Devlet Dairesinin Özel Amaçla Kurduğu Ormanı Kim Yönetir? 6831 m.5 | 2026
Kısa ve Net Cevap
6831 sayılı Orman Kanunu m.5, tüzel kişiliği bulunmayan Devlet dairelerince özel amaçlara göre tesis edilmiş ormanların, gerekli izin çerçevesinde kuruluş amaçlarına uygun biçimde ilgili daire tarafından idare edilip kullanılabilmesini düzenler. Bu hüküm, söz konusu alanların orman hukukunun dışına çıktığı anlamına gelmez. Yönetim ve yararlanma, ormanın tesis amacına bağlıdır; 6831 sayılı Kanunun koruma, kadastro ve denetim hükümleri devam eder. Kanun metninde tarihsel teşkilat adları yer alsa da güncel uygulamada ormancılık işlemleri mevcut Tarım ve Orman Bakanlığı/Orman Genel Müdürlüğü teşkilatı üzerinden yürütülür.
6831 m.5 Hangi Ormanları Kapsar?
m.5 genel olarak bütün Devlet ormanlarını değil, özel bir alt grubu düzenler. Kanun, “hükmî şahsiyeti haiz olmayan Devlet dairelerince hususi maksatlara göre tesis edilen ormanlar” ifadesini kullanır. Dolayısıyla uygulama için iki temel unsur gerekir: ormanın belirli bir Devlet dairesi tarafından tesis edilmiş olması ve kuruluşun özel/özgülenmiş bir amaca dayanması.
Bu durum, doğal olarak var olan sıradan bir Devlet ormanının ilgili kamu birimine fiilen bırakılmasından farklıdır. m.5’in odağı “tesis edilmiş” orman ve “tesis gayesi”dir. Amaç; eğitim, araştırma, koruma, kamu hizmeti alanının çevrelenmesi veya başka bir kamu görevinin doğal bileşeni olabilir. Somut dosyada kuruluş kararı, tahsis evrakı, dikim/ağaçlandırma planı ve kurum kayıtları bu özel amacı göstermelidir.
Bir alanın m.5 kapsamına girip girmediği yalnız sahadaki tabelayla veya kurumun uzun yıllardır kullanmasıyla belirlenmez. Hukuki dayanak ve tesis tarihçesi incelenmelidir.
“Tüzel Kişiliği Olmayan Devlet Dairesi” İfadesi Ne Anlama Gelir?
Kanunun dili 1956 tarihli eski teşkilat yapısının terimlerini taşır. “Hükmî şahsiyeti haiz olmayan Devlet dairesi” ifadesi, ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan ve Devlet tüzel kişiliği içinde faaliyet gösteren idari birimi anlatır. Bu nedenle m.5, m.4’te geçen “kamu tüzel kişilerine ait orman” kategorisiyle aynı değildir.
Bu ayrım mülkiyet ve yönetim yönünden önemlidir. Kamu tüzel kişisinin kendi mülkiyetindeki ormanlara m.45 ve devamındaki özel hükümler uygulanırken, m.5’te Devlet tüzel kişiliği içinde özel amaçla oluşturulmuş bir ormanın ilgili daire tarafından yönetim ve kullanımına izin verilmesi söz konusudur.
Kurumsal dönüşüm yaşamış eski dairelerde güncel halef kurumun kim olduğu, taşınmaz tahsis kayıtları ve idari yeniden yapılanma mevzuatı üzerinden belirlenmelidir. Eski kurum adının tapu veya tahsis belgesinde bulunması, bugünkü yetkili birimi tek başına göstermeyebilir.
“Tesis Gayesine Uygunluk” Neden Temel Şarttır?
m.5’in en önemli sınırı, ormanın ilgili daire tarafından tesis gayesine uygun surette idare edilmesi ve ondan yararlanılmasıdır. Bu ifade, kuruma genel ve sınırsız bir tasarruf yetkisi vermez. Orman hangi kamu hizmeti veya özel amaç için kurulmuşsa yönetim ve kullanım o amaçla bağlantılı olmalıdır.
Örneğin araştırma amacıyla tesis edilmiş bir saha varsa, alanın ticari kullanım veya amaç dışı yapılaşma için değerlendirilmesi m.5’in koruduğu yönetim çerçevesinden farklı bir işlem doğurur. Böyle bir değişiklik için ilgili orman mevzuatındaki izin, tahsis veya statü değiştirme hükümleri ayrıca uygulanır.
Tesis amacını belirlemek için kuruluş kararı, proje, ağaçlandırma planı, tahsis protokolü, bütçe belgeleri ve kurumun görev mevzuatı incelenebilir. Dosyada açık amaç yoksa yalnız fiili kullanımdan sonuç çıkarmak yerine arşiv kayıtları araştırılmalıdır.
m.5 Kapsamındaki Ormanı Kim Yönetir?
Kanun, izin verilmesi halinde ilgili Devlet dairesinin ormanı kuruluş amacına uygun biçimde idare edebileceğini söyler. Böylece günlük bakım, kullanım ve amaçla bağlantılı yönetim işlevi ilgili kamu biriminde olabilir. Ancak bu düzenleme Orman Genel Müdürlüğünün orman hukukundan doğan genel gözetim ve teknik yetkilerini tamamen ortadan kaldırmaz.
m.6, Devlet ormanlarına ve Devlet ormanı sayılan yerlere ait işlerin OGM tarafından yapılacağını veya yaptırılacağını düzenler. m.5 ise özel amaçla tesis edilen belirli ormanlar için özel bir yönetim-yararlanma kuralıdır. Bu iki madde birlikte okunmalıdır.
Uygulamada kurumun yapacağı kesim, yapı, altyapı, kullanım değişikliği veya üçüncü kişiye kullandırma gibi işlemler bakımından ayrı kanuni izin gerekebilir. m.5, diğer izin hükümlerini bertaraf eden genel bir muafiyet değildir.
“İntifa” Burada Ne Anlama Gelir?
m.5’teki “idare ve intifa” ifadesi, ilgili Devlet dairesinin ormanı yönetmesi ve tesis amacı çerçevesinde ondan yararlanması anlamına gelir. Buradaki intifa, tapuda kurulmuş özel hukuk intifa hakkıyla özdeş değildir. Kanun maddesi kamu idaresinin kuruluş amacına uygun yararlanmasını düzenler.
Yararlanmanın sınırı yine tesis amacıdır. Odun üretimi, taşınmazın başka kuruma tahsisi, kiralama, tesis kurulması veya gelir getirici kullanım gibi işlemler, kendi özel mevzuatları ve 6831’in izin hükümleri bakımından ayrı değerlendirilmelidir.
Kamu kurumu, “m.5 kapsamında yönetiyoruz” gerekçesiyle orman alanını özel kişiye serbestçe devredemez veya amaç dışı kullanıma açamaz. Kamu malı yönetimi, bütçe ve ihale kuralları da gerekli olduğunda ayrıca uygulanır.
6831 m.5 ile m.6 Arasındaki Fark Nedir?
m.6 genel kuralı koyar: Devlet ormanlarına ve Devlet ormanı sayılan yerlere ait her çeşit iş OGM tarafından yapılır ve yaptırılır; Devlet dışındaki bütün ormanlar da OGM denetimine tabidir. m.5 ise özel amaçla tesis edilen belirli Devlet ormanlarının ilgili daire tarafından yönetim ve kullanımına izin verilebileceğini düzenleyen daha dar bir hükümdür.
Bu nedenle m.5’e dayanılarak m.6’nın koruma ve teknik denetim sistemi tamamen devre dışı bırakılamaz. Özellikle ormanın sürekliliğini etkileyen kesim, yapılaşma, maden, yol ve benzeri faaliyetlerde ilgili özel maddeler uygulanır.
Devlet ormanlarında OGM’nin genel yetkisini ayrıntılı olarak açıklayan m.4 sınıflandırma rehberimiz de bu ayrımı anlamak için kullanılabilir.
m.5 Mülkiyeti mi, Tahsisi mi Düzenler?
m.5’in konusu doğrudan mülkiyet devri değildir; özel amaçla tesis edilmiş Devlet ormanının ilgili daire tarafından yönetim ve yararlanma biçimidir. Taşınmazın mülkiyeti ve tahsis kaydı ayrı belgelerden belirlenmelidir.
Bir kamu birimine tahsis edilmiş Devlet taşınmazının tapuda Hazine adına kalması mümkündür. Bu nedenle “kurum kullanıyor” olgusu, mülkiyetin o kuruma ait olduğunu göstermez. Kamu kurumlarının tüzel kişilik yapısı ve tahsis kayıtları ayrıca incelenir.
Taşınmaz üzerinde üçüncü kişi iddiası varsa orman kadastrosu, tapu zinciri ve varsa tahsis işlemi birlikte değerlendirilmelidir. Orman niteliği ile kamu taşınmazı tahsisi farklı hukuki katmanlardır.
m.5 Kapsamındaki Alanlarda Orman Kadastrosu Yapılır mı?
Evet. Alanın özel amaçla bir Devlet dairesince yönetilmesi, orman kadastrosu sistemini ortadan kaldırmaz. 6831 m.7 ve devamı, orman sınırlarının belirlenmesini ve komşu taşınmazlarla müşterek sınırların tespitini düzenler.
Kadastro tutanağı, harita ve sınır noktaları; kurumun kullandığı saha ile resmi orman sınırının çakışıp çakışmadığını gösterir. Özellikle kampüs, araştırma alanı, kamu tesisi çevresi gibi karma kullanımlı sahalarda bu teknik ayrım önemlidir.
Bir kurumun uzun süredir fiilen kullandığı alanın tamamı orman olmayabilir; tersine, kurum yapılarının arasında kalan bazı bölümler orman statüsünde olabilir. Aplikasyon bu ayrımı zeminde netleştirir.
Kamu Kurumu m.5 Alanında Yapı veya Tesis Kurabilir mi?
m.5 tek başına sınırsız yapılaşma izni vermez. Kurulacak yapının tesis amacıyla bağlantısı, orman mevzuatındaki izin hükümleri, imar ve çevre mevzuatı ile kurumun kendi görev ve yatırım mevzuatı birlikte değerlendirilir.
Devlet ormanında belirli kamu hizmeti tesisleri bakımından m.17 ve diğer maddelerde özel izin sistemleri vardır. Bu nedenle proje, hangi maddeye dayanarak izin alacağını açıkça göstermelidir.
İzinsiz yapılaşma Devlet ormanında ağır idari sonuçlar doğurabilir. m.17/2 izinsiz yapı rehberimiz genel çerçeveyi açıklar.
Orman İdaresinin Denetimi Devam Eder mi?
m.5 kapsamında yönetim görevi ilgili dairede olsa da alanın orman niteliği devam ettiği sürece 6831’in koruma sistemi geçerlidir. Orman idaresinin kadastro, teknik denetim, izin ve orman suçlarıyla ilgili görevleri özel amaçlı kamu kullanımının dışında değildir.
Kurumun kendi personeli veya yüklenicileri tarafından yapılacak kesim ve bakım faaliyetleri de ilgili teknik planlara ve damga/işaretleme kurallarına tabi olabilir. “Kamu kurumu yaptığı için izin gerekmez” şeklinde genel bir kural yoktur.
Amaç dışı kullanım tespit edildiğinde tahsis, izin ve kamu malı yönetimi bakımından ayrı idari sorumluluklar doğabilir. Bu nedenle kurum içi envanter ve kullanım planlarının güncel tutulması önem taşır.
m.5 Kapsamındaki Kamu Ormanı İçin Dosya Kontrol Listesi
- Ormanın hangi Devlet dairesi tarafından tesis edildiğini belirleyin.
- Kuruluş/tahsis kararını ve tesis tarihini bulun.
- Özel tesis amacını açıkça gösteren belgeyi tespit edin.
- Güncel halef kurumun kim olduğunu teşkilat mevzuatından doğrulayın.
- Orman kadastro paftası ve tutanağını alın.
- Tapu ve Hazine tahsis kayıtlarını kontrol edin.
- Kurumun yönetim ve yararlanma izninin kapsamını inceleyin.
- Amaç dışı kullanım veya üçüncü kişiye kullandırma bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Yapı, yol, kesim veya başka faaliyet için özel 6831 izninin bulunup bulunmadığını doğrulayın.
- Teknik amenajman/bakım planlarını inceleyin.
- İzin ve tahsis sürelerini, şartlarını ve sona erme hükümlerini kontrol edin.
- Sahadaki fiili sınırı resmi kadastro sınırıyla karşılaştırın.
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
Güncel 6831 sayılı Kanun için OGM Mevzuat – Kanunlar ve Mevzuat Bilgi Sistemi; kurumsal ormancılık uygulamaları için Orman Genel Müdürlüğü kaynakları kullanılmalıdır.
Site içi tamamlayıcı içerikler: 6831 m.4 orman sınıfları, orman alanında maden izni ve Devlet ormanında yapı yasağı.
Sık Sorulan Sorular
1. m.5 bütün Devlet ormanlarını kapsar mı?
Hayır. Özel amaçla belirli Devlet dairelerince tesis edilmiş ormanları düzenler.
2. Kurum ormanın sahibi mi olur?
m.5 doğrudan mülkiyet devri değil, yönetim ve tesis amacına uygun yararlanma düzenidir.
3. Kurum ormanı istediği gibi kullanabilir mi?
Hayır. Kullanım tesis amacına ve 6831’in diğer izin/koruma hükümlerine uygun olmalıdır.
4. OGM denetimi sona erer mi?
Hayır. Orman niteliği ve 6831’in denetim sistemi devam eder.
5. Kamu kurumu ormanda izinsiz bina yapabilir mi?
Hayır. Projenin ilgili orman ve imar mevzuatına göre gerekli izinleri bulunmalıdır.
6. m.5 ile m.45-49 aynı şey mi?
Hayır. m.45-49 kamu tüzel kişilerine ait ormanları; m.5 ise tüzel kişiliği olmayan Devlet dairelerince özel amaçla tesis edilmiş ormanları düzenler.
7. Kadastro yapılması gerekir mi?
Orman sınırlarının belirlenmesi bakımından 6831’in kadastro hükümleri uygulanır.
8. Eski kurum adı varsa ne yapılır?
Güncel halef kurum, teşkilat ve tahsis kayıtları üzerinden belirlenir.
9. Kurum alanı üçüncü kişiye kiralayabilir mi?
m.5 tek başına böyle bir yetki vermez; kamu taşınmazı, tahsis, ihale ve orman mevzuatı ayrıca incelenir.
10. Tesis amacı değişirse ne olur?
Amaç dışı kullanım m.5 kapsamındaki izinle açıklanamaz; yeni hukuki dayanak ve gerekli izinler ayrıca değerlendirilmelidir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukuki inceleme: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Son mevzuat kontrolü: 22 Eylül 2026
İçerik 6831 sayılı Orman Kanununun m.5 hükmü ile m.4, m.6, kadastro ve izin hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Kurumsal dosyalarda tesis amacı, tahsis, mülkiyet ve güncel teşkilat yapısı birlikte incelenmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin · Tel: +90 552 224 43 66
Kamu taşınmazları, orman tahsisi ve orman mevzuatı uyuşmazlıkları Türkiye genelinde Mersin ofisinden takip edilmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
