Fransa Commissaire de Justice Constat Türkiye’de WhatsApp Delili Olur mu? HMK 199

Fransa’daki commissaire de justice ve constat işlemi nedir?

Fransa’da commissaire de justice, resmî adli görevleri bulunan bir meslek mensubudur. Tarihsel olarak huissier de justice adıyla tanınan görev alanı, yeni düzenlemelerde commissaire de justice başlığı altında yürütülmektedir. Ordonnance n° 2016-728 sayılı düzenlemenin 1. maddesinin II/2 bendi, bu kişilerin talep üzerine veya yargısal görevlendirmeyle maddi olguları tespit edebileceğini düzenler. Constat, görevlinin bizzat gözlemlediği belirli durumu belgeleyen tutanaktır; olayın bütün hukuki sonuçlarını kesin karara bağlayan bir mahkeme ilamı değildir.

Bir internet sayfasının görünümü, belirli bir dijital yazışmanın ekrandaki hali veya fiziksel maldaki hasar durumuna ilişkin tutanak hazırlanabilir. Ancak görevlinin yetkisi maddi gözlemle sınırlıdır; hakkın kime ait olduğu, sözleşmenin ihlal edilip edilmediği ve tazminatın tutarı hakkındaki nihai değerlendirme yargı merciine aittir. Bu ayrım Türkiye’deki davaya sunulacak Fransız tespit tutanağının değerini doğru anlatmak için temel önemdedir.

2016-728 sayılı Fransız düzenlemesi tespitin delil gücünü nasıl tanımlar?

Fransa’da commissaire de justice tarafından maddi olgular hakkında düzenlenen tespitlerin, cezai alan dışındaki uyuşmazlıklarda aksi kanıtlanıncaya kadar delil gücü bulunduğu ilgili Fransız düzenlemesinde açıkça belirtilir. Aynı metin, ceza alanında bunların yalnızca bilgi niteliği taşıdığı ayrımını kurar. Bu ifade Fransız hukukundaki ispat rejimine ilişkindir. Fransız mevzuatının tutanağa verdiği belirli ispat gücü, Türkiye’de açılmış hukuk davasına aynen ve herhangi bir usul incelemesi yapılmadan taşınmaz.

Türk mahkemesinin yabancı belgeyi hangi hukuki sınıfa koyduğu, tarafların itirazları, tasdik ve tercüme koşulları ile HMK’nın ispat düzeni ayrıca değerlendirilir. Constat belgesini Fransa’da düzenlenmiş mahkeme kararı olarak sunmak iki farklı kurumu karıştırır. Bu nedenle belgenin başlığında commissaire de justice yazması tek başına Türkiye’de kesin delil sayılması sonucunu doğurmaz; belge hangi vakıayı ispatlamaya elverişli ise o amaçla dosyaya eklenir.

WhatsApp yazışması için Fransız tespit tutanağında ne incelenir?

WhatsApp mesajını inceleyen görevli, kendi erişimine yasal şekilde sunulan cihazda veya arayüzde gördüğü yazışmaları, görüşme tarihlerini, görülebilen kullanıcı bilgilerini ve belirlenen ekran durumunu kayda alabilir. Bu işlem, mesajın geçmişte gerçekten o kişi tarafından yazıldığı veya hiçbir teknik değişikliğe uğramadığı sorularının her birini kendiliğinden çözmez. Belgenin tutanak tarihini, kullanılan cihazı, uygulama sürümünü, gözlem koşullarını ve hangi görüşmenin incelemeye konu edildiğini açıklaması delilin anlamını belirginleştirir.

Bir görüntüde yalnızca kişi adı veya profil resmi görünmesi, hesabın gerçek sahibine ilişkin her tartışmayı ortadan kaldırmaz. Telefon numarası, hesap, cihaz, yedekleme ve yazışmanın tamamı gibi unsurların nasıl doğrulandığı incelenir. Görüşmenin yalnızca seçilmiş birkaç mesajının kayda alınması, bağlamın atlanması nedeniyle ispat tartışması yaratabilir. Önemli bir uyuşmazlıkta belirli iddianın hangi tarihli mesajla desteklendiği ve o mesajın hangi görüşme zincirinin parçası olduğu açıklanmalıdır.

HMK m. 199: Elektronik yazışma Türk hukukunda belgedir

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 199, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metinler yanında fotoğraf, görüntü ve ses kayıtları ile elektronik ortamdaki verileri de belge olarak tanımlar. Bu nedenle dijital yazışmalar kategorik olarak delil dışında değildir. Fransız görevlisinin WhatsApp ekranına ilişkin tespit tutanağı ise elektronik veriyi belirli bir tarihte nasıl gördüğünü ayrıca belgelendirebilir. Yazışma, tutanak ve bunların kaynağı birbirinden bağımsız incelenmesi gereken unsurlardır.

HMK m. 199 kapsamına giren her belgenin otomatik olarak kesin delil veya karşı tarafı tartışmasız bağlayan senet olduğu söylenemez. Yargılamada ileri sürülen hukuki işlem, senetle ispat gerekliliği, elektronik verinin gerçekliği ve kanunun diğer şartları dikkate alınır. Karşı taraf mesajların kendisine ait olmadığını veya kesilmiş olduğunu ileri sürerse bu itiraz delilin değerlendirilmesinde ele alınır. İncelemede tespit tutanağının gözlem sınırları ile mesajların kaynağının doğrulanması birbirinden ayrılmalıdır.

HMK m. 190 ve 198 ile ispat yükü ve hâkimin değerlendirmesi

HMK m. 190 uyarınca, kanunda özel düzenleme bulunmadıkça iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan lehine hak çıkaran taraf ispat yükünü taşır. HMK m. 198 ise kanuni istisnalar dışında hâkimin delilleri serbestçe değerlendireceğini düzenler. Bu iki kural, Fransa’da hazırlanmış constat belgesinin Türk dosyasında nasıl kullanılacağını açıklayan temel çerçevedir. Constat sunan kişi hangi somut vakıayı göstermek istediğini ifade etmeli; belge tek başına talebin bütün hukuki unsurlarını ispatlıyor gibi değerlendirilmemelidir.

Örneğin bir ticari alacak uyuşmazlığında yazışma sipariş verildiğini gösterebilir. Bununla birlikte teslim, ayıp ihbarı, ödeme ve alacağın hesaplanması ayrıca belge veya başka delil gerektirebilir. Fransız tespiti, kanuni ispat yükünü otomatik olarak karşı tarafa taşıyan genel bir araç değildir. Dava dilekçesindeki her vakıanın karşısına ilgili mesaj, sözleşme ve ödeme belgesi yazılarak somutlaştırma yapılmalıdır. HMK m. 194’teki somutlaştırma yükü de bunu gerektirir.

HMK m. 202: Mesaj hangi koşullarda delil başlangıcı olabilir?

HMK m. 202, senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebileceğini düzenler. Aynı maddenin ikinci fıkrasında delil başlangıcının, iddia edilen hukuki işlemi muhtemel gösteren ve aleyhine ileri sürülen kişi veya temsilcisince verilmiş ya da gönderilmiş belge olduğu belirtilir. Dolayısıyla karşı tarafın gerçekten gönderdiği belirlenebilen elektronik mesaj, somut koşullarda delil başlangıcı tartışmasında önem kazanabilir.

Fransız commissaire de justice tutanağı mesajın görüldüğünü kaydetse bile mesajı gönderenin kimliği ve içerikteki hukuki işlem ayrı ispat konularıdır. Karşı tarafın cihazı kullanılmadan elde edilen veya yazanın kimliği tartışmalı bir ekran görüntüsünün m. 202 şartlarını otomatik karşıladığı kabul edilmez. Ayrıca her uyuşmazlıkta senetle ispat zorunluluğu bulunmayabilir. Bu nedenle önce hangi hukuki işlemin ispatlanacağı, ardından o işlem için kanunun hangi delil rejimini öngördüğü belirlenmelidir.

Fransız Code civil m. 1366 elektronik belgenin ispat gücü

Fransız Medenî Kanunu m. 1366, elektronik yazının, kendisinden sadır olduğu kişinin gerektiği şekilde belirlenmesi ve bütünlüğünü güvence altına alan koşullarda hazırlanıp saklanması şartıyla kâğıt üzerindeki yazıyla aynı ispat gücüne sahip olacağını düzenler. Bu hükmün iki önemli unsuru vardır: belgeyi oluşturan kişinin belirlenmesi ve belgenin bütünlüğünün korunması. Yalnızca mesajın ekran görüntüsünü kaydetmek bu iki sorunun tamamını çözmez. Belgede kullanılan teknik yöntem ve saklama koşulları ayrıca önem taşır.

Fransa hukukundaki bu kural Türkiye’de HMK m. 199’un otomatik yerini almaz. Ancak belgeyi hazırlayan meslek mensubunun hangi gözlemleri kayda aldığı, dijital verinin hangi yöntemle korunduğu ve tarihsel sıra üzerinde tahrifat iddiasının nasıl değerlendirileceği bakımından hukuki karşılaştırma yapılabilir. Türk mahkemesi önündeki ispat rejimi ve uygulanacak usul Türk hukukuna göre yürütülür. Sınır ötesi delillerin değerlendirilmesinde hem belgenin Fransız düzenlenişi hem Türkiye’deki kullanım amacı ayrı belirtilmelidir.

HMK m. 204 ve yabancı görevli tutanağının sınırları

HMK m. 204, Türk yargılamasında ilamlarla resmî senetlerin ispat gücünü ayrı hükümlerle düzenler. Bu hükümde yer alan düzenleme şeklindeki noter senetleri ile görevli memurların usulüne uygun düzenledikleri belgelerin nitelikleri farklıdır. Fransa’da hazırlanmış commissaire de justice tutanağına, yalnızca meslek mensubunca düzenlendiği için Türk noterinin düzenleme şeklindeki senediyle aynı kesin delil statüsünü doğrudan yüklemek doğru değildir. Belgenin yabancı resmî belge olarak kullanılabilme koşulları ve hangi vakıayı ispatladığı birlikte incelenmelidir.

Bir belgenin gerçekten ilgili Fransız kamu görevlisi tarafından düzenlendiğinin tasdikiyle, tutanakta anlatılan olayın Türk hukukunda maddi anlamda kesinleşmesi aynı şey değildir. Yabancı resmî belgenin ülkemizde kullanılmasında gereken tasdik veya uluslararası anlaşma hükümleri ile delilin içeriğine yönelik itirazlar ayrıştırılır. Hukuki talep bakımından hangi belgenin hangi delil gücüne sahip olduğu Türk mahkemesince belirlenir; yabancı görevlinin yaptığı tespit Türk mahkemesinin hukukî değerlendirmesini ikame etmez.

HMK m. 189/2: Hukuka aykırı elde edilen dijital veriler

HMK m. 189’un ikinci fıkrası, hukuka aykırı olarak elde edilmiş delillerin mahkemece bir vakıanın ispatında dikkate alınamayacağını düzenler. Bu nedenle WhatsApp yazışmasını Fransız görevli önüne getirmek, mesajın elde edilme yönteminde mevcut hukuka aykırılıkları otomatik ortadan kaldırmaz. Başkasının şifresini kullanarak hesaba izinsiz girilmesi, özel görüşmenin yetkisiz şekilde ele geçirilmesi veya kişisel veri içeren kayıtların kanunsuz yollarla toplanması durumunda bağımsız hukuki sorunlar doğabilir.

Yasal erişimi bulunan kişinin kendi tarafı olduğu görüşmeyi belgelemesi ile üçüncü bir kişinin özel hesabından izinsiz veri alınması farklı olaylardır. Tespit tutanağı, hukukî erişim yetkisini sağlamaz ve kanuna aykırı fiilin sonuçlarını ortadan kaldırmaz. Fransa ve Türkiye’nin kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemeleri ayrıca gündeme gelebilir. Bu nedenle belge hazırlanırken gereksiz üçüncü kişi verileri, sağlık bilgileri ve konu dışı özel yazışmaların dosyaya taşınmaması gerekir.

Mesajların tarih, telefon numarası ve üstveri bilgilerinin önemi

Dijital bir mesajın görünen metni ispat bakımından tek başına her zaman yeterli değildir. Gönderim zamanı, saat dilimi, numara veya hesap bağlantısı, mesajın ait olduğu konuşma zinciri ve varsa ekler uyuşmazlığın bağlamını belirler. Özellikle Fransa ile Türkiye arasında saat farkı bulunduğundan mesaj zamanlarının yanlış yorumlanmaması önemlidir. Ekranın görüldüğü saatle mesajın gönderildiği tarihin birbirine karıştırılması, ifa ve bildirim süreleri gibi konularda farklı sonuçlar yaratabilir.

WhatsApp görüşmesinin bir PDF’ye aktarılması veya ekran fotoğrafı alınması sırasında bazı teknik bilgilerin kaybolması mümkündür. Belgenin aslına erişim, gerektiğinde uzman incelemesi ve kullanılan cihazın korunması konusu bundan kaynaklanır. Her uyuşmazlıkta tam cihaz incelemesi yapılmasının zorunlu olduğu söylenemez; fakat tahrifat itirazı varsa hangi teknik verinin varlığının araştırılacağı açıkça gösterilmelidir. Fransız tespit tutanağı delil zincirinin yalnızca bir parçasıdır, bütün teknik incelemelerin yerine geçen sihirli belge değildir.

Fransa’da düzenlenen constat için apostil ve tercüme

Fransız görevli tutanağının Türkiye’de resmî belge olarak sunulmasında apostil veya ilgili anlaşmaların sağladığı başka bir tasdik yöntemi, gerektiğinde Türkçe tercüme ve belgenin tam sureti gündeme gelir. Apostilin işlevi, belgenin resmî niteliğine ilişkin imza, sıfat ve mühür unsurlarının başka ülkede kullanılmasını kolaylaştırmaktır. Apostil, tutanağın içerdiği mesajların gerçek sahibi, hukuki geçerliliği veya alacağın kesin tutarı gibi maddi konuları kendiliğinden doğrulamaz.

Tercümede özellikle “constat”, “commissaire de justice”, “signification”, “procès-verbal” ve “force probante” kavramlarının doğru karşılıkları kullanılmalıdır. Bu kavramların tamamını “mahkeme kararı” veya “kesinleşmiş ilam” şeklinde çevirmek belge türünü yanlış nitelendirir. Fransız görevlinin kimliği, dosya numarası, gözlem tarihi ve tutanağın kaç sayfa olduğu tercüme ve tasdik belgeleriyle karşılaştırılmalıdır. Yalnızca tutanağın kapak sayfasını sunmak, hangi ekranların incelendiği anlaşılamıyorsa eksik delil olur.

Orijinal telefon ve mesajların silinmemesi neden önemli?

Dava öncesinde WhatsApp konuşmalarının orijinal kaynağıyla birlikte saklanması, ekran görüntüsü üzerinde sonradan yapılmış değişiklik iddiasının araştırılabilmesine yardım eder. Belgelenen görüşmenin bütünlüğü, taraflar arasındaki konuşma akışı ve gerektiğinde teknik inceleme imkânı korunmalıdır. Tespit tutanağındaki görüntüler, daha sonra silinen orijinal verinin bütün unsurlarını geri getirmez. Bu yüzden önemli bir hukuki uyuşmazlıkta delile erişim yetkisi bulunan kişinin mesajları değiştirmeden saklaması gerekir.

Delilin korunması, kişisel verilerin sınırsız şekilde kopyalanması demek değildir. Uyuşmazlığa ilişkin konuşmaları belirlemek, cihazın veya verinin güvenliğini sağlamak ve başkalarının özel içeriklerini gereksiz yere çoğaltmamak gerekir. Mahkeme incelemesinde hangi kısmın ilgili olduğu ve gerektiğinde hangi teknik yöntemin kullanılacağı dosyanın özelliklerine göre belirlenir. “Noter gördü, artık telefon gereksiz” düşüncesi sonradan ortaya çıkan teknik itirazların değerlendirilmesini güçleştirebilir.

Türkiye’de ticari davada Fransız constat nasıl kullanılır?

Fransa’daki bir ticari şirket, Türkiye’deki tedarikçiyle yazışmalarında teslim tarihi, ayıp ihbarı veya sipariş değişikliğini WhatsApp üzerinden bildirmiş olabilir. Böyle bir dosyada Fransız commissaire de justice tutanağı, belirli tarihte görünen mesajların kayda alınmasına hizmet eder. Ancak alacak, teslimin gerçekleşmesi, sözleşmenin hükümleri, zarar veya masraf hesabı ayrıca incelenmelidir. Ticari uyuşmazlıkta hangi maddi hukukun uygulanacağı başka, Türk mahkemesindeki delil usulü başka sorudur.

Bir ticari satışta tarafların yazışmaları sözleşmenin kurulmasına veya değişmesine ilişkin olabilir. Uygulanacak hukuka göre yazılı şekil, bildirim, taraf iradesi ve ispat şartları ayrıca değerlendirileceğinden, tespitin varlığı otomatik alacak doğurmaz. Uyuşmazlığın hangi işlemden kaynaklandığı, kimler arasında sözleşme bulunduğu ve mesajları gönderenlerin yetkileri tespit edilmelidir. Gerekli deliller arasında faturalar, teslim belgeleri, banka kayıtları ve ticaret sicili kayıtları da yer alabilir.

Fransa’dan internet ilanı ve sosyal medya içeriği tespiti

Yalnızca WhatsApp değil, bir internet ilanı, e-ticaret sayfası veya sosyal medya profilindeki açıklama da belirli bir tarihte maddi olgu olarak tespit edilebilir. Ancak internet sayfasının sonradan değişmiş olması, tutanakta sayfa adresinin eksik gösterilmesi veya içeriğin bir kullanıcı hesabına giriş yapıldıktan sonra görülmesi, olayın yorumunu etkileyebilir. Fransız görevlinin hangi sayfayı, hangi koşullarda, hangi tarihte görüntülediğini açıkça kaydetmiş olması önem taşır.

Türk mahkemesine sunulacak tespit, hangi vakıaya dayanıldığını somut olarak göstermelidir. Örneğin marka ihlali iddiasında internet sayfasındaki işaretin görünmesi ihlal unsurlarının tamamının kanıtlandığı anlamına gelmez; işaretin ticari kullanımı, hak sahipliği ve ilgili mevzuat ayrıca incelenir. İnternet sayfası tespitinde de hukuka aykırı erişim yollarına başvurulmamalıdır. Hukuki ve teknik delil incelemesi bir arada yürütülür.

HMK m. 400 ve Türk mahkemesinden delil tespiti talebi

Türk Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 400, açılmış veya açılacak davayla ilgili bir vakıanın tespiti amacıyla keşif yapılması, bilirkişi incelemesi veya tanık ifadelerinin alınması gibi delil tespiti imkânını düzenler. Fransız commissaire de justice tutanağı bulunması, Türkiye’de delil tespiti yapılmasının her durumda gereksiz olduğu anlamına gelmez. Türk mahkemesinden istenen koruma, Fransız tutanağının kapsamından farklı bir teknik veya usuli inceleme gerektirebilir.

Ayrıca delilin kaybolması veya sonradan ileri sürülmesinin güçleşmesi gibi ihtiyaçlar ayrı değerlendirilir. Türk mahkemesinde delil tespiti yolunun kullanılmasıyla Fransa’daki tespit tutanağının sunulması birbirine rakip değil, uygun dosyada birbirini tamamlayan işlemler olabilir. Hangi yöntemin gerekli olduğu, delilin bulunduğu yer, mevcut dava ve hukuki yarar şartlarına göre belirlenir. Her iki belge de mahkemenin nihai hukuki değerlendirmesini tek başına yerine geçirmez.

Ceza yargılamasında Fransız tutanağının delil gücü farklıdır

Fransız commissaire de justice düzenlemesi, tespitlerin ceza alanında yalnızca bilgi niteliğinde olduğunu açıkça ayırır. Bu yüzden Fransız hukukunda medeni uyuşmazlıkta öngörülen “aksi kanıtlanana kadar delil” ifadesini ceza yargılamasına aynen taşımak yanlıştır. Türkiye’de ceza soruşturmasına veya kovuşturmasına sunulan yabancı tutanağın hukuka uygun elde edilip edilmediği, hangi olguyu gösterdiği ve ceza usulü bakımından nasıl değerlendirileceği ayrıca belirlenir.

Ceza iddiası varsa özel hesaplara izinsiz girilmesi veya başka kişilerin yazışmalarının hukuka aykırı ele geçirilmesi ayrıca sorun doğurur. Tutanak, Fransız görevli tarafından görülen durumu yansıtır; suçu işleyen kişinin kimliğinin veya suçun bütün unsurlarının kesinleşmiş mahkeme kararı değildir. İlgili Türk savcılığı ve mahkemesinin delil toplama ve değerlendirme yetkisi devam eder. Bu rehberin ana odağı Türk hukuk yargılaması olduğundan ceza dosyalarında usul hükümleri ayrıca incelenmelidir.

Karşı taraf “mesaj montaj” diyorsa izlenecek delil tartışması

Karşı taraf Fransız tutanağındaki konuşmanın değiştirilmiş olduğunu veya hesabın kendisine ait olmadığını ileri sürebilir. İtirazın niteliği önemlidir: bir mesajın kesilerek alıntılanması başka, hiç gönderilmemiş bir mesajın sahte üretilmesi başka, hesabın başkası tarafından kullanılması başka iddiadır. Bu ayrım yapılmadan tüm itirazları “sahte belge” başlığı altında toplamak delil incelemesini belirsizleştirir. Gerekli görülürse cihaz, hesap veya diğer teknik veriler üzerinden uzman incelemesi talep edilebilir.

Fransız görevlinin gördüğü ekran, o ekranın geçmişteki tüm veri akışını kendiliğinden doğrulamaz. Mesajı hangi kişinin gönderdiğine dair bağımsız kabul, ödeme, teslim veya karşılıklı yanıtlar bulunuyorsa bunlar birlikte değerlendirilir. Delilin hangi noktasına itiraz edildiği dava dosyasında açıkça gösterilir. Türk usul hükümleri çerçevesinde taraflara açıklama ve karşı delil sunma imkânı sağlanması, yabancı tutanağın güvenilir kullanımında temel önemdedir.

Üç ayrı örnekte constat tutanağının işlevi

İlk örnekte Fransa’da yaşayan alıcı Türkiye’deki satıcıdan teslim edilmeyen ürüne ilişkin para iadesi ister. Tutanak, satıcının mesajlarında hangi tarihte ne söylediğini belgeleyebilir; fakat bedel ödendiğini banka kaydı, sözleşme ve teslim durumu ayrıca gösterir. İkinci örnekte Türk ortak ile Fransız ortak şirket işlemi hakkında yazışmıştır. Tespit mesajın varlığını gösterse bile şirketi temsil yetkisi ve sözleşme kurma iradesi ayrı incelenir. Üçüncü örnekte bir internet sayfasında marka kullanılmıştır; tarihli tespit, marka hakkı ve ihlal koşullarının incelemesine yardımcı olabilir.

Üç örnekte de ortak kural aynı değildir; uyuşmazlığa göre farklı maddi hukuk hükümleri uygulanır. Buna karşılık tüm örneklerde tespit tutanağı bir belge olarak somut vakıaya bağlanmalı, delilin nasıl elde edildiği ve içeriğinin bütünlüğü sorgulanmalıdır. İlgili delilin sınırını açıklamak, tutanağa gerçekte sahip olmadığı kesin hüküm etkisini yüklememeyi sağlar. Dava dilekçesinde hangi mesajın hangi vakıayı ispatlamaya elverişli olduğu ayrı belirtilmelidir.

Fransa’dan Türk dava dosyasına constat sunarken işlem sırası

Önce uyuşmazlık türünü, Türk mahkemesinde kanıtlanması gereken somut vakıaları ve mevcut yazışma kayıtlarını belirleyin. Sonra delile erişimin hukuka uygun olup olmadığını kontrol edin. Üçüncü adımda Fransız commissaire de justice tutanağının tam metnini, gözlem tarihlerini, ekleri ve varsa teknik kayıtları temin edin. Dördüncü adımda belgeyi düzenleyen görevlinin sıfatını ve belgenin resmî niteliğini doğrulayın. Beşinci adımda Türkiye’de sunulması için gereken tasdik ve tercümeyi işlemin türüne göre tamamlayın.

Altıncı adımda HMK m. 199 kapsamında hangi elektronik verinin belge olduğunu, m. 190 kapsamında hangi tarafın ispat yükü taşıdığını ve m. 189/2 açısından delilin elde edilme yolunu değerlendirin. Yedinci adımda mesajların bağlamını gösteren sözleşme, ödeme, teslim veya diğer kayıtları ekleyin. Sekizinci adımda teknik itirazlara konu olabilecek orijinal kaynağı koruyun. Dokuzuncu adımda mahkemece ilave delil tespiti veya bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğini değerlendirin. Onuncu adımda yabancı tutanağı bir mahkeme ilamı gibi değil, açıkça tanımlanmış tespit belgesi olarak sunun.

12 sık sorulan soru

1. Fransa commissaire de justice constat belgesi Türkiye’de delil olabilir mi?

Elektronik veya yazılı tespitin Türk hukukunda ispat bakımından kullanımı HMK 199, 198, 190 ve belge şartları yönünden değerlendirilir.

2. Fransa’daki huissier ile commissaire de justice aynı meslek mi?

Huissier de justice görev alanı reformla commissaire de justice kurumu altında yürütülür; belgeyi düzenleyen kişinin sıfatı ve tarih kontrol edilmelidir.

3. Fransız tespit belgesi Türk mahkemesinde otomatik kesin delil midir?

Hayır. Fransa hukukundaki ispat düzeni Türk yargılamasına hiçbir inceleme olmadan aynen aktarılmaz.

4. WhatsApp ekran görüntüsü HMK 199’a göre belge midir?

Evet. HMK 199 elektronik ortamdaki verileri belge kavramı kapsamında düzenler; her belge kesin delil değildir.

5. Commissaire de justice mesajı kimin yazdığını kesin ispatlar mı?

Görevlinin tutanağı yaptığı maddi gözlemi gösterir; gönderici kimliği ve bütünlük ayrıca inceleme konusu olabilir.

6. Fransız tespit tutanağı apostille tam olarak doğru sayılır mı?

Apostil resmî imza veya mühür tasdikine ilişkindir; belgenin her maddi iddiasını otomatik doğrulamaz.

7. Hukuka aykırı elde edilmiş WhatsApp mesajı delil olur mu?

HMK 189/2 hukuka aykırı delillerin bir vakıanın ispatında dikkate alınamayacağını düzenler.

8. HMK 202’ye göre WhatsApp delil başlangıcı olabilir mi?

Aleyhine kullanılan kişinin veya temsilcisinin gönderdiği ve işlemi muhtemel gösteren belge şartları somut olayda incelenir.

9. Fransız constat belgesi mahkeme kararı mıdır?

Hayır. Maddi olgu tespit tutanağıdır, uyuşmazlığı hükme bağlayan yabancı mahkeme ilamı değildir.

10. Fransa’da tespit yapılırsa Türkiye’de HMK 400 uygulanamaz mı?

Hayır. Türk delil tespiti ihtiyacı ve şartları ayrıca değerlendirilebilir.

11. Karşı taraf mesajı sahte sayarsa ne yapılır?

Hangi öğeye itiraz edildiği belirlenir; orijinal veri ve gerektiğinde teknik incelemeye başvurulması değerlendirilir.

12. Fransa’da bulunan müvekkil Türkiye’de dosya takip edebilir mi?

Usule uygun temsil ve belgelerle takip edilebilir; delilin kabulü ve değerlendirilmesi yetkili Türk mahkemesine aittir.

Resmî mevzuat ve ilgili site içi yazılar

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Adalet Bakanlığı); Fransa Ordonnance n° 2016-728 m. 1 (Légifrance); Fransa Code civil m. 1366 (Légifrance); Service-Public Fransa hukuk davalarında deliller.

İlgili rehberler: Yurt dışından delil toplama: 1970 Lahey Sözleşmesi; Yurt dışından suç duyurusunda yetkili savcılık; Fransa reconnaissance de dette ile Türkiye’de alacak; Fransa mise en demeure ve Türkiye’de temerrüt; Yurt dışından yapılan hukuki işlemin şekli; Yurt dışından verilen vekâletnamede HMK 74 özel yetki.