Eczaneler Arası İlaç Takası Nasıl Yapılır? İTS Bildirimi | 6197 m.24 (2026)
Eczaneler arası ilaç takası ve İTS bildirimi İçin 6197 m.24 Kuralı
M.24 eczanelerden toptan ilaç satışını yasaklarken, eczaneler arasındaki ilaç takasını açık biçimde bu yasaktan ayırır.
Bu istisna, hasta ihtiyacının karşılanması ve stok dengesinin sağlanması gibi eczacılık pratiğindeki gerçek ihtiyaçları mümkün kılar.
Takasın toptan satış sayılmaması, fatura, İTS, stok ve ilaç güvenliği kayıtlarının tutulmayacağı anlamına gelmez.
Düzenlemenin Amacı
İlaçların parti, seri ve son kullanma tarihiyle izlenebilir olması hasta güvenliğinin temelidir.
İTS, ilacın hangi eczaneden hangi eczaneye geçtiğini ve satış/devir zincirini takip etmeyi sağlar.
Kayıtlı takas ile ruhsatsız toptan dağıtımın ayrılması için işlem miktarı, sıklığı ve amacı önemlidir.
Kapsam ve Sınır
Münferit ve ihtiyaca dayalı eczaneler arası takas kanundaki istisna kapsamındadır.
Sürekli, yüksek hacimli ve kazanç amacıyla başka eczanelere ilaç sağlayan yapı “takas” adı verilse bile fiilen toptan faaliyet olarak değerlendirilebilir.
Miadı geçmiş ilaç, iade veya imha işlemleri takastan farklı İTS işlem türlerine tabidir; doğru bildirim kodu kullanılmalıdır.
Uygulamada İzlenecek Adımlar
- Karşı eczanenin ruhsat bilgisini doğrulamak
- İlacın seri/parti ve son kullanma tarihini kontrol etmek
- İşlemin gerçek takas niteliğini belirlemek
- İTS’de ilgili eczaneler arası işlem bildirimini yapmak
- Fiziki stok ve muhasebe kayıtlarını güncellemek
- Teslim belgesini iki eczane bakımından saklamak
Ürün hareketinden sonra her iki eczanenin İTS ve fizikî stoklarının eşleşmesi gerekir.
İşlemde kontrollü ilaç bulunuyorsa o ürün grubunun özel kayıt ve bildirim kuralları ayrıca uygulanır.
Belge ve Kayıt Düzeni
İTS işlem kaydı, sevk/teslim belgesi, fatura veya vergisel belge ve stok dökümü temel kayıtlardır.
Ürün adı yanında barkod/seri, miktar ve son kullanma tarihinin doğrulanması hatalı ürün hareketini önler.
İşlem iptal edilirse İTS iptal/iade kayıtları da fiilî duruma uygun biçimde yapılmalıdır.
Ayrıntılı Kontrol Noktaları
1. Takas istisnası
M.24 eczaneler arası ilaç takasını toptan satış saymaz.
İşlemin gerçekten eczaneler arası olması gerekir. Denetim veya uyuşmazlık halinde bu ayrım belge üzerinden somutlaştırılmalıdır.
2. Ruhsat kontrolü
Karşı tarafın ruhsatlı eczane olduğu doğrulanır.
Eczane dışı alıcıya takas istisnası uygulanmaz. Denetim veya uyuşmazlık halinde bu ayrım belge üzerinden somutlaştırılmalıdır.
3. İTS bildirimi
Ürün hareketi doğru işlem türüyle bildirilir.
Sistem kaydı fiziki teslimle eşleşmelidir. Denetim veya uyuşmazlık halinde bu ayrım belge üzerinden somutlaştırılmalıdır.
4. Stok eşleşmesi
Gönderen ve alan eczane stokları işlem sonrası doğru görünmelidir.
Farklar denetim riskidir. Denetim veya uyuşmazlık halinde bu ayrım belge üzerinden somutlaştırılmalıdır.
5. Süreklilik
Çok sık ve yüksek hacimli işlem toptan faaliyet şüphesi yaratabilir.
Gerçek ticari içerik incelenir. Denetim veya uyuşmazlık halinde bu ayrım belge üzerinden somutlaştırılmalıdır.
6. Miadı geçmiş ürün
Miadı geçmiş ürün takas yerine iade/imha prosedürüne tabidir.
İTS işlem türü farklıdır. Denetim veya uyuşmazlık halinde bu ayrım belge üzerinden somutlaştırılmalıdır.
7. Kontrollü ilaç
Özel kontrol altındaki ürünlerde ek kayıtlar gerekir.
Genel takas işlemi yeterli olmayabilir. Denetim veya uyuşmazlık halinde bu ayrım belge üzerinden somutlaştırılmalıdır.
8. Belge saklama
Teslim ve sistem kayıtları denetim için saklanır.
İşlem tarihi ve taraflar açık olmalıdır. Denetim veya uyuşmazlık halinde bu ayrım belge üzerinden somutlaştırılmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
En sık hata, eczaneler arası her satışın “takas” sayılabileceğini düşünmektir. Fiilî işlem niteliği belirleyicidir.
İkinci hata, kanunda toptan satış sayılmadığı için İTS bildiriminin gereksiz olduğunu varsaymaktır.
Üçüncü hata, miadı geçmiş veya iade ürününü takas koduyla işlemektir.
Aykırılık ve Hukuki Sonuç
Yanlış veya kayıt dışı ürün hareketi İTS ve eczane denetim mevzuatı bakımından yaptırım doğurabilir.
Takas görüntüsü altında toptan satış yapılması m.24 yasağını ihlal eder.
Kontrollü ilaç veya sahte ürün varsa daha ağır özel mevzuat sonuçları doğabilir.
İtiraz ve Dava Yolu
İdari yaptırıma karşı yaptırım türüne göre itiraz veya iptal davası yolu belirlenir.
İTS teknik hatası varsa sistem kayıtları ve destek başvuruları saklanmalıdır.
Eczaneler arasındaki bedel/teslim uyuşmazlığı özel hukuk boyutunda ayrıca çözülebilir.
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
- Mevzuat Bilgi Sistemi
- Sağlık Bakanlığı – 6197 sayılı Kanun
- Eczaneden İnternetten İlaç Satışı
- Eczane Adına İnternet Sitesi
- Toptan İlaç Satışı ve İhale Yasağı
Mersin ve Türkiye Geneli
Mersin’deki eczanelerin kendi aralarındaki veya başka illerdeki eczanelerle takaslarında da aynı m.24 ve İTS kuralları uygulanır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’deki tek fiziksel ofisten Türkiye genelindeki eczacılık mevzuatı ve idari yaptırım uyuşmazlıklarını takip eder.
Eczaneler arası ilaç takası ve İTS bildirimi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Eczaneler arası ilaç takası yasak mı?
Hayır. M.24 bunu toptan satış saymaz.
İTS bildirimi gerekir mi?
Evet, ürün hareketi ilgili İTS kurallarına göre bildirilmelidir.
Takasla sürekli ilaç satılabilir mi?
Takas görüntüsü altında fiilen toptan tedarik yapılamaz.
Karşı taraf eczane değilse takas olur mu?
M.24 istisnası eczaneler arası işlem içindir.
Miadı geçmiş ilaç takas edilir mi?
Miadı geçmiş ürünler özel iade/imha süreçlerine tabidir.
Kontrollü ilaç takası mümkün mü?
Özel ürün mevzuatı ve ek kayıtlar ayrıca kontrol edilmelidir.
Fatura gerekir mi?
Vergi/muhasebe yükümlülükleri işlem türüne göre ayrıca yerine getirilir.
İTS ile fizikî stok uyuşmazsa ne olur?
Farkın nedeni araştırılmalı ve mevzuata uygun düzeltme yapılmalıdır.
Yaptırıma itiraz edilebilir mi?
Evet.
Güncel İTS kuralları nerede?
TİTCK ve İTS resmî duyurularından kontrol edilir.
Pratik dosya notu: Takas istisnası bakımından M.24 eczaneler arası ilaç takasını toptan satış saymaz. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. İşlemin gerçekten eczaneler arası olması gerekir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Ruhsat kontrolü bakımından Karşı tarafın ruhsatlı eczane olduğu doğrulanır. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Eczane dışı alıcıya takas istisnası uygulanmaz. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: İTS bildirimi bakımından Ürün hareketi doğru işlem türüyle bildirilir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Sistem kaydı fiziki teslimle eşleşmelidir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Stok eşleşmesi bakımından Gönderen ve alan eczane stokları işlem sonrası doğru görünmelidir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Farklar denetim riskidir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Süreklilik bakımından Çok sık ve yüksek hacimli işlem toptan faaliyet şüphesi yaratabilir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Gerçek ticari içerik incelenir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Miadı geçmiş ürün bakımından Miadı geçmiş ürün takas yerine iade/imha prosedürüne tabidir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. İTS işlem türü farklıdır. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Kontrollü ilaç bakımından Özel kontrol altındaki ürünlerde ek kayıtlar gerekir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Genel takas işlemi yeterli olmayabilir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Belge saklama bakımından Teslim ve sistem kayıtları denetim için saklanır. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. İşlem tarihi ve taraflar açık olmalıdır. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Takas istisnası bakımından M.24 eczaneler arası ilaç takasını toptan satış saymaz. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. İşlemin gerçekten eczaneler arası olması gerekir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Ruhsat kontrolü bakımından Karşı tarafın ruhsatlı eczane olduğu doğrulanır. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Eczane dışı alıcıya takas istisnası uygulanmaz. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: İTS bildirimi bakımından Ürün hareketi doğru işlem türüyle bildirilir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Sistem kaydı fiziki teslimle eşleşmelidir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Stok eşleşmesi bakımından Gönderen ve alan eczane stokları işlem sonrası doğru görünmelidir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Farklar denetim riskidir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Süreklilik bakımından Çok sık ve yüksek hacimli işlem toptan faaliyet şüphesi yaratabilir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Gerçek ticari içerik incelenir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Miadı geçmiş ürün bakımından Miadı geçmiş ürün takas yerine iade/imha prosedürüne tabidir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. İTS işlem türü farklıdır. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Kontrollü ilaç bakımından Özel kontrol altındaki ürünlerde ek kayıtlar gerekir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Genel takas işlemi yeterli olmayabilir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Belge saklama bakımından Teslim ve sistem kayıtları denetim için saklanır. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. İşlem tarihi ve taraflar açık olmalıdır. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Takas istisnası bakımından M.24 eczaneler arası ilaç takasını toptan satış saymaz. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. İşlemin gerçekten eczaneler arası olması gerekir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Ruhsat kontrolü bakımından Karşı tarafın ruhsatlı eczane olduğu doğrulanır. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Eczane dışı alıcıya takas istisnası uygulanmaz. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: İTS bildirimi bakımından Ürün hareketi doğru işlem türüyle bildirilir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Sistem kaydı fiziki teslimle eşleşmelidir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Stok eşleşmesi bakımından Gönderen ve alan eczane stokları işlem sonrası doğru görünmelidir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Farklar denetim riskidir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Süreklilik bakımından Çok sık ve yüksek hacimli işlem toptan faaliyet şüphesi yaratabilir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Gerçek ticari içerik incelenir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Miadı geçmiş ürün bakımından Miadı geçmiş ürün takas yerine iade/imha prosedürüne tabidir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. İTS işlem türü farklıdır. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Pratik dosya notu: Kontrollü ilaç bakımından Özel kontrol altındaki ürünlerde ek kayıtlar gerekir. Her takas işleminde ürün hareketinin hasta ihtiyacı/stok dengesi amacı ve karşı eczanenin ruhsat bilgisi kayda bağlanmalıdır. Genel takas işlemi yeterli olmayabilir. Fiilî uygulama, ruhsat kaydı, İTS verisi ve denetim tutanağı arasında çelişki varsa hukuki nitelendirme yalnız bir belgeye göre yapılmamalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
