Gazeteci İş Sözleşmesi ve Fesih Bildirimi Kaç Gün İçinde Yapılır? | 5953 m.9 (2026)
Kısa ve net cevap: 5953 sayılı Basın İş Kanunu m.9’a göre gazeteciyle iş sözleşmesinin yapılması işveren tarafından; sözleşmenin feshi ise fesheden taraf tarafından on beş gün içinde maddede belirtilen mercilere beyanname ile bildirilir. Kanun metni; Bölge Çalışma Müdürlüğü, mülkiye amirliği ve gazeteci sendika üyesiyse sendikasını, üye değilse en fazla üyesi bulunan mesleki teşekkülü bildirim mercileri olarak sayar. On beş günlük süre, sözleşmenin yapılması veya fesih olayının gerçekleşmesiyle bağlantılı özel bir basın iş hukuku bildirim süresidir.
Bu bildirim, gazetecinin iş sözleşmesinin yazılı yapılması zorunluluğunun yerine geçmez. 5953 m.4 yazılı sözleşmenin şeklini ve zorunlu içeriğini; m.9 ise sözleşmenin kurulması ve sona ermesinden sonra yapılacak bildirimi düzenler. İşverenin bordro, SGK veya genel iş hukuku bildirimlerini yapmış olması da m.9’daki özel yükümlülüğün varlığını tek başına ortadan kaldırmaz.
5953 sayılı Kanun m.9 neyi düzenler?
Basın İş Kanunu, gazetecinin işe girişini yalnız taraflar arasında kalan özel bir sözleşme ilişkisi olarak görmez. Madde 9, iş sözleşmesinin yapılmasının ve sona ermesinin kamu idaresi ile mesleki örgütler nezdinde kayıt altına alınmasını hedefleyen özel bir bildirim sistemi kurar. Bunun nedeni Kanunun kıdem, ihbar, ücret, yıllık izin ve tazminat haklarını gazetecilik mesleğindeki hizmet süresiyle bağlantılı olarak düzenlemesidir.
Maddeye göre sözleşmenin yapılışını bildirme yükümlülüğü işverene aittir. Fesihte ise bildirim yükümlüsü fesheden taraftır. Bu ayrım önemlidir. Gazeteci istifa etmişse fesheden gazeteci; işveren sözleşmeyi sona erdirmişse fesheden işveren m.9’daki yükümlülük bakımından öne çıkar. Sözleşmenin sona erme sebebi ayrıca m.5, m.6, m.7, m.11 veya m.12 gibi maddeler bakımından farklı sonuçlar doğurabilir; fakat m.9’un bildirim mantığı fesih işleminin kayıt altına alınmasıdır.
Kanun metnindeki kurum adlarının bir kısmı tarihsel idari yapılanmaya aittir. Buna rağmen yürürlükteki madde metnindeki on beş günlük süre ve bildirimin kamu/meslek örgütü kayıtlarına işlenmesi yönündeki yükümlülük açıktır. Somut başvuruda güncel idari karşılığın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının mevcut teşkilatı üzerinden belirlenmesi gerekir; süreyi kaçırmamak için bu tespit fesih veya işe giriş tarihinden önce yapılmalıdır.
Sözleşme yapılınca kim bildirim yapar?
İş sözleşmesinin kurulması halinde m.9 bildirimini işveren yapar. Gazetecinin işe başlamış olması, sözleşmenin personel dosyasına konulması veya ücretin bordroya yansıtılması tek başına bu özel bildirimin yerine geçtiği anlamına gelmez. Kanun işverene, sözleşmenin yapılışını on beş gün içinde beyanname ile bildirme görevi yüklemiştir.
İşe giriş dosyasında m.4’e uygun yazılı sözleşme, işe başlama tarihi, gazetecinin kıdem bilgisi ve görev tanımı birbiriyle uyumlu olmalıdır. Özellikle gazetecinin mesleğe ilk giriş tarihinin daha önceki işyerlerinden gelen belgelerle desteklenmesi, ileride kıdem tazminatı ve yıllık izin uyuşmazlıklarının önlenmesine yardımcı olur. Bildirimde kullanılan tarih ile sözleşmenin imza tarihi ve fiilî işe başlama tarihi arasında farklılık varsa bunun sebebi dosyada açıklanmalıdır.
İşveren değişikliği veya işletme devri varsa yalnız m.9 değil, olayın niteliğine göre m.3 de gündeme gelebilir. İşletme devrinin kendisi ile gazetecinin yeni işveren nezdindeki sözleşme durumu birbirinden ayrılarak değerlendirilmelidir.
İş sözleşmesi feshedildiğinde bildirimi kim yapar?
Madde 9, fesih bildirimini “fesheden taraf”a yükler. Bu nedenle işveren feshi ile gazeteci feshi aynı kişi tarafından bildirilmez. İşverenin ihbarlı veya derhal fesih yapması halinde bildirim işveren tarafından; gazetecinin istifası veya haklı nedenle feshi halinde bildirim gazeteci tarafından yapılır. Tarafların birbirinin yükümlülüğünü üstleneceğine ilişkin iç mutabakat, kanundaki asıl yükümlü tespitini değiştirmez.
Fesih tarihinin doğru belirlenmesi 15 günlük sürenin başlangıcı için kritiktir. İhbar süresinin kullanıldığı bir fesihte fesih bildiriminin yapıldığı gün ile sözleşmenin sona erdiği gün aynı olmayabilir. Bu nedenle fesih yazısında ihbar süresinin başlangıcı, sözleşmenin sona ereceği tarih ve tarafın fesih iradesi açıkça gösterilmelidir. Derhal fesihte ise sözleşme kural olarak fesih beyanının hüküm doğurduğu anda sona erer; bildirim süresi de bu sonuca göre hesaplanır.
Gazetecinin kullanılmamış yıllık izin ücreti, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı veya diğer alacakları m.9 bildiriminden bağımsızdır. Bildirimin yapılmış olması, alacakların ödenmediği bir durumda işverenin diğer yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
On beş günlük süre nasıl hesaplanır?
Kanun süreyi açık biçimde on beş gün olarak belirler. İşveren veya fesheden taraf, işlemi öğrendiği belirsiz bir tarihten değil, sözleşmenin yapılması veya fesih işleminin gerçekleştiği hukuki tarihten hareket etmelidir. Bu nedenle personel dosyasına “bildirim son günü” notu düşülmesi ve elektronik takvimde ayrıca kontrol oluşturulması doğru bir işveren uygulamasıdır.
On beş günlük sürenin son gününe yaklaşılması, başvurunun reddi veya yanlış makama gönderilmesi halinde düzeltme olanağını daraltır. Bu nedenle beyanname ve eklerinin ilk günlerde hazırlanması gerekir. Kayıt sistemi bakımından yalnız gönderim değil, alındı veya kayıt numarası da önemlidir.
Fesih tarihi tartışmalıysa, süre hesabından önce fesih belgesi incelenmelidir. Örneğin işveren 1 Eylül’de üç aylık ihbar süresi verip sözleşmenin 1 Aralık’ta sona ereceğini bildirmişse, m.9 açısından hangi olayın “fesih” sayılacağı, fesih işleminin hukuki niteliğine göre değerlendirilir. Bu nedenle ihbarlı fesihlerde tarihlerin açık yazılması ve kayıtların birbiriyle çelişmemesi gerekir.
Kanun hangi bildirim mercilerini sayar?
5953 m.9’un yürürlükteki metni sözleşmenin yapılışı ve feshi bakımından Bölge Çalışma Müdürlüğünü, mülkiye amirliğini ve gazeteci sendika üyesiyse sendikasını; sendika üyesi değilse en fazla üyesi bulunan mesleki teşekkülü sayar. Ayrıca mülkiye amirlerinin beyannamenin bir örneğini gazetecinin kıdeminin tespiti amacıyla metinde belirtilen merkezi kuruma göndermesi öngörülür.
Bu kurum adlarının bir bölümü günümüz idari teşkilatında farklı ad ve birimler altında faaliyet göstermektedir. Kanunun metni değiştirilmeden kalmış kurum adı ile güncel başvuru biriminin aynı olmaması, yükümlülüğü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Uygulamada başvurunun güncel yetkili birime yöneltilmesi ve evrak kaydına alınması sağlanmalıdır.
Sendika üyeliği bakımından belirleyici olan, bildirimin yapıldığı dönemde gazetecinin üyelik durumudur. Üyeyse ilgili sendikaya; değilse maddenin gösterdiği mesleki teşekküle bildirim gerekir. İşverenin gazetecinin üyeliğini bilmediğini ileri sürmesi yerine, işe giriş dosyasında üyelik beyanı ve sonradan değişiklik bildirimi için güncel kayıt sistemi kurması daha güvenlidir.
Beyanname hangi bilgileri içermelidir?
Madde 9 beyanname usulünü öngörür; bildirimin amacına uygun bir beyanname sözleşmenin taraflarını, işverenin ve gazetecinin kimlik bilgilerini, işyerini, sözleşmenin tarihini, işe giriş veya fesih tarihini ve fesih söz konusuysa fesheden taraf ile fesih türünü açıkça göstermelidir. Kanun m.4 gereği sözleşmede işin türü, ücret miktarı ve gazetecinin kıdemi bulunduğundan, m.9 bildirimindeki bilgiler sözleşmeyle çelişmemelidir.
Fesih bildiriminin ekine fesih yazısı, varsa tebliğ belgesi ve iş sözleşmesinin ilgili kısmı eklenebilir. İşveren feshinde yazılı sebep başka kanuni hükümler bakımından önem taşıyorsa, m.9 beyannamesinde yapılan açıklamalar ile fesih yazısındaki gerekçe aynı olmalıdır. Sonradan farklı gerekçeler ileri sürülmesi uyuşmazlıkta güvenilirlik sorunu yaratabilir.
Gazetecinin kendi feshi bakımından ise istifa dilekçesi veya haklı fesih bildirimi, tebliğ tarihi ve işveren kayıt numarası saklanmalıdır. Bildirim yalnız form doldurmak değil, fesih olayını denetlenebilir biçimde kayıt altına almak anlamına gelir.
Madde 9 bildirimi gazetecinin kıdemi bakımından neden önemlidir?
5953 sayılı Kanunda kıdem, birçok noktada klasik iş hukukundan farklı özel kurallara bağlanmıştır. Kanunun m.6 hükmü gazetecinin kıdem hakkının mesleğe ilk giriş tarihinden itibaren hesaplanacağını belirtir. M.21 de yıllık izin kıdeminde aynı gazetedeki süre yerine gazetecilik mesleğindeki hizmet süresini esas alır. Bu nedenle işe giriş ve çıkış kayıtlarının sürekliliği yalnız idari formalite değildir.
Madde 9’un mülkiye amirince merkezi kayda örnek gönderilmesini öngören hükmü, kıdem tespitinin kayıtla desteklenmesini amaçlar. Gazeteci işveren değiştirirken önceki sözleşme, fesih ve kıdem belgelerini saklamalı; işveren de yeni işe girişte meslek kıdemi bakımından beyan ve belgeleri personel dosyasına almalıdır.
Bir işyerindeki eksik bildirim gazetecinin kanundan doğan hakkını kendiliğinden yok etmez; kıdem başka delillerle de tartışılabilir. Ancak düzenli bildirim, ispat uyuşmazlığını azaltır ve özellikle uzun yıllara yayılan meslek kıdeminin tespitini kolaylaştırır.
Bildirim yapıldığının ispatı nasıl korunur?
İşveren veya fesheden gazeteci, beyannameyi hazırladıktan sonra yalnız bir kopyayı dosyada tutmakla yetinmemelidir. Yetkili birimin evrak kayıt numarası, e-tebligat veya elektronik başvuru belgesi, posta alındısı ya da fizikî başvuru kaşesi gibi dış kaynaklı kayıt saklanmalıdır. Bildirimin tarihi, kime yapıldığı ve hangi eklerle teslim edildiği ileride açıkça gösterilebilmelidir.
Elektronik personel dosyalarında belgeler değiştirilemez tarih kaydıyla saklanmalı; fesih yazısı, m.9 beyannamesi, ücret/izin hesap cetveli ve işten ayrılış belgeleri aynı dosya altında tutulmalıdır. Fesheden taraf gazeteciyse kendi bildirim nüshasını ve teslim belgesini kişisel arşivinde korumalıdır.
Bildirim yapılmadığı iddiasında esas tartışma çoğu zaman “gönderdim” değil “süresinde doğru makama ulaştı mı?” sorusuna dönüşür. Bu nedenle teslim ispatı, içerik kadar önemlidir.
İşveren ve gazeteci için uygulama kontrol listesi
İşe girişte ilk adım m.4’e uygun yazılı sözleşmeyi tamamlamak, ardından m.9’daki 15 günlük bildirimi takvime bağlamaktır. İşveren, gazetecinin sendika üyelik durumunu dosyada göstermeli; ilgili kamu ve mesleki merciler için beyanname nüshalarını hazırlamalıdır. İşe giriş bildiriminin yapıldığı tarih ile sözleşmedeki başlangıç tarihi tutarlı olmalıdır.
Fesihte önce fesheden taraf ve fesih tarihi belirlenmeli; fesih yazısı hazırlanmalı; ihbar süresi varsa sona erme tarihi ayrıca gösterilmeli; son ücret, izin ve tazminat hesabı yapılmalı; m.9 beyannamesi 15 günlük süre içinde gönderilmelidir. İşveren feshi ile gazeteci feshi için aynı şablon kullanılmamalıdır, çünkü yükümlü taraf ve hukuki gerekçe farklıdır.
İşletmenin devri veya faaliyet değişikliği de aynı döneme rastlıyorsa m.3 bildirimleri ayrıca kontrol edilmelidir. Böylece işyeri ve çalışan düzeyindeki bildirimler birbirine karıştırılmaz.
Mersin’de gazeteci işe giriş ve fesih dosyaları
Mersin’de gazete, internet haber sitesi, süreli yayın ve haber ajanslarında gazeteci sözleşmelerinin kurulması ve sona ermesi sırasında 5953 m.4, m.5-9 ve somut olaya göre m.11-12 birlikte incelenmelidir. Özellikle m.9’daki 15 günlük bildirim, kıdem kaydının sürekliliği açısından ayrı bir kontrol kalemidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin adresinde basın iş hukuku sözleşme, fesih, ücret ve tazminat uyuşmazlıklarında hukuki inceleme yapmaktadır. Ofis konumu.
Sık Sorulan Sorular
1. Gazeteci işe başlayınca m.9 bildirimi kaç gün içinde yapılır?
Sözleşmenin yapılışı işveren tarafından on beş gün içinde bildirilir.
2. Gazeteci istifa ederse m.9 bildirimini kim yapar?
Kanun feshi fesheden tarafın bildirmesini öngörür; gazeteci feshediyorsa yükümlü gazetecidir.
3. İşveren feshederse bildirimi kim yapar?
Fesheden işveren m.9 bildirimini yapar.
4. Bildirim yalnız çalışma makamına mı yapılır?
Hayır. Madde çalışma idaresi, mülkiye amirliği ve sendika/mesleki teşekkül boyutunu birlikte düzenler.
5. SGK işten çıkış bildirgesi m.9’un yerine geçer mi?
Hayır. SGK bildirimi farklı mevzuattan doğan bir yükümlülüktür; m.9 özel bildirim düzenidir.
6. Yazılı iş sözleşmesi yapılması m.9 bildirimini ortadan kaldırır mı?
Hayır. M.4 ve m.9 ayrı yükümlülüklerdir.
7. On beş günlük bildirimde teslim belgesi saklanmalı mı?
Evet. Bildirimin süresinde ve doğru mercie ulaştığını gösteren kayıt saklanmalıdır.
8. Madde 9 kaydı kıdem açısından neden önemlidir?
Kanun gazetecilik meslek kıdemine özel sonuçlar bağladığı için işe giriş ve çıkış kayıtlarının sürekliliği ispat bakımından önem taşır.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
- Gazeteci iş sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?
- Gazeteci istifa ederse ihbar süresi
- İşveren feshinde ihbar süresi
Hukuki inceleme: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
