Elektrik Üretim Tesislerinde Enerji Yöneticisi: 100 MW Sınırı | Yönetmelik m.25 (2026)
Kısa ve net cevap: Kurulu gücü 100 MW ve üzeri olan elektrik üretim tesislerinde, Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik m.25/1 uyarınca enerji yöneticisi sertifikasına sahip bir kişinin enerji yöneticisi olarak görevlendirilmesi zorunludur. Ölçüt, tesisin yıllık elektrik üretim miktarı veya cirosu değil kurulu gücüdür. Düzenleme termik, hidroelektrik, rüzgâr, güneş ve diğer elektrik üretim tesisleri bakımından, tesisin hukuki ve teknik niteliği ayrıca değerlendirilmek kaydıyla uygulanır. Enerji yöneticisi, Yönetmelik m.8’de düzenlenen enerji yönetimi faaliyetlerini yönetim adına yürütür. Enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü elektrik üretim tesislerinin TS EN ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemini kurup belgelendirmesi de Yönetmelik m.8/2 gereğidir.
100 MW enerji yöneticisi zorunluluğunun hukuki dayanağı nedir?
5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu yalnız tüketici konumundaki fabrika ve binalarda değil, enerjinin üretim, iletim ve dağıtım aşamalarında da verimliliğin artırılmasını hedefler. Bu çerçevede 27 Ekim 2011 tarihli Yönetmeliğin sekizinci bölümü elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtımında enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik özel hükümler içerir. Yönetmelik m.25, elektrik enerjisi üretim tesislerinde enerji yönetimini doğrudan düzenleyen hükümdür.
M.25/1’in güncel metnine göre kurulu gücü yüz megavat ve üzeri olan elektrik üretim tesislerinde, m.8’de belirtilen enerji yönetimi ile ilgili faaliyetleri yönetim adına yürütmek üzere enerji yöneticisi sertifikasına sahip birisi enerji yöneticisi olarak görevlendirilir. Bu düzenleme 6 Temmuz 2022 değişikliğiyle güncellenmiş, enerji yönetimi faaliyetlerinin kapsamı da 21 Eylül 2024 değişiklikleriyle düşük emisyonlu teknolojiler ve kaynak verimliliği boyutunda genişletilmiştir.
Elektrik üretim tesisinin EPDK’dan üretim lisansı alması, enerji verimliliği mevzuatındaki enerji yöneticisi yükümlülüğünün yerine geçtiği anlamına gelmez. Üretim lisansı 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanan piyasa faaliyeti iznidir; enerji yöneticisi ise 5627 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik kapsamındaki enerji yönetimi yükümlülüğüdür. İki hukuki rejim birlikte uygulanır.
100 MW sınırı hangi tesisler için uygulanır?
Yönetmelik m.25/1 kurulu gücü 100 MW ve üzeri “elektrik üretim tesislerini” esas alır. Hüküm, yakıt veya kaynak türüne göre ayrıca bir istisna saymamıştır. Bu nedenle tesisin termik santral, hidroelektrik santral, rüzgâr santrali, güneş santrali veya başka bir kaynağa dayalı olması tek başına yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Esas soru tesisin elektrik üretim tesisi niteliği ve kurulu gücünün 100 MW eşiğine ulaşıp ulaşmadığıdır.
Kurulu gücü 99,9 MW olan bir tesis ile 100 MW olan bir tesis aynı hukuki durumda değildir. Hüküm “yüz megavat ve üzeri” ifadesini kullandığından 100 MW eşik değeri de kapsama dahildir. Sonradan kapasite artışıyla 100 MW’a ulaşan tesis, değişikliğin yürürlüğe girdiği ve lisans/proje kayıtlarına işlendiği tarihten itibaren yükümlülük takvimini ayrıca kontrol etmelidir.
Birden fazla üretim ünitesinin aynı üretim tesisi içinde yer alması halinde kurulu gücün ünitelere bölünerek değerlendirilmesi doğru değildir. Lisansın ve üretim tesisinin teknik bütünlüğü, EPDK kayıtları, kabul belgeleri ve bağlantı yapısı birlikte dikkate alınmalıdır. Şirketin farklı lokasyonlardaki ayrı üretim tesisleri ise kendi lisans ve tesis yapıları üzerinden ayrı değerlendirmeye tabi tutulabilir.
Kurulu güç hangi belgelerden doğrulanmalıdır?
Enerji yöneticisi yükümlülüğünde kurulu gücün güvenilir biçimde tespit edilmesi gerekir. Bunun için EPDK üretim lisansı, tesisin kabul belgeleri, ünite güçleri, lisans tadilleri ve Bakanlık/TEİAŞ bağlantı kayıtları birbiriyle karşılaştırılmalıdır. Şirket sunumlarında kullanılan yuvarlatılmış ticari kapasite değeri tek başına hukuki ölçüt değildir.
Özellikle hibrit tesis, yardımcı kaynak veya depolama entegrasyonu bulunan projelerde “kurulu güç” kavramının elektrik piyasası mevzuatındaki lisans değerleriyle nasıl belirlendiği önem taşır. Ana kaynak, yardımcı kaynak ve elektrik depolama ünitesiyle ilgili lisans kayıtları enerji yöneticisi değerlendirmesinde teknik bütünlük içinde incelenmelidir. Enerji verimliliği Yönetmeliği m.25’teki 100 MW kriteri, piyasa mevzuatındaki her kapasite tanımının otomatik biçimde toplanacağı anlamına gelmez; tesisin lisans ve teknik statüsü esas alınmalıdır.
Depolamalı rüzgâr ve güneş projelerinin önlisans boyutu için depolamalı RES/GES önlisans rehberi, üretim lisansına ilişkin genel yapı için elektrik piyasası lisans başvurusu incelenebilir. Bu sayfalardaki lisans rejimi, enerji verimliliği yükümlülüğünden ayrı tutulmalıdır.
Enerji yöneticisi zorunluluğu üretim lisansıyla nasıl birlikte uygulanır?
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca piyasada üretim faaliyeti kural olarak EPDK lisansı ile yürütülür. Üretim lisansı sahibinin hak ve yükümlülükleri; üretim tesisinin işletilmesi, piyasaya satış, bağlantı ve sistem kullanımı, teknik standartlar ve piyasa işlemlerini kapsar. Enerji verimliliği mevzuatı ise tesisin enerji yönetim süreçlerine ve kaynakların verimli kullanılmasına odaklanır.
Bu nedenle lisans incelemesinde yalnız EPDK uyum dosyası yeterli değildir. Kurulu güç 100 MW veya üzerindeyse enerji yöneticisi görevlendirmesi, sertifika, ISO 50001 belgelendirmesi, enerji yönetimi faaliyetlerinin kayıtları ve Bakanlık bildirimleri de ayrı bir uyum dosyasında bulunmalıdır. Banka finansmanı veya şirket pay devrinde bu belgeler teknik-hukuki incelemeye dahil edilmelidir.
Üretim lisansı sahibinin elektriği hangi yöntemlerle satabileceği üretim lisansı sahibinin satış hakları rehberinde açıklanmıştır. Satış modeli, enerji yöneticisi yükümlülüğünü kaldırmaz. Tamamını ikili anlaşmayla satan tesis de, YEKDEM’e katılan tesis de m.25 şartlarını ayrıca yerine getirir.
Elektrik üretim tesisinde enerji yöneticisinin görevleri nelerdir?
Yönetmelik m.25, enerji yöneticisinin m.8’de belirtilen enerji yönetimi faaliyetlerini yönetim adına yürütmesini emreder. M.8 kapsamı geniştir: enerji politikasının oluşturulması, enerji tüketim alışkanlıklarının iyileştirilmesi, gereksiz enerji kullanımının önlenmesi, eğitim ve bilinçlendirme, enerji tüketen sistemlerin verimliliğinin izlenmesi, bakım ve kalibrasyon, etüt ve proje çalışmaları, enerji ihtiyacının planlanması, bütçeleme, fayda-maliyet analizi ve enerji performansının periyodik raporlanması temel görevler arasındadır.
Elektrik üretim tesisinde enerji yöneticisinin odağı yalnız üretilen brüt elektrik miktarı değildir. Tesis iç tüketimi, yardımcı servisler, pompalar, fanlar, kompresörler, soğutma sistemleri, trafo kayıpları, kazan ve türbin yardımcı yükleri, aydınlatma ve bina hizmetleri gibi tüketimler izlenmelidir. Net üretim ile brüt üretim arasındaki farkın teknik sebepleri enerji performansı açısından önemlidir.
2024 değişikliği sonrası m.8; yenilenebilir enerji, alternatif yakıt, hidrojen, karbon yakalama-kullanım-depolama, döngüsel ekonomi, kaynak verimliliği, karbon salımı, su ayak izi ve yaşam döngüsü analizi gibi alanları da enerji yönetimi faaliyetleri arasına dahil eder. Bu nedenle büyük üretim tesisinde enerji yöneticisi çevre, sürdürülebilirlik ve yatırım birimleriyle koordineli çalışmalıdır.
100 MW üzeri elektrik üretim tesisinde ISO 50001 zorunlu mudur?
Evet. Yönetmelik m.8/2, enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü elektrik üretim tesislerinin TS EN ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemini kurarak belgelendirmesini açıkça kapsar. Belgelendirme TÜRKAK tarafından akredite edilmiş kurum, kuruluş veya şirketler aracılığıyla yapılmalı; enerji yönetim sisteminin güncel tutulmasından ilgili işletme sorumlu olmalıdır.
ISO 50001 belgesi, enerji yöneticisi sertifikasının yerine geçmez. Enerji yöneticisi belirli yeterliliğe sahip gerçek kişidir; ISO 50001 ise kurumsal süreç, hedef, veri, performans göstergesi, iç denetim ve sürekli iyileştirme yapısını kurar. Birinin eksikliği diğerinin bulunmasıyla giderilmiş sayılmaz.
Belgelendirme kuruluşunun akreditasyon kapsamı, belgenin geçerlilik tarihi ve tesis kapsamı kontrol edilmelidir. Grup şirketi adına düzenlenmiş bir ISO belgesinin belirli üretim tesisini kapsayıp kapsamadığı belge kapsam metninden anlaşılmalıdır. Sertifika üzerinde tesisin açıkça kapsamda bulunmadığı durumda yalnız ana şirket adının yer alması yeterli kabul edilmemelidir.
Elektrik üretim tesisinde hangi verimlilik göstergeleri izlenmelidir?
Kaynak türüne göre teknik göstergeler değişir. Termik santrallerde net ısı oranı, yardımcı tüketimler, kazan ve türbin verimi, baca gazı kayıpları, kondenser performansı ve atık ısı; hidroelektrik santrallerde türbin-jeneratör verimi, su kullanımı ve yardımcı tüketimler; rüzgâr ve güneş tesislerinde inverter, trafo, kablo, yardımcı servis ve kullanılabilirlik kayıpları öne çıkar. Yönetmelik tek bir performans metriğini bütün tesislere dayatmaz; m.8 kapsamındaki ölçüm-izleme sistemi tesisin teknolojisine göre kurulmalıdır.
Enerji yöneticisi performans göstergelerini yalnız aylık toplamlar halinde değil, üretim yükü ve işletme koşullarıyla ilişkilendirerek izlemelidir. Örneğin yardımcı elektrik tüketiminin brüt üretime oranı, aynı üretim miktarında zaman içinde artıyorsa bakım, ekipman verimi veya proses kontrol sorunu bulunabilir. Verimlilik projesinin etkisi de üretim miktarı ve iklim gibi dış etkenlerden ayrıştırılarak ölçülmelidir.
Ölçüm cihazlarının kalibrasyonu, veri tarihçesinin güvenilirliği ve otomasyon sisteminden alınan kayıtların değiştirilemez şekilde arşivlenmesi önemlidir. Enerji yönetim kararı hatalı veya eksik ölçüme dayanıyorsa yatırımın gerçek tasarrufu belirlenemez.
Termik santrallerde atık ısı ve verimlilik için özel kurallar var mı?
Evet. Yönetmeliğin m.27 hükmü termik santrallerin verim artırma kriterleri ve atık ısılarından yararlanılması konusunda özel düzenlemeler içerir. Bu nedenle termik santralde m.25 enerji yöneticisi yükümlülüğü tek başına ele alınmamalı; m.27’deki özel üretim verimliliği yaklaşımıyla birlikte uygulanmalıdır.
Atık ısının endüstriyel proses, bölgesel ısıtma, sera, kurutma veya başka faydalı kullanım alanlarında değerlendirilmesi teknik ve ekonomik çalışma gerektirir. Enerji yöneticisi m.8 kapsamındaki etüt ve proje görevleri çerçevesinde uygulanabilir atık ısı fırsatlarını belirlemeli, fayda-maliyet analizini hazırlamalı ve üst yönetime raporlamalıdır.
Termik santralde çevre izinleri ve emisyon limitleri enerji verimliliği hedefinden ayrı tutulamaz. Verim artışı amacıyla yapılacak yakıt, yanma veya ekipman değişikliklerinde çevre mevzuatı, iş sağlığı-güvenliği ve EPDK lisans tadili gerekip gerekmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
100 MW üzeri yenilenebilir üretim tesisleri de kapsama girer mi?
Yönetmelik m.25/1 enerji kaynağına göre ayrı bir muafiyet öngörmediğinden kurulu güç kriterini sağlayan yenilenebilir elektrik üretim tesisleri bakımından da enerji yöneticisi yükümlülüğü değerlendirilir. “Yenilenebilir kaynak zaten verimlidir” düşüncesi hukuki yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Tesisin kendi yardımcı tüketimleri, dönüşüm kayıpları, şebeke kayıpları ve işletme performansı ölçülmelidir.
Rüzgâr ve güneş tesislerinde enerji yöneticisinin görevi kaynak verimini değiştirmek değil; teknik kullanılabilirlik, ekipman kayıpları, bakım stratejisi, iç tüketim, trafo-inverter verimi ve enerji performansını sistematik biçimde yönetmektir. Tesisin kapasite faktörü meteorolojik değişkenlerden etkilendiği için performans karşılaştırmaları normalleştirilmiş göstergeler üzerinden yapılmalıdır.
Enerji yöneticisi görevlendirmesi ve bilgiler nasıl kayıt altına alınmalıdır?
Enerji yöneticisinin görevlendirme kararı, sertifika bilgileri, iletişim bilgileri ve görev tanımı şirket kayıtlarında açık biçimde bulunmalıdır. Enerji verimliliği mevzuatındaki bildirim ve bilgi verme hükümleri, enerji yöneticisi veya tesis bilgilerindeki değişikliklerin Bakanlığa güncel olarak iletilmesini gerektirir. Elektrik üretim tesisi de yıllık enerji yönetimi verilerini Bakanlık sistemlerinde talep edilen formatta tutmalıdır.
Görevlendirilen kişinin işten ayrılması veya görev değişikliği halinde yeni görevlendirme geciktirilmemelidir. Enerji yönetimi sistemi bir kişiye bağımlı bırakılmamalı; sayaç envanteri, performans göstergeleri, raporlar, aksiyon planları ve denetim kayıtları şirketin kurumsal veri sisteminde saklanmalıdır.
Bakanlık denetiminde neler kontrol edilebilir?
Enerji Verimliliği Denetim Yönetmeliği kapsamında enerji yöneticisi görevlendirmesi, enerji yönetim sistemi, veri bildirimleri ve ilgili enerji verimliliği uygulamaları denetlenebilir. Üretim tesisi; EPDK lisans dosyası yanında enerji yöneticisi sertifikası, görevlendirme belgesi, ISO 50001 sertifikası, enerji performans göstergeleri, iç denetim kayıtları, etüt/proje çalışmaları ve uygulama sonuçlarını erişilebilir tutmalıdır.
5627 sayılı Kanunun 10. maddesi idari yaptırım hükümlerini içerir. İdari para cezalarının tutarları her yıl değişebildiğinden 2026 yılında işlem yapılırken Bakanlığın 2026/1 sayılı idari para cezaları tebliği ve güncel resmî tutarlar esas alınmalıdır. Ceza riskinden önce, somut tesisin kurulu gücü ve yükümlülüğün başlangıç tarihi kesin olarak belirlenmelidir.
Santral satılırsa veya şirket hisseleri devredilirse enerji yöneticisi yükümlülüğü ne olur?
Tesis veya üretim şirketi devri, enerji yönetimi yükümlülüğünü kendiliğinden sona erdirmez. Kurulu güç 100 MW veya üzerindeyse yeni işletmeci enerji yöneticisi görevlendirmesinin sürekliliğini, ISO 50001 belgesinin kapsamını ve Bakanlık kayıtlarını kontrol etmelidir. Pay devri halinde tüzel kişi aynı kalabilir; buna rağmen yönetim ve personel değişiklikleri enerji yönetim sisteminin fiilen kesintiye uğramasına yol açmamalıdır.
Varlık devri veya lisans devri planında EPDK onay ve lisans süreçlerinin yanı sıra enerji verimliliği uyum belgeleri de kapanış şartı yapılabilir. Tesisin kurulu gücünü değiştiren kapasite artışı veya lisans tadili mevcut enerji yöneticisi yükümlülüğünü etkileyebileceğinden değişiklik sonrası kontrol yapılmalıdır. Üretim tesisi için kamulaştırma ve taşınmaz boyutu varsa elektrik üretim tesisi kamulaştırma rehberi ayrıca incelenebilir.
2026 elektrik üretim tesisi enerji yönetimi kontrol listesi
- EPDK lisansı ve kabul belgelerinden tesisin güncel kurulu gücü doğrulanmalı.
- Kurulu güç 100 MW veya üzerindeyse sertifikalı enerji yöneticisi görevlendirilmeli.
- Görevlendirme kararı, sertifika ve görev tanımı kurumsal dosyada tutulmalı.
- Yönetmelik m.8’deki enerji yönetimi faaliyetleri yıllık çalışma programına bağlanmalı.
- Tesis iç tüketimleri ve ana verimlilik göstergeleri ölçülmeli.
- Sayaç ve ölçüm cihazlarının kalibrasyon planı uygulanmalı.
- TS EN ISO 50001 sistemi kurulup TÜRKAK akreditasyon zinciri içinde belgelendirilmeli.
- Belge kapsamının ilgili üretim tesisini açıkça içerdiği kontrol edilmeli.
- Enerji yöneticisi veya işletme bilgilerindeki değişiklikler süresinde Bakanlığa yansıtılmalı.
- Termik santral ise m.27 kapsamındaki verim ve atık ısı hükümleri ayrıca uygulanmalı.
- Yenilenebilir tesiste kullanılabilirlik ve dönüşüm kayıpları normalleştirilmiş göstergelerle takip edilmeli.
- Tesis devri veya kapasite artışında enerji verimliliği uyum dosyası yeniden gözden geçirilmeli.
Sık Sorulan Sorular
Elektrik üretim tesisinde enerji yöneticisi sınırı kaç MW?
Yönetmelik m.25/1 uyarınca kurulu gücü 100 MW ve üzeri olan elektrik üretim tesisleri kapsamdadır.
100 MW eşik değeri kapsama dahil mi?
Evet. Hüküm “100 MW ve üzeri” dediği için tam 100 MW kurulu güce sahip tesis de kapsamdadır.
Yıllık üretim miktarı düşükse yükümlülük kalkar mı?
Hayır. M.25/1’deki ölçüt yıllık üretim miktarı değil kurulu güçtür.
RES ve GES de enerji yöneticisi görevlendirir mi?
Kaynak türüne özgü bir muafiyet bulunmadığından 100 MW ve üzeri elektrik üretim tesisi niteliğindeki yenilenebilir tesisler de hüküm kapsamında değerlendirilir.
Üretim lisansı enerji yöneticisinin yerine geçer mi?
Hayır. EPDK üretim lisansı ile 5627 kapsamındaki enerji yönetimi yükümlülüğü farklı hukuki rejimlerdir.
ISO 50001 zorunlu mu?
Enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü elektrik üretim tesisleri Yönetmelik m.8/2 uyarınca TS EN ISO 50001 sistemini kurup belgelendirmelidir.
Enerji yöneticisinin görevi yalnız fatura takibi midir?
Hayır. M.8; ölçüm, izleme, etüt, yatırım planlama, bakım, performans analizi, düşük emisyonlu teknoloji ve kaynak verimliliği dahil geniş bir görev alanı düzenler.
Termik santral için ayrıca kural var mı?
Evet. Yönetmelik m.27 termik santrallerin verim artırma kriterleri ve atık ısılarından yararlanılması konusunda özel hükümler içerir.
Kapasite artışıyla 100 MW’a çıkılırsa ne olur?
Güncel kurulu güç 100 MW veya üzerine çıktığında m.25/1 kapsamındaki enerji yöneticisi yükümlülüğü değerlendirilir ve gerekli görevlendirme yapılır.
Tesis devrinde enerji yönetimi belgeleri devredilmeli mi?
Evet. Görevlendirme, ISO 50001, performans kayıtları ve Bakanlık bildirimleri teknik-hukuki devir dosyasının parçası olmalıdır.
Resmî kaynaklar
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı – Enerji Verimliliği Mevzuatı
- EPDK – Güncel 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu
- ETKB – TS EN ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
