Evlilik Giderlerine Katkı Nasıl İstenir? TMK 196 Rehberi 2026

Evlilik sürerken eşten ev giderlerine katkı istenebilir mi? Evet. Türk Medeni Kanunu m.196’ya göre eşler birlikte yaşarken eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, ailenin geçimi için her eşin yapacağı parasal katkıyı belirler. Katkı miktarı yalnız maaşların karşılaştırılmasıyla kurulmaz. Kanun; eşin ev işlerini görmesini, çocuklara bakmasını ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışmasını katkı miktarı belirlenirken açıkça dikkate alır. Talep geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için ileri sürülebilir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

TMK m.196’daki katkı talebi, boşanma davasındaki yoksulluk nafakası veya çocuk için iştirak nafakası değildir. Eşler evlilik birliği içinde birlikte yaşamaya devam ederken de uygulanır. Birlikte yaşamaya haklı nedenle ara verilmişse TMK m.197 kapsamındaki önlemler; eşin birliğin giderlerine katılma borcunu yerine getirmemesi hâlinde borçlulara yöneltilecek ödeme emri bakımından TMK m.198; ailenin ekonomik varlığını korumak için tasarruf yetkisinin sınırlandırılması bakımından TMK m.199 ayrıca gündeme gelir.

TMK m.196 Evlilik Giderlerine Katkıyı Nasıl Düzenler?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 196. maddesi üç temel kural içerir. Birincisi, eşlerden birinin istemi üzerine hâkim ailenin geçimi için her bir eşin yapacağı parasal katkıyı belirleyebilir. İkincisi, ev işlerini görmek, çocuklara bakmak ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışmak parasal katkı hesabında dikkate alınır. Üçüncüsü, katkı geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir.

Bu düzenleme, evlilik birliğinde yalnız para kazanan eşin aileye katkıda bulunduğu anlayışını kabul etmez. Geliri bulunmayan fakat ev işlerinin tamamını yapan veya çocukların bakımını üstlenen eş de birliğe ekonomik değeri olan katkı sunar. Hâkim katkı miktarını belirlerken bu emeği görmezden gelemez.

Evlilik Giderlerine Katkı Talebini Kim İleri Sürebilir?

Talep eşlerden biri tarafından diğer eşe karşı ileri sürülür. Davayı açacak eşin mutlaka çalışmıyor veya hiç geliri yok olması şart değildir. İki eş de gelir elde ediyor olabilir; buna rağmen bir eş aile giderlerinin neredeyse tamamını tek başına karşılıyor ve diğer eş ekonomik gücüne rağmen katkı yükümlülüğünü yerine getirmiyorsa TMK m.196 kapsamında katkı belirlenmesi istenebilir.

Aynı şekilde yüksek gelirli eş de tek başına ev işlerini ve çocuk bakımını üstlenmek zorunda bırakılmışsa salt gelir karşılaştırması yapılmaz. Eşlerin ekonomik güçleri, aile yaşam standardı ve para dışı emekleri birlikte değerlendirilir.

Eşlerin Birlikte Yaşıyor Olması Neden Önemlidir?

TMK m.196 başlığı “eşler birlikte yaşarken” şeklindedir. Eşler ortak hayatı sürdürürken aile giderlerinin paylaşımında sorun varsa bu madde uygulanır. Birlikte yaşamaya haklı nedenle ara verilmişse, örneğin eşlerden biri şiddet, ağır geçimsizlik veya başka haklı nedenle ayrı yaşamaya başlamışsa TMK m.197’deki parasal katkı, konut ve malların yönetimine ilişkin önlemler ayrıca değerlendirilir.

Bu ayrım uygulamada önemlidir. Davanın “nafaka”, “tedbir” veya “katkı” olarak adlandırılması tek başına doğru maddede olduğu anlamına gelmez. Fiili yaşam durumu, ortak konutun kullanımı ve eşlerin birlikte yaşamaya devam edip etmediği belirlenmelidir.

Hâkim Parasal Katkı Miktarını Nasıl Belirler?

Kanun sabit bir yüzde öngörmez. Hâkim eşlerin gelirlerini, düzenli giderlerini, çocuk sayısını, konut giderini, sağlık ve eğitim masraflarını, borçları, malvarlığını ve aile yaşam standardını değerlendirir. Talep edilen tutarın gerçek aile bütçesiyle bağlantısı kurulmalıdır.

Örneğin kira 30.000 TL, okul ve çocuk giderleri 20.000 TL, mutfak ve faturalar 20.000 TL ise toplam 70.000 TL aile gideri bulunduğu iddiası belgelerle desteklenebilir. Eşlerden birinin 150.000 TL, diğerinin 50.000 TL düzenli geliri olması otomatik olarak 3/4-1/4 matematik oranı yaratmaz; çocuk bakımını kimin üstlendiği, ev işlerinin dağılımı ve diğer zorunlu giderler de değerlendirilir.

Hâkim ekonomik gücü olmayan eşten fiilen karşılayamayacağı parasal katkıyı beklemez. Buna karşılık geliri ve malvarlığı olduğu hâlde aile giderlerine sistematik biçimde katılmayan eşin yükümlülüğü somut bütçeyle belirlenebilir.

Ev İşleri ve Çocuk Bakımı Katkı Sayılır mı?

Evet. TMK m.196 bunu açıkça söyler. Eşin ev işlerini görmesi, çocuklara bakması ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışması parasal katkı belirlenirken dikkate alınır. Bu nedenle “maaş getirmiyorsun, aileye katkın yok” yaklaşımı Kanunun sistemiyle bağdaşmaz.

Ev emeğinin nasıl değerlendirileceği dosyanın özelliklerine göre değişir. Hâkim ev işi için piyasa ücreti üzerinden birebir fatura hesabı yapmak zorunda değildir; fakat ev içi emeğin diğer eşin çalışma ve gelir elde etme kapasitesini desteklediğini ve aile giderlerinin karşılanmasına fiili katkı oluşturduğunu dikkate alır.

Çocuk bakımında okul götürme-getirme, sağlık takibi, günlük bakım ve gözetim, eğitim desteği gibi faaliyetler de aile yaşamının gerçek yükünü gösterir. Özellikle küçük çocuk bulunan ailelerde bu emek, parasal katkı oranını etkileyebilir.

Geçmiş Dönem İçin Katkı İstenebilir mi?

Evet. TMK m.196, katkının geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebileceğini açıkça düzenler. Bu nedenle dava tarihinden çok daha eski tüm evlilik dönemi için sınırsız geriye dönük katkı talep edilemez; Kanunun belirlediği geçmiş dönem sınırı bir yıldır.

Geçmiş yıl bakımından hangi giderlerin gerçekten aile için yapıldığı ve kimin ödediği önemlidir. Banka hareketleri, kredi kartı ekstreleri, kira ödemeleri, okul faturaları, sağlık harcamaları ve düzenli faturalar delil olarak sunulabilir. Nakit ödemelerin ispatında belge bulunmaması dosyayı güçleştirebilir.

Hangi Belgeler ve Deliller Kullanılır?

Evlilik giderlerine katkı dosyasında iki ayrı veri grubu oluşturulmalıdır. Birinci grup aile giderlerini, ikinci grup eşlerin ekonomik gücünü gösterir.

Aile giderleri için kira sözleşmesi, konut kredisi, aidat, elektrik-su-doğalgaz-internet faturaları, mutfak harcamaları, çocukların okul/servis/kurs giderleri, sağlık harcamaları ve sigorta primleri kullanılabilir. Eşlerin gelirleri için maaş bordrosu, SGK kayıtları, şirket ortaklığı, kira geliri, banka kayıtları ve gerektiğinde resmî kurumlardan celp edilecek belgeler incelenir.

Ev işi ve çocuk bakımının ispatı için tanık anlatımı, okul ve sağlık kayıtları, çalışma saatleri ve günlük bakım düzenini gösteren diğer kayıtlar destekleyici olabilir. Ancak dosyanın amacı eşlerin ev içindeki her tartışmasını mahkemeye taşımak değil, katkı yükümlülüğünün somut ekonomik dengesini göstermektir.

Görevli Mahkeme ve Başvuru Süreci

Evlilik birliğinin korunmasına ilişkin TMK m.196 önlemi aile hukuku uyuşmazlığıdır ve aile mahkemesinde ileri sürülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerde ilgili asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Yetki ve usul, tarafların yerleşim yeri ve uygulanacak özel hükümlerle birlikte değerlendirilir.

Dilekçede yalnız aylık bir rakam yazmak yerine aile bütçesi, eşlerin gelir kaynakları, para dışı katkılar ve geçmiş bir yıllık harcamalar tablo hâline getirilmelidir. İstenen katkının hangi tarihten itibaren, hangi dönem için ve hangi gerekçeyle talep edildiği açık olmalıdır.

TMK 196 Katkısı ile Tedbir Nafakası Aynı Şey mi?

Hayır. Uygulamada parasal katkı kararları nafaka benzeri sonuç doğurabilse de hukuki dayanaklar ve yaşam durumu farklıdır. TMK m.196 eşler birlikte yaşarken aile giderlerine katkının belirlenmesini düzenler. TMK m.197 ise birlikte yaşamaya ara verilmesi hâlinde alınacak önlemleri düzenler. Boşanma davasında TMK m.169 kapsamında geçici önlemler ve tedbir nafakası gündeme gelir. Boşanmadan sonra yoksulluk nafakası TMK m.175-176 sistemine tabidir.

Bu nedenle talebin adı yerine somut yaşam durumu esas alınmalıdır. İlgili dilekçe örneği için tedbir nafakası talep dilekçesi yalnız boşanma/ayrılık bağlamındaki farklı bir başvuru olarak incelenmelidir.

Eş Katkı Yükümlülüğünü Yerine Getirmezse TMK 198 Uygulanır mı?

TMK m.198 ayrı bir koruma mekanizmasıdır. Eşlerden biri evlilik birliğinin giderlerine katılma yükümlülüğünü yerine getirmezse hâkim, o eşin borçlularına ödemeyi tamamen veya kısmen diğer eşe yapmalarını emredebilir. Örneğin katkı yükümlülüğünü yerine getirmeyen eşin düzenli kira alacağı veya başka üçüncü kişi alacağı varsa, maddenin koşulları gerçekleştiğinde doğrudan ödeme önlemi tartışılabilir.

TMK m.198’in uygulanması için borçlunun kimliği ve borcun varlığı somutlaştırılmalıdır. Bu önlem, TMK m.196’daki katkı belirlemesinden farklı fakat birliğin ekonomik korunmasına hizmet eden tamamlayıcı bir mekanizmadır.

Dosya Stratejisi: Aile Bütçesi Nasıl Hazırlanır?

Profesyonel incelemede “aile bütçesi tablosu” üç sütunlu hazırlanabilir. Birinci sütunda aylık zorunlu gider, ikinci sütunda kimin ödediği, üçüncü sütunda belge yer alır. Örneğin kira, okul, servis, mutfak, fatura, sağlık, sigorta ve ulaşım ayrı kalemlerdir.

İkinci tablo eşlerin ekonomik kapasitesini gösterir: ücret, prim, kira, şirket kazancı, düzenli yatırım geliri ve büyük borç ödemeleri. Üçüncü tabloda ev işi, çocuk bakımı ve karşılıksız aile işletmesi emeği gibi para dışı katkılar açıklanır.

Bu sistem iki hatayı önler. Birincisi, yalnız yüksek maaşa bakarak katkıyı mekanik oranlamayı; ikincisi, para kazanmayan eşin ev ve çocuk emeğini yok saymayı engeller. Mahkemenin ihtiyaç duyduğu gerçek aile ekonomisi daha görünür hâle gelir.

Başvuru Öncesi Kontrol

1. Son 12 aylık temel aile giderlerini çıkarın.
2. Her gideri kimin ödediğini belgeleyin.
3. Eşlerin düzenli gelir kaynaklarını listeleyin.
4. Ev işi ve çocuk bakımının fiili dağılımını yazın.
5. Diğer eşin işinde karşılıksız çalışma varsa açıklayın.
6. Talep edilen aylık katkının bütçeyle bağını kurun.
7. Geçmiş bir yıllık talebi ayrı hesaplayın.
8. Birlikte yaşamaya devam edilip edilmediğini netleştirin.
9. TMK 197, 198 veya 199 önlemi gerekip gerekmediğini ayrıca değerlendirin.

Katkı Kararı Verildikten Sonra Gelir veya Gider Değişirse Ne Olur?

TMK m.196 kapsamında belirlenen katkı, aile hayatının belli bir dönemindeki gelir ve gider dengesine dayanır. Eşlerden birinin işsiz kalması, ücretinde önemli artış veya azalış olması, çocuğun özel okuldan devlet okuluna geçmesi, yeni bir sağlık giderinin doğması ya da konut giderinin ciddi biçimde değişmesi hâlinde önceki kararın dayandığı ekonomik denge değişebilir. Bu durumda önceki kararın aynı tutarla sonsuza kadar uygulanacağı varsayılmaz; yeni koşullar çerçevesinde yeniden değerlendirme talebi gündeme gelebilir.

Bu nedenle karar sonrasında banka hareketleri ve büyük gelir-gider değişiklikleri saklanmalıdır. Örneğin katkı borçlusu eş işten çıkarılmışsa yalnız “artık gelirim yok” beyanı yeterli değildir; işten ayrılış bildirgesi, işsizlik durumu ve diğer gelir kaynakları incelenir. Tersine gelirinin arttığı iddia edilen eş bakımından da tek bir sosyal medya paylaşımı yerine bordro, şirket kaydı, kira geliri veya resmî mali kayıt gibi somut veriler esas alınır.

Geçici Dönemde Aile Bütçesi Nasıl Yönetilmelidir?

Dava açılması, eşlerin aile giderlerine katılma yükümlülüğünü askıya almaz. Yargılama sürerken kira, okul, sağlık ve temel yaşam giderleri devam eder. Başvuran eş, dava tarihinden sonraki ödemeleri de belgelemeye devam etmelidir. Diğer eş düzenli ödeme yapıyorsa açıklama kısmında hangi ay ve hangi gider için ödeme yapıldığı belirtilmesi, sonradan “borcu iki kez ödedim” veya “bu ödeme başka borç içindi” tartışmasını azaltır.

Taraflar dava sırasında geçici bir ödeme planı üzerinde anlaşabilir; ancak anlaşmanın kapsamı açık yazılmalıdır. Aylık katkı, okul gideri, sağlık gideri ve geçmiş dönem borcu ayrı kalemler hâlinde gösterilmelidir. Bir kalemin ödenmesi diğer bütün taleplerden feragat anlamına gelmez; feragat veya ibra varsa bunun açık ve geçerli biçimde kurulması gerekir.

TMK 196 Dosyasında En Sık Yapılan Üç Hesap Hatası

Birinci hata, aile giderlerini yalnız kira ve faturadan ibaret saymaktır. Çocukların eğitim ve sağlık giderleri, ulaşım, sigorta ve zorunlu bakım giderleri bütçenin parçasıdır. İkinci hata, her kredi kartı harcamasını aile gideri kabul etmektir; kişisel harcamalar ayrılmalıdır. Üçüncü hata ise eşlerin gelirini yalnız bordrodan okumaktır. Düzenli kira, şirket payı, prim veya başka sürekli gelir varsa bunlar da ekonomik kapasite değerlendirmesine dahil edilir.

Bu nedenle talep hazırlanırken son on iki ayın ortalama bütçesi çıkarılmalı, tek seferlik istisnai masraflar ayrıca işaretlenmeli ve aile gideri olmayan harcamalar tablodan çıkarılmalıdır. Böylece mahkemeye sunulan rakam savunulabilir, belgelendirilebilir ve gerçek yaşam standardını yansıtan bir hesap hâline gelir.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşler birlikte yaşarken nafaka istenir mi?

Eşler birlikte yaşarken TMK m.196 kapsamında aile giderlerine parasal katkının belirlenmesi istenebilir. Bu talep boşanma sonrası yoksulluk nafakasıyla aynı değildir.

Çalışmayan eş aileye hiç katkı yapmamış mı sayılır?

Hayır. Kanun ev işi, çocuk bakımı ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışmayı katkı miktarında açıkça dikkate alır.

Geçmiş kaç yılın ev gideri istenebilir?

TMK m.196 katkının geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebileceğini düzenler.

Her iki eş de çalışıyorsa dava açılabilir mi?

Evet. Önemli olan gelir sahibi olup olmamak değil, aile giderlerine ekonomik güç ve para dışı emek dikkate alınarak dengeli katılımın sağlanıp sağlanmadığıdır.

Kredi kartı ekstreleri delil olur mu?

Aile gideriyle bağlantısı kurulabildiği ölçüde banka ve kredi kartı kayıtları ödeme ve harcama düzenini gösterebilir.

Ev işi için ayrı ücret talep edilir mi?

TMK m.196 ev işini bağımsız hizmet ücreti olarak değil, parasal katkının miktarı belirlenirken dikkate alınacak emek olarak düzenler.

Eş ayrı eve çıktıysa TMK 196 mı uygulanır?

Birlikte yaşamaya ara verilmişse TMK m.197 kapsamındaki önlemler ayrıca değerlendirilmelidir.

Eş katkı kararına rağmen ödeme yapmazsa ne olur?

Kararın icrası ve TMK m.198’deki borçlulara ödeme emri gibi ek koruma yolları somut dosyada incelenebilir.

Bu dava boşanma davası açmayı gerektirir mi?

Hayır. TMK m.196 evlilik devam ederken ve eşler birlikte yaşarken uygulanabilen bağımsız koruma hükmüdür.

Hâkim katkıyı yüzde olarak mı belirler?

Kanun sabit bir yüzde öngörmez. Gelir, aile giderleri, çocuklar ve para dışı emek birlikte değerlendirilir.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

TMK m.196 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’deki aile mahkemelerinde de karar, eşlerin gerçek gelirleri ve aile bütçesine göre verilir; yerel yaşam giderleri somut delillerle dosyaya yansıtılır.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunda Türkiye geneli dosya takibi Mersin’den yönetilir. Evlilik giderlerine katkı dosyalarında geçmiş on iki aylık bütçe, gelir ve para dışı emek ayrı başlıklarda analiz edilir.

TMK m.196’da Geçmiş Bir Yıllık Katkı Talebi

TMK m.196, eşlerden birinin istemi üzerine hâkimin ailenin geçimi için her eşin yapacağı parasal katkıyı belirlemesini düzenler. Kanun bu katkının yalnız gelecek dönem için değil, geçmiş bir yıl için de istenebileceğini açıkça belirtir. Bu nedenle birlikte yaşam devam ederken önceki bir yılda aile giderlerinin tek eş üzerinde kalması halinde geçmiş dönem katkısı da talebe konu edilebilir.

Ev İşleri ve Çocuk Bakımı Parasal Katkı Hesabında Nasıl Dikkate Alınır?

Katkı yalnız banka transferi veya maaş üzerinden hesaplanmaz. TMK m.196, eşin ev işlerini görmesini, çocuklara bakmasını ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışmasını katkı miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak unsurlar arasında sayar. Bu nedenle geliri olmayan eşin hiçbir katkısı bulunmadığı varsayılamaz.

Hangi Giderler Ailenin Geçimi Kapsamındadır?

Konut giderleri, gıda, çocukların eğitim ve sağlık giderleri, zorunlu ulaşım, faturalar ve ailenin sosyal-ekonomik düzeyine uygun ortak ihtiyaçlar değerlendirilir. Kişisel lüks harcama veya aileyle ilgisiz borçlar otomatik olarak ortak geçim gideri sayılmaz. Talepte gider kalemleri mümkün olduğunca belgeyle gösterilmelidir.

Delil ve Uygulama

Banka hareketleri, kredi kartı ekstreleri, kira ödemeleri, okul ve sağlık faturaları, ev giderleri, eşlerin gelir belgeleri ve çocuk bakım düzeni delil olarak kullanılabilir. Mahkeme eşlerin ekonomik ve sosyal durumunu araştırarak hakkaniyete uygun parasal katkıyı belirler.

Kontrol Listesi

• Geçmiş bir yıllık ortak giderleri aylık tablo halinde çıkarın.
• Her eşin gelir ve düzenli borçlarını belgeleyin.
• Ev işi ve çocuk bakımındaki fiili katkıyı somutlaştırın.
• Gelecek dönem için talep edilen aylık katkıyı açık yazın.
• TMK m.196 talebini ayrı yaşama halinde TMK m.197 tedbirleriyle karıştırmayın.

Resmî Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat
• Mevzuat Bilgi Sistemi

Son mevzuat kontrolü: 6 Eylül 2026.