GEADB Nedir? Havaalanı Güvenlik Eğitim Araştırma ve Denetleme Birimi | SHY-GÜVENLİK m.15 | 2026

Havaalanı güvenliğinde bir tedbirin mevzuatta yazılı olması tek başına yeterli değildir. Güvenlik kontrolünün sahada gerçekten çalışıp çalışmadığı, personelin doğru yöntemi kullanıp kullanmadığı, erişim sisteminin zafiyet üretip üretmediği, tarama cihazlarının etkinliği ve prosedürlerin güncel olup olmadığı düzenli olarak test ve denetim konusu yapılmalıdır. SHY-GÜVENLİK m.15 bu yerel kontrol ve geliştirme ihtiyacı için GEADB yapısını kurar.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

GEADB’ın görevi yalnızca hata aramak değildir. Yönetmelik test etme ve denetlemenin yanında araştırma, geliştirme ve rapor hazırlama işlevlerini de açıkça sayar. Bu nedenle birim, tespit edilen zafiyetin nedenini ve güvenlik tedbirinin nasıl daha etkili hale getirilebileceğini değerlendiren havaalanı içi kalite ve geliştirme mekanizmasının önemli parçasıdır.

Hukuki dayanak: SHY-GÜVENLİK m.15

Madde 15’in birinci fıkrası, havaalanlarında alınan güvenlik önlemlerini test etmek, denetlemek, araştırmak ve geliştirmek için rapor hazırlamak üzere GEADB oluşturulacağını düzenler. İkinci fıkra personel, görev, yetki, sorumluluk ve çalışma esaslarının ilgili yönetmelik hükümlerine göre MSHGP’de belirleneceğini hükme bağlar.

Üçüncü fıkraya göre GEADB iş ve işlemleri il göç idaresi müdürlüğü tarafından yürütülür. Dördüncü fıkra ise personelin yaptığı işlerden havaalanı mülki idare amirine karşı sorumlu olduğunu açıklar. Böylece birimin hem idari yürütme kanalı hem de saha sorumluluk ilişkisi belirlenmiştir.

GEADB hangi seviyede çalışır?

GEADB havaalanı düzeyinde oluşturulur. Bu yönüyle EADUK’tan ayrılır. EADUK SHGM koordinasyonunda uzman düzeyinde merkezi araştırma ve çözüm geliştirme kuruludur; GEADB ise belirli havaalanındaki güvenlik önlemlerinin test, denetim, araştırma ve geliştirilmesine odaklanır.

Bu ayrım raporlama ve yetki açısından önemlidir. Yerel güvenlik zafiyeti GEADB tarafından tespit edilebilir; ulusal standart veya merkezi politika değişikliği gerektiren yapısal sorun ise ilgili kanallardan SHGM, EADUK veya Merkez Güvenlik Kurulu seviyesine taşınabilir.

GEADB güvenlik önlemlerini nasıl test eder?

Testin yöntemi MSHGP ve ilgili çalışma esaslarına göre belirlenir. Amaç, güvenlik tedbirinin yalnızca kâğıt üzerinde mevcut olup olmadığını değil, sahada beklenen sonucu üretip üretmediğini değerlendirmektir. Giriş kontrolü, personel doğrulaması, kontrol noktası uygulaması, güvenlik prosedürüne uyum veya diğer saha tedbirleri test konusu olabilir.

Test planlanırken güvenlik seviyesini fiilen tehlikeye düşürecek kontrolsüz yöntem kullanılmamalıdır. Testin amacı, kapsamı, yetkisi, sonucu ve varsa düzeltici faaliyet ihtiyacı kayıt altına alınmalıdır. Güvenlik testi ile gerçek yasadışı eylem birbirine karışmayacak kontrollü bir kurumsal süreç içinde yürütülmelidir.

GEADB denetimi neyi inceler?

Denetim, ilgili güvenlik tedbirinin Yönetmelik, MSHGP, havaalanı güvenlik programı ve onaylı prosedürlere uygun uygulanıp uygulanmadığını inceleyebilir. Personel yetkileri, eğitim belgeleri, kontrol listeleri, cihaz çalışma kayıtları, erişim kayıtları, olay bildirimleri ve düzeltici faaliyetler denetimin ispat alanına girer.

Bir tedbirin sorumlusu başka kurum veya işletmeyse GEADB bu sorumluluğu devralmaz. Birim tespit ve raporlama yapar; düzeltici işlemin kim tarafından yürütüleceği ilgili mevzuat ve sorumluluk dağılımına göre belirlenir.

GEADB araştırma görevi ne anlama gelir?

Tekrarlayan veya nedeni açık olmayan bir güvenlik sorunu, yalnızca uygunsuzluk olarak kapatılmamalıdır. Araştırma görevi, sorunun altında yatan personel, süreç, cihaz, fiziki tasarım, bilgi akışı veya görev dağılımı nedenlerini inceleme imkânı verir. Amaç güvenlik tedbirinin neden başarısız olduğunu ortaya koymak ve geliştirme önerisi üretmektir.

Örneğin aynı kontrol noktasında tekrarlayan yetkisiz geçiş girişimi varsa sorun yalnızca görevli personele bağlanmadan kart okuyucu yerleşimi, bariyer tasarımı, vardiya yoğunluğu, prosedür, alarm sistemi ve amir kontrolü birlikte değerlendirilebilir.

“Geliştirmek” görevi hangi sonucu doğurur?

Madde 15’in güvenlik önlemlerini geliştirme vurgusu, GEADB’ın sadece geçmiş hatayı belgeleyen bir birim olmadığını gösterir. Test ve denetim sonucu mevcut tedbirin yetersiz kaldığı görülürse daha etkili prosedür, eğitim, fiziki tedbir veya teknik çözüm önerilebilir.

Önerinin uygulanması yetkili kurumun kararına ve gerekiyorsa SHGM uygunluk veya onay süreçlerine tabidir. GEADB raporu, tek başına mevzuat veya işletme yükümlülüğünü değiştirmez.

GEADB raporunda hangi bilgiler bulunmalıdır?

Rapor, denetim veya testin konusu, hukuki dayanağı, tarih ve yer, kapsam, incelenen kayıtlar, tespit edilen bulgu, güvenlik etkisi, sorumlu süreç, önerilen düzeltici faaliyet ve takip ihtiyacını açık biçimde göstermelidir. Bulgu ile yorum birbirinden ayrılmalı; doğrulanamayan varsayımlar kesin tespit gibi yazılmamalıdır.

Birden fazla kurumun sorumluluğunu ilgilendiren bulguda her kurumun mevzuattaki görevi ayrı gösterilmelidir. “Havaalanı güvenliği sorunu” gibi genel ifade yerine hangi güvenlik katmanının çalışmadığı somutlaştırılmalıdır.

GEADB iş ve işlemlerini kim yürütür?

SHY-GÜVENLİK m.15/3, GEADB iş ve işlemlerinin il göç idaresi müdürlüğü tarafından yürütüleceğini açıkça düzenler. Bu idari düzen, birimin kayıt, yazışma ve çalışma süreçlerinin hangi kurum üzerinden yürütüleceğini belirler.

Bu hüküm, GEADB’ın güvenlik bulgularını yalnızca göç alanıyla sınırladığı anlamına gelmez. Birimin görev konusu havaalanındaki havacılık güvenliği önlemleridir; il göç idaresi müdürlüğü iş ve işlemlerin yürütülmesinden sorumludur.

GEADB personeli kime karşı sorumludur?

Personel yaptığı işlerden havaalanı mülki idare amirine karşı sorumludur. mülki idare amirinin m.13 kapsamındaki denetim ve koordinasyon yetkileri bu ilişkiyi tamamlar. GEADB raporu, mülki idare amirliğinin denetim sonuçlarının takibi ve icrası görevinde önemli bir bilgi kaynağıdır.

GEADB ile Havaalanı Güvenlik Komisyonu arasındaki fark nedir?

Havaalanı Güvenlik Komisyonu mevzuat ve güvenlik programının uygulanması ile paydaşlar arası koordinasyon amacıyla çalışır. GEADB ise güvenlik önlemlerini test eden, denetleyen, araştıran ve geliştiren birimdir.

GEADB’ın tespit ettiği yapısal sorun komisyon gündemine taşınabilir. Komisyon kurumlar arası karar ve koordinasyon boyutunu ele alırken GEADB teknik veya operasyonel bulguyu raporlar.

GEADB ile Ulusal Havacılık Güvenliği Denetim Görevlisi aynı mıdır?

Hayır. SHY-GÜVENLİK m.52, ulusal havacılık güvenliği denetim görevlilerine tesis, hava aracı ve kayıtlara erişim, cihaz test etme, numune alma ve belirli acil durumlarda düzeltici işlem koordinasyonu gibi açık yetkiler verir. GEADB’ın m.15’teki yerel birim rolü bu özel ulusal denetim yetkileriyle aynı değildir.

Denetim raporunda faaliyetin GEADB çalışması mı, m.52 kapsamındaki ulusal denetim mi olduğu açıkça belirtilmelidir.

GEADB ile MSHGKKP arasındaki bağlantı nedir?

Milli Sivil Havacılık Güvenliği Kalite Kontrol Programı m.51 kapsamında SHGM tarafından oluşturulur ve yürütülür. GEADB yerel düzeyde güvenlik önlemlerinin test ve denetimine katkı sağlayan yapıdır. İki mekanizma aynı değildir; ancak her ikisi de güvenlik tedbirlerinin etkinliğini kontrol etme amacına hizmet eder.

Ulusal programdan gelen denetim bulguları ile GEADB’ın yerel tespitleri birlikte değerlendirilirse tekrarlayan risklerin görülmesi kolaylaşır.

GEADB testinde gizlilik neden önemlidir?

Testin yöntemi önceden geniş biçimde bilinirse güvenlik tedbirinin gerçek etkinliğini ölçme imkânı azalabilir. Ayrıca raporlar kontrol noktası zafiyeti, kritik alan erişimi veya teknik sistem bilgisi içerebilir. Bu nedenle test ve rapor bilgileri görev gereği bilmesi gereken kişilerle sınırlı tutulmalıdır.

Gizlilik, bulgunun ilgili sorumlu kuruma bildirilmemesi anlamına gelmez. Düzeltici faaliyet yapması gereken taraf, görevini yerine getirecek kadar açık ve somut bilgiye sahip olmalıdır.

Düzeltici faaliyet nasıl takip edilir?

GEADB bulgusu sonrasında sorumlu kurum veya işletme, düzeltici faaliyeti ve tamamlanma tarihini belirlemelidir. Eğitim eksikliği eğitim kaydıyla, cihaz arızası bakım ve test raporuyla, prosedür sorunu revize dokümanla, fiziki güvenlik zafiyeti saha kontrolüyle kapatılmalıdır.

Aynı bulgu tekrar ortaya çıkarsa önceki düzeltici faaliyetin neden etkisiz kaldığı araştırılmalıdır. Tekrar eden sorun, daha derin bir sistem zafiyetini gösterebilir.

GEADB eğitim ihtiyacını tespit edebilir mi?

Bir test veya denetim sonucu personelin prosedürü yanlış uyguladığı, cihazı doğru kullanmadığı veya olay bildirim zincirini bilmediği görülürse eğitim ihtiyacı raporlanabilir. Eğitimin içeriği ve sertifikasyon şartları m.47 ve SHGM düzenlemelerine uygun yürütülmelidir.

Tek bir personele verilen hatırlatma yerine aynı hatanın bir vardiya veya birimde sistematik olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Teknik cihaz bulgusunda hangi kayıtlar incelenir?

Cihazın marka veya modeli kadar, onay ve standart durumu, bakım geçmişi, günlük veya periyodik çalışma testleri, kalite kontrol kayıtları, arıza bildirimleri ve kullanıcı eğitimleri incelenmelidir. M.48 güvenlik sistem ve cihazlarının standartlara uygunluğu ve test düzenini ayrıca belirler.

GEADB havaalanı güvenlik programının güncelliğini kontrol edebilir mi?

Güvenlik önlemlerinin denetiminde program ile saha uygulamasının uyumu doğal olarak değerlendirme konusu olur. Yeni fiziki alan, cihaz, işletmeci veya prosedür değişikliği programda yer almıyorsa bu uyumsuzluk raporlanabilir. Programın oluşturulması ve icrası ise m.13 uyarınca mülki idare amirinin sorumluluğundadır.

Raporlar komisyon gündemine nasıl taşınmalıdır?

Bir bulgu birden fazla kurumun ortak görevini veya sorumluluk protokolünü etkiliyorsa mülki idare amirliği değerlendirmesiyle Havaalanı Güvenlik Komisyonu gündemine alınabilir. Raporda sorun, hukuki dayanak, etkilenen taraflar ve çözüm ihtiyacı açık biçimde sunulmalıdır.

Komisyon kararı gerekiyorsa kararın uygulama sorumlusu ve kapanış tarihi ayrıca takip edilir.

GEADB personel değişikliğinde ne yapılmalıdır?

Görev devri sırasında açık denetim bulguları, devam eden test veya araştırmalar, hassas raporlar, kurum irtibatları ve bekleyen düzeltici faaliyetler kontrollü biçimde yeni personele devredilmelidir. Yetkisi sona eren personelin sistem ve belge erişimi güncellenmelidir.

GEADB yıllık veya dönemsel çalışma planı nasıl yönetilmelidir?

Çalışma sıklığı ve ayrıntılı usul MSHGP ile belirlenir. Havaalanı kendi risk profili, önceki bulgular, yeni tesis veya sistem değişiklikleri ve tehdit değerlendirmelerini dikkate alarak uygulanacak test ve denetimlerin hazırlığını yürütmelidir. Açık bulguların yeniden kontrolü, yeni faaliyetten bağımsız bir takip işi olarak izlenmelidir.

Planın amacı test sayısını artırmak değil, en kritik güvenlik alanlarını yeterli sıklıkta ve etkili yöntemle kontrol etmektir. Aynı kontrolün sürekli aynı zamanda ve aynı yöntemle yapılması öngörülebilirlik yaratıyorsa yöntem MSHGP çerçevesinde gözden geçirilmelidir.

GEADB bulgusu işletme sözleşmesini etkileyebilir mi?

Bulgu, alt yüklenicinin sözleşmedeki güvenlik görevini yerine getirmediğini gösteriyorsa asıl işletme hem güvenlik düzeltmesini hem de sözleşmesel performans sorununu ele almalıdır. Mevzuatın işletmeye yüklediği görev, hizmet alımıyla ortadan kalkmadığından sorumlu işletme alt yüklenici uygunsuzluğunu izlemek zorundadır.

Tekrarlayan sözleşme ihlalinde sadece ceza veya ihtar uygulanması yeterli olmayabilir; güvenlik riskinin derhal giderilmesi önceliklidir.

2026 için GEADB çalışma kontrol listesi

1. Güncel personel, görev ve çalışma esasları MSHGP’den doğrulanmalıdır.

2. Test ve denetimler açık hukuki dayanak ve kapsamla planlanmalıdır.

3. Her bulgu somut kanıt ve güvenlik etkisiyle raporlanmalıdır.

4. Sorumlu kurum ve düzeltici faaliyet süresi belirlenmelidir.

5. Kapanış saha veya belge kontrolüyle doğrulanmalıdır.

6. Tekrarlayan bulgular kök neden analizine alınmalıdır.

7. Hassas güvenlik bilgileri sınırlı erişimle saklanmalıdır.

Resmî kaynaklar

Güncel düzenleme için SHGM Sektörel Yönetmelikler sayfası ile Mevzuat Bilgi Sistemi – Sivil Havacılık Güvenliği Yönetmeliği esas alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

GEADB açılımı nedir?

Havaalanı Güvenlik, Eğitim, Araştırma ve Denetleme Birimidir.

GEADB neden kurulur?

Havaalanındaki güvenlik önlemlerini test etmek, denetlemek, araştırmak, geliştirmek ve raporlamak için kurulur.

GEADB iş ve işlemlerini kim yürütür?

İl göç idaresi müdürlüğü.

GEADB personeli kime karşı sorumludur?

Havaalanı mülki idare amirine.

GEADB ile EADUK aynı mıdır?

Hayır. GEADB havaalanı düzeyinde, EADUK SHGM koordinasyonunda merkezi uzmanlık düzeyinde çalışır.

GEADB ile Güvenlik Komisyonu aynı mıdır?

Hayır. GEADB test ve denetim birimi; komisyon uygulama ve paydaş koordinasyon organıdır.

GEADB m.52 denetim görevlisi yetkisine sahip midir?

M.15, GEADB’a m.52’deki ulusal denetim görevlisine özgü yetkileri vermez.

GEADB bulgusu nasıl kapatılır?

Sorumlu taraf düzeltici faaliyeti uygular ve sonuç belge veya saha kontrolüyle doğrulanır.

GEADB eğitim ihtiyacı tespit edebilir mi?

Evet. Denetim ve test bulgusu eğitim eksikliğini gösterebilir; eğitim m.47 ve SHGM esaslarına göre yürütülür.

GEADB raporları hassas bilgi içerebilir mi?

Evet. Güvenlik zafiyeti veya teknik sistem bilgisi içeren raporların erişimi görev gereği ihtiyaç duyan kişilerle sınırlandırılmalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →