Eksik Yükle Taşıma Başlatılabilir mi? TTK 866 Kısmi Taşıma ve Ücret Hakları 2026
- TTK 866’nın temel kuralı
- Kısmi taşıma nedir?
- Gönderen eksik yükle yola çıkılmasını isteyebilir mi?
- Taşıyıcı neden yola çıkmak zorundadır?
- Tam taşıma ücreti hakkı
- Bekleme ücreti
- Eksik yükleme nedeniyle ek giderler
- Taşıyıcının zarar talebi
- Ek teminat hakkı
- Başka yük alınırsa mahsup
- Eksik yük taşıyıcının risk alanından kaynaklanırsa
- Sözleşmede kısmi taşıma düzeni
- Mersin lojistik uygulaması
- Kontrol listesi ve SSS
TTK 866 Kısmi Taşımayı Nasıl Düzenler?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 866. maddesi, tarafların belirli miktarda yük üzerinde anlaşmasına rağmen yükleme günü geldiğinde eşyanın tamamının hazır olmaması durumunu düzenler. Kanun gönderenin taşımanın kalan yük beklenmeden başlatılmasını istemesine imkân verir. Taşıyıcı, gönderenin bu istemi üzerine eksik yükle yola çıkmak zorundadır.
Bu kural, gönderene zaman açısından esneklik verirken taşıyıcının ayırdığı araç kapasitesi ve ekonomik beklentisini de korur. Bu nedenle TTK 866/1 taşıyıcıya ücret, bekleme, ek gider, zarar ve teminat yönünden bir dizi istem hakkı tanır.
Taşıma sözleşmesinin genel yapısı TTK 850 taşıma sözleşmesi rehberinde, yükleme borcunun kime ait olduğu ise TTK 863 yükleme ve boşaltma rehberinde açıklanmıştır. Güncel mevzuat Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilebilir.
Kısmi Taşıma Nedir?
Kısmi taşıma, sözleşmede taşınması kararlaştırılan eşyanın tamamı yüklenmeden taşımanın gönderenin istemi üzerine başlatılmasıdır. Burada yeni ve daha küçük bir taşıma sözleşmesi kurulması zorunlu değildir. Mevcut sözleşme devam eder; yalnız fiilen yüklenen miktar sözleşmede öngörülenden azdır.
Örneğin bir araç için yirmi palet taşıma kararlaştırılmış ancak yükleme gününde on iki palet hazır edilmişse gönderen mevcut yükle aracın çıkmasını isteyebilir. TTK 866 bu durumda taşıyıcının yola çıkma ve ücret haklarını düzenler. Hazır olmayan sekiz palet bakımından sonraki taşımanın ayrı bir sözleşme konusu olup olmadığı tarafların yeni anlaşmasına bağlıdır.
Gönderen Eksik Yükle Yola Çıkılmasını İsteyebilir mi?
Evet. TTK 866/1 gönderenin istemini açıkça kabul eder. Eşyanın tamamı yüklenmemiş olsa bile gönderen taşımanın mevcut yükle başlatılmasını talep edebilir. Bu istemin yazılı yapılması ispat açısından önemlidir; çünkü taşıyıcının tam ücret ve ek gider taleplerinin hukuki dayanağı bu kısmi taşıma kararıyla bağlantılıdır.
Gönderenin yalnız “hazır olanı götürün” demesiyle kalan yükün taşınmasından tamamen vazgeçip geçmediği açık olmayabilir. Bu nedenle talimatta hangi miktarın yüklendiği, kalan miktarın durumu ve taşımanın bu sefer için mevcut yükle tamamlanacağı açıkça belirtilmelidir.
Taşıyıcı Neden Eksik Yükle Yola Çıkmak Zorundadır?
Kanun gönderene kısmi taşıma istem hakkı verdiği için taşıyıcı bu isteme uymak zorundadır. Taşıyıcı “araç dolmadı, çıkmıyorum” diyerek taşıma sözleşmesini tek taraflı askıda bırakamaz. Buna karşılık ekonomik kaybı TTK 866’da tanınan istemlerle korunur.
Taşıyıcının yola çıkma zorunluluğu, taşımanın güvenli ve hukuken yapılabilir olması şartını ortadan kaldırmaz. Fiilen yüklenen miktar aracın güvenliği, yükün sabitlenmesi veya özel taşıma şartları bakımından sorun yaratıyorsa TTK 863 ve ilgili güvenlik hükümleri ayrıca uygulanır.
Taşıyıcı Tam Taşıma Ücretini İsteyebilir mi?
TTK 866/1-a, taşıyıcının sözleşmede kararlaştırılmış taşıma ücretinin tamamını isteyebileceğini düzenler. Çünkü taşıyıcı sözleşmede kararlaştırılan kapasiteyi gönderen için ayırmıştır ve eksik yükleme gönderenin alanında gerçekleşmiştir.
Bu hak, ücretin neye göre belirlendiğinin tespitini gerektirir. Araç başına sabit ücret kararlaştırılmışsa sözleşmedeki araç ücreti; ağırlık veya miktar üzerinden bir model varsa sözleşmenin kısmi taşıma durumuna ilişkin hükümleri birlikte değerlendirilir. TTK 866’daki tam ücret kuralı, eksik yüklemenin gönderen alanında gerçekleştiği tipik duruma yöneliktir.
Bekleme Ücreti de İstenebilir mi?
Evet. TTK 866/1-b doğmuş bekleme ücretini ayrıca sayar. TTK 863/3, taşıyıcının kendi risk alanından kaynaklanmayan nedenlerle makul yükleme veya boşaltma süresinden fazla beklemesi hâlinde uygun bekleme ücretine hak kazanacağını düzenler.
Eksik yükün hazırlanması için araç bekletilmiş ve sonra gönderen mevcut yükle yola çıkılmasını istemişse, doğmuş bekleme ücreti kısmi taşıma hesabına eklenebilir. Bekleme başlangıç ve bitiş saatleri tesis kaydı, GPS, araç giriş-çıkış belgesi ve yazışmalarla ispatlanmalıdır.
Eksik Yükleme Nedeniyle Ek Gider İstenebilir mi?
TTK 866/1-c, eksik yükleme sebebiyle taşıyıcının yapmak zorunda kaldığı giderleri ve uğradığı zararı istemesine izin verir. Bu düzenleme, tam taşıma ücretinden ayrı bir kalemdir. Ancak her ek maliyet otomatik olarak istenemez; giderin eksik yükleme nedeniyle zorunlu olarak doğmuş olması gerekir.
Örneğin kalan yük için yapılan ve boşa çıkan özel ekipman hazırlığı, yük planının yeniden düzenlenmesi için zorunlu işlem veya eksik yük nedeniyle doğrudan meydana gelen başka gider somut belgelerle gösterilmelidir. Taşıyıcı genel işletme giderlerini sırf kısmi taşıma yapıldı diye ayrıca yükleyemez.
Taşıyıcı Zarar Talep Edebilir mi?
Evet. Aynı bent taşıyıcının eksik yükleme nedeniyle uğradığı zararı da kapsar. Zarar ile eksik yükleme arasında doğrudan bağlantı kurulmalıdır. Taşıyıcının başka bir iş fırsatını kaybettiği iddiası varsa bu menfaat kaybı somut kayıtlarla ispatlanmalıdır.
Kanunun kısmi taşıma için tam ücret hakkı tanıdığı unutulmamalıdır. Aynı ekonomik kayıp farklı isimlerle iki kez talep edilemez. Zarar kalemi, taşıma ücretinin karşılamadığı ve eksik yüklemeden gerçekten doğan ayrı kayba dayanmalıdır.
Taşıyıcı Ne Zaman Ek Teminat İsteyebilir?
TTK 866/1-d, taşıyıcının alacakları eksik yükleme nedeniyle kısmen veya tamamen teminatsız kalmışsa kendisine ek teminat gösterilmesini isteyebileceğini düzenler. Bu hüküm, özellikle eşya üzerinde hapis hakkı veya başka fiilî güvence değerinin azalması durumunda önem taşır.
Ek teminat talebi soyut risk iddiasına dayanmaz. Eksik yüklemenin taşıyıcının mevcut alacak güvencesini nasıl azalttığı gösterilmelidir. Teminatın türü tarafların anlaşmasıyla belirlenebilir; kanun somut bir teminat biçimini bu maddede zorunlu kılmaz.
Boş Kalan Kapasiteye Başka Yük Alınırsa Ne Olur?
TTK 866/1’in son cümlesi, kısmen yüklenmeyen eşyanın yerine başka bir sözleşme uyarınca eşya taşınmışsa bu eşya için alınacak taşıma ücretinin tam ücret talebine mahsup edileceğini düzenler. Böylece taşıyıcının aynı kapasite için iki kez taşıma ücreti elde etmesi önlenir.
Örneğin aracın boş kalan bölümüne başka müşterinin yükü alınmış ve bu taşıma için ücret kazanılmışsa o ücret ilk gönderenin TTK 866/1-a kapsamında ödeyeceği tutardan düşülür. Başka yükten elde edilen ücretin miktarı fatura ve taşıma kayıtlarıyla tespit edilir.
Eksik Yükleme Taşıyıcının Risk Alanından Kaynaklanırsa Kural Değişir mi?
Evet. TTK 866/2, eksik yükleme taşıyıcının risk alanına giren sebeplerden kaynaklanıyorsa taşıyıcının birinci fıkradaki istem haklarına yalnız fiilen taşınan yük oranında sahip olacağını düzenler. Bu hüküm, taşıyıcının kendi risk alanındaki sebepten doğan kapasite eksikliğini gönderene yüklemesini engeller.
Örneğin taşıyıcı sözleşmede kararlaştırılandan daha küçük araç gönderdiği için bütün yük alınamıyorsa eksiklik gönderenin alanında değildir. Hangi sebebin kimin risk alanında olduğu sözleşme, araç kaydı ve yükleme tutanağıyla belirlenir.
TTK 866 ile TTK 867 Arasındaki Fark
TTK 866, eşyanın tamamı yüklenmemiş olsa bile gönderenin mevcut yükle yola çıkılmasını istemesini düzenler. TTK 867 ise gönderenin eşyayı süresi içinde yüklememesi veya hazır bulundurmaması hâlinde taşıyıcının süre verme, fesih veya eksik yükle yola çıkma haklarını düzenler.
Bu nedenle 866’da hareket gönderenin istemiyle; 867’de ise yükleme gecikmesi karşısında taşıyıcının kanuni haklarını kullanmasıyla bağlantılıdır. Hangi maddenin uygulanacağı operasyon yazışmalarından ve verilen talimatlardan açıkça belirlenmelidir.
Sözleşmede Kısmi Taşıma Hükmü Bulunmalı mı?
Kanun zaten kısmi taşıma rejimi kurmasına rağmen sözleşmede bu ihtimalin ayrıntılı düzenlenmesi uyuşmazlığı azaltır. Asgari yük miktarı, araç başı ücret, bekleme süresi, eksik yük halinde ücret ve başka yük kabulü gibi konular açık yazılabilir.
Özellikle düzenli ihracat veya fabrika sevkiyatında günlük yük miktarı değişiyorsa kısmi taşıma hükmü operasyonu hızlandırır. Ancak sözleşme şartları TTK’nın emredici sonuçlarıyla uyumlu olmalıdır.
Mersin’de İhracat ve Liman Taşımalarında Kısmi Yük
Mersin’de liman çıkışlı veya limana giden yüklerde konteyner dolumu, fabrika üretim gecikmesi veya gümrük hazırlığı nedeniyle planlanan yükün tamamı aynı anda hazır olmayabilir. Araç veya konteyner randevusu kaybedilmemek için mevcut yükle çıkış kararı verilebilir.
Bu durumda hangi miktarın hazır olduğu, kalan yükün durumu, gönderenin mevcut yükle çıkış talimatı ve taşıyıcının boş kapasiteye başka yük alıp almadığı kayıt altına alınmalıdır. Mersin konteyner taşıması bulunan dosyalarda konteyner dolum ve mühür kayıtları ayrıca önem taşır.
Kısmi Taşımada 10 Maddelik Kontrol Listesi
- Sözleşmedeki toplam yük miktarı belirlenmelidir.
- Fiilen hazır olan miktar ölçülmelidir.
- Gönderenin eksik yükle çıkış talimatı yazılı alınmalıdır.
- Taşıma ücretinin sözleşmedeki hesabı doğrulanmalıdır.
- Doğmuş bekleme ücreti ayrı kaydedilmelidir.
- Ek gider ve zararlar belgeyle gösterilmelidir.
- Alacak güvencesi azalıyorsa teminat konusu yazılı ele alınmalıdır.
- Boş kapasiteye başka yük alınıp alınmadığı kayıt altına alınmalıdır.
- Başka yük ücreti varsa mahsup edilmelidir.
- Eksik yükün kimin risk alanından kaynaklandığı belirlenmelidir.
Sonuç
TTK 866, gönderenin zaman kaybetmeden mevcut yükle taşımayı başlatmasına imkân verirken taşıyıcının ekonomik menfaatini koruyan dengeli bir sistem kurar. Taşıyıcı gönderenin istemi üzerine eksik yükle yola çıkar; kural olarak tam taşıma ücreti, bekleme, ek gider, zarar ve gerektiğinde ek teminat haklarına sahiptir.
Taşıyıcı boş kapasiteyi başka yük için kullanırsa o yükten aldığı taşıma ücreti mahsup edilir. Eksik yükleme taşıyıcının risk alanından kaynaklanmışsa taşıyıcının hakları fiilen taşınan yük oranıyla sınırlanır. Uyuşmazlıkta yük miktarı, yazılı talimat ve boş kapasite kullanımı temel delillerdir.
Sık Sorulan Sorular
Eksik yük varsa taşıyıcı yola çıkmak zorunda mı?
Gönderen isterse TTK 866/1 uyarınca taşıyıcı eksik yükle yola çıkmak zorundadır.
Taşıyıcı tam ücret alır mı?
Kural olarak sözleşmede kararlaştırılan taşıma ücretinin tamamını isteyebilir.
Bekleme ücreti ayrıca istenir mi?
Doğmuş bekleme ücreti TTK 866/1-b kapsamında ayrıca istenebilir.
Eksik yük nedeniyle ek gider istenir mi?
Eksik yükleme nedeniyle zorunlu olarak doğan gider ve zarar TTK 866/1-c kapsamında talep edilebilir.
Taşıyıcı teminat isteyebilir mi?
Alacakları eksik yükleme nedeniyle kısmen veya tamamen teminatsız kalmışsa ek teminat isteyebilir.
Boş yere başka müşterinin yükü alınırsa ne olur?
Başka yükten alınan taşıma ücreti ilk gönderenin tam ücret borcuna mahsup edilir.
Eksik yük taşıyıcının küçük araç getirmesinden kaynaklandıysa ne olur?
Sebep taşıyıcının risk alanındaysa hakları fiilen taşınan yük oranıyla sınırlanır.
Kısmi taşıma için yeni sözleşme gerekir mi?
TTK 866 mevcut taşıma sözleşmesi içinde kısmi taşıma rejimi kurar; taraflar isterse sonraki kalan yük için ayrı düzenleme yapabilir.
Gönderenin talimatı neden yazılı olmalıdır?
Kısmi taşımanın gönderen istemiyle başladığını ve ücret sonuçlarının dayanağını ispatlamak için yazılı kayıt önemlidir.
Mersin liman taşımalarında hangi kayıt önemlidir?
Yük miktarı, konteyner veya araç kaydı, yükleme ve mühür bilgisi, liman randevusu ve gönderenin çıkış talimatı birlikte incelenir.
Bu içerik Av. Halil Bakırcı tarafından 11 Eylül 2026 tarihli yürürlükteki mevzuat esas alınarak hukukçu incelemesinden geçirilmiştir. Mersin Barosu Sicil No: 3472. Türkiye geneli dosyalar Mersin’den yönetilir.
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
