Gemi Vardavela Yüksekliği Kaç mm? 800, 850 ve 900 mm Kuralları | GTY m.25 (2026)

Vardavela ve Parampet Kurallarının Hukuki Dayanağı Nedir?

Açık güverte üzerinde çalışan personel ve bulunan yolcular, geminin yalpa-yunuslama hareketi, ıslak yüzey, rüzgâr veya ani manevra nedeniyle denize düşme riski altındadır. Vardavela ve parampet, açık güverte kenarında fiziksel bariyer oluşturarak bu riski azaltır. Bu nedenle yükseklik ve açıklık ölçüleri estetik veya işletme tercihine bırakılmamıştır.

Gemilerin Teknik Yönetmeliği m.25, açık güvertelerdeki parampet ve vardavelaları düzenler. Yönetmelik 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanuna dayanır. m.25, gemi tam boyuna göre vardavela yüksekliğini, ara açıklıkları, çocuk güvenliğini, standart tip gemilerde İdarenin yetkisini ve kılavuz kaptan erişim noktalarını ayrı ayrı belirler.

Parampet sağlam yapıda ve yeterli takviyeli olmalıdır. Yalnız yüksekliğin mevzuata uygun olması yeterli değildir; bariyer, üzerine gelebilecek insan yükünü ve deniz koşullarını taşıyacak yapısal bütünlüğe sahip olmalıdır. Korozyonla incelmiş boru veya gevşek dikme, doğru ölçüde olsa bile güvenli sayılmaz.

Güvertede su tahliyesi de parampetle doğrudan ilişkilidir. Su tahliye kuralları için GTY m.21 borda boşaltım ve frengi yazımız incelenebilir.

Vardavela Yüksekliği Gemi Boyuna Göre Kaç Milimetredir?

GTY m.25/2 üç ayrı tam boy grubu kurar. Tam boyu 15 metreden küçük gemilerde vardavela yüksekliği 800 mm olmalıdır. Bu değer, küçük gemilerde açık güverte kenarı için Yönetmeliğin öngördüğü temel bariyer yüksekliğidir.

Tam boyu 15 metre ile 24 metre arasındaki gemilerde vardavela yüksekliği 850 mm’dir. Tablo “15-24” ifadesini kullanır. Tam boyu 24 metreden büyük gemilerde ise asgari vardavela yüksekliği 900 mm olarak belirlenmiştir.

Ölçüm güverte yüzeyinden vardavelanın en üst seviyesine kadar fiili ve kullanılabilir yükseklik üzerinden yapılmalıdır. Sonradan uygulanan kalın güverte kaplaması, ahşap platform veya sabit yükseltilmiş yüzey bariyerin etkin yüksekliğini azaltabilir. Böyle bir değişiklikte nominal eski ölçüye dayanmak yerine fiili yükseklik tekrar kontrol edilmelidir.

Vardavela üstüne sonradan takılan tel, zincir veya gevşek elemanın sabit vardavela yüksekliğinin parçası kabul edilip edilmeyeceği teknik uygunluk ve onay kapsamında değerlendirilir. Temel kural, sürekli ve güvenilir düşme korumasının sağlanmasıdır.

Vardavela Aralıkları En Fazla Kaç Milimetre Olabilir?

GTY m.25/3’e göre vardavela sistemindeki en alt açıklık 230 mm’den fazla olamaz. Üst açıklıkların her biri ise 380 mm’den fazla olamaz. Bu düzenleme, bariyer yüksekliği yeterli olsa bile aralıklardan insanın kayıp düşmesini önlemeyi amaçlar.

En alt açıklığın daha dar tutulması, ayağın veya küçük bir cismin güverte kenarından dışarı çıkması riskini azaltır. Üst açıklıklar da kişinin bariyer arasından geçemeyeceği ölçüde sınırlanmıştır. Özellikle geminin ani yatması halinde insan vücudunun vardavela boruları arasında kalması veya geçmesi ciddi risk yaratır.

Ölçüler dikmeler arasında yatay mesafeden farklıdır; m.25/3, vardavela sisteminin dikey açıklıklarını hedefler. Tadilat sırasında bir ara yatay borunun sökülmesi, üst açıklığı 380 mm’nin üzerine çıkarabilir ve sistemin uygunluğunu bozabilir.

Korozyon nedeniyle ara borunun kesilmesi veya yalnız tel halatla geçici tamamlanması kalıcı çözüm sayılmamalıdır. Vardavela düzeni onaylı yapısına ve gerekli mukavemete geri döndürülmelidir.

Günlük Tur Teknesi ve Ticari Yatta Çocuk Güvenliği Nasıl Sağlanır?

GTY m.25/3, günlük tur tekneleri ve ticari yatlarda çocukların emniyeti için özel tedbir ister. Bu gemilerde vardavela aralıkları daha kısa tutulur veya ağ ile kapatma gibi eşdeğer düzenlemeler yapılır. Amaç, küçük çocukların standart açıklıklardan geçmesini önlemektir.

Çocuk güvenlik ağı yalnız geçici ve gevşek biçimde bağlanmış dekoratif ağ olmamalıdır. Deniz ortamına uygun, yıpranmamış, açıklıkları çocuk geçişini önleyecek ve vardavela boyunca kesintisiz koruma sağlayacak yapıda olmalıdır. Bağlantı noktaları da ağın kendi dayanımı kadar önemlidir.

Ticari yat ve tur teknesi işletmesi yolcu kabul etmeden önce ağın sökülmüş, yırtılmış veya bağlantısının kopmuş olup olmadığını kontrol etmelidir. Temizlik ya da bakım için çıkarılan ağ, sefer başlamadan yeniden güvenli biçimde takılmalıdır.

Çocuk güvenliği için başka eşdeğer yöntem kullanılacaksa yöntemin vardavela açıklıklarını fiilen güvenli hale getirmesi gerekir. Donatanın yalnız “çocuklara refakat edilir” demesi m.25’te öngörülen fiziksel düzenleme yükümlülüğünün yerine geçmez.

Parampet Güvertede Suyun Birikmesine Yol Açabilir mi?

GTY m.25/1, parampetlerin sağlam ve yeterli takviyeli olmasının yanında güvertede toplanabilecek fazla miktardaki suyu boşaltabilecek açıklıklara sahip olmasını ister. Çünkü yüksek ve kesintisiz parampet, dalga veya yağmur suyunun güvertede havuz oluşturmasına yol açabilir.

Güvertede su birikmesi kayma riskini artırır ve serbest yüzey etkisi nedeniyle stabiliteyi olumsuz etkileyebilir. Bu sebeple parampet boşaltım açıklıkları ile m.21’deki frengi sistemi birbirini tamamlar. Açıklıkların yük, branda, ekipman veya boya ile kapatılması emniyet fonksiyonunu ortadan kaldırabilir.

Sefere hazırlık kontrolünde açık güvertelerde su tahliye yolları gözden geçirilmelidir. Özellikle ağır hava bekleniyorsa parampet açıklıklarının ve frengilerin serbest olması gerekir. Güverteye alınan yükün tahliye açıklıklarını kapatmayacak şekilde istiflenmesi önem taşır.

Parampet üzerinde korozyonla oluşan rastgele delikler “boşaltım açıklığı” sayılmaz. Açıklıkların yapısal tasarıma uygun, keskin kenar oluşturmayan ve bariyer mukavemetini bozmayan şekilde olması gerekir.

Kılavuz Kaptan Alınacak Gemide Vardavela Nasıl Düzenlenir?

GTY m.25/5, kılavuz kaptan alınacak gemilerde vardavela veya parampetin sancak ve iskele taraftan kılavuz kaptanın gemiye çıkmasını kolaylaştıracak şekilde en az bir noktada açılır-kapanır olmasını öngörür. Bu açıklıklar gerekli farklı renkte boyamalarla işaretlenir.

Açılır-kapanır bölüm, seyir sırasında yanlışlıkla açılmayacak şekilde emniyete alınmalı; kılavuz alma operasyonunda ise hızlı ve güvenli biçimde kullanılabilmelidir. Menteşe, pim ve kilitleme parçaları deniz suyu korozyonuna karşı düzenli bakım görmelidir.

Madde ayrıca kılavuz kaptan çarmıhının güvenli kullanımı için uygun bağlantı yerleri bulunmasını zorunlu tutar. GTY m.82 de kılavuz kaptan alma, inme ve binme düzenlemelerinin SOLAS gereklerine uygun olacağını düzenler. Dolayısıyla vardavela açıklığı tek başına yeterli değildir; bütün kılavuz transfer sistemi birlikte değerlendirilir.

Kılavuz alma noktası çevresinde yük, halat veya sabit ekipman bulunmamalı; personel güvenle çalışabilmelidir. Gece operasyonunda yeterli aydınlatma ve iletişim de sağlanmalıdır.

Standart Tip Gemilerde Vardavela Yüksekliği Değişebilir mi?

GTY m.25/4, standart tipte imal edilen gemiler için parampet ve vardavela yüksekliğinin bölgesel gereklilikler göz önünde bulundurularak İdare tarafından tespit edilebileceğini düzenler. Bu hüküm, standart tip gemilerde İdareye bölgesel özellikleri değerlendirme yetkisi verir.

Bu yetki, donatanın kendiliğinden tabloda yazılı ölçülerden daha düşük bir değer belirleyebileceği anlamına gelmez. Farklı düzenleme İdarenin tespiti ve onayına dayanmalıdır. Gemi dosyasında bu özel düzenlemeyi gösteren belge bulunmalıdır.

Bölgesel gereklilik değerlendirmesinde geminin çalıştığı su alanı, deniz ve hava koşulları, kullanım şekli ve operasyon profili dikkate alınabilir. Ancak can emniyeti bakımından sağlanması gereken eşdeğer güvenlik seviyesi korunmalıdır.

Bir gemi başka bir bölgeye kalıcı olarak taşınıyorsa önceki bölgesel kabulün yeni operasyon alanında geçerli olup olmadığı ilgili İdareyle değerlendirilmelidir.

Güverte Tadilatı Vardavela Ölçüsünü Nasıl Etkiler?

Güverteye kalıcı ahşap platform, yükseltilmiş oturma alanı veya yeni kaplama eklenmesi vardavelanın fiili yüksekliğini azaltabilir. Örneğin 850 mm vardavela bulunan 15–24 metre bir gemide güverte seviyesi 100 mm yükseltilirse koruyucu yüksekliğin kullanım açısından ciddi biçimde azalması mümkündür.

Bu nedenle güverte tasarımı değiştirilirken vardavela yüksekliği yeni yürünebilir yüzeyden tekrar ölçülmelidir. Koltuk veya sabit mobilya vardavela yanında basamak etkisi yaratıyorsa kişinin daha yüksek noktadan düşebilme riski ayrıca değerlendirilir.

Vardavela üzerine güneşlik, tente ayağı veya reklam panosu bağlanması, yapısal mukavemeti ve açıklıkları etkilememelidir. Taşıyıcı borunun delinmesi veya kesilmesi korozyon ve kırılma riski doğurabilir. Ekipman mümkünse vardavela sisteminden bağımsız uygun bağlantıya sahip olmalıdır.

Tadilatın onaylı genel yerleşim veya yapı planını değiştirdiği hallerde ilgili teknik onay alınmalıdır. Sörvey öncesinde fiili düzen ile onaylı plan karşılaştırılmalıdır.

Vardavela ve Parampet Sörveyde Nasıl Kontrol Edilir?

Sörveyde önce vardavela yüksekliği gemi boyuna göre m.25/2 tablosuyla karşılaştırılır. Ardından alt ve üst açıklıkların 230/380 mm sınırlarına uygunluğu, dikme ve boruların yapısal durumu, kaynaklar, korozyon ve gevşeklik kontrol edilir.

Tur teknesi veya ticari yatta çocuk güvenliği ağı veya eşdeğer düzenin varlığı ve sağlamlığı ayrıca incelenir. Kılavuz kaptan alınan gemilerde açılır-kapanır bölüm, farklı renkli işaretleme ve çarmıh bağlantı noktaları kontrol konusudur.

Parampetin su boşaltım açıklıkları kapalı olmamalıdır. Güverte üzerindeki yük ve sabit ekipmanın boşaltımı engellemesi fiili uygunsuzluk yaratabilir. Bu durum, m.21’deki frengi kontrolüyle birlikte değerlendirilir.

Denize Elverişlilik Belgesinin devamı yıllık sörveylere bağlıdır. Bu sistem hakkında GTY m.5 yıllık sörvey rehberimizde ayrıntı yer almaktadır.

Vardavela Uygunluğu İşletme Sırasında Nasıl Korunur?

Vardavela bir kez uygun ölçüde imal edilince süresiz güvenli kalmaz. Deniz suyu, darbeler ve yük operasyonları boruları eğebilir veya kaynakları zayıflatabilir. Güverte vinci, forklift veya konteyner operasyonunda hasar gören vardavela seferden önce onarılmalıdır.

Personel vardavelayı halat babası veya yük bağlama noktası olarak kullanmamalıdır; tasarlanmadığı yüklerin uygulanması kalıcı deformasyon oluşturabilir. Geçici olarak sökülen vardavela bölümü çalışma tamamlanır tamamlanmaz yerine takılmalı ve güvenliği doğrulanmalıdır.

Açık güvertede çalışma prosedürü, vardavela hasarlı veya sökülmüşken ek düşme önleme tedbirlerini içermelidir. Ancak kişisel koruyucu donanım, kalıcı vardavela yükümlülüğünün yerine geçen sürekli çözüm değildir.

Hasar ve onarım kayıtları geminin bakım sistemine işlenmelidir. Özellikle yolcu taşınan gemilerde günlük görsel kontrol, küçük bir gevşekliğin kazaya dönüşmesini önler.

Mersin Limanında Vardavela Bakımında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Mersin’de yük operasyonu yoğun gemilerde güverte kenarları ekipman darbelerine maruz kalabilir. Ticari yat ve gezinti teknelerinde ise yolcu hareketliliği yüksektir. Her iki durumda da vardavelanın ölçüsü kadar fiili sağlamlığı önemlidir.

Tuzlu ve sıcak ortam korozyon sürecini hızlandırabilir. Boya altında başlayan pas, boru kesitini inceltebilir. Periyodik bakımda boya yüzeyiyle yetinilmemeli; şüpheli bölgelerde metal durumu teknik olarak kontrol edilmelidir.

Teknik eksiklik denize elverişliliği etkiliyorsa liman çıkış işlemlerinde sonuç doğurabilir. Liman Çıkış Belgesi rehberimiz liman çıkış prosedürünü açıklamaktadır.

Gemi ve personel belgelerinin gemide tutulmasına ilişkin ayrı yükümlülük için gemi belge ve sertifikalarının gemide bulundurulması yazımız incelenebilir.

Vardavela Çarpma Hasarında Ne Yapılmalıdır?

Yük operasyonu, forklift, vinç parçası veya yanaşma sırasında meydana gelen darbe vardavelayı eğmişse hasar yalnız görünüş bakımından değerlendirilmemelidir. Boruda ezilme, kaynak ayağında çatlak, dikmede kalıcı eğilme veya güverte bağlantısında deformasyon varsa bariyerin yük taşıma kapasitesi düşebilir. Hasarlı bölüm yolcu veya personel erişimine açık bırakılmadan teknik kontrol yapılmalıdır.

Geçici olarak halat veya tel çekmek, m.25’teki kalıcı vardavela sisteminin yerine geçmez. Onarım, mevcut malzeme ve kesite uygun şekilde yapılmalı; kaynak gereken hallerde güverte sacı ve alt takviyeler de incelenmelidir. Yenilenen bölümün yüksekliği ile 230/380 mm açıklık sınırları yeniden ölçülmelidir.

Hasarın fotoğrafı, olay tarihi, onarım yöntemi ve kullanılan malzeme bakım sistemine kaydedilmelidir. Aynı noktada tekrarlanan hasar varsa operasyon düzeni, ekipman geçişi veya yükleme planı değiştirilerek vardavelanın sürekli darbe almasına neden olan kök sebep ortadan kaldırılmalıdır.

Yolcu Teknesinde Oturma Düzeni Vardavela Güvenliğini Nasıl Etkiler?

Yolcu koltuğu, masa veya sabit platform vardavelaya çok yakın ve yüksek yerleştirilirse yolcunun vardavelanın üst kotuna yaklaşmasına veya üzerine basarak düşme riskinin artmasına neden olabilir. Bu nedenle yalnız güverte seviyesinden yapılan vardavela ölçümü değil, yolcunun fiilen kullanacağı yükseltilmiş yüzeylerin bariyer güvenliğine etkisi de değerlendirilmelidir.

Günlük tur tekneleri ve ticari yatlarda çocuk güvenliği açısından bu konu daha önemlidir. Çocukların tırmanabileceği sabit eşyanın vardavela yanına konulması, ağ veya daraltılmış açıklıkla sağlanan korumayı zayıflatabilir. Yolcu yerleşim planında vardavela önündeki güvenli alan korunmalıdır.

Tadilatla yeni koltuk veya platform ekleniyorsa onaylı yolcu kapasitesi, kaçış yolu ve güverte düzeni birlikte kontrol edilmelidir. Yolcu kapasitesi ve tahliye ölçülerine ilişkin GTY m.23 ve m.32 hükümleriyle vardavela güvenliği aynı bütünün parçalarıdır.

Sık Sorulan Sorular

14 metre gemide vardavela kaç mm olmalı?

GTY m.25’e göre en az 800 mm olmalıdır.

20 metre gemide yükseklik kaç mm?

15–24 metre grubunda olduğu için 850 mm’dir.

30 metre gemide vardavela kaç mm?

24 metreden büyük gemilerde 900 mm’dir.

En alt vardavela açıklığı 250 mm olabilir mi?

Hayır. En alt açıklık 230 mm’den fazla olamaz.

Üst açıklık 400 mm olabilir mi?

Hayır. Üst açıklıklar 380 mm’yi geçemez.

Tur teknesinde çocuk ağı zorunlu mu?

Çocuk güvenliği için aralıklar kısa tutulmalı veya ağ gibi eşdeğer düzenleme yapılmalıdır.

Kılavuz kaptan için vardavela açılır olmalı mı?

Evet. Kılavuz alınacak gemide sancak ve iskele tarafında uygun açılır-kapanır bölüm ve güvenli çarmıh bağlantısı gerekir.

Güverte kaplaması yükselirse vardavela yeniden ölçülür mü?

Evet. Etkin koruyucu yükseklik yeni yürünebilir yüzeye göre değerlendirilmelidir.

Vardavela hasarı yıllık sörveyi etkiler mi?

Evet. Yapısal sağlamlık ve ölçü uygunluğu denize elverişlilik değerlendirmesinin parçasıdır.

Parampet su tahliye açıklığı yükle kapatılabilir mi?

Hayır. Güvertede biriken suyu boşaltacak açıklıkların etkinliği korunmalıdır.