Gemiadamının Alkollü Görev Yapması Cezası 2026 | 50.000 TL

2026 Düzenlemesinin Hukuki Dayanağı

Gemiadamlarının görev sırasında alkollü bulunmasına ilişkin yeni idari yaptırım, 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle 655 sayılı KHK’ya eklenen 28/A maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yeni düzenleme, deniz emniyetini doğrudan etkileyen personel davranışlarını ayrıca yaptırıma bağlamıştır.

Kanun, gemiadamının görev yapma güvenliğini yalnız yeterlilik belgesi veya personel sayısıyla sınırlı tutmaz. Alkol etkisi altında görev yapılması seyir, makine, yük operasyonu, vardiya ve acil durum müdahalesi bakımından doğrudan emniyet riski yaratır. Bu nedenle yaptırım sabit tutar üzerinden düzenlenmiştir.

Resmî değişiklik metni TBMM – 7590 sayılı Kanun sayfasında yayımlanmıştır. Gemide asgari personel eksikliği için Gemide Eksik Gemiadamı Bulundurma Cezası 2026 rehberimiz ayrıca incelenebilir.

Alkol Sınırı Nasıl Uygulanır?

655 m.28/A’daki yaptırım, gemiadamının görev sırasında kanunda belirtilen alkol sınırını aşması hâline yöneliktir. Ölçümün hangi yöntemle yapıldığı ve kanundaki birimle karşılaştırmanın doğru kurulması önemlidir. Nefes ölçümü ile kan tahlili aynı ölçüm tekniği değildir; sonuçlar kendi mevzuat birimleri üzerinden değerlendirilmelidir.

İdari yaptırım tutanağında yalnız “alkollü olduğu tespit edildi” ifadesi yeterli değildir. Ölçüm sonucu, birimi, cihaz bilgisi, ölçüm saati, kişinin görevi ve olayın gerçekleştiği gemi açıkça yazılmalıdır. Birim hatası veya ondalık değer yanlışlığı yaptırımın maddi temelini doğrudan etkileyebilir.

Ölçüm sonucu sınırın altında ise sırf alkol kullanıldığı iddiasıyla bu özel 50.000 TL yaptırım uygulanamaz. Başka işyeri veya disiplin kuralları ayrıca değerlendirilse bile m.28/A’daki fiilin unsurları bağımsız olarak oluşmalıdır.

50.000 TL Ceza Hangi Şartlarda Verilir?

İlk şart, yaptırım muhatabının gemiadamı veya ilgili deniz personeli sıfatıyla kanun kapsamına girmesidir. İkinci şart, kişinin görev sırasında veya mevzuatın görevle bağlantılı saydığı durumda bulunmasıdır. Üçüncü şart, usulüne uygun ölçüm sonucunun kanundaki sınırı aşmasıdır.

Personelin izin gününde gemi dışında alkol kullanması, bu özel idari yaptırımın otomatik olarak uygulanması anlamına gelmez. Ancak görev öncesi alkol kullanımı sonucu görev başladığında sınırın üzerinde ölçüm yapılmışsa fiil oluşabilir. Bu nedenle vardiya başlama zamanı ile ölçüm zamanı birlikte değerlendirilmelidir.

50.000 TL, bu özel fiil için kanunda belirlenmiş yaptırım tutarıdır. Aynı olayın iş hukuku, disiplin, deniz emniyeti veya kaza sorumluluğu bakımından başka sonuçları olabilir; bu sonuçlar idari para cezasından ayrı hukuki temellere dayanır.

Görevde Olma Şartı Neden Önemlidir?

Gemiadamının gemide bulunması her zaman fiilen görev yaptığı anlamına gelmez. Vardiya dışı dinlenme süresi, liman izni, izinli personel veya gemiye yeni katılan personelin göreve başlama saati ayrı ayrı belirlenebilir. Yaptırım dosyasında kişinin hangi görevde ve hangi zaman diliminde sorumlu olduğu gösterilmelidir.

Vardiya çizelgesi, gemi jurnali, personel değişim kaydı, görev emri ve köprüüstü/makine kayıtları görev zamanını doğrulayabilir. Ölçüm vardiya başlamadan uzun süre önce yapılmışsa sonucun görev anındaki durumu ne ölçüde gösterdiği ayrıca değerlendirilir.

Buna karşılık personelin vardiyada olduğu, emniyet kritik operasyon yürüttüğü veya çağrı üzerine göreve alındığı açıkça kayıtlıysa görev bağlantısı daha kolay kurulur. İdari yaptırımın dayanağı varsayım değil, somut görev kaydı olmalıdır.

Nefes Ölçümü ve Kan Tahlili

Nefes ölçüm cihazı hızlı ve sahada uygulanabilir bir yöntemdir. Cihazın mevzuata uygun, geçerli kontrol veya kalibrasyona sahip olması ve ölçümün belirlenen usule göre yapılması gerekir. Ölçüm sonucunda cihaz seri numarası, tarih ve saat kaydedilmelidir.

Kan tahlili ise sağlık kuruluşunda veya ilgili prosedür çerçevesinde alınan örnek üzerinden yapılır. Nefes ölçümü ile kan sonucu arasında uyuşmazlık bulunursa hangi sonucun hukuken esas alınacağı, ölçüm sırası, zaman farkı ve ilgili usul hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Personelin ölçüme itiraz etmesi veya sağlık nedeniyle nefes örneği verememesi durumunda ilgili mevzuattaki alternatif yöntem uygulanmalıdır. Ölçüm yapılamadı diye otomatik olarak sınırın aşıldığı kabul edilmemelidir; ayrı ihlal veya prosedür varsa ona göre işlem yapılır.

Ölçüm Cihazının Güvenilirliği

İdari yaptırımın temel delili cihaz ölçümüyse cihazın teknik güvenilirliği dosyanın merkezindedir. Kalibrasyon veya periyodik kontrol süresi, cihazın seri numarası, arıza geçmişi ve kullanım talimatına uygunluk incelenmelidir.

Cihaz ölçüm öncesinde hata kodu vermiş, pil veya sensör sorunu yaşamış ya da kalibrasyon süresi dolmuşsa sonuç tartışmalı hâle gelebilir. Denetim görevlisi cihazı usulüne uygun kullanmalı ve cihazın gerektirdiği bekleme veya tekrar ölçüm prosedürüne uymalıdır.

Yalnız ölçüm ekranının fotoğrafı değil, cihaz çıktısı veya elektronik kayıt da korunmalıdır. Sonucun kime ait olduğunun karışmaması için personel kimliği ve ölçüm zamanı kayıtla eşleştirilmelidir.

Ölçüm Zamanı ve Olay Kaydı

Alkol düzeyi zamanla değiştiği için ölçümün olay veya görev anına yakınlığı önemlidir. Ölçüm saatinin belirsiz olması, yaptırımın hangi görev anına dayandığını tartışmalı hâle getirebilir. Vardiya başlangıcı, olay saati ve ölçüm saati aynı zaman çizelgesinde gösterilmelidir.

Bir deniz kazası veya ramak kala olay sonrasında ölçüm yapılmışsa personelin olaydan sonra alkol alıp almadığına dair iddia ortaya çıkabilir. Bu nedenle ölçüm mümkün olan en kısa sürede ve usulüne uygun yapılmalı; personelin olay sonrası hareketleri kayıt altına alınmalıdır.

Gemi jurnalinde yalnız “alkol tespit edildi” yazmak yerine ölçüm sonucu ve alınan emniyet tedbirleri belirtilmelidir. Personelin görevden çekildiği, yerine kimin geçtiği ve seferin devam edip etmediği de kayıt altına alınmalıdır.

İlaç ve Sağlık Durumları

Bazı ilaç veya sağlık durumları nefes ölçüm cihazının değerlendirilmesinde tartışma konusu yapılabilir. Böyle bir iddia varsa kişisel beyana dayanmak yerine sağlık ve teknik prosedür izlenmelidir. Gerekiyorsa doğrulayıcı tahlil yapılmalıdır.

Reçeteli ilaç kullanımı, alkol sınırının aşılmasını kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. Bununla birlikte ölçüm cihazını etkileyen somut tıbbi durum veya teknik etken varsa bu durum uzman değerlendirmesiyle belirlenmelidir.

Sağlık verileri özel nitelikli kişisel veri olduğundan yalnız yaptırım ve görev güvenliği için gerekli ölçüde işlenmeli; gereksiz tıbbi ayrıntılar şirket içinde yayılmamalıdır.

Donatan ve İşletmecinin Sorumluluğu

Personelin alkol sınırını aşması kişisel fiil olmakla birlikte donatan veya işletmecinin de güvenli personel yönetimi bakımından görevleri bulunabilir. Şirket, alkol politikası, vardiya başlangıcı, test prosedürü, olay bildirimi ve yedek personel sistemi kurmalıdır.

Şirket yönetiminin sınır aşımını bildiği hâlde personeli görevde tutması, kurumsal güvenlik sorumluluğunu ayrıca gündeme getirebilir. Personelin yaptığı fiil ile işletmecinin kendi ihmali birbirinden ayrılmalıdır.

Özellikle kaptan, vardiya zabiti, makine personeli veya emniyet kritik görevlerde alkol şüphesi ortaya çıktığında görev devri gecikmeden yapılmalıdır. Ticari sefer programı emniyet kararının önüne geçemez.

Personelin Görevden Çekilmesi ve Yedekleme

Alkol sınırını aşan personelin görevden çekilmesi sonrasında geminin asgari emniyetli donatım şartı yeniden kontrol edilmelidir. Bir kişinin görevden alınması gemiyi zorunlu personel sayısının altına düşürüyorsa gemi bu yeni durumla mevzuata aykırı şekilde sefere devam etmemelidir.

Yedek personelin yeterlilik belgesi, sağlık uygunluğu ve ilgili göreve yetkisi gemiye katılmadan önce doğrulanmalıdır. Sadece toplam personel sayısını tamamlamak yeterli değildir; doğru görevin doğru yeterlilikte kişiyle karşılanması gerekir.

Bu konuda Gemide Eksik Gemiadamı Bulundurma Cezası 2026 yazımızda kişi başına uygulanan ayrı yaptırımı açıkladık.

Denetimde Hangi Belgeler İncelenir?

İdari Yaptırıma Karşı Kontrol

İlk olarak ölçüm sonucunun kanundaki sınırı gerçekten aşıp aşmadığı ve birimin doğru yazılıp yazılmadığı kontrol edilmelidir. İkinci olarak kişinin ölçüm anında gemiadamı sıfatıyla görevde olup olmadığı belirlenir. Üçüncü olarak cihazın ve ölçüm usulünün güvenilirliği incelenir.

İki farklı ölçüm sonucu bulunuyorsa zaman farkı, yöntem ve cihazlar karşılaştırılmalıdır. İtirazın dayanağı yalnız “alkol almadım” beyanı olmamalı; teknik veya hukuki hata varsa belgeyle gösterilmelidir.

Kararın tebliğ tarihi, kanun yolu, yaptırım muhatabı ve olayın zaman çizelgesi ayrıca kontrol edilmelidir. Aynı olay nedeniyle uygulanan disiplin veya iş sözleşmesi işlemleri, idari para cezasından ayrı dosyalanmalıdır.

Donatanlar İçin 12 Maddelik Uyum Listesi

1. Gemi alkol politikasını yazılı hâle getirin.
2. Emniyet kritik görevler için ölçüm prosedürü belirleyin.
3. Kullanılan cihazların teknik geçerliliğini izleyin.
4. Ölçüm yapan personeli usul konusunda eğitin.
5. Vardiya ve görev başlangıç kayıtlarını güncel tutun.
6. Şüphe hâlinde gecikmeden güvenli görev devri yapın.
7. Asgari donatım şartını görevden çekilme sonrası yeniden kontrol edin.
8. Yedek personel havuzunu yeterlilik bazında yönetin.
9. Ölçüm tutanağı ve cihaz çıktısını aynı dosyada saklayın.
10. Sağlık verilerine erişimi sınırlandırın.
11. Olay sonrası gemi jurnalini gerçek zamanlı güncelleyin.
12. Tekrarlayan olaylarda kök neden ve kurum kültürü incelemesi yapın.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Gemiadamının alkollü görev yapma cezası ne kadar?

655 m.28/A kapsamındaki bu özel fiil için 50.000 TL idari para cezası uygulanır.

2. Ceza alt-üst sınır arasında mı?

Bu özel fiil için kanunda sabit 50.000 TL yaptırım öngörülmüştür.

3. Gemi dışında izin gününde alkol almak bu cezayı doğurur mu?

Bu özel yaptırım görevle bağlantılı fiile ilişkindir; kişinin görev durumu somut olarak belirlenmelidir.

4. Nefes ölçümü yeterli midir?

Usulüne uygun, teknik olarak geçerli cihazla yapılan ölçüm delil olabilir; somut itiraz varsa ilgili doğrulama prosedürü uygulanır.

5. Cihaz kalibrasyonu geçmişse ne olur?

Ölçümün güvenilirliği tartışılır; cihazın teknik geçerliliği dosyada incelenmelidir.

6. Ölçümü reddetmek aynı ceza mıdır?

Ölçümü reddetmenin hukuki sonucu, ilgili özel mevzuat hükmüne göre ayrıca değerlendirilir; doğrudan sınır aşımı kabul edilmemelidir.

7. Personel görevden alınırsa gemi sefere devam eder mi?

Asgari emniyetli donatım şartı korunuyorsa; aksi hâlde eksik kadro sorunu ayrıca çözülmelidir.

8. Donatan da ceza alabilir mi?

Donatan veya işletmecinin kendi bağımsız güvenlik yükümlülüğü ihlal edilmişse ayrı sorumluluk gündeme gelebilir.

9. Kan tahlili ile nefes sonucu farklıysa ne olur?

Ölçüm zamanı, usul ve ilgili mevzuatta hangi yöntemin esas alındığı birlikte incelenir.

10. İlaç kullanımı ölçümü etkiler mi?

Somut tıbbi veya teknik etki iddiası uzman değerlendirmesiyle belirlenmelidir.

11. Aynı olay disiplin cezasına da konu olabilir mi?

Evet. İdari para cezası ile işyeri/disiplin sorumluluğu farklı hukuki temellere dayanabilir.

12. Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

Temel kaynak: 7590 sayılı Kanun – TBMM, m.29 ile 655 sayılı KHK’ya eklenen m.28/A.

İlgili rehberler: gemide eksik gemiadamı cezası, denizcilik gözetim hizmeti cezası.