iddia edilen hesapla delil toplamak için çocuk adına yeni konuşma başlatmayın.
• Hesabı silmeden veya engellemeden önce yetkili makamın delil talimatını değerlendirin.
• Çocuğun cihazını kurcalayarak kayıtları değiştirmeyin.
• Yasadışı içerik varsa kopya üretmeyin; cihaz ve erişim bilgisini yetkililere bildirin.

Mağdur Çocuk ve Şüpheli Açısından Usul Güvenceleri

Mağdur çocuk için vekil görevlendirilmesi, uzman desteği, güvenli ifade ortamı, koruyucu ve destekleyici tedbirler ile kişisel verilerin korunması değerlendirilir. Aile içi risk veya temsil çatışması varsa çocuğun bağımsız menfaati ayrıca gözetilmelidir.

Şüpheli veya sanık da müdafi yardımından yararlanma, delilleri inceleme, hukuka aykırı delile itiraz etme ve lehine delillerin toplanmasını isteme hakkına sahiptir. Suç isnadının ağırlığı, masumiyet karinesini ve kişiselleştirilmiş delil değerlendirmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Suç kural olarak resen soruşturulur. Yalnız sarkıntılık düzeyinde kalan fiilin failinin de çocuk olması hâlinde TCK m.103/1’de özel şikâyet kuralı bulunur. Uzlaştırma kapsamında değildir.

TCK 103 İçin İlgili Hukuk Rehberleri

TCK 103 konusunda diğer güncel açıklamalar için hukuki bilgilendirme arşivini; büronun çalışma alanları için hizmetlerimiz sayfasını inceleyebilirsiniz.