Dosyanın İşlemden Kaldırılması Nedir? HMK 150 Üç Aylık Yenileme Süresi
Kısa cevap: HMK m. 150 uyarınca usulüne uygun biçimde duruşmaya çağrılan tarafların ikisi de duruşmaya gelmez veya gelen taraf davayı takip etmeyeceğini bildirirse dosya işlemden kaldırılır. İşlemden kaldırılan dava üç ay içinde yenilenebilir. Yenileme talebi işlemden kaldırma tarihinden itibaren bir ay içinde yapılırsa yeniden harç alınmaz; bir aydan sonra fakat üç aylık süre dolmadan yenilenirse kanunda öngörülen harç ödenir. Üç ay içinde yenilenmeyen dava sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır.
- İşlemden kaldırma nedir?
- HMK 150 ne düzenler?
- Duruşmaya gelmemenin sonucu
- Dosya nasıl yenilenir?
- Bir aylık harçsız yenileme
- Üç aylık son süre
- İkinci kez takipsiz bırakma
- Açılmamış sayılma
- Geri alma ve feragatten farkı
- Sıkça Sorulan Sorular
Dosyanın İşlemden Kaldırılması Nedir?
Dosyanın işlemden kaldırılması, hukuk davasının tarafların takip iradesi bulunmadığı için geçici olarak aktif yargılama akışından çıkarılmasıdır. Bu karar davayı o anda kesin biçimde sona erdirmez. Kanun taraflardan her birine üç aylık yenileme imkânı tanır. Yenileme yapılırsa dava aynı dosya üzerinden sürdürülür; yenileme yapılmazsa dava açılmamış sayılır.
İşlemden kaldırma kurumu yargılamanın taraflarca takip edilmesi ilkesinin sonucudur. Mahkeme, tarafların gelmediği her durumda aynı kararı vermez. Duruşmaya usulüne uygun çağrı yapılmış olması ve HMK m. 150’deki takip koşullarının oluşması gerekir. Tebligat usulsüzse işlemden kaldırma kararının dayanağı tartışmalı hâle gelir.
Bu nedenle işlemden kaldırma kararı görüldüğünde ilk kontrol edilmesi gereken hususlar duruşma gününün doğru tebliğ edilip edilmediği, mazeret sunulup sunulmadığı, diğer tarafın duruşmaya katılıp katılmadığı ve davayı takip iradesini açıklayıp açıklamadığıdır.
HMK 150 Ne Düzenler?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 150. maddesi tarafların duruşmaya gelmemesi veya davayı takip etmemesi hâlinde uygulanacak sistemi ayrıntılı biçimde düzenler. Tarafların hiçbiri gelmezse dosya işlemden kaldırılır. Taraflardan biri gelir, diğeri gelmezse gelen tarafın talebine göre yargılamaya yoklukta devam edilebilir veya dosya işlemden kaldırılabilir.
Resmî kanun metni için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 150 incelenmelidir. Süre hesabında HMK m. 90-93, kesin süre bakımından m. 94 ve tebligatın geçerliliği bakımından 7201 sayılı Tebligat Kanunu birlikte değerlendirilir.
İşlemden kaldırma kararı bir ara karar görünümünde olsa da üç aylık sürenin sonunda yenileme yapılmazsa dava açılmamış sayılma sonucu doğar. Bu sonuç mahkemece ayrıca tespit edilerek kayıt kapatılır.
Taraflar Duruşmaya Gelmezse Ne Olur?
Her iki taraf da usulüne uygun çağrıya rağmen duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır. Taraflardan yalnız biri gelirse durum değişir. Gelen taraf davayı takip etmek istediğini bildirirse yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir. Gelen taraf da davayı takip etmeyeceğini bildirirse dosya işlemden kaldırılır.
Gelmediği hâlde geçerli mazeret sunan taraf bakımından mahkeme mazereti değerlendirir. Mazeretin kabulü hâlinde duruşma başka güne bırakılır ve işlemden kaldırma sonucu doğmaz. Mazeret dilekçesi yalnız “işim var” biçiminde soyut bir açıklamadan ibaret olmamalı; duruşmaya katılamama sebebi ve mümkünse belgesi sunulmalıdır. Sitedeki duruşma mazeret dilekçesi bu açıdan örnek niteliğindedir.
Duruşma gününün tebligatı usulsüzse tarafın yokluğuna HMK m. 150 sonucu bağlanamaz. Usulsüz tebligatın hukuki sonuçları için usulsüz tebligat rehberi incelenebilir.
İşlemden Kaldırılan Dosya Nasıl Yenilenir?
Yenileme, taraflardan birinin mahkemeye sunduğu açık bir dilekçeyle yapılır. Dilekçede mahkeme adı, esas numarası, işlemden kaldırma tarihi ve davanın yenilenerek kaldığı yerden devam ettirilmesi talebi yer almalıdır. Yenileme talebi üç aylık süre içinde yapılmalıdır.
Yenileme üzerine dosya yeniden aktif hâle gelir ve taraflara yeni duruşma günü bildirilir. Dava yeni baştan açılmış sayılmaz; işlemden kaldırılmadan önce yapılmış geçerli usul işlemleri kural olarak korunur. Ancak yenileme tarihinin bazı süre ve gider sonuçları vardır.
Dosyanın yenilenmesi, davanın geri alınması sonrasında yeni dava açılmasıyla aynı değildir. Geri almada mevcut dava sona erer ve şartları varsa ayrı bir dava açılır. İşlemden kaldırmada ise aynı dava üç aylık dönem içinde yeniden işleme konulur.
Bir Aylık Harçsız Yenileme Süresi
HMK m. 150 sisteminde işlemden kaldırılan dosya bir ay içinde yenilenirse yenileme için ayrıca harç alınmaz. Bu bir aylık dönem, üç aylık toplam yenileme süresinin ilk bölümüdür. Bir aylık sürenin geçirilmesi davayı hemen sona erdirmez; yalnız harç yönünden sonuç doğurur.
Bir ayın ardından, üç aylık son süre dolmadan yenileme talebi yine mümkündür. Ancak bu aşamada kanuni harç yükümlülüğü gündeme gelir. Harcın yatırılmaması hâlinde mahkemenin vereceği usuli karar ve süreler ayrıca takip edilmelidir.
Süre hesabında işlemden kaldırma tarihi esas alınır. Sürenin son gününün resmî tatile rastlaması hâlinde HMK’nın süre hükümleri uygulanır. UYAP üzerinden dilekçe gönderilecekse elektronik sistemin süre sonundaki teknik kuralları da dikkate alınmalıdır.
Üç Aylık Yenileme Süresi Kaçırılırsa Ne Olur?
İşlemden kaldırılan dava üç ay içinde yenilenmezse sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır. Mahkeme bu sonucu kendiliğinden karara bağlar ve kayıt kapatılır. Bu üç aylık dönem HMK m. 150’nin temel sınırıdır.
Açılmamış sayılma, davanın esasının reddi değildir. Mahkeme uyuşmazlığın haklılığı hakkında hüküm kurmaz. Bununla birlikte dava açılmasının doğurduğu bazı usuli ve maddi hukuk sonuçları ortadan kalkabileceği için yeniden dava açma bakımından zamanaşımı, hak düşürücü süre ve dava şartları mutlaka kontrol edilmelidir.
Özellikle kısa hak düşürücü sürelere tabi davalarda üç aylık yenileme süresini kaçırmak telafisi mümkün olmayan sonuç doğurabilir. Bu nedenle işlemden kaldırma kararı “dosya geçici kapandı” şeklinde basit görülmemelidir.
Dava İkinci Kez Takipsiz Bırakılırsa Ne Olur?
Yazılı yargılama usulünde HMK m.150/6 uyarınca dava ilk yenilemeden sonra bir kez daha takipsiz bırakılıp yenilenebilir; toplam üçüncü takipsizlikte açılmamış sayılır. Basit yargılama usulünde ise HMK m.320/4 gereği ilk yenilemeden sonraki ikinci takipsizlikte dava açılmamış sayılır. Bu kural, dosyanın defalarca işlemden kaldırılıp yenilenerek yargılamanın sürüncemede bırakılmasını önlemeyi amaçlar.
Bu nedenle bir dosyada daha önce işlemden kaldırma ve yenileme olup olmadığı mutlaka UYAP safahatından kontrol edilmelidir. Uygulanan yargılama usulü ile bunun kaçıncı takipsizlik olduğu sonuç bakımından belirleyicidir. Önceki işlemden kaldırma kararının hangi sebeple verildiği ve gerçekten HMK m. 150 kapsamında olup olmadığı da incelenmelidir.
Taraf vekili dosyanın geçmiş safahatını bilmeden yalnız yeni duruşma tutanağına bakarak değerlendirme yapmamalıdır. Önceki yenileme kaydı, harç makbuzu ve duruşma zabıtları birlikte kontrol edilmelidir.
Davanın Açılmamış Sayılması Ne Demektir?
Açılmamış sayılma, dava dilekçesinin esasına girilerek ret kararı verilmesi değildir. Usuli sebeple, dava açılmasının sonuçlarının kanunun belirlediği ölçüde ortadan kalkmasıdır. Mahkeme esas hakkında haklı-haksız değerlendirmesi yapmaz.
Bununla birlikte açılmamış sayılan davanın ardından aynı talebin yeniden ileri sürülmesi, süreler uygunsa mümkündür. Yeni davada yeniden harç, tebligat ve varsa dava şartı arabuluculuk işlemleri gündeme gelebilir. Önceki davanın açılmasının zamanaşımına etkisi özel olarak değerlendirilmelidir.
UYAP’ta dosyanın kapalı görünmesi tek başına açılmamış sayılma sebebini göstermez. Dosyanın neden kapandığı karar ve safahat kaydından anlaşılır. Bu konuda dava dosyası kapalı ne demek? rehberi incelenebilir.
İşlemden Kaldırma, Geri Alma ve Feragat Farkları
İşlemden kaldırma HMK m. 150’de, davanın geri alınması m. 123’te, feragat ise m. 307 ve devamında düzenlenir. İşlemden kaldırma geçici bir takip eksikliğidir ve üç aylık yenileme imkânı vardır. Geri alma davalının açık rızasıyla mevcut davanın sona ermesidir; maddi haktan vazgeçilmez. Feragat ise dava konusu haktan vazgeçmedir ve kesin hüküm benzeri sonuç doğurur.
Bu üç kurumun birbirine karıştırılması ciddi hak kaybına neden olabilir. Duruşmaya gitmeyerek dosyanın işlemden kaldırılmasını sağlamak, feragat anlamına gelmez. Aynı şekilde geri alma dilekçesi vermek de otomatik olarak feragat değildir. Kullanılan hukuki kurum açıkça yazılmalıdır.
Davanın geri alınması hakkında HMK 123 rehberi, feragat için ise feragat dilekçesi örneği incelenebilir.
İşlemden Kaldırma Kararına Karşı Ne Yapılabilir?
İşlemden kaldırma kararı usulsüz tebligat, kabul edilmiş mazeret veya duruşmada takip iradesinin yanlış değerlendirilmesi gibi nedenlerle hatalıysa mahkemeden ara kararın düzeltilmesi istenebilir. Nihai açılmamış sayılma kararı verildiğinde kanun yolu koşulları ayrıca değerlendirilir.
Usulsüz tebligat nedeniyle duruşmadan haberdar olunmamışsa öğrenme tarihi ve Tebligat Kanunu m. 32 çerçevesindeki sonuçlar önem taşır. Taraf, yalnız yenileme süresine odaklanmadan işlemden kaldırma kararının hukuki temelini de kontrol etmelidir.
İşlemden Kaldırmada Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süre
İşlemden kaldırılan dava derdestliğini üç aylık yenileme dönemi boyunca belirli ölçüde korur. Ancak üç ay sonunda açılmamış sayılma sonucu doğduğunda dava açılmasının maddi hukuk etkileri özel olarak değerlendirilir. Zamanaşımı ve hak düşürücü süre aynı sonuçlara tabi değildir.
Örneğin iş hukuku, kira hukuku, ticaret hukuku veya aile hukukunda dava türüne özgü süreler bulunabilir. Dava yeniden açılacaksa önceki arabuluculuk son tutanağının yeni dava bakımından yeterli olup olmadığı da kontrol edilmelidir.
Yenileme Dilekçesinde Neler Yazılmalı?
Yenileme dilekçesi açık ve kısa olabilir; ancak dosyanın doğru tanımlanması şarttır. Mahkemenin adı, esas numarası, işlemden kaldırma tarihi, yenileme talebi ve harç durumu belirtilmelidir. Vekille takip edilen dosyada vekâletname ve yetki durumu kontrol edilir.
Bir aylık süre geçmişse gerekli yenileme harcının yatırılması ve makbuzun dosyaya sunulması gerekir. Mahkemenin verdiği yeni duruşma günü UYAP ve tebligat üzerinden takip edilmelidir.
Taraflardan Biri Gelirse Yargılama Devam Eder mi?
Evet. Usulüne uygun çağrılan taraflardan biri duruşmaya gelir ve davayı takip edeceğini bildirirse, diğer tarafın yokluğunda yargılamaya devam edilebilir. Gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere sonradan sırf gelmediği için itiraz edemez; ancak usulsüz tebligat veya geçerli mazeret gibi ayrı nedenler saklıdır.
Gelen tarafın “dosya işlemden kaldırılsın” talebi varsa mahkeme HMK m. 150 koşullarına göre karar verir. Özellikle davacı ve davalı bakımından takip iradesinin sonucu farklı stratejik etkiler yaratabilir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
HMK m. 150 Türkiye genelinde hukuk mahkemelerinde uygulanır. Mersin’deki asliye hukuk, sulh hukuk, aile, iş, tüketici ve ticaret mahkemelerinde de aynı bir aylık ve üç aylık yenileme sistemi geçerlidir. Özel kanunlardaki farklı hükümler saklıdır.
Mersin’de dosya takibinde UYAP safahatı, duruşma tutanağı, tebligat evrakı ve yenileme harcı birlikte kontrol edilmelidir. Duruşma gününün kaçırıldığı dosyalarda yalnız telefondan alınan bilgiye dayanmak yerine resmî tutanak incelenmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Dosya işlemden kaldırılınca dava biter mi?
Hayır. Üç aylık yenileme süresi vardır.
Kaç gün içinde yenilemek gerekir?
Toplam süre üç aydır. İlk bir ay içinde yenilemede ayrıca yenileme harcı alınmaz.
Bir ay geçerse dava düşer mi?
Hayır. Üç ay dolana kadar yenileme mümkündür; ancak harç sonucu değişir.
Üç ay geçerse ne olur?
Dava sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır.
Dosya ikinci kez işlemden kaldırılabilir mi?
Yazılı yargılama usulünde ikinci kez işlemden kaldırma ve yenileme mümkündür; toplam üçüncü takipsizlikte dava açılmamış sayılır. Basit yargılama usulünde ise yenileme sonrası ikinci takipsizlikte bu sonuç doğar.
Duruşmaya davalı gelmezse dava işlemden kalkar mı?
Davacı gelir ve takip ederse yargılama davalının yokluğunda devam edebilir.
Mazeret verilirse işlemden kaldırılır mı?
Mahkeme mazereti kabul ederse duruşma ertelenir; işlemden kaldırma sonucu doğmaz.
Usulsüz tebligat varsa ne yapılır?
Tebligatın geçerliliği ve öğrenme tarihi ileri sürülerek işlemden kaldırma kararının yeniden değerlendirilmesi istenir.
İşlemden kaldırma feragat midir?
Hayır. Maddi haktan vazgeçme anlamına gelmez.
Açılmamış sayılan dava yeniden açılabilir mi?
Süreler ve diğer dava şartları elveriyorsa yeniden açılabilir.
İşlemden Kaldırmada Uygulama Kontrolü
HMK m. 150 uygulamasında ilk kontrol, dosyanın hangi nedenle işlemden kaldırıldığıdır. Tarafların duruşmaya gelmemesi, davayı takip etmeyeceklerini bildirmeleri veya kanundaki diğer şartların oluşması farklı sonuçlara yol açabilir. İkinci kontrol, işlemden kaldırma tarihinin doğru tespitidir; çünkü bir aylık harçsız yenileme ve üç aylık nihai yenileme süresi bu tarihe göre hesaplanır.
Üçüncü kontrol, yenileme dilekçesinin yalnız verilmesi değil, gerekiyorsa yenileme harcının da süresinde tamamlanmasıdır. Bir aylık süre içinde yenilemede yeniden harç alınmaz; bu süreden sonra üç aylık nihai sürenin sonuna kadar yenileme mümkün olmakla birlikte kanundaki harç sonucu doğar. Üç aylık süre geçirilirse dava açılmamış sayılır.
İkinci Takipsizlikte Ne Olur?
Yenilenen dosyanın yeniden takipsiz bırakılmasında yargılama usulü belirleyicidir. Yazılı usulde ikinci kez işlemden kaldırma mümkündür; HMK m.150/6 uyarınca toplam üçüncü takipsizlikte dava açılmamış sayılır. Basit usulde HMK m.320/4 gereği ikinci takipsizlikte açılmamış sayılma kararı verilir. Bu nedenle ilk yenilemeden sonra yeni duruşma günü ve tebligat kayıtları ayrıca takip edilmelidir.
Açılmamış sayılma kararı davanın esası hakkında ret değildir. Buna rağmen maddi hukuk süreleri bakımından ciddi sonuç doğurur. Yeniden dava açılmak istenirse zamanaşımı, hak düşürücü süre, arabuluculuk ve harç şartları baştan değerlendirilmelidir.
İşlemden Kaldırmada Sık Yapılan Hatalar
En sık hata, üç aylık sürenin tebliğden başladığını düşünmektir; işlemden kaldırma tarihi esas alınır. İkinci hata bir aylık harçsız süre ile üç aylık nihai süreyi karıştırmaktır. Üçüncü hata yenileme dilekçesi verildiği hâlde harç ve diğer usul işlemlerini tamamlamamaktır. Dördüncü hata yazılı ve basit yargılama usullerindeki takipsizlik sınırlarını aynı sanmaktır.
Beşinci hata, açılmamış sayılma kararının zamanaşımı etkisini değerlendirmeden yeni dava planlamaktır. Altıncı hata, tarafın duruşmaya katılmamasının her durumda işlemden kaldırma sonucu doğuracağını sanmaktır; karşı tarafın takip iradesi ve HMK m. 150’nin ilgili fıkraları birlikte incelenmelidir.
Sonuç
HMK m. 150, duruşmaya gelmeme ve davayı takip etmeme hâlinde dosyanın işlemden kaldırılmasını düzenler. İlk bir ay harçsız olmak üzere toplam üç aylık yenileme süresi vardır. Üç ay içinde yenilenmeyen dava açılmamış sayılır. Yenileme sonrası takipsizlikte HMK m.150/6 ile basit yargılama usulüne ilişkin m.320/4 ayrımı gözetilmelidir. Duruşma tebligatı, mazeret, yenileme tarihi, harç ve zamanaşımı birlikte kontrol edilmelidir.
Hukuki inceleme: Av. Halil Bakırcı – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
İşlemden Kaldırma Sonrasında Üç Aylık Takvim Nasıl Yönetilir?
HMK m.150 bakımından en kritik konu, dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihin doğru belirlenmesidir. Tarafların usulüne uygun şekilde davet edildiği duruşmaya gelmemesi veya gelip de davayı takip etmeyeceğini bildirmesi hâlinde mahkeme dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verir. Bu karar davayı aynı gün sona erdirmez; Kanun üç aylık bir yenileme imkânı tanır. Bir aylık dönem ile üç aylık dönem birbirine karıştırılmamalıdır.
İşlemden kaldırma tarihinden itibaren bir ay içinde yenileme talep edilirse yeniden harç alınmaz. Bir aylık süre geçtikten sonra ancak üç aylık nihai süre dolmadan yenileme yapılırsa kanunda öngörülen harç sonucu gündeme gelir. Üç aylık süre bütünüyle geçirilirse dava, sürenin dolduğu tarih itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkeme bu sonucu karara bağlar. Bu nedenle dosyanın UYAP’ta hâlen görünmesi, üç aylık sürenin devam ettiği anlamına gelmeyebilir; takvim işlemden kaldırma tarihi üzerinden hesaplanmalıdır.
Yenileme dilekçesinde dosya numarası, işlemden kaldırma tarihi ve davanın yenilenerek yargılamaya devam edilmesi talebi açıkça yazılmalıdır. Dilekçe verildikten sonra UYAP evrak kayıt tarihi, tahsil gereken harç varsa makbuz ve yeni duruşma günü birlikte kontrol edilmelidir. Yalnız dilekçenin hazırlanmış olması veya avukat portalında taslak olarak kalması süreyi korumaz; evrakın mahkemeye süresinde ulaşması gerekir.
Aynı Dava İkinci Kez Takipsiz Bırakılırsa Ne Olur?
Yazılı yargılama usulünde HMK m.150/6, toplam üçüncü takipsizlikte açılmamış sayılma sonucunu öngörür; ikinci kez işlemden kaldırılan dava süresinde yenilenebilir. Basit yargılama usulünde ise HMK m.320/4 uyarınca ilk yenilemeden sonraki ikinci takipsizlikte dava açılmamış sayılır. Bu kural, tarafların bir davayı sürekli olarak duruşmaya gelmeyip tekrar yenileyerek belirsiz süre boyunca sürüncemede bırakmasını önlemeyi amaçlar.
Bu nedenle yenilenmiş dosyada yeni duruşma günü özellikle takip edilmelidir. İşlemden kaldırma ve yenileme sayısı, uygulanan yargılama usulüyle birlikte aynı dosya kronolojisinde gösterilmeli; mahkeme kalemindeki veya UYAP’taki önceki işlem kayıtları saklanmalıdır. Dava daha önce başka nedenle yenilenmişse bunun m.150 anlamındaki yenileme olup olmadığı ayrıca kontrol edilir; her duruşma ertelemesi “birinci takipsizlik” sayılmaz.
Açılmamış Sayılmanın Harç, Zamanaşımı ve Geçici Tedbirlere Etkisi
Davanın açılmamış sayılması, yalnız dosyanın arşive kaldırılması değildir. Dava açılmasına bağlanan usuli sonuçların ortadan kalkması gündeme gelir. Zamanaşımı veya hak düşürücü süre bakımından yeni dava açılıp açılamayacağı, ilk başvurunun maddi hukuk üzerindeki etkisi ve özel kanundaki süre ayrıca incelenmelidir. Özellikle dava açmanın zamanaşımını kestiği uyuşmazlıklarda “nasıl olsa yeniden açarım” yaklaşımı ciddi hak kaybı yaratabilir.
İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz veya dava içinde verilmiş başka geçici hukuki korumaların akıbeti de açılmamış sayılma kararının niteliği ve ilgili özel hükümlere göre değerlendirilir. Dosya açılmamış sayıldığında geçici korumanın otomatik olarak sonsuza kadar devam edeceği düşünülmemelidir. Tapu şerhi, tedbir müzekkeresi veya icra dosyasındaki bağlantılı işlem ayrıca kontrol edilmelidir.
UYAP Kontrol Listesi
- İşlemden kaldırma kararının tarihi ve duruşma tutanağı,
- bir aylık harçsız yenileme döneminin son günü,
- üç aylık mutlak yenileme döneminin son günü,
- yenileme dilekçesinin UYAP evrak kayıt tarihi,
- gerekiyorsa harç makbuzu,
- yenileme sonrası yeni duruşma günü,
- dosyada daha önce m.150 kapsamında takipsizlik bulunup bulunmadığı.
Bu kronoloji çıkarılmadan yalnız dosya safahatındaki “işlemden kaldırıldı” veya “yenilendi” ibaresine dayanmak yeterli değildir. Usuli süre hesabında kararın ve evrakın kesin tarihleri esas alınmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
