Faydalı Model Araştırma Raporuna İtiraz ve Görüş Süreleri | SMK 143

Faydalı model araştırma raporuna karşı başvuru sahibi itiraz, üçüncü kişiler ise görüş sunabilir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.143/8 bu işlemler için raporun yayımlanmasından itibaren üç ay öngörür. Başvuru sahibi bakımından raporun kendisine bildirilmesi ile üçüncü kişilerin de esas alacağı Bülten yayımı birbirine karıştırılmamalıdır. Araştırma talebi, rapor düzenlenememesine cevap ve rapor içeriğine karşı görüş, farklı aşamalara bağlı işlemlerdir.

Faydalı modelde süreç tamamlanıp hak verildikten sonra patentlere özgü m.99 itiraz yolu uygulanmaz. m.143/11 uyarınca geçerliliğe karşı mahkemeden hükümsüzlük talep edilir. Bu nedenle üçüncü kişinin teknik belgelerini hangi aşamada sunduğu önemlidir. Başvuru devam ederken araştırma raporuna görüş vermekle, verilmiş faydalı modeli mahkemede hükümsüz kıldırmak aynı yol değildir. Bu yazı, başvurunun ilk unsurlarından raporun değerlendirilmesine kadar süren aşamaların birbirinden ayrılmasını sağlar.

Başvuru tarihini sağlayan unsurlar

SMK m.143/1, m.90/3’teki unsurlardan herhangi biri eksikse faydalı model başvurusunun işleme alınmayacağını düzenler. Talep, başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri ile uygun dilde tarifname veya önceki başvuruya atıf, başlangıç incelemesinde önemlidir. Bu çekirdek unsurların yokluğu, dosyada sonradan tamamlanabilen her eksiklikle aynı hukuki sonuç altında değerlendirilemez.

Başvuru sahibi, sisteme herhangi bir dosya yüklemenin başvuru tarihini kesin olarak güvenceye aldığını varsaymamalıdır. Gönderilen unsurların ne olduğu, hangi tarihte Kuruma ulaştığı ve dosyanın işleme alınıp alınmadığı kontrol edilir. m.90’daki belgelerin işlevleri için başvuru tarihi ve gerekli belgeler incelemesi yol gösterir; faydalı modelde eksikliklerin sonuçları ise özel m.143 hükümleriyle belirlenir.

İlk iki aylık süre başvuru tarihinden başlar

İşleme alınmış başvuruda m.90/1’deki unsurlardan biri eksikse veya ilgili belgeler m.90/2 uyarınca yabancı dilde verilmişse, m.143/2 devreye girer. Eksikler ve Türkçe çeviriler başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde tamamlanır. Kanun bu aşamada ayrıca bildirim yapılmasını şart koşmaz. Kurumdan hatırlatma beklemek, kanuni sürenin başlangıcını değiştirmez.

Bu sürede gereken işlemler yapılmazsa başvuru geri çekilmiş sayılır. Sonuç, şekli incelemede sonradan verilen iki aylık eksiklik süresinin kaçırılmasıyla aynı kelimeyle düzenlenmemiştir. İlk dosyanın içeriği ve hangi eksikliğin hangi hükme girdiği belirlenmeden yalnız “iki ayım var” demek yeterli değildir. Başvuru tarihi, çeviri teslimi ve eksik unsurun tamamlanması ayrı kayıtlar üzerinden izlenmelidir.

Şekli incelemedeki iki aylık süre

SMK m.143/3–4 kapsamında Kurum, unsurları tamamlanan başvuruyu şekli şartlar bakımından inceler. Uygunsuzluk saptandığında eksikliğin bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde giderilmesi istenir. Buradaki başlangıç başvuru tarihi değildir; Kurum bildirimi esas alınır. Bu süre içinde eksikliğin giderilmemesinin sonucu başvurunun reddidir.

Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.119 de şekli inceleme ve eksiklik bildiriminin çerçevesini açıklar. Bildirimin hangi belgede hangi düzeltmeyi istediği tek tek karşılanmalıdır. Başvuru sahibinin yalnız açıklama yazısı göndermesi, talep edilen şekli eksikliği fiilen tamamlamıyorsa yeterli olmayacaktır. Cevabın ekleri ve güncel belge sürümleri dosyada izlenebilir tutulmalıdır.

Araştırma talebi ayrıca yapılır

SMK m.143/5 uyarınca araştırma talebi başvuruyla birlikte yapılabilir. Bu yapılmamışsa, şekli eksiklik bulunmadığının veya eksikliklerin süresinde giderildiğinin bildirilmesinden itibaren iki ay içinde, gereken ücret ödenerek araştırma talep edilir. Bunun için yeni bir araştırma hatırlatması beklenmez. Aksi halde başvuru geri çekilmiş sayılır.

Başvurunun şeklen uygun bulunması, araştırma talebinin kendiliğinden yapıldığı anlamına gelmez. Yönetmelik m.120/1–2, araştırma talebi ve ücret ile şekli uygunluğu birlikte ele alır. Dosyada talep gönderimi ve ödeme kaydı eşleştirilmelidir. Yanlış dosya numarasıyla yapılan ödeme veya yalnız ödeme yapılıp gerekli talebin iletilmemesi gibi durumlarda, işlemin kanuni koşullarını karşıladığı varsayılmamalıdır; Kurum kayıtları kontrol edilmelidir.

Üç farklı iki aylık süre nasıl ayrılır?

m.143’teki iki aylık sürelerin ilki ilk unsurlar ve çeviriler için başvuru tarihine, ikincisi şekli eksiklik için bildirime, üçüncüsü araştırma talebi için şekli uygunluk bildirimine bağlıdır. Aynı süre uzunluğunun kullanılması, aynı hukuki olaydan başladıkları anlamına gelmez. Her biri için başlangıç belgesi ve yapılması gereken işlem ayrı belirlenir.

Takvimde yalnız “faydalı model son gün” başlıklı tek kayıt tutulması bu ayrımı kaybettirir. İşlem adı, madde, başlangıç tarihi, son gün ve tamamlandığını gösteren belge birlikte kaydedilmelidir. Ayrıca bir işlemin tamamlanması sonraki yükümlülüğün de yerine getirildiğini göstermez. Şekli eksiklik giderildikten sonra araştırma talebinin ayrıca takip edilmesi, bu ayrımın en somut sonucudur.

Araştırma raporu hangi içerikle hazırlanır?

Yönetmelik m.120/3’e göre araştırma raporu, tarifnamenin bütünü dikkate alınarak istemler üzerinden düzenlenir. Buluşun yeni olup olmadığına karar verilmesinde dikkate alınabilecek, rapor hazırlanırken erişilebilir belgeler gösterilir. Buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özelliklerin yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmadığı ve bu unsurların raporda belirtilmesi de aynı hükümde yer alır.

Bu nedenle rapor yalnız bir belge listesi değildir. Hangi belgenin hangi istemle ilgili olduğu, uygun olduğunda belgenin ilgili kısmı ve faydalı model verilmemesinin gerekçeleri rapor yapısının parçalarıdır. Başvuru sahibi raporu değerlendirirken yalnız sonuca bakmamalı; istem bazındaki bağlantıyı okumalıdır. Üçüncü kişinin görüşü de bu bağlantıyı teknik ve tarihsel delillerle güçlendirdiği ölçüde değerlendirmeye elverişli olur.

Belge tarihi ve açıklama tarihi

Yönetmelik m.120/6–7, belgelerin başvuru ve rüçhan tarihleriyle ilişkisini, sözlü açıklama veya kullanıma ilişkin belgelerde açıklama tarihini ayrıca ele alır. Bir belgenin dosyada bulunması tek başına bütün zaman sorunlarını çözmez. Basım, yayım, erişilebilirlik ve belgede anlatılan önceki kullanım tarihleri birbirinden farklı olabilir.

Görüş sunan kişi, önceki teknik olarak gösterdiği içeriğin ne zaman toplumca erişilebilir olduğunu açıklamalıdır. Başvuru sahibi de karşı çıkarken yalnız belgeye verilen tarihe değil, teknik içeriğin gerçekten hangi dönemde açıklanmış olduğuna odaklanmalıdır. Tarihsiz ekran görüntüleri veya kaynağı belirtilmemiş katalog parçaları, rapordaki teknik karşılaştırmayı desteklemek yerine yeni belirsizlikler oluşturabilir. Tam belge ve tarih dayanağı birlikte sunulmalıdır.

Rapor düzenlenememesi ayrı bir aşamadır

SMK m.143/7, başvuru konusunun m.142/3 kapsamındaki dışlamalara girmesi veya tarifname ya da bütün istemlerin yeterince açık olmamasının araştırmayı engellemesi durumunu düzenler. Rapor düzenlenmez; başvuru sahibinden bildirimin ardından üç ay içinde itirazlarını veya başvuru değişikliklerini sunması istenir. Burada tartışılan, hazırlanmış bir raporun içeriği değil, araştırmanın yapılamama nedenidir.

Başvuru sahibinin cevabı bu nedeni hedeflemelidir. İstem konusunun kanuni dışlamaya girmediği ileri sürülüyorsa teknik kapsam açıklanır; açıklık sorunu varsa araştırmayı mümkün kılan düzeltme gösterilir. İlk başvurunun kapsamı dışına çıkılarak yeni teknik bilgi eklenebileceği sonucu çıkarılamaz. İtirazın veya değişikliklerin kabul edilmesi durumunda rapor hazırlanır; kanundaki süre ve kabul koşulları sağlanmazsa ret sonucu gündeme gelir.

Bazı istemler araştırılabiliyorsa

Yönetmelik m.120/13–14, bütün istemler ile araştırılabilir istemler arasındaki ayrımı somutlaştırır. Bazı istemler araştırmaya elverişliyse rapor bu istemler bakımından düzenlenir. Dolayısıyla bir istemde sorun bulunması, diğer istemlerin teknik durumunun hiç incelenmeyeceği şeklinde genelleştirilmemelidir. Raporda hangi istemlerin ele alındığı açıkça belirlenmelidir.

Başvuru sahibi, araştırılmayan istemi raporda olumsuz belge bulunmadığı gerekçesiyle uygun kabul etmemelidir. Araştırılmama ile araştırılıp uygun bulunma farklı sonuçlardır. Üçüncü kişi de görüşünü raporun gerçek kapsamına göre kurmalıdır. Hangi istemin hangi nedenle inceleme dışında kaldığı anlaşılmadan bütün başvurunun yeniliği hakkında tek cümlelik sonuç çıkarılması teknik incelemeyi eksik bırakır.

Raporun bildirimi ile yayımı

Araştırma raporu başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır. Yönetmelik m.120/10–12, raporun başvuruyla birlikte veya başvurudan ayrı yayımlanmasını düzenler. Rapor hazırlandığında başvuru henüz yayımlanmamışsa birlikte yayım, daha sonra hazırlanmışsa ayrı yayım söz konusu olur. Bu nedenle ilk başvuru yayımını görmek, rapor yayımının da gerçekleştiğini her dosyada göstermez.

Başvuru sahibi kendi bildirim kaydını, üçüncü kişiler ise ilgili Bülten kaydını izler. Rapor içeriğine itiraz ve görüş süresinde kanunun seçtiği başlangıç yayım tarihidir. Bildirimin daha önce veya sonra görünmesi bu özel başlangıcın yerine geçirilemez. Dosyada raporun düzenlenmesi, bildirimi ve yayımı için ayrı tarihler tutulması, süre hesabındaki hataları azaltır.

Başvuru sahibinin üç aylık itirazı

SMK m.143/8 ve Yönetmelik m.121 uyarınca başvuru sahibi raporun yayımlanmasından itibaren üç ay içinde ilgili belgeleri ekleyerek içeriğe itiraz edebilir. İtirazın hangi istemi, hangi karşılaştırma belgesini ve hangi değerlendirmeyi hedeflediği açıklanmalıdır. Raporun tamamına soyut biçimde katılmamak, teknik itirazı belirgin hale getirmez.

İtiraz dosyasında raporun kabul edilen bölümleriyle karşı çıkılan kısımlar ayrılabilir. Belgenin yanlış okunması, istemdeki özelliğin gözden kaçması veya tarih ilişkisinin farklı değerlendirilmesi ileri sürülüyorsa dayanak gösterilir. Sürenin sonunda tamamlanmamış bir teknik çalışma sunulup ayrıntıların belirsiz geleceğe bırakılması güvenli bir yöntem değildir. Yönetmelik, süresinde sunulmayan itiraz ve görüşlerin değerlendirilmeyeceğini açıkça belirtir.

Üçüncü kişinin görüş hakkı

Aynı üç aylık dönemde üçüncü kişiler görüş bildirebilir. Kanun, başvuru sahibinin işlemini itiraz; üçüncü kişinin işlemini görüş olarak adlandırır. Bu farklılık, verilmiş patent için m.99’da düzenlenen itiraz mekanizmasının faydalı model başvurusuna aynen taşınmasını önler. Görüşün amacı, araştırma raporu ve faydalı model verilebilirliği değerlendirmesine ilgili teknik belgeleri sunmaktır.

Üçüncü kişi yalnız rakip olduğunu veya piyasada zarar göreceğini belirtmekle yetinmemelidir. Gösterilen belge, istemdeki teknik özellik ve hukuki gerekçe ilişkilendirilir. Görüş sunulması başvurunun otomatik reddini sağlamaz. Kurum, rapor ile süresinde gelen görüş ve itirazları değerlendirecektir. Sonuç, görüş sahibinin ticari itirazından değil, kanuni şartların teknik dosyada nasıl ortaya konulduğundan doğar.

İtiraz veya görüş sunulmazsa

SMK m.143/9, hiç itiraz ya da görüş bulunmaması halinde araştırma raporunun; sunulmuşsa raporla birlikte itiraz ve görüşlerin değerlendirileceğini düzenler. Sessizlik, araştırma raporundaki her sorunun giderildiğini veya belgenin mutlaka verileceğini göstermez. Kurumun kanuni değerlendirme görevi devam eder. Aynı şekilde rapora itiraz edilmiş olması da verilme kararını baştan engelleyen bir sonuç değildir.

Başvuru sahibi, raporu olumlu gördüğü için süreci takip etmeyi bırakmamalıdır. Sonraki bildirimde değişiklik istenmesi veya ret kararı verilmesi mümkündür; her işlem kendi dayanağı üzerinden okunur. Üçüncü kişinin görüş sunmaması ise verilmiş hakkın geçerliliğini hiçbir koşulda tartışamayacağı anlamına gelmez. Verilme sonrası hukuki yol m.143/11 ve m.144 çerçevesinde ayrıca belirlenir.

Verilmeden önce istenen değişiklikler

SMK m.143/10, değerlendirme sonunda faydalı model verilebilmesi için değişiklik gerektiğinde, bildirimden itibaren iki ay içinde değişikliklerin yapılmasını öngörür. Kabul edilen değişiklikler üzerine verilme kararı alınır ve yayımlanır. Değişikliklerin yapılmaması veya kabul edilmemesi halinde başvuru geri çekilmiş sayılır. Bu iki aylık süre, önceki şekli eksiklik sürelerinden farklı bir aşamaya aittir.

Cevap, Kurumun istediği düzeltmeyle doğrudan ilişkilendirilmelidir. İstem metninin hangi sürümünün değerlendirmede olduğu gösterilmeli; tarifname ve çizimlerle uyumu korunmalıdır. Değişiklik gerektiği bildirimi, bütün başvurunun baştan serbestçe yazılmasına izin veren bir işlem değildir. İlk teknik açıklamanın sınırı ve istenen değişikliğin amacı birlikte dikkate alınır.

Verilme kararı ile belgenin düzenlenmesi

Kanun, faydalı modelin verilmesine ilişkin kararın ve faydalı modelin yayımını düzenler. Yayımın ardından talep ve belge düzenleme ücreti üzerine belge düzenlenmesi ayrı işlemdir. Yönetmelik m.122 de bu ayrımı tekrarlar. Fiziksel veya elektronik belgenin elde edilme tarihi, her hukuki aşamanın başlangıcı olarak kullanılamaz.

Sicil ve Bülten kaydı, belgenin kapağından daha ayrıntılı hukuki bilgi sağlar. Hak sahibinin kimliği, verilme durumu ve istem kapsamı bu kaynaklardan izlenir. Belge alınması, m.143/13 gereğince geçerlilik ve yararlılık bakımından Kurum garantisi oluşturmaz. Sonraki lisans ve yatırım incelemelerinde araştırma dosyası ile verilme kararının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Ret kararına karşı iki aylık itiraz

SMK m.143/12, kanuna uygun bulunmayan başvurunun reddini ve bu karara m.100’e göre itiraz edilebilmesini düzenler. m.100’de kararın bildirim tarihinden itibaren iki aylık süre bulunur ve itirazı Kurul inceler. Bu yol, raporun yayımlanmasından başlayan üç aylık içerik itirazından farklıdır. Dilekçede hangi kararın hedef alındığı açıkça belirtilmelidir.

Ret kararı ve dayandığı teknik değerlendirme birlikte okunur. Süre hesabı için kararın bildirimi esas alınır; raporun eski yayım tarihine dönülmez. Ayrıntılı çerçeve için TÜRKPATENT kararına itiraz ve iki aylık süre yazısı incelenebilir. İtirazın sonuç vereceği yönünde kesin vaat, kararın somut gerekçeleri değerlendirilmeden kurulamaz.

Verilmeden sonra altı aylık patent itirazı yoktur

SMK m.143/11, faydalı model verildikten sonra m.99 itiraz usulünün işletilemeyeceğini açıkça söyler. Dolayısıyla patentteki altı aylık itiraz süresini faydalı model belgesine uygulamak doğru değildir. Faydalı modelin hükümsüzlüğü mahkemeden istenir. Patente itiraz ve altı aylık süre yazısındaki mekanizma farklı hak türüne aittir.

Bu ayrım üçüncü kişinin stratejisini etkiler. Başvuru aşamasında rapor yayımı takip edilerek görüş sunulması, teknik verinin Kurum değerlendirmesine zamanında girmesini sağlar. Hak verildikten sonra ise m.144’teki nedenler, davacı sıfatı ve usul koşulları incelenir. Bir başvuru formunun adını değiştirerek bu iki yol arasında geçiş yapılamaz.

Patente dönüşüm süresiyle karıştırılmaması

Faydalı model başvurusunun patente dönüştürülmesi için m.104’te düzenlenen üç aylık süre, araştırma raporunun başvuru sahibine bildirimine bağlanır. m.143/8’deki üç aylık rapor itirazı veya görüş süresi ise yayım tarihinden başlar. İki işlemde de üç ay ifadesinin bulunması, son günlerinin zorunlu olarak aynı olduğu anlamına gelmez. Bildirim ve yayım aynı gün gerçekleşmediyse hesaplar ayrı yapılmalıdır.

Dönüşüm talebi, raporun içeriğine karşı gerekçeli itirazın yerine geçmez. Rapor itirazı da başvuru türünü kendiliğinden patente çevirmez. Başvuru sahibinin dosyada hangi sonucu hedeflediği açıklaştırılır: mevcut faydalı model incelemesindeki değerlendirmeyi değiştirmek mi, koruma türünü değiştirmek mi? Talepler ilgili maddelerin koşulları altında ayrı hazırlanır. Teknik raporu teslim alan kişi yalnız tek bir son tarih kaydederse ikinci işlemi gözden kaçırabilir; bu nedenle raporun bildirimi ve yayımı başlangıçta ayrı görev kayıtlarına bağlanmalıdır.

Sunulan görüşün teknik ekleri

Araştırma raporuna verilen görüşte her belge için kaynak, tarih ve ilgili bölüm gösterilmesi değerlendirmeyi kolaylaştırır. Uzun bir katalog gönderiliyorsa ilgili teknik çizimin hangi sayfada bulunduğu açıklanmalıdır. Farklı ürün sürümlerine ait belgeler karışmışsa hangi sürümün başvuru öncesine ait olduğu ayrıca belirlenir. Görüş sahibinin elindeki bugünkü ürün, önceki tarihteki ürünle aynı kabul edilmemelidir.

Başvuru sahibi de bu belgelere cevap verirken yalnız kendi ürününün avantajlarını anlatmakla yetinmez. İstemdeki unsurun önceki belgede bulunup bulunmadığı ve belgenin teknik anlamı açıklanır. Araştırma raporunda gösterilen kayıtla dosyaya sunulan kopyanın aynı yayın veya sürüm olması kontrol edilir. Bu düzen, Kurumun takdirini ortadan kaldırmaz; tartışmanın gerçek teknik içeriğinin görünmesini sağlar. Görüşün güçlü olması, belge sayısının fazla olmasından çok ilgili isteme ilişkin gerekçenin açık ve doğrulanabilir olmasına bağlıdır.

Dosya takibinde son kayıt düzeni

Faydalı model dosyasında başvuru, şekli eksiklik, şekli uygunluk, araştırma talebi, rapor bildirimi, rapor yayımı, görüş ve karar için ayrı belgeler tutulmalıdır. Her süre ilgili olayla eşleştirilir. Bu kayıt düzeni yalnız idari kolaylık sağlamaz; işlemin süresinde yapıldığı tartışıldığında hangi belgenin neyi ispatladığını gösterir.

Teknik çalışma ile süre takibi aynı dosyada buluşmalıdır. İstem karşılaştırması hazırlanırken son gün gözden kaçırılmamalı, süre korunurken de hukuki sonucu etkileyen teknik gerekçe boş bırakılmamalıdır. m.143’ün aşamalı yapısı, her adımın kendine özgü işlemi ve sonucu olduğunu gösterir. Bu aşamalar doğru ayrıldığında başvuru sahibi ve üçüncü kişi hangi hakka ne zaman başvuracağını somut biçimde belirleyebilir.

Sık sorulan sorular

İstanbul ve Mersin ofisleri

Sorunuzu iletin

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →