E-Ticaret Platformu Hukuka Aykırı İçeriği Öğrenince Ne Yapmak Zorunda? 6563 m.9 Rehberi 2026

6563 sayılı Kanun m.9 hangi sistemi kurar?

Elektronik pazar yerlerinde ürün açıklaması, fotoğraf, marka, fiyat, teknik özellik, kullanıcı yorumu ve diğer birçok içerik platformun kendisi tarafından değil satıcılar veya kullanıcılar tarafından oluşturulur. 6563 sayılı Kanun m.9, bu çok taraflı yapı içinde elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının içerik bakımından sorumluluğunu özel olarak düzenler.

Kanunun temel yaklaşımı iki aşamalıdır. İlk aşamada aracı hizmet sağlayıcıya genel bir “her şeyi önceden denetleme” yükümlülüğü yüklenmez. Platform, hizmet sunduğu elektronik ortamı kullanan gerçek ve tüzel kişiler tarafından sağlanan içerikleri kontrol etmek veya içeriğe ve içeriğe konu mal/hizmete ilişkin hukuka aykırı bir faaliyet ya da durum bulunup bulunmadığını kendiliğinden araştırmak zorunda değildir.

İkinci aşamada ise platform hukuka aykırılıktan haberdar olduğunda pasif kalamaz. Güncel 6563 m.9 sistemi, aracı hizmet sağlayıcının hukuka aykırı içeriği gecikmeksizin yayımdan kaldırmasını ve hukuka aykırı hususu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirmesini öngörür. Böylece “genel gözetim yok” ilkesi, “haberdar olduktan sonra işlem yapmama serbestisi” anlamına gelmez.

Hangi içeriğin hukuka aykırı olduğu, ilgili özel mevzuata göre belirlenir. Sahte ürün, marka hakkı ihlali, telif hakkı ihlali, yasaklı ürün, tüketiciyi aldatan ürün bilgisi veya başka hukuka aykırı durumların her biri farklı maddi hukuk kurallarına dayanabilir. 6563 m.9 platformun bu içerikle karşılaştığında izleyeceği genel sorumluluk çerçevesini kurar.

Pazar yeri bütün ilanları yayımdan önce kontrol etmek zorunda mı?

Kural olarak hayır. 6563 m.9, aracı hizmet sağlayıcının satıcıların veya kullanıcıların sağladığı içerikleri kontrol etmek ve hukuka aykırılığı araştırmakla yükümlü olmadığını açıkça düzenler. Bu hüküm, milyonlarca ürün ve içerik barındıran pazar yerlerinin her ilan için önceden hukukî inceleme yapma zorunluluğu bulunmadığını gösterir.

Ancak “kontrol yükümlülüğü yok” ifadesi, platformun kendi oluşturduğu içerikler, kendi kampanyaları veya doğrudan müdahil olduğu işlemler bakımından her türlü sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Platformun hangi sıfatla hareket ettiği somut işlemde belirlenmelidir. Aracı hizmet sağlayıcı olarak üçüncü kişi içeriğini barındırması ile kendi adına satış yapması aynı hukuki durum değildir.

Ayrıca başka kanunlar belirli ürün veya sektörlerde platforma özel yükümlülükler getirebilir. Ürün güvenliği, sağlık, finans, kişisel veri, fikrî mülkiyet, tüketici veya ceza mevzuatındaki özel hükümler saklıdır. 6563 m.9’daki genel araştırmama kuralı, özel kanunla verilen açık yükümlülüğü bertaraf etmez.

Platformların otomatik filtre, risk skoru veya satıcı doğrulama sistemi kullanması mümkündür. Böyle sistemlerin bulunması, kanundaki genel kontrol yükümlülüğü yokluğunu değiştirmez; ancak platformun belirli hukuka aykırılıktan fiilen haberdar olup olmadığı ve sonrasında ne yaptığı değerlendirmesinde kayıtlar önem kazanabilir.

Platformun hukuka aykırı içerikten “haberdar olması” ne demektir?

Haberdar olma, platformun belirli bir içeriğin hukuka aykırı olduğuna ilişkin somut bilgi edinmesiyle gündeme gelir. Hak sahibinin belgeli şikâyeti, yetkili kamu kurumunun bildirimi, mahkeme kararı, idari makam yazısı veya platformun kendi iç denetiminde açık ihlali tespit etmesi bu konuda önem taşıyabilir.

Her soyut şikâyet aynı sonucu doğurmaz. “Bu satıcı kötü” veya “bence sahte” gibi delilsiz genel beyan ile belirli ürün URL’si, marka tescil belgesi, hak sahipliği açıklaması ve ihlal gerekçesi içeren başvuru aynı nitelikte değildir. Platformun somut içeriği tespit edebilmesi ve hukuka aykırılık iddiasını değerlendirebilmesi için yeterli bilgi sunulmalıdır.

Mahkeme veya yetkili idari makam tarafından doğrudan hukuka aykırılık tespit edilmişse platformun değerlendirme alanı daha sınırlıdır. Bildirimin kapsamındaki içerik ve kararın gereği uygulanmalıdır. Özel mevzuatta farklı usul veya süre öngörülmüşse o özel düzenleme esas alınır.

Platformun haberdar olduğu tarih ve saat uyuşmazlıkta kritik olabilir. Şikâyet formu kayıt numarası, e-posta teslim zamanı, destek talebi, KEP kaydı veya resmî tebligat tarihi saklanmalıdır. “Platforma söyledim” demek yerine hangi içeriğin hangi tarihte hangi belgelerle bildirildiği ispatlanmalıdır.

Hukuka aykırı içerik öğrenildikten sonra ne zaman kaldırılmalıdır?

6563 m.9 genel hukuka aykırı içerik bakımından “gecikmeksizin” yayımdan kaldırma yükümlülüğü öngörür. Kanun bu genel hükümde herkese uygulanacak sabit bir saat veya gün sayısı yazmaz. Bu nedenle “her içerik 24 saatte” veya “her şikâyet 48 saatte” şeklinde tek bir genel süre üretilemez.

“Gecikmeksizin” kavramı, hukuka aykırılığın öğrenilmesinden sonra makul olmayan bir bekleme yaratılmamasını gerektirir. İçeriğin açık kimliği, kararın kapsamı ve uygulanacak teknik işlemler belirliyse platform sürüncemede bırakmadan yayından kaldırmalıdır. Özel bir fikrî mülkiyet şikâyet prosedürü veya başka mevzuat belirli süre öngörüyorsa o özel süre ayrıca uygulanır.

İçeriğin yayından kaldırılması ile satıcı hesabının tamamen kapatılması aynı işlem değildir. Şikâyet yalnız belirli bir ürün ilanına ilişkinse kural olarak işlem de o hukuka aykırı içerik üzerinde yürütülür. Satıcı hesabının askıya alınması veya kapatılması için platform sözleşmesi, 6563 kapsamındaki haksız ticari uygulama hükümleri ve somut ihlalin ağırlığı ayrıca değerlendirilmelidir.

İçerik tekrar başka URL’de veya yeni ilanla yüklenirse platformun yeni durumdan haberdar edilmesi gerekebilir. Aynı ihlalin sistematik tekrarına ilişkin kayıtlar, satıcıya karşı daha geniş tedbirlerin dayanağı olabilir.

Platform ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ne bildirmek zorundadır?

6563 m.9’daki güncel sistem, aracı hizmet sağlayıcının hukuka aykırı içerikten haberdar olması hâlinde yalnız yayımdan kaldırma değil, hukuka aykırı hususu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirme yükümlülüğünü de düzenler. Bildirimin muhatabı, ihlalin türüne göre değişir.

Örneğin suç şüphesi bulunan bir faaliyette adli merciler; ürün güvenliği ihlalinde yetkili piyasa gözetimi kurumu; belirli idari düzenlemeye aykırılıkta ilgili bakanlık veya düzenleyici otorite gündeme gelebilir. Platformun hangi kuruma ne bildireceği, ihlalin maddi hukuk niteliğine göre belirlenmelidir.

Bu hüküm, her kullanıcı şikâyetinin otomatik olarak savcılığa ihbar edilmesi anlamına gelmez. Öncelikle somut içerikte hangi hukuka aykırılığın söz konusu olduğu belirlenir. Kanun veya ilgili düzenleme özel bildirim makamı öngörüyorsa o usul izlenir.

Platform bildirimin yapıldığını ispatlayabilecek kayıt tutmalıdır. Tarih, içerik bağlantısı, ilgili satıcı/hesap bilgisi, bildirilen kurum ve başvuru numarası kayıt altına alınmalıdır. Kişisel veri aktarımı yapılırken 6698 sayılı Kanun ve kanuni aktarım dayanağı ayrıca dikkate alınmalıdır.

Marka veya telif hakkı ihlalinde 6563 m.9 nasıl uygulanır?

6563 m.9, fikrî ve sınai mülkiyet hakkı ihlalleri için özel bir şikâyet ve itiraz sistemi öngörür; Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik bu mekanizmanın ayrıntılarını düzenler. Hak sahibi, ihlale konu ürün ilanını ve hakkını somutlaştıran bilgi ve belgelerle pazar yerine başvurur.

Marka hakkı iddiasında tescil belgesi veya güncel sicil kaydı, hak sahibinin kimliği, şikâyet edilen ürün bağlantısı, ihlal gerekçesi ve başvuru yapan kişinin yetkisi önemlidir. Telif hakkı iddiasında eser sahipliğini ve kullanılan içeriği gösteren belgeler, eser örnekleri ve ihlal URL’leri sunulmalıdır.

Platform yalnız “markam kullanılmış” ifadesinden hareketle bütün satıcı hesaplarını kapatmamalıdır. Yetkili satıcının orijinal ürünü satması, markayı ürünü tanımlamak için kullanması veya başka bir hukuka uygun kullanım ihtimali bulunabilir. Bu nedenle fikrî mülkiyet şikâyetlerinde Kanun ve Yönetmelikte öngörülen belge ve itiraz mekanizması önem taşır.

Marka ihlalinin maddi koşulları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu; telif hakkı ihlali ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu üzerinden belirlenir. 6563, pazar yerinin içerik şikâyetini nasıl işleyeceği konusunda ayrıca devreye girer.

Satıcı, kaldırılan ilana itiraz edebilir mi?

Fikrî ve sınai mülkiyet şikâyetlerinde satıcının karşı bildirim/itiraz hakkı önemlidir. Satıcı ürünün orijinal olduğunu, kullanım için lisansı bulunduğunu, hak sahibinden izin aldığını veya şikâyetin yanlış ürüne yöneldiğini gösteren belgeler sunabilir. Platform bu itirazı Yönetmelikteki usule göre değerlendirir.

Örneğin hak sahibi “ürün sahtedir” diye şikâyet etmiş, satıcı ise yetkili distribütör faturası ve tedarik zinciri belgelerini sunmuşsa uyuşmazlık yalnız marka logosunun ilanda bulunmasına indirgenemez. Ürünün piyasaya hukuka uygun sürülmesi, marka hakkının tükenmesi ve somut satışın niteliği ayrıca değerlendirilebilir.

Satıcının itiraz hakkı, açıkça sahte ürün satma serbestisi değildir. Belgelerin doğruluğu ve ürünün hukuki statüsü önemlidir. Sahte fatura veya yanıltıcı belge sunulması ayrıca hukuki ve cezai sonuç doğurabilir.

Platformun satıcıya hangi içeriğin hangi gerekçeyle kaldırıldığını bildirmesi, satıcının etkin itiraz yapabilmesi için gereklidir. Şikâyet ve itiraz süreçlerinin kayıt altına alınması hem hak sahibinin hem satıcının haklarını korur.

Pazar yerinin hukuki sorumluluğu hangi noktada başlar?

Platformun sorumluluğu tek bir cümleyle “hiç sorumlu değil” veya “satıcıyla birlikte her şeyden sorumlu” şeklinde açıklanamaz. 6563 m.9 genel kontrol yükümlülüğü olmadığını söyler; ancak haberdar olduktan sonra kaldırma ve bildirim yükümlülüğü getirir. Tüketici mevzuatı, ürün güvenliği, fikrî mülkiyet ve platformun kendi eylemleri ayrıca sorumluluk doğurabilir.

Platform satıcının içeriğini kendisi oluşturuyor, fiyatı belirliyor, ürünü kendi markasıyla sunuyor veya tüketicide satıcı olduğu yönünde izlenim yaratıyorsa “yalnız tarafsız aracı” savunmasının kapsamı daralabilir. Somut iş modeli ve kullanıcıya sunulan arayüz önemlidir.

Ayrıca elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların satıcılara yönelik haksız ticari uygulamaları 6563’ün ek maddelerinde ayrı düzenlenmiştir. Satıcının platform hesabının keyfî kapatılması, ödemelerin tutulması veya sözleşme koşullarının tek taraflı uygulanması gibi uyuşmazlıklar m.9’daki içerik sorumluluğundan farklı hukuki başlıklardır.

Tüketici bakımından ürünün ayıplı olması, teslim edilmemesi veya bedel iadesi gibi sorunlarda 6502 sayılı Kanun kapsamındaki satıcı/sağlayıcı ve platform yükümlülükleri ayrıca incelenmelidir. İçeriğin hukuka aykırı olması ile satış sözleşmesinin ifa edilmemesi aynı hukuki sorun değildir.

Hak sahibi veya tüketici platforma nasıl şikâyet yapmalıdır?

Şikâyet mümkün olduğunca somut hazırlanmalıdır. İhlal edilen hak veya kanun hükmü, ürün veya içerik URL’si, satıcı adı, ekran görüntüsü, tarih, varsa sipariş numarası ve hak sahipliğini gösteren belgeler sunulmalıdır. “Sitede hukuka aykırı ürün var” şeklindeki genel ifade platformun hangi içeriği kaldıracağını belirlemesine yetmeyebilir.

Marka şikâyetinde tescil numarası, hak sahibi, sınıf ve kullanımın neden ihlal olduğu; telif şikâyetinde eser ve hak sahipliği; ürün güvenliği şikâyetinde ürün modeli, seri/lot bilgisi ve yetkili kurum kararı varsa karar eklenmelidir. Mahkeme kararı veya idari karar mevcutsa tam ve okunaklı örneği sunulmalıdır.

Şikâyetin platformun resmî IP/uyum kanalından yapılması ve başvuru numarası alınması ispat açısından önemlidir. E-posta kullanılıyorsa gönderim ve teslim kayıtları saklanmalıdır. KEP veya noter ihtarı her olayda zorunlu değildir; ancak yüksek ekonomik değerli uyuşmazlıklarda ispat güvenliği için tercih edilebilir.

Platform cevap vermezse yapılan başvuru, sonraki idari veya yargısal süreçte “haberdar edilme” olgusunun ispatında kullanılabilir. Bu nedenle tarih, içerik ve ekler düzenli arşivlenmelidir.

Platform içeriği kaldırmazsa hangi yollar kullanılabilir?

İhlalin türüne göre doğrudan hak sahibi tarafından ihtiyati tedbir, tecavüzün önlenmesi/durdurulması, tazminat, tüketici başvurusu veya ilgili idari makama şikâyet gibi yollar gündeme gelebilir. Marka ve telif hakkı uyuşmazlığında görevli fikrî ve sınai haklar hukuk mahkemesi; tüketici uyuşmazlığında tüketici hakem heyeti/mahkemesi; suç şüphesinde savcılık süreçleri ayrı değerlendirilir.

Platforma karşı talep kurulurken 6563 m.9’daki genel kontrol yükümlülüğü yokluğu ile haberdar olma sonrası yükümlülük birbirinden ayrılmalıdır. Davacı, platformun belirli içerikten ne zaman ve nasıl haberdar olduğunu ve sonrasında ne yaptığını somutlaştırmalıdır.

İçeriğin kaldırılması acilse, sadece platformun iç destek sürecini beklemek hak kaybına yol açabilir. Özellikle taklit ürünün geniş satış yaptığı, telifli içeriğin hızla yayıldığı veya sağlık/güvenlik riski bulunan ürünlerde özel kanunlardaki tedbir yolları gecikmeden değerlendirilmelidir.

Güncel 6563 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat için Ticaret Bakanlığı Elektronik Ticaret Mevzuatı ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

6563 m.9 Türkiye’de faaliyet gösteren veya Türkiye’deki elektronik ticaret ilişkisine giren platformlar bakımından somut bağlantıya göre uygulanır. Satıcı Mersin’de, platform İstanbul’da, hak sahibi başka ilde olabilir. İçerik dijital ortamda yayımlandığı için uyuşmazlığın görev ve yetkisi, talebin niteliğine göre ayrıca belirlenir.

Mersin’de üretim veya marka faaliyeti yürüten işletmeler açısından pazar yerlerindeki taklit ürün ve izinsiz içerik şikâyetlerinin doğru belgelenmesi ticari değerin korunması bakımından önemlidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezli olarak e-ticaret platformu içerik şikâyetleri, marka/telif ihlali, tüketici ve satıcı-platform uyuşmazlıklarında başvuru kayıtlarını ve özel kanunları birlikte değerlendirir; Türkiye genelindeki dosyalar ilgili usul ve elektronik sistemler çerçevesinde takip edilebilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →