Havaalanı Güvenlik Komisyonu Ne Yapar? SHY-GÜVENLİK m.14 | 2026
Bir havaalanında güvenlik görevi tek bir işletmenin veya kamu kurumunun elinde değildir. Yolcu ve bagaj taraması, gümrüklü alan, sınır kontrolü, hava aracı güvenliği, kargo, tedarik, kritik alan erişimi, kolluk, özel güvenlik, terminal işletmesi ve hava seyrüsefer birimleri aynı güvenlik sisteminin farklı parçalarını oluşturur. Bu nedenle günlük uygulamada ortaya çıkan sorunların ortak bir kurumsal zeminde ele alınması gerekir. SHY-GÜVENLİK m.14, bu işlevi Havaalanı Güvenlik Komisyonuna verir.
Komisyonun rolü, her kurumun kanuni yetkisini devralmak değildir. Havaalanı işletmesi, havayolu, kolluk veya gümrük birimi kendi mevzuat görevini sürdürür. Komisyon; bu görevlerin havaalanı güvenlik programıyla uyumlu, birbirini tamamlayan ve çelişmeyen şekilde yürütülmesini koordine eder.
Hukuki dayanak: SHY-GÜVENLİK m.14
Madde 14 dört temel kural içerir. Birinci fıkraya göre komisyon, ilgili mevzuat ve havaalanı güvenlik programının uygulanması ile havaalanındaki işletmeler ve diğer paydaşlar arasındaki koordinasyon amacıyla mülki idare amiri başkanlığında oluşturulur. Komisyon kararları ulusal ve uluslararası mevzuata uygunluk yönünden değerlendirilmek üzere SHGM’ye sunulur.
İkinci fıkra sekretarya görevini il göç idaresi müdürlüğüne verir. Üçüncü fıkra; üyelerin, görev ve yetkilerin, sorumlulukların ve çalışma usul ve esaslarının, Sivil Hava Meydanları, Limanlar ve Sınır Kapılarında Güvenliğin Sağlanması, Görev ve Hizmetlerin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre MSHGP’de belirleneceğini düzenler. Dördüncü fıkraya göre üyeler görevleriyle ilgili yaptıkları işlerden mülki idare amirine karşı sorumludur.
Komisyona kim başkanlık eder?
Komisyona havaalanı mülki idare amiri başkanlık eder. Bu düzenleme m.13’teki saha koordinasyon sistemiyle doğrudan bağlantılıdır. havaalanı mülki idare amirinin güvenlik yetkileri yazımızda, kamu düzeni, kurumlar arası koordinasyon, denetim ve güvenlik programı sorumluluğunu ayrıntılı açıkladık.
Komisyon başkanlığının mülki idare amirinde olması, güvenlik kararlarının havaalanındaki kamu otoritesi ve genel koordinasyon mekanizmasıyla uyumlu yürütülmesini sağlar.
Komisyonun temel amacı nedir?
Komisyonun birinci amacı yürürlükteki mevzuat ile havaalanı güvenlik programının uygulanmasını sağlamaktır. İkinci amacı ise işletmeler ve diğer paydaşlar arasında koordinasyon kurmaktır. Bu iki amaç birbirinden ayrı değildir. Güvenlik kuralının uygulanması çoğu zaman birden fazla tarafın eş zamanlı görev yapmasını gerektirir.
Örneğin kargo sahasındaki erişim kontrolü havaalanı işletmesini, gümrük birimini, yetkili acenteyi ve özel güvenlik personelini aynı süreçte buluşturabilir. Komisyon, mevzuatta zaten belirlenmiş görevleri yeniden dağıtmak yerine bunların sahada nasıl uyumlu işleyeceğini değerlendirir.
Komisyon kararları neden SHGM’ye sunulur?
Madde 14, komisyon kararlarının ulusal ve uluslararası mevzuata uygunluk değerlendirmesi için SHGM’ye sunulmasını açıkça düzenler. Böylece bir havaalanında alınan yerel kararın ulusal güvenlik standardından sapması önlenir. SHGM, m.6 uyarınca havacılık güvenliğinde yetkili otoritedir ve uluslararası standartları takip eder.
Bu mekanizma, yerel ihtiyaç ile ulusal standardizasyon arasında denge kurar. Havaalanı kendi risk ve operasyon koşullarını dikkate alarak karar alabilir; ancak kararın üst mevzuat ve uluslararası güvenlik gereklilikleriyle uyumlu olması gerekir.
SHGM’ye sunulan karar uygulanmadan önce onay mı bekler?
Madde 14’ün metni, kararların mevzuata uygunluk değerlendirmesi yapılmak üzere SHGM’ye sunulacağını düzenler. Somut kararın yürürlük ve uygulama usulü, kararın niteliği, MSHGP ve ilgili yetki düzenlemelerine göre değerlendirilmelidir. Acil güvenlik tehdidinde, riskle orantılı geçici tedbirlerin uygulanması m.5 sistemi içinde ayrıca mümkündür.
Bu nedenle acil tedbir ile kalıcı uygulama kararı birbirinden ayrılmalı; hangi kararın hangi hukuki işleme tabi olduğu tutanakta açık gösterilmelidir.
Komisyonun sekretaryasını kim yürütür?
SHY-GÜVENLİK m.14/2’ye göre sekretarya görevi il göç idaresi müdürlüğü tarafından yürütülür. Sekretarya, toplantı ve karar kayıtlarının düzenli tutulması, gündemin oluşturulması, yazışmaların takibi, kararların ilgili taraflara iletilmesi ve uygulama durumunun kurumsal hafızada izlenmesi bakımından önemlidir.
Bir güvenlik kararının yalnızca toplantıda konuşulması yeterli değildir. Kararın numarası, tarihi, ilgili kurum, sorumlu birim, uygulama süresi ve SHGM’ye sunulma bilgisi kayıtlı olmalıdır.
Komisyon üyeleri kimlerden oluşur?
Madde 14, üye listesini tek tek kendi içinde saymaz. Üyeler ile görev, yetki ve sorumluluklar ve çalışma usul ve esasları, ilgili yönetmelik hükümlerine göre MSHGP’de belirlenir. Bu nedenle güncel komisyon üyeliği değerlendirilirken yürürlükteki MSHGP esas alınmalıdır.
Üyelik yapısının Yönetmelik metninde katı biçimde sabitlenmemesi, güvenlik organizasyonunun güncel idari yapı ve ihtiyaçlarla uyumlu tutulmasına imkân verir. Ancak komisyonun oluşumu ve çalışma şekli MSHGP dışında keyfî belirlenemez.
Komisyon üyesi kime karşı sorumludur?
Madde 14/4, üyelerin görevleriyle ilgili yaptıkları işlerden havaalanı mülki idare amirine karşı sorumlu olduğunu açıkça düzenler. Bu hüküm, toplantıya katılmanın biçimsel bir temsil görevi olmadığını gösterir. Üye, kendi kurumunun görev alanıyla ilgili karar ve eylemlerin takibinden sorumlu şekilde hareket etmelidir.
Üyenin kurumunda uygulanması gereken bir komisyon kararı varsa bu kararın ilgili birimlere aktarılması ve uygulama sonucunun komisyona bildirilmesi kurumsal görev akışında tanımlanmalıdır.
Havaalanı Güvenlik Komisyonu ile Merkez Güvenlik Kurulu aynı mıdır?
Hayır. Merkez Güvenlik Kurulu ülke genelindeki ulusal politika, tedbir, kurumlar arası koordinasyon ve havaalanlarından iletilen sorunların çözümüyle ilgilenir. Havaalanı Güvenlik Komisyonu ise belirli bir havaalanında mevzuat ve güvenlik programının uygulanması ile yerel paydaş koordinasyonunu yürütür.
Bir sorun yerel komisyon mekanizmasıyla çözülemiyor ve merkezi politika veya birden fazla kurumu ilgilendiren ulusal karar gerektiriyorsa mülki idare amirliği üzerinden üst mekanizmalara taşınabilir.
Komisyon ile EADUK arasındaki fark nedir?
EADUK, SHGM koordinasyonunda uzman düzeyinde çözüm geliştiren, araştırma yapan ve kurumlar arası koordinasyona uzmanlık desteği veren merkezi bir kuruldur. Havaalanı Güvenlik Komisyonu ise havaalanı düzeyinde uygulama ve koordinasyon organıdır.
Bu nedenle komisyonun operasyonel uygulama sorunu ile EADUK’un teknik uzmanlık çalışması aynı süreç değildir. Gerekirse saha sorunu uzmanlık değerlendirmesine taşınabilir.
Komisyon havaalanı güvenlik programını değiştirebilir mi?
Komisyon havaalanı güvenlik programının uygulanmasını değerlendirir ve ihtiyaç duyulan değişiklikleri gündeme alabilir. Ancak programın hazırlanması ve icrası m.13 uyarınca mülki idare amirinin sorumluluğundadır; genel esaslar SHGM tarafından belirlenir. Değişiklik, gerekli onay ve uygunluk süreçleri tamamlanarak yürütülmelidir.
Yeni alan, tesis veya işletmeci değişikliği varsa program, sorumluluk protokolü ve fiziki güvenlik planlarının aynı anda güncellenmesi gerekir.
Sorumluluk dağılım protokolü komisyon gündemine alınabilir mi?
Evet. İşletmeler arasındaki görev dağılımında belirsizlik veya fiilî durumla protokol arasında uyumsuzluk varsa bu durum koordinasyon sorunu olarak komisyonun değerlendirme alanına girebilir. Ancak komisyon açık mevzuat hükmüne aykırı görev devri yapamaz. m.10 kapsamında işletme güvenlik sorumluluğu yazımız bu sınırı açıklar.
Komisyon güvenlik cihazı veya teknik yatırım kararı değerlendirebilir mi?
Havaalanındaki güvenlik ihtiyacı yeni cihaz, bariyer, kamera, erişim sistemi veya kontrol noktası düzenlemesi gerektiriyorsa konu paydaş koordinasyonu yönünden komisyon gündemine gelebilir. Teknik standardın m.48 ve SHGM düzenlemelerine uygun olması, mali sorumluluğun ise m.18’e göre belirlenmesi gerekir.
Karar yalnızca “cihaz alınsın” seviyesinde bırakılmamalı; sorumlu işletme, teknik şart, kurulum yeri, bakım ve test sorumluluğu ile uygulama zamanı belirlenmelidir.
Komisyon toplantılarında risk ve tehdit bilgisi nasıl ele alınmalıdır?
Güvenlik açısından hassas risk veya tehdit bilgisi yalnızca görevi gereği bilmesi gereken üyeler ve ilgili birimler arasında paylaşılmalıdır. Toplantı tutanağına operasyonel zafiyeti artıracak gereksiz ayrıntı yazılmamalı; buna karşılık kararın dayanağı ve uygulanacak tedbir denetlenebilir açıklıkta kayda geçirilmelidir.
Gizlilik, kararın izlenemez hale gelmesi anlamına gelmez. Hassas bilgi için uygun erişim sınırlaması uygulanırken sorumluluk ve tedbir kaydı korunmalıdır.
Kararların uygulaması nasıl takip edilmelidir?
Her karar için sorumlu kurum veya işletme, yapılacak işlem, hedef tarih ve kapanış kanıtı belirlenmelidir. Sekretarya açık kararları takip etmeli; sonraki toplantıda uygulanmayan veya geciken kararlar yeniden değerlendirilmelidir. Uygulama güvenlik açısından kritikse ara kontrol yapılmalıdır.
Kararın kapatılması için yalnızca sorumlu tarafın “tamamlandı” bildirimi yeterli görülmemeli; gerektiğinde belge, fotoğraf, test sonucu, eğitim kaydı veya saha kontrolüyle uygulama doğrulanmalıdır.
Tekrarlayan güvenlik sorunu nasıl ele alınır?
Aynı sorun birden fazla kez komisyon gündemine geliyorsa önceki kararın neden etkili olmadığı analiz edilmelidir. Sorunun kaynağı personel eğitimi, teknik cihaz, yetersiz vardiya, görev belirsizliği, eski prosedür veya fiziki tasarım olabilir. Yeni karar kök nedeni hedeflemelidir.
Tekrarlayan yapısal sorun merkezi düzenleme veya uzmanlık çalışması gerektiriyorsa konu mülki idare amirliği üzerinden Merkez Güvenlik Kurulu, SHGM veya EADUK mekanizmalarına iletilebilir.
Komisyon kararlarının hukuki denetimi neden önemlidir?
Komisyon yerel operasyon ihtiyacını en yakından gören yapıdır; ancak uluslararası uçuş ağında güvenlik standardının ülke çapında tutarlı olması gerekir. SHGM’ye uygunluk değerlendirmesi için sunulma zorunluluğu, yerel kararların ulusal ve uluslararası çerçeveyle uyumunu güvence altına alır.
Bu mekanizma aynı zamanda işletmeler için öngörülebilirlik sağlar. Bir havaalanındaki güvenlik uygulamasının başka havaalanındaki temel standartla gereksiz ve hukuken açıklanamayan biçimde farklılaşması önlenir.
Komisyon karar dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?
Toplantı gündemi, katılımcı listesi, karar tutanağı, kararın hukuki dayanağı, sorumlu taraf, uygulama süresi, SHGM’ye gönderim kaydı, gelen değerlendirme, uygulama kanıtı ve kapanış kaydı birlikte saklanmalıdır. Karar bir risk değerlendirmesine dayanıyorsa risk kaydı da ilgili gizlilik kurallarıyla dosyada tutulmalıdır.
Belge zinciri, kararın yalnızca alındığını değil, hukuka uygunluk değerlendirmesinden geçtiğini ve fiilen uygulandığını gösterebilmelidir.
2026 için komisyon uygulama kontrol listesi
1. Güncel üye ve çalışma esasları MSHGP’den doğrulanmalıdır.
2. Her karar açık hukuki dayanak ve sorumlu tarafla kaydedilmelidir.
3. Kararlar mevzuata uygunluk değerlendirmesi için SHGM’ye sunulmalıdır.
4. Uygulama süresi ve kapanış kanıtı takip edilmelidir.
5. Tekrarlayan sorunlarda kök neden analizi yapılmalıdır.
6. Hassas güvenlik bilgisi görevle sınırlı erişim altında tutulmalıdır.
7. Program ve protokol değişikliği gerektiren kararlarda ilgili belgeler birlikte güncellenmelidir.
Komisyon kararları uygulama matrisine nasıl dönüştürülmelidir?
Toplantı tutanağında genel ifadeler kullanmak yerine her kararın uygulama adımı ayrılaştırılmalıdır. Karar numarası, hukuki dayanak, sorumlu kurum veya işletme, destek verecek taraflar, tamamlanma tarihi, SHGM’ye gönderim tarihi ve kapanış kanıtı aynı takip tablosunda yer almalıdır. Böylece “gereği yapılacaktır” biçimindeki belirsiz kararlar yerine kimin neyi hangi tarihe kadar yapacağı açık hale gelir.
Teknik yatırım gerektiren kararlarda satın alma veya kurulum süreci; eğitim gerektiren kararlarda eğitime katılan personel ve tamamlanma kaydı; prosedür değişikliğinde revizyon numarası ve yürürlük tarihi ayrıca izlenmelidir. Uygulama sahada doğrulanmadan karar kapatılmamalıdır.
Acil güvenlik tedbiri ile komisyonun kalıcı kararı nasıl ayrılır?
Yeni veya ani bir tehdit ortaya çıktığında güvenlik tedbirinin uygulanması olağan komisyon sürecinin tamamlanmasını beklemek zorunda değildir. SHY-GÜVENLİK m.5, risk değerlendirmesine dayalı geçici ve ilave güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına imkân verir. Havaalanı mülki idare amirliği acil tehdide karşı kendi yetki alanında gerekli koordinasyonu sağlar.
Buna karşılık geçici tedbirin kalıcı hale getirilmesi, havaalanı güvenlik programını veya sorumluluk dağılımını değiştirmesi ya da ulusal standarda etki etmesi durumunda ilgili komisyon ve SHGM süreçleri işletilmelidir. Geçici uygulamanın başlangıç, gözden geçirme ve sona erme tarihi kayda bağlanmalıdır.
Komisyon kararlarında mevzuat dayanağı neden açık yazılmalıdır?
Her güvenlik kararının dayanağı aynı değildir. Bazı kararlar SHY-GÜVENLİK’in açık bir maddesini uygular, bazıları MSHGP’deki usulü somutlaştırır, bazıları ise risk değerlendirmesine dayalı ilave tedbirdir. Karar tutanağında hukuki dayanak gösterilirse daha sonra SHGM’nin uygunluk değerlendirmesi, işletmenin uygulaması ve denetçinin kontrolü daha açık hale gelir.
Dayanağın açık yazılması aynı zamanda komisyonun kendi görev sınırını korur. Komisyon, mevzuatın başka bir makama verdiği izin veya yaptırım yetkisini kendiliğinden üstlenemez; gerekli işlem yetkili makam tarafından yapılmalıdır.
Komisyon kararlarının kurum içi dağıtımı nasıl yapılmalıdır?
Komisyona katılan üyenin kararı bilmesi tek başına yeterli değildir. Karar hangi işletme veya kamu biriminde uygulama gerektiriyorsa ilgili operasyon, güvenlik, teknik, insan kaynakları veya yönetim birimine kontrollü biçimde iletilmelidir. Dağıtım tarihi ve alıcı birim kaydedilmelidir. Güvenlik açısından hassas kararlar görevle sınırlı erişimle paylaşılmalıdır.
Karar personelin günlük uygulamasını değiştiriyorsa talimat, kontrol listesi ve eğitim içeriği de güncellenmelidir. Sadece yöneticinin e-posta kutusunda kalan bir karar fiilî uygulama sayılmaz.
Komisyon kayıtlarının sürekliliği nasıl sağlanır?
Üyeler veya işletme temsilcileri değişse bile açık kararlar kaybolmamalıdır. Sekretarya, devam eden kararları, kapanmamış denetim sorunlarını ve SHGM’den beklenen değerlendirmeleri kurumsal kayıt sistemi üzerinden izlemelidir. Yeni üye göreve başladığında yalnızca son toplantı tutanağı değil, kendi kurumunu ilgilendiren açık kararlar da devredilmelidir.
Bu kayıt sürekliliği, aynı konunun her temsilci değişiminde yeniden başlatılmasını önler ve havaalanının güvenlik kurumsal hafızasını korur.
Resmî kaynaklar
Güncel metin için SHGM Sektörel Yönetmelikler sayfası ve Mevzuat Bilgi Sistemi – Sivil Havacılık Güvenliği Yönetmeliği esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Havaalanı Güvenlik Komisyonuna kim başkanlık eder?
Havaalanı mülki idare amiri.
Komisyonun temel görevi nedir?
Mevzuat ve havaalanı güvenlik programının uygulanmasını ve paydaşlar arası koordinasyonu sağlamaktır.
Komisyon kararları SHGM’ye gönderilir mi?
Evet. Ulusal ve uluslararası mevzuata uygunluk değerlendirmesi için SHGM’ye sunulur.
Sekretaryayı kim yürütür?
İl göç idaresi müdürlüğü.
Komisyon üyeleri Yönetmelikte tek tek sayılmış mıdır?
Hayır. Güncel üyelik ve çalışma esasları MSHGP’de belirlenir.
Üyeler kime karşı sorumludur?
Görevleriyle ilgili yaptıkları işlerden mülki idare amirine karşı sorumludur.
Komisyon ile Merkez Güvenlik Kurulu aynı mıdır?
Hayır. Biri havaalanı düzeyinde, diğeri ulusal düzeyde güvenlik koordinasyonu yürütür.
Komisyon mevzuata aykırı görev devri yapabilir mi?
Hayır. Kararlar yürürlükteki ulusal ve uluslararası mevzuata uygun olmak zorundadır.
Kararın uygulanması nasıl ispatlanır?
Sorumlu taraf, uygulama tarihi ve kapanış kanıtı kayıt altına alınarak doğrulanır.
Tekrarlayan sorun ne yapılır?
Kök neden analiz edilir; gerekirse konu SHGM, EADUK veya merkezi güvenlik mekanizmalarına taşınır.
Bu içerik SHY-GÜVENLİK m.14 ve bağlantılı güncel sivil havacılık güvenliği mevzuatı esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
