Endüstri Bölgesi Nasıl İlan Edilir? 4737 m.3 | 2026

Endüstri bölgesi ilanının güncel kanuni dayanağı nedir?

Endüstri bölgesinin kuruluş ve ilan süreci 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu m.3’te düzenlenir. Maddenin 2026’da uygulanacak güncel metni, geçmiş yıllardaki Bakanlar Kurulu ve Endüstri Bölgeleri Koordinasyon Kurulu sisteminden farklıdır. Kanunun m.2 hükmündeki Koordinasyon Kurulu 2018 yılında kaldırılmış; m.3 ise daha sonra yapılan değişikliklerle Cumhurbaşkanı ve Bakanlık merkezli hale gelmiştir. Bu nedenle eski tarihli internet içeriklerinde görülen “Kurul belirler, Bakanlar Kurulu ilan eder” anlatımı güncel hukuk olarak kullanılmamalıdır.

Güncel m.3’e göre Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı başvuru üzerine veya resen yer seçimi yaparak endüstri bölgesi kurulmasını gündeme alır. Bakanlıkça belirlenen alanlarda endüstri bölgesi kurulmasına Cumhurbaşkanınca izin verilir. Kuruluş kararı Resmî Gazete’de yayımlanır. Resmî Gazete yayımı, alanın özel hukukta bir sözleşmeyle “sanayi bölgesi” olarak adlandırılmasından farklı olarak kamu hukuku statüsünü doğuran temel işlemdir.

7555 sayılı Kanunun 2025 değişikliği ne getirdi?

20 Temmuz 2025 tarihli 7555 sayılı Kanunun 12. maddesi, 4737 m.3’te önemli bir güncelleme yaptı. Güncel sistemde kurulu endüstri bölgelerine yeni alan eklenmesi veya mevcut bölgeden alan çıkarılması Bakanlıkça karara bağlanır ve karar Resmî Gazete’de yayımlanır. Böylece ilk kuruluş ile sonraki sınır değişikliği aynı işlem değildir. Yeni bir endüstri bölgesinin kurulması Cumhurbaşkanı kararı gerektirirken, kurulu bölgenin sınırına alan ekleme veya çıkarma işlemi Bakanlık kararıyla yürütülür.

Yatırımcılar bakımından bu ayrım tapu incelemesinde özellikle önemlidir. İlk kuruluş kararındaki koordinatları görmek yeterli değildir. Bölge daha sonra genişlemiş veya daralmışsa son Bakanlık kararları ve güncel sınır koordinatları da kontrol edilmelidir. Bir parselin geçmişte bölge sınırında bulunması, 2026 itibarıyla hâlen aynı statüde bulunduğunu tek başına kanıtlamaz.

Endüstri bölgesi kurulması için kimler başvurabilir?

4737 m.3 ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının güncel Endüstri Bölgeleri Hizmetleri açıklamasına göre kurum ve kuruluşlar veya yönetici şirket başvuru yapabilir. Başvuru modeli, önerilen alan üzerinde yeni bir endüstri bölgesi kurulması esasına dayanır. Genel endüstri bölgesinde üzerinde sanayi tesisi bulunmaması, bölgede yer alacak sektörlerin belirlenmiş olması ve yönetici şirket yapısının kurulması ilan şartlarının temel parçalarıdır.

Başvuru sahibinin yalnız bir dilekçe vermesi yeterli değildir. Bakanlık formatına uygun fizibilite raporu, koordinatlı alan haritası, onaylı kadastral pafta, mülkiyet dokusunu gösteren harita ve varsa hava görüntüleri başvuru dosyasının teknik temelini oluşturur. Başvuru kurum veya kuruluş tarafından yapılmışsa, Cumhurbaşkanı kararından önce yönetici şirketin kurulacağına ilişkin taahhüt de dosyada yer alır.

Bakanlık başvuru olmadan endüstri bölgesi süreci başlatabilir mi?

Evet. 4737 m.3, Bakanlığa yalnız başvuruları değerlendirme yetkisi vermez; Bakanlık resen yer seçimi yapmak suretiyle de endüstri bölgesi kurulması sürecini başlatabilir. Bu yetki, stratejik yatırım alanlarının yalnız özel başvuruya bağlı kalmadan kamu politikası doğrultusunda değerlendirilmesini sağlar.

Resen başlatılan süreç de ilan bakımından aynı temel hukuki sonuca tabidir. Alanın yer seçimi ve teknik uygunluk değerlendirmesi yürütülür; yönetici şirket yapısı tamamlanır; Cumhurbaşkanı kararı ve Resmî Gazete yayımı olmadan alan endüstri bölgesi statüsü kazanmaz. Bakanlığın ön çalışma yürütmesi veya bir alanı potansiyel yatırım alanı olarak değerlendirmesi nihai ilan yerine geçmez.

Başvuruda hangi belgeler istenir?

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2026 tarihli hizmet açıklamasında genel endüstri bölgesi başvurusunda şu ana belgeler sayılır: Bakanlık formatındaki fizibilite raporu, gerekli ise yönetici şirketin kurulacağına ilişkin taahhüt, talep edilen alanı gösteren koordinatlı sayısal harita, onaylı kadastral pafta, mülkiyet dokusunu gösterir harita ve mevcutsa havadan çekilmiş görüntü veya video.

Bu belgeler biçimsel ek olmaktan ibaret değildir. Koordinatlı harita ile tapu/kadastro verisi çakışıyorsa sınır belirsizliği doğar. Mülkiyet dokusu yanlış veya eksik gösterilirse kamulaştırma planlaması hatalı yapılabilir. Fizibilite raporu yatırımın sektörünü, altyapı yükünü ve ekonomik gerekçesini ortaya koymadığında yer seçimi değerlendirmesi sağlıklı yürütülemez. Bu nedenle başvuru öncesinde tapu, kadastro, teknik harita ve fizibilite verilerinin birbiriyle uyumlu olması kontrol edilmelidir.

Fizibilite raporu neden zorunludur?

Endüstri bölgesi, büyük ölçekli yatırımlar için özel planlama ve altyapı rejimi yarattığından, kamu idaresi alanın ekonomik ve teknik gerekçesini baştan görmelidir. Bakanlığın kendi formatında istediği fizibilite raporu; yatırım sektörleri, beklenen yatırım büyüklüğü, istihdam, altyapı gereksinimleri, lojistik bağlantılar ve arazi uygunluğu gibi başlıkları sistematik hale getirir.

Fizibilite raporunda gerçeğe aykırı veya birbiriyle çelişen veriler kullanılması, yalnız projenin ekonomik değerlendirmesini değil sonraki izinleri de etkiler. Örneğin elektrik tüketimi düşük gösterilirken üretim kapasitesi çok yüksek yazılmışsa altyapı planlamasında tutarsızlık doğar. Hukuki ve teknik ekiplerin fizibilite metnini birlikte kontrol etmesi bu nedenle önemlidir.

Yer seçimi etüdü nasıl yapılır?

Bakanlık, uygun gördüğü başvurular için yer seçimi etüdü yapar. Güncel Bakanlık açıklamasında çevre, enerji, tarım, kültür ve turizm, savunma, sağlık ve ulaştırma alanındaki merkezi idarelerin; ilgili kalkınma ajansının; il özel idaresi veya YİKOB’un ve belediye sınırlarında ilgili belediye/büyükşehir belediyesinin görüşlerinin alınabildiği belirtilir. Bakanlık ayrıca gerekli gördüğü başka kurumların görüşünü de isteyebilir.

Yer seçimi etüdü, idari prosedürdeki sıradan yazışma değildir. Alanın tarım toprağı, orman, kıyı, su havzası, kültür varlığı, askeri alan, enerji hattı, ulaşım koridoru veya başka bir hukuki kısıtla çakışıp çakışmadığı bu aşamada ortaya çıkar. Kurum görüşleri birbirinin yerine geçmez; her kurum kendi görev alanındaki sınırlamayı değerlendirir.

Yönetici şirket ne zaman kurulmalıdır?

4737 m.3’ün güncel hükmü, belirlenen alan Cumhurbaşkanlığına sunulmadan önce yönetici şirketin kurulmuş olmasını zorunlu tutar. Yönetici şirket, 4737 m.1/A anlamında anonim şirket statüsünde ve endüstri bölgesinin yönetimi ile işletilmesinden sorumlu tüzel kişidir. Başvurunun kurum/kuruluş tarafından yapılması halinde ilk aşamada şirketin daha sonra kurulacağına ilişkin taahhüt sunulabilse de Cumhurbaşkanı aşamasından önce kuruluş tamamlanmalıdır.

Bu gereklilik, bölgenin ilan sonrasında sahipsiz bir idari alan olmamasını sağlar. Altyapı, işletme, yatırımcı ilişkileri, gelirler, katılım payları ve bölge yönetimi tek bir sorumlu tüzel kişi üzerinden yürütülür. Endüstri Bölgesi Nedir? rehberinde yönetici şirket ile yatırımcı arasındaki temel fark ayrıca açıklanmıştır.

Cumhurbaşkanı kararı hangi aşamada verilir?

Bakanlıkça yer seçimi ve gerekli hazırlıklar tamamlandıktan, yönetici şirket şartı yerine getirildikten sonra belirlenen alan Cumhurbaşkanlığına sunulur. 4737 m.3, endüstri bölgesinin kurulmasına Cumhurbaşkanınca izin verilebileceğini düzenler. Bu hüküm idari takdir içerir; başvuru belgelerinin eksiksiz olması tek başına ilanı kendiliğinden doğuran bir hak yaratmaz.

Cumhurbaşkanı kararının kapsamı, ilan edilen alanı ve hukuki statüyü belirler. Yatırımcı veya arsa maliki bakımından resmi statünün dayanağı bu karardır. Ticari sunumlar, yatırım protokolleri veya belediye yazıları Cumhurbaşkanı kararının yerine geçmez.

Resmî Gazete yayımı neden belirleyicidir?

Kanun, endüstri bölgesinin kurulmasına ilişkin Cumhurbaşkanı kararlarının Resmî Gazete’de yayımlanacağını açıkça düzenler. Resmî Gazete yayımı, işlemin aleniyetini sağlar ve bölgenin kamu hukuku statüsünün tespitinde temel belgedir. Hukuki incelemede kararın sayı ve tarihinin yanında ekli kroki ve koordinatlar da kontrol edilmelidir.

Bir taşınmazın sınır içinde olup olmadığı yalnız il veya ilçe adına bakılarak anlaşılamaz. Koordinat ve kadastro karşılaştırması yapılmalıdır. Büyük alanlarda bir parselin bir bölümü sınır içinde, başka bölümü sınır dışında kalabilir; parselasyon sürecinde yeni parseller oluşabilir. Bu nedenle güncel sınır haritası kullanılmalıdır.

Kurulu endüstri bölgesine alan nasıl eklenir veya çıkarılır?

7555 sayılı Kanunla 2025’te güncellenen m.3 hükmüne göre kurulu endüstri bölgelerine yeni alan ilave edilmesine veya bölgeden alan çıkarılmasına Bakanlık karar verir. Bu karar Resmî Gazete’de yayımlanır. Böylece kuruluş aşamasındaki Cumhurbaşkanı kararı ile sınır değişikliği aşamasındaki Bakanlık kararı birbirinden ayrılmıştır.

Alan değişikliği, tahsis sözleşmelerini ve taşınmaz işlemlerini doğrudan etkileyebilir. Bir yatırım sözleşmesi belirli parselin endüstri bölgesi içinde olmasına bağlanmışsa sınır değişikliği sonrası durum yeniden kontrol edilmelidir. Banka teminatı veya proje finansmanı bakımından da güncel sınır teyidi istenmelidir.

YEKA alanlarında özel ilan usulü var mı?

4737 m.3, yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak ilan edilen alanlar için özel bir imkan tanır. Bakanlığın önerisi ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının uygun görüşü ile, Bakanlıkça yeniden yer seçimi yapılmadan Cumhurbaşkanınca yenilenebilir enerji üretimine yönelik endüstri bölgesi kurulmasına izin verilebilir. Bu hüküm her enerji projesine otomatik uygulanmaz; alanın YEKA statüsü ve iki Bakanlığın süreçteki rolü birlikte aranır.

Enerji yatırımı yapan şirketler bu özel düzenlemeyi 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunundaki lisans veya lisanssız üretim hükümleriyle karıştırmamalıdır. Endüstri bölgesi statüsü ile elektrik piyasası izinleri farklı hukuki katmanlardır.

İlan edilen alan başka amaçla kullanılabilir mi?

Hayır. 4737 m.3 açık biçimde endüstri bölgesi olarak belirlenen alanların hiçbir şekilde başka amaçlarla kullanılamayacağını düzenler. Bu husus tapu kütüğüne şerh edilir. Böylece kullanım amacı yalnız plan notuna değil, kanuni statüye ve tapu siciline de bağlanır.

Bu yasak özellikle taşınmaz satın almak isteyen üçüncü kişiler açısından önemlidir. Parselin malikinin değişmesi endüstri bölgesi statüsünü ortadan kaldırmaz. Konut, alışveriş merkezi veya sanayi dışı bağımsız kullanım planlanıyorsa önce alanın statüsü ve mevzuat izinleri incelenmelidir; özel hukuk sözleşmesiyle kanuni kullanım yasağı bertaraf edilemez.

Kamulaştırma ilanla aynı anda mı tamamlanır?

Hayır. İlan ile kamulaştırma aynı hukuki işlem değildir. Güncel m.3’e göre ilan edilen alandaki araziler 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uyarınca Bakanlıkça kamulaştırılarak Hazine adına tescil edilir ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından endüstri bölgesi olarak kullanılmak üzere Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına tahsis edilir. Kamulaştırmanın bedel, tescil ve yargısal denetim aşamaları kendi mevzuatına göre yürür.

Bu nedenle endüstri bölgesi ilan kararı, özel mülkiyetteki tapunun aynı gün Hazineye geçtiği anlamına gelmez. Malikler bakımından kamulaştırma tebligatı ve bedel süreci; yatırımcı bakımından ise arazinin hukuken yatırım tahsisine hazır hale gelmesi ayrıca takip edilmelidir.

Kamulaştırma ve altyapı giderlerini kim karşılar?

4737 m.3’ün güncel hükümleri, bölgenin yatırıma hazır hale getirilmesi için gerekli kamulaştırma bedeli ile etüt, harita, plan, proje dahil altyapı giderlerinin öncelikle yönetici şirket ve/veya yatırımcılar tarafından ya da Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanmasını öngörür. Giderin kim tarafından karşılandığı sonraki mülkiyet ve kullanım işlemleri bakımından önem taşır.

Yönetici şirketin finansman planı bu maliyetleri gerçekçi biçimde içermelidir. Yalnız arazi bedeli üzerinden bütçe oluşturmak; altyapı, etüt, plan ve proje giderlerini dışarıda bırakmak yatırım takvimini bozabilir. Finansman sözleşmelerinde kamu bütçesinden kaynak sağlanacağı varsayımı kesin taahhüt gibi yazılmamalıdır.

İlandan sonra hangi işlemler yapılır?

Bakanlığın 2026 iş akışında ilan sonrasında gerektiğinde kamulaştırma, halihazır harita, jeolojik-jeoteknik etüt, imar ve parselasyon planları, altyapı projeleri, altyapı inşaatları, yatırımcıya ön yer tahsisi, yatırımcının ÇED süreci, sabit yatırım tutarı üzerinden belirlenen ödemenin yapılması, kesin yer tahsisi, yatırımcı lehine irtifak hakkı ve fabrika inşaatı aşamaları yer alır.

Bu sıra, ilan kararının “fabrika ruhsatı” olmadığını açıkça gösterir. Bölge statüsü kazanıldıktan sonra yatırımcının kendi tesisi bakımından çevre, yapı, sektör, enerji, iş sağlığı ve diğer izinleri ayrıca tamamlaması gerekir.

İlan kararı dava konusu edilebilir mi?

Cumhurbaşkanı veya Bakanlık tarafından tesis edilen idari işlemlerin yargısal denetimi, Anayasa ve idari yargı mevzuatı çerçevesinde mümkündür. Hangi yargı merciinin görevli ve yetkili olduğu, dava konusu işlemin türüne göre belirlenir. Kamulaştırma bedeli ve tescile ilişkin uyuşmazlıklar ise 2942 sayılı Kanunun özel hükümlerine tabidir.

İlan kararına karşı hukuki incelemede davacının menfaati, işlemin tebliğ/yayım tarihi, dava süresi, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Kamulaştırma işlemiyle ilan işlemi aynı dava sebebi gibi ele alınmamalıdır.

2026 için başvuru kontrol listesi

Başvuru sahibinin hukuki sıfatını belirleyin. Yönetici şirketin kuruluş planını hazırlayın. Bakanlık formatındaki fizibiliteyi tamamlayın. Koordinatlı alan haritasını ve onaylı kadastral paftayı eşleştirin. Mülkiyet dokusunu tapu kayıtlarıyla doğrulayın. Sektörleri açıkça belirleyin. Yer seçimi bakımından çevre, tarım, enerji, ulaşım ve koruma kısıtlarını ön incelemeye alın.

Cumhurbaşkanlığına sunumdan önce yönetici şirketin kurulduğunu doğrulayın. İlan sonrasında Resmî Gazete kararındaki koordinatları tapu/kadastro ile karşılaştırın. Alan ekleme veya çıkarma kararı varsa en son sınır verisini esas alın. Kamulaştırma, planlama, altyapı ve yatırımcı tahsis işlemlerini birbirinden ayrı takip edin.

İlgili içerikler

• Endüstri Bölgesi Nedir? 4737 m.1 ve m.1/A
• OSB Arsa Tahsisi Nasıl Yapılır?
• Endüstri Bölgesinde Yer Seçimi Etüdü

Resmî kaynaklar

• 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu – Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı – Endüstri Bölgeleri Hizmetleri
• T.C. Resmî Gazete
• Mevzuat Bilgi Sistemi

Sık Sorulan Sorular