Fazla SKDM Sertifikası Geri Satılabilir mi? 31 Ekim Geri Alım Kuralı | 2027
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026. Bu rehber, 2023/956 sayılı SKDM Tüzüğünün 23 ve 24. maddeleri ile 2025/2083 sayılı değişiklik Tüzüğü esas alınarak hazırlanmıştır.
Kısa ve Net Cevap
Evet. Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibinin yıllık sertifika tesliminden sonra hesabında fazla sertifika kalırsa, Tüzük m.23 kapsamındaki sınırlar içinde bunların geri satın alınmasını talep edebilir. Geri alım talebi, sertifikaların teslim edildiği yılın 31 Ekim tarihine kadar yapılmalıdır. Komisyon, ortak merkezi platform üzerinden ilgili Üye Devlet adına geri alımı gerçekleştirir.
Geri alım serbest piyasa satışı değildir. Tüzük, geri alınabilecek miktarı sınırlar ve geri alım fiyatını sertifikanın beyan sahibi tarafından satın alındığı tarihte ödenen fiyat olarak belirler. Ayrıca 2027’de 2026 gömülü emisyonları için satın alınan sertifikalar, özel m.23/2a kuralı gereği yalnız 2027’de geri alınabilir. 50 tonluk eşiği aşacağını düşünerek sertifika almış fakat yıl sonunda eşiği aşmamış bir beyan sahibi bakımından Tüzük, talep üzerine bu amaçla alınan sertifikaların tamamının geri alınmasına imkân verir.
SKDM Sertifikası Geri Alımı Nedir?
SKDM sertifikaları, yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibinin ithal ettiği mallardaki gömülü emisyonlara karşılık yıllık olarak teslim ettiği elektronik uyum birimleridir. Şirket yıl içinde sertifika satın alır; yıllık beyanda hesaplanan yükümlülük kadar sertifikayı m.22 uyarınca teslim eder. Teslimden sonra hesapta fazla sertifika kalabilir.
Tüzük m.23 bu fazla bakiyenin belirli koşullarla geri alınmasını düzenler. İşlem, sertifikanın başka bir özel şirkete satılması değildir. Yetkilendirilmiş beyan sahibi geri alım talebi yapar; Komisyon ortak merkezi platform üzerinden, şirketin yerleşik olduğu Üye Devlet adına ilgili sertifikaları geri satın alır.
Bu mekanizma, şirketlerin yıl içinde sertifika bulundurma yükümlülüğünü yerine getirirken fazla alım yapması hâlinde maliyetin tamamen kaybolmasını önler. Buna rağmen Tüzük geri alım miktarını ve başvuru süresini sınırlar; şirketin sınırsız sertifika alıp sonra istediği tarihte iade etmesi mümkün değildir.
Sertifikanın satın alma, fiyatlama ve ilk teslim takvimi için SKDM Sertifikası Ne Zaman Alınır? rehberi incelenebilir.
31 Ekim Son Tarihi Nasıl İşler?
2025/2083 sayılı değişiklik sonrası Tüzük m.23/1, geri alım talebinin sertifikaların teslim edildiği her yıl 31 Ekim’e kadar sunulmasını öngörür. Bu tarih yıllık sertifika teslimi sonrasındaki kısa bir mutabakat penceresidir.
İlk SKDM yıllık teslimi, 2026 ithalatları için 30 Eylül 2027’ye kadar yapılacaktır. Bu nedenle 2027’de teslim sonrası hesabında uygun fazla sertifikası bulunan beyan sahibi, m.23 şartları çerçevesinde en geç 31 Ekim 2027 tarihine kadar geri alım talebini sunmalıdır.
Talep tarihinin kaçırılması, şirketin m.23 geri alım hakkını kullanmasını engelleyebilir ve sonraki m.24 iptal mekanizmasının devreye girmesine yol açabilir. Bu nedenle SKDM uyum takviminde 30 Eylül teslim ve 31 Ekim geri alım iki ayrı kritik tarih olarak izlenmelidir.
Kaç SKDM Sertifikası Geri Alınabilir?
Geri alım, hesapta kalan her sertifika için otomatik ve sınırsız değildir. Değişik m.23/2, geri alınabilecek sertifika sayısını, beyan sahibinin sertifikayı satın aldığı takvim yılında m.22/2 uyarınca satın alma yükümlülüğü bulunan toplam sertifika sayısıyla sınırlar.
Bu sınırın amacı, SKDM sertifikalarının spekülatif amaçla fazla satın alınıp geri alım sisteminin finansal araç gibi kullanılmasını engellemektir. Sertifika sistemi, emisyon uyumu için kurulmuştur; piyasa yatırımı değildir.
Şirket, geri alım talebinden önce yıl içinde hangi sertifikaları ne zaman ve hangi yükümlülük kapsamında satın aldığını, ne kadarını yıllık teslimde kullandığını ve hesapta hangi bakiye kaldığını kayıt sistemi üzerinden mutabık hâle getirmelidir.
2027 ve sonraki yıllarda m.22/2 kapsamındaki yıl içi sertifika bulundurma yükümlülüğü bu miktar sınırının pratik önemini artırır. Şirket, asgari bulundurma ihtiyacını aşan gereksiz alımlardan kaçınmalıdır.
Geri Alım Fiyatı Nasıl Belirlenir?
Tüzük m.23/3 son derece nettir: her bir SKDM sertifikasının geri alım fiyatı, yetkilendirilmiş beyan sahibinin o sertifikayı satın alırken ödediği fiyattır. Dolayısıyla geri alım tarihinde sertifika fiyatının yükselmiş olması şirkete kazanç sağlamaz; düşmüş olması da satın alma fiyatından daha düşük geri alım yapılacağı anlamına gelmez.
Bu sistem, sertifikanın finansal yatırım aracına dönüşmesini engeller. Şirketin amacı, gerekli sertifikayı uyum için satın almak ve fazla bakiyeyi sınırlı koşullarla iade etmektir.
2026 fiyatları çeyrek bazında, 2027’den itibaren fiyatlar haftalık yayımlanacağından, şirket hangi sertifikayı hangi fiyatla aldığını kayıt bazında takip etmelidir. Hesapta farklı satın alma dönemlerinden sertifikalar bulunuyorsa geri alım muhasebesi satın alma kayıtlarıyla ilişkilendirilir.
2026 Emisyonları İçin 2027’de Alınan Sertifikalarda Özel Kural
Tüzük m.23/2a, ilk kesin dönem yılına özel bir hüküm içerir. 2027 yılında, 2026 yılı gömülü emisyonlarına ilişkin olarak satın alınan SKDM sertifikaları yalnız 2027 yılında geri alınabilir.
Bu nedenle 2026 emisyonları için satın alınan fazla sertifikaları sonraki yıla bırakıp 2028’de geri alım talep etmek mümkün değildir. İlk döngüde takvim sıkıdır: sertifikalar 2027’de satın alınır, 30 Eylül 2027’ye kadar teslim edilir, uygun fazla bakiye için 31 Ekim 2027’ye kadar geri alım talebi yapılır.
Şirketlerin 2027 sonbaharında yıllık beyan, sertifika teslim ve geri alım işlemlerini aynı proje takvimi içinde yönetmesi gerekir. Bu süreç yalnız sürdürülebilirlik ekibine bırakılmamalı; finans ve muhasebe ekipleri sertifika maliyetini ve geri alım alacağını birlikte takip etmelidir.
50 Ton Eşiğini Aşacağını Düşünüp Sertifika Alan Şirket Eşiği Aşmazsa
2025/2083 değişikliği, bu özel durumu m.23/2’de ayrıca düzenler. Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi takvim yılı içinde 50 tonluk tek kütle eşiğini aşacağını öngörerek sertifika satın almış, ancak yıl sonunda gerçekten eşiği aşmamışsa, bu amaçla satın aldığı sertifikaların tamamı talep üzerine geri alınabilir.
Bu hüküm demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento sektörlerindeki m.2a eşiği açısından önemlidir. Şirket, yıl ortasında ithalat planı nedeniyle 50 tonun aşılacağını öngörebilir; sipariş iptali veya hacim düşüşü nedeniyle yıl sonu toplamı eşik altında kalabilir.
Geri alım talebinin yine m.23/1’deki süre içinde yapılması gerekir. 50 ton hesabının nasıl yapıldığı ve eşiğin aşılması hâlinde yılın tamamının nasıl kapsama girdiği için SKDM 50 Ton Eşiği Rehberi incelenebilir.
Geri Alınmayan SKDM Sertifikaları Ne Olur?
Tüzük m.24, hesapta eski dönemlerden kalan sertifikaların iptalini düzenler. Geri alım ve iptal farklı işlemlerdir: m.23’te uygun sertifika için şirketin talebi üzerine bedelli geri alım yapılırken, m.24’te süresi dolan eski sertifikalar belirlenen tarihte iptal edilir.
Güncel sistemde Komisyon her yıl 1 Kasım’da belirli eski sertifikaları iptal eder. İlk kesin dönem için özel geçiş hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır. 2026 emisyonlarına ilişkin 2027’de satın alınmış sertifikalar bakımından geri alım penceresinin 2027 içinde kullanılması özellikle önemlidir.
İptal edilen sertifika için m.23 geri alım bedeli talep edilemez. Bu nedenle şirket hesabında fazla sertifika bulunup bulunmadığını 30 Eylül tesliminden hemen sonra kontrol etmelidir.
Geri Alım ile İptal Arasında Şirket İç Kontrolü
SKDM sertifika yönetimi için basit bir Excel listesi yerine kayıt sistemi verisiyle uyumlu iç kontrol tablosu kurulmalıdır. Her sertifika alımında tarih, fiyat, miktar, hangi ithalat dönemi için planlandığı ve finansal muhasebe kaydı eşleştirilmelidir.
Yıllık teslim sonrası şirket şu üç soruya cevap vermelidir: Hesapta kaç sertifika kaldı? Bu bakiyenin ne kadarı m.23 sınırları içinde geri alıma uygun? Talep hangi tarihe kadar gönderilecek? Bu kontrolün 31 Ekim’den sonraya bırakılması ekonomik kayba yol açabilir.
Fazla Sertifika Riskini Nasıl Yönetmeli?
2027’den itibaren şirketlerin yıl içinde belirli oranda sertifika bulundurma yükümlülüğü bulunduğundan, hiç fazla sertifika almamak pratikte her zaman mümkün olmayabilir. İthalat hacmi, emisyon yoğunluğu ve fiyat dalgalanmaları nedeniyle güvenlik payı tutulabilir. Ancak bu pay, m.23 geri alım sınırı ve nakit maliyeti dikkate alınarak belirlenmelidir.
- İthalat miktarını aylık güncelleyin.
- Gerçek emisyon verisini gecikmeden sisteme alın.
- Varsayılan değer kullanılmasının yaratacağı ilave sertifika ihtiyacını senaryolaştırın.
- 50 ton eşiğine yaklaşan ithalatçı için ayrı senaryo oluşturun.
- Satın alma tarih ve fiyatını sertifika bazında izleyin.
- 30 Eylül sonrası 31 Ekim geri alım takvimini otomatik uyarıya bağlayın.
Türk İhracatçı Açısından Fazla Sertifika ve Sözleşme
Türk ihracatçı kural olarak SKDM sertifikasını kendi adına satın alıp teslim etmez. Ancak AB müşterisi sertifika maliyetini ürün fiyatına yansıtabileceği için geri alım sonucu taraflar arasındaki fiyat düzeltmesini etkileyebilir.
Örneğin AB alıcısı yıl içinde tahmini emisyona dayanarak Türk satıcıdan yüksek SKDM maliyeti kesintisi yaptıysa, doğrulama sonrası emisyonun daha düşük çıkması ve fazla sertifikanın geri alınması hâlinde sözleşme “true-up” mekanizması öngörebilir. Aksi hâlde alıcı geri alım avantajını tamamen kendinde tutabilir.
Uzun vadeli sözleşmelerde sertifika maliyeti için geçici avans, yıllık gerçek emisyon mutabakatı ve fazla sertifika geri alımının fiyat ayarlamasına etkisi açık düzenlenmelidir. Bu, özellikle yüksek hacimli çelik, alüminyum ve çimento ihracatında önemlidir.
Geri Alım Talebinde Saklanacak Kayıtlar
- sertifika satın alma tarih ve miktarları,
- her satın almada ödenen resmi fiyat,
- yıllık SKDM beyannamesi,
- 30 Eylül sertifika teslim kaydı,
- hesapta kalan bakiye,
- m.22/2 satın alma yükümlülüğü hesapları,
- 50 ton eşiği nedeniyle satın alma yapılmışsa yıllık ithalat toplamı,
- 31 Ekim’den önce gönderilen geri alım talebi ve sistem teyidi,
- geri alım ödeme kaydı.
Bu kayıtlar mali denetim, SKDM incelemesi ve sözleşmesel mutabakat için birlikte saklanmalıdır.
2027 İlk Döngü Örneği
Bir AB ithalatçısı 2026 emisyonları için Şubat–Eylül 2027 döneminde toplam 10.000 sertifika satın almış ve 30 Eylül 2027’de yıllık beyan sonucunda 9.200 sertifika teslim etmiş olsun. Hesapta 800 sertifika kalmıştır. Şirket bu 800 sertifikanın m.23 geri alım sınırları içinde olup olmadığını kontrol eder. Uygunsa 31 Ekim 2027’ye kadar geri alım talebini sunar. Her sertifika, satın alındığı tarihte ödenen fiyat üzerinden geri alınır.
Örnekte şirket talebi 1 Kasım’a bırakırsa süre sorunu doğar. Bu nedenle teslim işlemi tamamlanır tamamlanmaz fazla bakiye analizi yapılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. Fazla SKDM sertifikası satılabilir mi?
Başka özel şirkete serbestçe satılmaz; m.23 şartlarıyla Komisyon/Üye Devlet sistemi üzerinden geri alım talep edilir.
2. Geri alım için son tarih nedir?
Sertifikaların teslim edildiği yılın 31 Ekim tarihidir.
3. İlk geri alım dönemi ne zaman?
2026 gömülü emisyonlarına ilişkin 2027’de alınan sertifikalar bakımından ilk geri alım penceresi 2027’dedir.
4. Geri alım fiyatı güncel piyasa fiyatı mı?
Hayır. m.23/3’e göre sertifikanın satın alındığı tarihte ödenen fiyat esas alınır.
5. Hesapta kalan bütün sertifikalar geri alınır mı?
Genel kuralda geri alınabilecek miktar m.23/2’deki sınırla bağlıdır.
6. 50 ton eşiğini aşarım diye sertifika aldım ama aşmadım, ne olur?
Tüzük, bu durumda ilgili sertifikaların tamamının talep üzerine geri alınmasına imkân verir.
7. 2027’de 2026 emisyonları için aldığım sertifikayı 2028’de geri satabilir miyim?
Hayır. m.23/2a bu sertifikaların yalnız 2027’de geri alınabileceğini düzenler.
8. Geri alım ile iptal aynı şey mi?
Hayır. Geri alım m.23 kapsamında bedelli işlemdir; m.24 kapsamındaki iptal ise belirli eski sertifikaların hesapta kalması nedeniyle bedelsiz sona ermesidir.
9. Türk ihracatçı geri alım talebi yapar mı?
Kural olarak talep, sertifikaların bulunduğu hesabın sahibi yetkilendirilmiş AB SKDM beyan sahibi tarafından yapılır.
10. Geri alım sözleşme fiyatını etkileyebilir mi?
Evet. Taraflar SKDM maliyetini ürün fiyatına yansıtıyorsa yıllık gerçek maliyet ve geri alım avantajının nasıl paylaşılacağı sözleşmeyle düzenlenmelidir.
Resmî Kaynaklar
- EUR-Lex – 2023/956 sayılı SKDM Tüzüğü, m.23-24
- EUR-Lex – 2025/2083 sayılı değişiklik Tüzüğü
- Avrupa Komisyonu – CBAM Definitive Regime
- Avrupa Komisyonu – CBAM Sertifika Fiyatları
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut hesapta sertifikaların satın alma yılı/fiyatı, m.22/2 yükümlülüğü, yıllık teslim, 50 ton eşiği ve kayıt sistemi bakiyesi birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
