Doğrudan Satışta Cayma Hakkı Olmayan Ürünler ve Hizmetler | Yönetmelik m.18 | 2026
Kısa ve net cevap: Doğrudan satışta 30 günlük cayma hakkı genel kuraldır; ancak Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik m.18 belirli istisnalar getirir. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar; çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar; teslimden sonra ambalaj, bant, mühür veya paket gibi koruyucu unsurları açılmış ve iadesi sağlık/hijyen bakımından uygun olmayan mallar; teslimden sonra başka ürünlerle karışıp doğası gereği ayrıştırılamayan mallar; koruyucu ambalajı açılmış belirli bilgisayar sarf malzemeleri; abonelik dışındaki gazete ve dergi gibi süreli yayınlar; elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ile anında teslim edilen gayri maddi mallar; tüketicinin onayıyla 30 günlük süre dolmadan ifasına başlanan hizmetler ve kullanım kılavuzu uyarınca satıcı/yetkili servis tarafından montajı yapılması gereken ve montajı yapılan mallar bakımından cayma hakkı kullanılamaz. İstisna dar yorumlanır; “ambalaj açıldı, hiçbir ürün iade edilmez” şeklinde genel bir kural yoktur.
- m.18’in hukuki dayanağı
- Kişiye özel mallar
- Çabuk bozulan ürünler
- Hijyen ürünlerinde koruyucu unsur
- Karışan mallar
- Bilgisayar sarf malzemeleri
- Süreli yayınlar
- Dijital içerik ve elektronik hizmet
- Erken ifasına başlanan hizmet
- Montajı yapılan mallar
- Sık sorulan sorular
Cayma istisnaları hangi düzenlemeye dayanır?
Doğrudan satış sistemi 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.47/A ile düzenlenmiş, 30 günlük cayma hakkı ve istisnaları 8 Ağustos 2025 tarihli Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik m.14-18’de ayrıntılandırılmıştır. Yönetmelik m.18, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkının kullanılamayacağı sözleşme ve ürün gruplarını sayar.
Ticaret Bakanlığının güncel resmi açıklaması Doğrudan Satış Sistemleri Hakkında Bilgilendirme sayfasında yer almaktadır. Genel 30 günlük cayma için Doğrudan Satışta Cayma Hakkı 30 Gün rehberimize bakılabilir.
İstisnalar neden dar yorumlanmalıdır?
Cayma hakkı tüketici lehine tanınmış temel bir korumadır; istisnalar ise bu genel kuralı sınırlar. Bu nedenle satıcı veya şirket, m.18’de sayılmayan her ürünü “hijyen”, “özel ürün”, “promosyon” veya “açılmış paket” etiketiyle cayma dışına çıkaramaz. Ürünün somut özelliği gerçekten istisna tanımını karşılamalıdır.
Örneğin dış taşıma kolisinin açılması ile doğrudan ciltle temas eden, koruyucu mühürlü hijyen ürününün koruyucu mührünün açılması aynı değildir. İstisna uygulanırken hangi koruyucu unsurun neden sağlık/hijyen açısından önemli olduğu gösterilebilmelidir.
Kişiye özel hazırlanan mallarda cayma
Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar m.18 istisnaları arasındadır. İsim işlenmiş, özel ölçüye göre üretilmiş veya standart stoktan farklı şekilde kişiselleştirilmiş ürün buna örnek olabilir. Ancak yalnız sipariş üzerine depodan gönderilen standart ürün kişiye özel hale gelmez.
Şirket ürünün standart mı yoksa tüketici talebiyle geri satışı güçleştirecek şekilde özel üretilmiş mi olduğunu ispatlayabilmelidir. Mesafeli satışlardaki benzer istisnanın ayrıntıları için Kişiye Özel Ürünlerde Cayma Hakkı yazımız tamamlayıcıdır; doğrudan satışta ise özel olarak m.18 uygulanır.
Çabuk bozulan veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar
Niteliği itibarıyla çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi kısa olan mallarda 30 günlük bekleme süresi ürünün yeniden satılabilirliğini ve güvenliğini ortadan kaldırabilir. Bu nedenle m.18 bu ürünleri istisna kapsamına alır.
Ancak uzun raf ömrüne sahip her gıda veya kozmetik otomatik olarak “çabuk bozulur” sayılmaz. Ürünün gerçek saklama koşulları ve son kullanma tarihi dikkate alınmalıdır. Şirket yalnız kategori adına dayanarak cayma hakkını daraltmamalıdır.
Hijyen ürünlerinde hangi şart aranır?
Sağlık veya hijyen açısından iadesi uygun olmayan malın teslimden sonra ambalaj, bant, mühür veya paket gibi koruyucu unsurunun açılmış olması gerekir. İki unsur birlikte önemlidir: ürün sağlık/hijyen bakımından iadesi uygun olmayan nitelikte olmalı ve koruyucu unsur teslimden sonra açılmış olmalıdır.
Örneğin kapalı hijyen mührü bulunan kişisel bakım ürününün mührü hiç açılmamışsa sırf ürün “kozmetik” kategorisinde diye istisna otomatik uygulanmamalıdır. Buna karşılık ürünün hijyen güvenliğini sağlayan mühür tüketici tarafından açılmışsa m.18 istisnası gündeme gelir.
Ambalaj açıldıysa her ürün iade dışı mı?
Hayır. Yönetmelikte genel “ambalajı açılan ürün iade edilemez” kuralı yoktur. İstisna belirli ürün grupları ve koruyucu unsurun niteliğiyle bağlantılıdır. Tüketicinin ürünü görmek için dış kutuyu açması, her durumda cayma hakkını ortadan kaldırmaz.
Şirket iade politikasında “kutu açılırsa iade yok” şeklinde m.18’den daha geniş bir yasak yazmamalıdır. Tüketici bilgilendirme formunda gerçek istisna kategorisi açıkça belirtilmelidir. Yanlış “cayma yok” bilgisi Yönetmelik m.15 kapsamında yanlış bilgilendirme sonucunu da doğurabilir.
Başka ürünlerle karışan mallar
Teslimden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan mallar da cayma istisnasıdır. Örneğin belirli sıvı veya kimyasal ürünün tüketici tarafından başka bir maddeye karıştırılması halinde malın eski haline döndürülmesi mümkün olmayabilir.
Bu istisna yalnız ambalaj açılmasına değil, ürünün fiilen başka bir ürünle geri döndürülemez şekilde karışmasına dayanır. Ürün ayrı duruyorsa veya teknik olarak kolayca ayrıştırılabiliyorsa istisnanın koşulu ayrıca incelenmelidir.
Bilgisayar sarf malzemelerinde koruyucu ambalaj
Koruyucu unsurları açılmış belirli bilgisayar sarf malzemeleri m.18 kapsamında cayma hakkı dışında tutulabilir. Bu kategori, yazıcı kartuşu, toner veya benzeri sarf malzemelerinde orijinallik ve yeniden satış güvenliğinin bozulması riskine dayanır.
Yine yalnız dış kargo kutusunun açılması yeterli değildir; ürünün koruyucu ambalajının açılması önemlidir. Ürün grubunun gerçekten bilgisayar sarf malzemesi olup olmadığı somut olarak belirlenmelidir.
Süreli yayınlarda istisna
Abonelik sözleşmesi kapsamında sağlananlar dışında gazete, dergi ve benzeri süreli yayınlar cayma istisnası kapsamındadır. Güncelliği kısa süreli olan yayınların 30 gün sonra iade edilmesi ticari niteliği gereği farklı değerlendirilir.
Kitap, bu istisnanın “süreli yayın” kavramıyla otomatik olarak aynı değildir. Şirket bütün basılı yayınları tek kalemde cayma dışı ilan etmemelidir.
Dijital içerik ve elektronik hizmet
Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ile tüketiciye anında teslim edilen gayri maddi mallara ilişkin sözleşmeler m.18 istisnaları arasındadır. Örneğin tüketiciye hemen aktive edilen belirli dijital içerik veya elektronik hizmet bu kategoriye girebilir.
Burada “anında ifa” ve “gayri maddi malın anında teslimi” unsurları önemlidir. Şirket yalnız ürün dijital diye otomatik istisna uygulamamalıdır. Mesafeli sözleşmelerde dijital içerik rejimi hakkında Dijital İçerikte Cayma Hakkı rehberimiz farklı hukuki rejimi açıklar.
Tüketicinin onayıyla erken ifaya başlanan hizmet
Cayma süresi sona ermeden önce tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetler m.18 kapsamında cayma hakkı dışında kalabilir. Bu istisnanın uygulanabilmesi için tüketicinin gerçekten onay vermesi gerekir. Önceden işaretlenmiş kutu, gizli sözleşme maddesi veya açık olmayan ifade yeterli kabul edilmemelidir.
Şirket onayı kayıt altına almalı ve tüketiciye hizmetin cayma süresi dolmadan başlayacağını açıkça bildirmelidir. Hizmete şirket kendi inisiyatifiyle erken başlamışsa tüketicinin hakkını ortadan kaldırmak için bu duruma dayanamaz.
Montajı satıcı veya yetkili servisçe yapılması gereken mallar
Yönetmelik m.18, kullanım kılavuzunda satıcı veya yetkili servis tarafından kurulum/montaj yapılması gerektiği belirtilen mallarda kurulum veya montaj yapıldıktan sonra cayma hakkının kullanılamayacağını düzenler. Bu istisna özellikle teknik güvenlik gerektiren ürünlerde önemlidir.
Her mobilya montajı veya basit kurulum bu kategoriye girmez. Ürünün kullanım kılavuzu gerçekten satıcı veya yetkili servis montajını zorunlu tutmalı ve montaj yapılmış olmalıdır. Tüketicinin kendi yaptığı basit kurulum otomatik olarak aynı istisna sonucunu doğurmaz.
İstisna varsa ayıplı mal hakları da kaybolur mu?
Hayır. Cayma hakkının istisnası, ürün ayıplıysa 6502 sayılı Kanun m.8 ve devamındaki seçimlik hakların ortadan kalktığı anlamına gelmez. Tüketici kişiye özel hazırlanmış veya hijyen nedeniyle cayma istisnasına giren ürünün ayıplı olması halinde ayıplı mal hükümlerine dayanabilir.
Bu ayrım önemlidir: cayma hakkı gerekçesiz vazgeçme hakkıdır; ayıplı mal hakları ise sözleşmeye uygun olmayan ürün nedeniyle doğar. Satıcı “iade yok” diyerek ayıplı ürün sorumluluğunu ortadan kaldıramaz.
İstisna tüketiciye önceden bildirilmelidir
Yönetmelik m.13 bilgilendirme formunda cayma hakkının bulunup bulunmadığının açıklanmasını zorunlu kılar. Dolayısıyla ürün m.18 istisnasına giriyorsa tüketiciye bu durum işlem sırasında doğru biçimde bildirilmelidir. Genel şartların derininde belirsiz bir “iade alınmaz” maddesi yeterli değildir.
İstisna yanlış bildirildiğinde m.15’teki eksik/yanlış bilgilendirme sonuçları gündeme gelebilir. Bu konuda Eksik Bilgilendirmede 1 Yıllık Cayma rehberimize bakılabilir.
Şirketler için istisna kontrol listesi
- Ürün gerçekten m.18’de sayılan kategoriye giriyor mu?
- Kişiye özel ürün standart stoktan gerçekten farklı mı?
- Çabuk bozulma/son kullanma niteliği belgeli mi?
- Hijyen ürününde koruyucu unsur açılmış mı?
- Başka ürünle geri döndürülemez karışma var mı?
- Bilgisayar sarf malzemesinin koruyucu ambalajı açılmış mı?
- Yayın gerçekten süreli yayın mı?
- Dijital hizmet/ürün anında ifa veya teslim edilmiş mi?
- Erken hizmet ifası için tüketicinin açık onayı var mı?
- Kullanım kılavuzu satıcı/yetkili servis montajını zorunlu tutuyor mu?
- İstisna bilgilendirme formunda doğru yazılmış mı?
Sık Sorulan Sorular
Doğrudan satışta her üründe 30 gün cayma var mı?
Hayır. Yönetmelik m.18’de sayılan belirli mal ve hizmetlerde istisna vardır.
Ambalaj açılırsa cayma hakkı biter mi?
Her üründe değil. Sağlık/hijyen veya ilgili özel kategori ve koruyucu unsur koşulları oluşmalıdır.
Kişiye özel üründe cayma var mı?
Tüketicinin istek veya kişisel ihtiyaçlarına göre hazırlanan mal m.18 istisnasına girebilir.
Bozulabilir gıda iade edilir mi?
Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar cayma istisnasıdır.
Kitap cayma dışı mı?
m.18’deki süreli yayın istisnası gazete/dergi benzeri yayınlara ilişkindir; her basılı ürün otomatik olarak bu kapsama girmez.
Dijital içerikte cayma var mı?
Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmet ve anında teslim edilen gayri maddi mal m.18 istisnasına girebilir.
Hizmete erken başlanırsa cayma biter mi?
Tüketicinin onayıyla 30 günlük süre dolmadan ifaya başlanmışsa m.18 istisnası gündeme gelir.
Montaj yapılan her ürün iade dışı mı?
Hayır. Kullanım kılavuzunda satıcı veya yetkili servis montajı gerektiği belirtilen ve montajı yapılmış mallar için özel istisna vardır.
Cayma istisnası ayıplı mal hakkını kaldırır mı?
Hayır. Ayıplı mal seçimlik hakları ayrı hukuki korumadır.
Şirket istisnayı önceden söylemek zorunda mı?
Evet. Bilgilendirme formunda cayma hakkının bulunup bulunmadığı doğru şekilde açıklanmalıdır.
Sonuç
Doğrudan satışta 30 günlük cayma hakkı güçlü ancak sınırsız değildir. Yönetmelik m.18 belirli ürün ve hizmetlerde istisna getirir; bu istisnalar kategori adıyla genişletilemez ve dar yorumlanmalıdır. Özellikle ambalaj açılması tek başına bütün ürünlerde caymayı kaldırmaz. Şirket her ürün için istisna koşulunu somut olarak kontrol etmeli, bilgilendirme formunda doğru açıklama yapmalı ve ayıplı mal haklarını cayma hakkıyla karıştırmamalıdır. Tüketici de ürünün gerçekten m.18 istisnasına girip girmediğini kontrol etmeden “iade yok” beyanını kabul etmemelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
