Dönel Kavşakta Trafik Kazasında Kusur Kimde? KTK 57 ve 84 | 2026

Trafik Kazaları · Güncel kontrol: 15 Eylül 2026

Kısa ve net cevap

Trafik zabıtası, ışıklı işaret veya levhayla farklı bir düzenleme yapılmamış dönel kavşakta, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m.57/1-b-6 uyarınca dönel kavşağa gelen sürücü kavşak içinde bulunan araca geçiş hakkı vermek zorundadır. Kavşağa kontrolsüz girerek içerideki aracın yolunu kesmek, kazanın oluşumuyla bağlantılıysa KTK m.84/1-h kapsamında kavşakta geçiş önceliğine uymama nedeniyle asli kusur değerlendirmesine yol açar. Ancak dönel kavşak içindeki aracın şerit, hız, kırmızı ışık veya ani manevra ihlali varsa bu davranış ayrıca incelenir. Dönel kavşakta “içeride olan araç her koşulda yüzde 100 haklıdır” şeklinde kanuni bir kural yoktur; öncelik kuralı somut ihlal ve nedensellik bağıyla birlikte uygulanır.

KTK m.57 Dönel Kavşakta Geçiş Hakkını Nasıl Düzenler?

KTK m.57, kavşaklarda geçiş hakkını ayrıntılı biçimde düzenler. Maddenin temel kuralı, kavşağa yaklaşan sürücünün kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlaması, dikkatli olması ve geçiş hakkı olan aracın önce geçmesine imkân vermesidir. Trafik zabıtası, ışıklı işaret cihazı veya levha bulunmayan kavşaklarda ise özel öncelik kuralları uygulanır.

Dönel kavşak bakımından m.57/1-b-6 açık bir düzenleme içerir: dönel kavşağa gelen sürücüler, dönel kavşak içindeki araçlara geçiş hakkı vermek zorundadır. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.109 da aynı kuralı tekrarlar. Bu nedenle kavşağın dışından gelen aracın, içeride seyreden aracın hızını ani biçimde düşürmesini veya kaçış manevrası yapmasını gerektirecek şekilde kavşağa girmesi geçiş hakkı ihlalidir.

Öncelik kuralı, kavşağa giriş anı ve araçların gerçek konumu üzerinden incelenir. Çarpışma sonrasında araçlardan birinin kavşak içinde bulunması tek başına, o aracın kazadan önce de öncelikli konumda olduğunu ispatlamaz. Kamera görüntüsü, araçların kavşağa giriş zamanı, çarpışma noktası ve yol çizgileri bu nedenle önemlidir.

Işıklı veya Levhalı Dönel Kavşakta Hangi Kural Uygulanır?

KTK m.57/1-b’deki dönel kavşak önceliği, trafik zabıtası veya trafik işaret levhası ya da ışıklı trafik işaret cihazı bulunmayan kavşaklar için düzenlenmiştir. Kavşakta çalışan trafik ışığı varsa sürücüler öncelikle ışıklı işaretlere uyar. YOL VER veya DUR levhası ile farklı bir geçiş düzeni kurulmuşsa levhanın emri esas alınır. Trafik görevlisinin işareti varsa bu işaretin önceliği ayrıca gözetilir.

Bu ayrım özellikle büyük şehirlerdeki sinyalize dönel kavşaklarda kritiktir. Sürücü yalnız “kavşak içindeydim” diyerek kırmızı ışık ihlalini bertaraf edemez. KTK m.84/1-a, kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçmeyi asli kusur hâli olarak sayar. Bu nedenle kaza dosyasında sinyalizasyonun çalışıp çalışmadığı, hangi yönde hangi ışığın yandığı ve araçların stop çizgisine ne zaman geldiği tespit edilmelidir.

Trafik ışığının arızalı olduğu iddia ediliyorsa belediye veya ilgili yol idaresinin sinyalizasyon kayıtları, arıza bildirimleri ve kamera görüntüleri istenebilir. “Işık bozuktu” savunması soyut bırakılmamalıdır.

Dönel Kavşak Kazasında Asli Kusur Nasıl Belirlenir?

KTK m.84/1-h, kavşaklarda geçiş önceliğine uymamayı asli kusur olarak kabul eder. Dönel kavşak dışından gelen araç m.57/1-b-6’daki öncelik kuralını ihlal ederek kavşağa girer ve içerideki araçla çarpışırsa, ihlal ile kaza arasında doğrudan bağlantı kurulur. Bu hâlde dışarıdan giren sürücünün asli kusuru söz konusu olabilir.

Ancak asli kusur, matematiksel olarak her dosyada yüzde 100 kusur anlamına gelmez. KTK m.84’ün son fıkrası birden fazla sürücünün ihlali hâlinde kusurun yönetmelik esaslarına göre değerlendirilmesini öngörür. Kavşak içindeki araç aşırı hızla seyrediyor, yasak şerit değiştiriyor veya kırmızı ışığı ihlal ediyorsa bu hareketler de kazanın oluşumuna etkileri ölçüsünde dikkate alınır.

Kusur raporunun denetlenebilir olması gerekir. “A aracı kavşakta olduğu için kusursuz, B aracı girdiği için kusurlu” şeklindeki gerekçesiz değerlendirme yeterli değildir. Araçların hareket yönü, çarpışma açısı, hız izleri, yol işaretleri ve geçiş hakkı kuralı birlikte açıklanmalıdır.

Dönel Kavşakta Şerit Değiştirirken Kaza

Dönel kavşağın içinde birden fazla şerit bulunması, giriş önceliği kuralını ortadan kaldırmaz; fakat kavşak içindeki araçların da şerit değiştirme ve yön değiştirme kurallarına uyması gerekir. KTK m.67, şerit değiştirme ve dönüşlerde sürücünün niyetini işaretle açıkça belirtmesini ve manevranın diğer yol kullanıcıları için tehlike yaratmamasını zorunlu kılar. KTK m.84/1-f doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmayı, m.84/1-g ise şeride tecavüz etmeyi asli kusur halleri arasında sayar.

Örneğin kavşak içinde iç şeritte ilerleyen sürücü, çıkışa çok kısa mesafe kala sinyal vermeden dış şeride geçip yanındaki araca çarparsa, “ben kavşak içindeydim” savunması bu manevra ihlalini ortadan kaldırmaz. Giriş önceliği ile şerit manevrası iki ayrı normdur.

Bu tür dosyalarda yol çizgileri ve yön okları mutlaka fotoğraflanmalıdır. Bazı dönel kavşaklarda şeritler belirli çıkışlara yönlendirilmiştir. Bu işaretleme, sürücünün izlemesi gereken hattın belirlenmesinde doğrudan delildir.

Dönel Kavşaktan Çıkışta Kaza

Kavşaktan çıkmak isteyen sürücü, dönüş veya şerit değiştirme manevrasını güvenli biçimde yapmak zorundadır. Çıkışa yönelmek için diğer aracın şeridini kesmek, aniden fren yapmak veya sinyal vermeden yön değiştirmek kazaya neden olmuşsa m.67 ve m.84 birlikte değerlendirilir.

Kavşaktan çıkış noktasında yaya geçidi bulunması da ayrı bir yükümlülük yaratır. KTK m.74 uyarınca görevli kişi veya ışıklı işaret bulunmayan ancak trafik işaretiyle belirlenmiş yaya veya okul geçitlerine yaklaşırken sürücüler yavaşlamak ve geçmekte olan veya geçmek üzere bulunan yayalara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır. Dönel kavşaktan çıkarken yalnız diğer araçlara değil, yaya geçidine de dikkat edilmelidir.

Bir kazada aynı anda araç-araç çarpışması ve yaya yaralanması meydana gelebilir. Bu durumda her zarar bakımından nedensellik, kusur ve sigorta kapsamı ayrı değerlendirilir.

Dönel Kavşak Kazasında Hangi Deliller Toplanmalı?

Dönel kavşak kazalarında kuşbakışı kamera görüntüsü, tek bir fotoğraftan çok daha değerli olabilir. Belediye, MOBESE/PTS, işyeri, akaryakıt istasyonu ve çevre bina kameralarının görüş açıları tespit edilmeli; görüntülerin silinmemesi için gecikmeden başvuru yapılmalıdır. Araç içi kamera varsa orijinal dosya saklanmalıdır.

Olay yeri fotoğraflarında kavşağın tamamını gösteren geniş açı görüntüler, trafik ışıkları, YOL VER/DUR levhaları, yön okları, şerit çizgileri ve araçların son konumları birlikte yer almalıdır. Çarpışma noktası ile hasar bölgeleri, hangi aracın hangi yönde hareket ettiğinin belirlenmesine yardımcı olur.

Maddi hasarlı tutanakta krokinin dönel kavşağın geometrisini doğru göstermesi gerekir. “A aracı kavşağa girdi, B içerideydi” gibi kısa ifadeler yerine araçların hangi şeritte ve hangi çıkışa yöneldiği belirtilmelidir. Yaralanmalı kazada kolluk tutanağı ve sağlık belgeleri dosyanın temel delillerindendir.

Sigorta ve Tazminat Talepleri

Kazada araç hasarı oluşmuşsa onarım bedeli, koşulları varsa değer kaybı ve araçtan yararlanamama zararı gündeme gelebilir. Araç mahrumiyeti ayrı bir zarar kalemidir; ayrıntılı açıklama için araç mahrumiyet bedeli rehberimize bakılabilir.

Yaralanma varsa TBK m.54 kapsamında tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması; TBK m.56 kapsamında koşulları varsa manevi tazminat gündeme gelir. Trafik sigortacısına yöneltilecek taleplerde KTK m.97 ön başvuru şartı yerine getirilmelidir. Başvuru usulü için KTK m.97 sigorta başvurusu yazımız incelenebilir.

İşletenin kim olduğu KTK m.3 ve m.85’e göre belirlenir. Direksiyondaki sürücü ile işletenin farklı kişiler olması mümkündür. Bu ayrımı araç işleteni kimdir? rehberimiz açıklamaktadır.

Dönel Kavşak Kusur Raporuna Nasıl İtiraz Edilir?

İtirazın merkezinde doğru norm bulunmalıdır. Eğer uyuşmazlık kavşağa giriş önceliğiyse KTK m.57/1-b-6 ve KTY m.109; kırmızı ışık ihlaliyse KTK m.47 ile m.84/1-a; kavşak içindeki şerit değişimiyse KTK m.67 ve m.84/1-f-g esas alınmalıdır. Aynı raporda birbirinden farklı ihlaller karıştırılmamalıdır.

Kamera görüntüsü, sinyalizasyon faz kaydı, yol çizgileri ve araç hasar geometrisi rapora eklenmelidir. Bilirkişi yalnız tutanak krokisini tekrar ediyorsa ve yeni teknik değerlendirme yapmıyorsa raporun denetime elverişliliği tartışılmalıdır. Kusur itirazına ilişkin genel yöntem için trafik kazası kusur oranına itiraz rehberimize bakabilirsiniz.

Zamanaşımı yönünden KTK m.109’daki özel süreler ayrıca korunmalıdır. Ayrıntılar trafik kazası tazminatında zamanaşımı yazımızdadır.

Sık Sorulan Sorular

1. Dönel kavşakta öncelik kimde?

Işık veya levhayla farklı düzenleme yoksa KTK m.57/1-b-6 uyarınca kavşağa gelen sürücü kavşak içindeki araca geçiş hakkı verir.

2. Kavşak içindeki araç her zaman kusursuz mu?

Hayır. Şerit, hız, ışık veya manevra ihlali varsa bu davranışın kazaya etkisi ayrıca değerlendirilir.

3. Dönel kavşakta kırmızı ışık varsa öncelik kuralı değişir mi?

Çalışan ışıklı işaret cihazı varsa sürücüler ışık emrine uymak zorundadır. Kırmızı ışık ihlali KTK m.84’te asli kusur hâlidir.

4. İç şeritten doğrudan çıkış yapmak serbest mi?

Çıkış manevrası yol çizgileri ve işaretlere uygun, diğer araçları tehlikeye sokmadan ve gerekli işaret verilerek yapılmalıdır.

5. Sinyal vermemek kusuru etkiler mi?

Evet. KTK m.67 dönüş ve şerit değiştirmede niyetin işaretle belirtilmesini zorunlu kılar; ihlalin kazaya etkisi kusurda dikkate alınır.

6. Kamera yoksa nasıl ispat yapılır?

Tutanak, fotoğraf, çarpışma noktası, hasar geometrisi, tanık, yol çizgileri, trafik ışığı kayıtları ve bilirkişi incelemesi kullanılabilir.

7. Yaralanmalı dönel kavşak kazasında manevi tazminat istenir mi?

TBK m.56’daki koşullar oluşmuşsa bedensel zarar gören kişi manevi tazminat talep edebilir.

8. Sigorta şirketine başvuru zorunlu mu?

Zorunlu trafik sigortacısına dava veya tahkim öncesinde KTK m.97 uyarınca yazılı başvuru yapılmalıdır.

9. İlk kusur oranı değiştirilebilir mi?

Evet. Yeni deliller veya hatalı norm uygulaması varsa sigorta, tahkim veya yargılama aşamasında farklı kusur değerlendirmesi yapılabilir.

10. Dönel kavşak kazasında zamanaşımı kaç yıldır?

KTK m.109’daki özel zamanaşımı hükümleri uygulanır; fiil ceza gerektiriyorsa daha uzun ceza zamanaşımı süresi de gündeme gelebilir.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 2918 sayılı KTK ve KTY
• Karayolları Genel Müdürlüğü
• Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı
• SEDDK
• Sigorta Tahkim Komisyonu

Somut olayda trafik ışığı, levha, şerit düzeni, kamera ve araç hareketleri birlikte incelenmelidir.