Gerçek Kişinin Yapay Zekâ Kopyası Reklamda Kullanılabilir mi? Deepfake Tavsiye Yasağı m.27/12 | 2026
Kısa ve net cevap: Hayır. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği m.27/12 uyarınca gerçek bir kişinin yapay zekâ teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı biçimde bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği veya kullandığı izlenimini verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamlar yapılamaz. Yasak 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu hüküm, m.18/8’deki “AI kullanıldığını açıklama” kuralından farklıdır: Sahte deneyim veya tavsiye varsa yalnız “yapay zekâ ile üretildi” etiketi koymak reklamı hukuka uygun hale getirmez.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Deepfake teknolojisi artık bir kişinin yüzünü, sesini, mimiklerini ve konuşma biçimini gerçeğe çok yakın şekilde taklit edebiliyor. Bir ünlünün, doktorun, sporcunun, iş insanının, avukatın, akademisyenin veya sıradan bir tüketicinin hiç kullanmadığı ürünü öneriyormuş gibi gösterilmesi, tüketicinin güvenini yapay biçimde satın alma aracına dönüştürür. 2026 değişikliği bu uygulamayı açık bir reklam yasağı haline getirdi.
1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinin 27 nci maddesine on ikinci fıkra eklendi. Hüküm 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe girdi. Düzenlemenin merkezi, gerçek kişinin dijital kopyası kullanılarak gerçekte olmayan bir deneyim, kullanım veya tavsiye izlenimi oluşturulmasının yasaklanmasıdır.
Dayanak: Yönetmelik m.27/12
Konu: Gerçek kişinin AI dijital kopyası
Yasak: Gerçeğe aykırı deneyim, kullanım veya tavsiye izlenimi
AI etiketi yeterli mi? Hayır
Yürürlük: 1 Ağustos 2026
Yönetmelik m.27/12 hangi reklamları yasaklar?
Madde 27/12 üç temel unsur üzerine kuruludur. Birincisi, reklamda gerçek bir kişinin dijital kopyasının bulunmasıdır. İkincisi, bu kopyanın yapay zekâ teknolojileri kullanılarak oluşturulmasıdır. Üçüncüsü ise reklamın o kişinin mal veya hizmeti gerçekte deneyimlediği, kullandığı ya da tavsiye ettiği yönünde gerçeğe aykırı izlenim oluşturmasıdır.
Bu üç unsur gerçekleştiğinde reklam doğrudan yasak kategoridedir. Reklam verenin “görselin AI ile üretildiğini açıkladık” demesi, sahte tavsiyeyi hukuka uygun hale getirmez. Hükmün amacı yalnız tüketiciye üretim tekniğini bildirmek değil; gerçek kişinin itibarı ve tüketicinin güveni kullanılarak gerçeğe aykırı endorsement oluşturulmasını engellemektir.
Kişinin tanınmış olması şart değildir. Madde “gerçek bir kişi” ifadesini kullanır. Bu nedenle sosyal medya fenomeni, doktor, akademisyen, avukat, çalışan, müşteri veya herhangi başka bir kişinin gerçekçi dijital kopyası aynı kural kapsamındadır.
Dijital kopya ve deepfake nedir?
Deepfake, yapay zekâ ve benzeri teknolojiler kullanılarak bir gerçek kişinin görüntü, ses veya davranış özelliklerinin yapay şekilde üretilmesi ya da başka bir içerik üzerine yerleştirilmesidir. Dijital kopya kavramı yalnız yüz değiştirme videosuyla sınırlı değildir. Gerçek kişinin sesini taklit eden sentetik ses, yüzüyle oluşturulan sanal sunucu, hareket ve mimiklerini canlandıran avatar veya fotoğrafından türetilen reklam filmi de somut koşullara göre kapsamda olabilir.
Reklamın tamamen yapay olması şart değildir. Gerçek bir video üzerinde kişinin söylediği sözlerin değiştirilmesi, sesinin başka metni okuyor gibi üretilmesi veya beden görüntüsünün başka ürünle birleştirilmesi de gerçeğe aykırı deneyim veya tavsiye yaratabilir.
Teknik yöntemin adı hukuki sonucu belirlemez. Reklamın tüketicide “bu gerçek kişi ürünü kullandı ve öneriyor” algısı oluşturup oluşturmadığı esastır. Kişi gerçekte böyle bir deneyim yaşamamışsa veya tavsiyede bulunmamışsa m.27/12 yasağı gündeme gelir.
Gerçeğe aykırı deneyim, kullanım veya tavsiye nasıl oluşur?
Bir kişinin dijital kopyasının elinde ürünü tutması, ürünü kullanırken gösterilmesi, “ben denedim”, “çok memnun kaldım”, “size tavsiye ediyorum” gibi sentetik ifadeler söylemesi açık örneklerdir. Reklam metninde doğrudan tavsiye cümlesi bulunmasa bile görsel ve bağlam tüketicide aynı izlenimi yaratıyorsa yasak uygulanır.
Örneğin tanınmış bir sporcunun yapay görüntüsü bir gıda takviyesini kullanırken gösteriliyor ve performansının bu üründen kaynaklandığı izlenimi veriliyorsa, sporcu gerçekte ürünü kullanmamışsa reklam m.27/12 bakımından yasaktır. Bir doktorun sentetik sesiyle belirli bir ürünü önerdiği video da aynı şekilde değerlendirilir.
Bir gerçek kişinin yalnız dekoratif görüntüsünün kullanılması bile kişilik ve reklam izinleri açısından ayrı sorun doğurabilir. m.27/12’nin özel yasağı ise özellikle sahte deneyim, kullanım veya tavsiye bağlantısına odaklanır.
“Yapay zekâ ile üretilmiştir” etiketi yasağı kaldırır mı?
Hayır. Yönetmelik m.18/8 ile m.27/12 birbirinden farklı hukuki işlevlere sahiptir. m.18/8 belirli AI kullanımlarında şeffaflık yükümlülüğü getirir; m.27/12 ise belirli deepfake endorsement reklamlarını doğrudan yasaklar.
Bu nedenle gerçek bir kişinin dijital kopyası “bu ürünü kullandım, tavsiye ederim” diyorsa ve bu ifade gerçeğe aykırıysa videonun köşesine “AI ile oluşturulmuştur” yazmak yeterli değildir. Reklamın kendisi yasaklanmıştır. Açıklama, yasak fiili serbest hale getirmez.
Bu ayrım şirketlerin AI uyum politikalarında açıkça yer almalıdır. Bazı sentetik içerikler açıklamayla kullanılabilirken, sahte gerçek kişi tavsiyesi açıklama yapılsa dahi kullanılamaz.
Gerçek kişinin izni varsa ne olur?
m.27/12’nin lafzı “gerçeğe aykırı şekilde” kişinin mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği/kullandığı izlenimi veya tavsiyesi üzerinde durur. Kişinin görüntüsünün dijital üretimine izin vermesi, gerçekte yaşanmamış deneyimi gerçekmiş gibi anlatma yetkisi vermez. Reklamın içerdiği deneyim veya tavsiyenin gerçeğe uygun olması ayrıca gerekir.
Örneğin bir oyuncu sözleşmeyle dijital ikizinin reklamda kullanılmasına izin vermiş olabilir. Ancak oyuncu ürünü hiç kullanmadığı halde dijital kopyasına “ben bunu bir yıldır kullanıyorum” dedirtmek, izin sözleşmesinin varlığına rağmen tüketici açısından gerçeğe aykırı deneyim izlenimi yaratır. m.27/12’nin amacı bu yanıltıcı ilişkiyi engellemektir.
Gerçek kişi ürünü gerçekten kullanmış ve tavsiye etmişse, görüntü/ses kullanım izni, reklam sözleşmesi, mesajın doğruluğu ve m.18/8 şeffaflık yükümlülüğü ayrıca değerlendirilir. İzinsiz görüntü veya ses kullanımı da kişilik hakları bakımından bağımsız ihlal oluşturur.
m.18/8 ile m.27/12 arasındaki fark
m.18/8, yapay zekâ veya başka bir yazılım tüketicinin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek biçimde kullanılıyorsa ya da insandan ayırt edilemeyen dijital karakterler bulunuyorsa bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir biçimde belirtilmesini şart koşar. Bu bir şeffaflık kuralıdır.
m.27/12 ise gerçek kişinin AI dijital kopyasıyla gerçekte olmayan kullanım, deneyim veya tavsiye izlenimi veren reklamı yasaklar. Bu bir yasak hükmüdür. Dolayısıyla “etiket koyarsam serbest olur” mantığı m.27/12 için geçerli değildir.
Bir reklam aynı anda her iki maddeyi de ilgilendirebilir. Örneğin gerçek kişinin kopyası kullanılıyorsa m.18/8 kapsamında sentetik niteliğin açıklanması gerekir; ayrıca içerik gerçeğe aykırı tavsiye oluşturuyorsa m.27/12 nedeniyle reklam hiç yapılamaz.
Kişilik hakkı: TMK 24 ve 25 neden ayrıca önemlidir?
Türk Medeni Kanunu m.24, hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimsenin korunmasını düzenler. m.25 ise saldırının önlenmesi, durdurulması ve hukuka aykırılığın tespiti gibi koruma yollarını içerir. Bir kişinin yüzü, sesi, adı ve itibarı yapay biçimde reklamda kullanıldığında yalnız reklam hukuku değil kişilik hakkı hükümleri de gündeme gelir.
Bir kişinin görüntüsünü deepfake ile değiştirmek, o kişinin gerçek hayatta söylemediği sözleri söylüyormuş gibi göstermek veya ticari ürünle ilişkilendirmek kişilik hakkının ticari kullanım boyutunu etkiler. Kişi reklamın kaldırılmasını ve şartları varsa maddi/manevi talepleri ileri sürebilir.
Reklam Kurulunun tüketici hukuku denetimi ile kişinin özel hukuk talepleri birbirinden bağımsızdır. Kurul reklamı durdurabilir ve idari yaptırım uygulayabilir; gerçek kişi ayrıca kendi kişilik hakkına dayalı hukuk yollarına başvurabilir.
Fotoğraf ve portre kullanımında FSEK m.86
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.86, kişinin resim ve portrelerinin belirli istisnalar dışında muvafakat olmadan teşhir veya diğer yollarla umuma arz edilememesi kuralını düzenler. Deepfake reklamda gerçek kişiye ait fotoğraf veya görüntü kaynak materyal olarak kullanılıyorsa bu hüküm de değerlendirilir.
Kanundaki kamusal olay, tanınmış kişi ve haber amaçlı istisnalar ticari reklam için sınırsız kullanım yetkisi vermez. Bir kişinin kamusal alanda tanınması, yüzünün herhangi bir markanın reklamında istediği şekilde kullanılabileceği anlamına gelmez.
Reklam ajansları görsel lisansı, oyuncu/model izinleri ve AI türetme hakkını yazılı olarak kontrol etmelidir. Stok fotoğraf lisansının “AI ile dijital kopya üretme ve reklam endorsement’ı oluşturma” yetkisini kapsayıp kapsamadığı ayrıca incelenmelidir.
Reklam veren ve ajans için sözleşme kontrolü
Reklam veren, ajansa yalnız “AI kullanabilirsiniz” şeklinde genel yetki vermekle yetinmemelidir. Sözleşmede gerçek kişi görüntüsü/sesi kullanımı, dijital kopya üretimi, sentetik karakterlerin kimliğe benzerliği, tavsiye/deneyim mesajlarının doğruluğu ve m.27/12 yasağı açıkça düzenlenmelidir.
Ajans her kampanya dosyasında kullanılan gerçek kişi referanslarını, izin belgelerini, model release belgelerini, ses lisanslarını ve üretim araçlarının çıktılarını kaydetmelidir. Gerçek kişiye benzerliğin tesadüfi olduğu iddia ediliyorsa bile yüksek benzerlik halinde yayın öncesi kontrol yapılmalıdır.
Marka, sosyal medya platformunun otomatik AI araçlarıyla hazırlanan varyasyonları da gözden geçirmelidir. Otomatik görsel veya ses üretiminin kontrolsüz bırakılması, reklam verenin hukuki riskini ortadan kaldırmaz.
Influencer ve deepfake ayrımı
Gerçek influencer reklamı ile influencerın dijital kopyası farklı riskler taşır. Influencer bizzat ürünle ilgili reklam paylaşımı yapıyorsa m.23/A gereği “Reklam/Tanıtım” ibaresi ve reklam veren bilgisi kullanılmalıdır. Influencerın AI kopyası kullanılıyorsa m.18/8 ve m.27/12 ayrıca devreye girebilir.
İçerik üreticisinin kampanyaya izin vermesi, dijital kopyanın her ürünü tavsiye edebileceği anlamına gelmez. Sözleşme hangi ürün, süre, mecra, ülke ve mesaj için dijital kullanım izni verildiğini açıkça göstermelidir.
Özellikle finans, sağlık, bahis, takviye edici gıda ve yüksek riskli ürünlerde gerçek kişi tavsiyesi tüketicinin kararını güçlü biçimde etkileyebileceğinden uyum kontrolü daha sıkı yapılmalıdır.
Deepfake reklam nasıl delillendirilir?
Tüketici veya gerçek kişi, reklamın URL’sini, ekran görüntüsünü, tam video kaydını, tarih-saat bilgisini, reklam veren hesabını ve mümkünse platformun reklam arşivindeki kaydı saklamalıdır. Geçici story veya sponsorlu içerik kısa süre sonra kaybolabileceği için ekran kaydı önemlidir.
Gerçek kişinin reklamla ilişkisi bulunmadığını gösteren açıklaması, marka/ajans yazışmaları ve orijinal görüntü-ses dosyaları da delil olabilir. Teknik bilirkişi incelemesinde sentetik medya izi, görüntü montajı ve ses üretimi değerlendirilebilir.
Reklam veren ise izin sözleşmeleri, prodüksiyon kayıtları, model onayları, AI üretim logları ve yayın versiyonlarını saklamalıdır. Reklamın sonradan kaldırılması, yayımlandığı dönemdeki aykırılığı otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Reklam Kurulu denetimi ve yaptırım
Ticari reklamlar 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca Reklam Kurulunun denetimindedir. m.27/12’ye aykırı deepfake tavsiye reklamı bakımından reklamın durdurulması ve kanunda öngörülen idari yaptırımlar gündeme gelir. Reklam başka yasakları da ihlal ediyorsa değerlendirme birden fazla hüküm üzerinden yapılabilir.
Örneğin deepfake doktor görüntüsüyle takviye edici gıdanın hastalığı tedavi ettiği iddia ediliyorsa m.27/12 yanında sağlık beyanı ve takviye edici gıda reklamı hükümleri de uygulanır. AI etiketi bulunması bu diğer ihlalleri ortadan kaldırmaz.
Mersin ve Türkiye genelinde uygulama
Düzenleme Türkiye genelinde geçerlidir. Mersin’deki bir işletmenin yerel tanınmış kişi, doktor, sporcu veya içerik üreticisinin yapay görüntüsünü sosyal medya reklamında kullanması da m.27/12 kapsamındadır. Reklamın yalnız Mersin’e hedeflenmesi veya düşük bütçeli olması yasağı değiştirmez.
Yerel işletmeler özellikle sosyal medya ajanslarından gelen “AI ile ünlü yüzü ekleyelim” önerilerini hukuki kontrolden geçirmelidir. Gerçek kişinin izni ve reklam mesajının doğruluğu bulunmadan deepfake endorsement kullanılmamalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Ünlünün AI videosuyla ürün sattırmak yasak mı?
Gerçek kişi ürünü gerçekte deneyimlememiş/kullanmamış veya tavsiye etmemişken dijital kopyası aksi izlenim veriyorsa m.27/12 gereği reklam yasaktır.
Videoya “AI ile üretildi” yazmak yeterli mi?
Hayır. Sahte deneyim veya tavsiye varsa m.27/12 doğrudan yasak getirir.
Kişinin izin vermesi sahte deneyimi meşru hale getirir mi?
Hayır. Kişinin görüntü izni, gerçekte olmayan kullanım deneyiminin tüketiciye gerçekmiş gibi sunulması yetkisi değildir.
Yalnız ses klonlamak da kapsamda mı?
Gerçek kişinin dijital kopyası kapsamında sentetik sesle sahte tavsiye oluşturulması m.27/12 yönünden değerlendirilir.
Gerçek olmayan, tamamen kurgusal AI karakteri de yasak mı?
m.27/12 gerçek kişinin dijital kopyasına ilişkindir. Tamamen kurgusal karakterde m.18/8 şeffaflık kuralı ve genel reklam hükümleri ayrıca uygulanır.
Deepfake reklam kişilik hakkını da ihlal eder mi?
İzinsiz yüz, ses veya kimlik kullanımı TMK m.24-25 kapsamında kişilik hakkı ihlali doğurabilir.
Fotoğrafın reklamda kullanımı için FSEK m.86 uygulanır mı?
Gerçek kişiye ait resim veya portrelerin umuma arzı bakımından FSEK m.86 ve somut izin kapsamı ayrıca değerlendirilir.
Influencerın dijital ikizi kullanılırsa hangi kurallar uygulanır?
m.23/A influencer şeffaflığı, m.18/8 AI açıklaması ve m.27/12 sahte tavsiye yasağı somut reklama göre birlikte uygulanabilir.
Deepfake reklamı nereye şikâyet edebilirim?
Ticari reklam yönünden Ticaret Bakanlığı Reklam Kuruluna başvuru yapılabilir; gerçek kişi ayrıca kişilik haklarına dayalı hukuk yollarını kullanabilir.
Kural ne zaman yürürlüğe girdi?
1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 1 Temmuz 2026 tarihli 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği m.27/12 ve m.18/8, Türk Medeni Kanunu m.24-25 ve FSEK m.86 çerçevesinde 11 Eylül 2026 itibarıyla incelenmiştir.
İnceleyen: Av. Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin.
Resmî kaynaklar
- T.C. Resmî Gazete — 1 Temmuz 2026, 33297
- Ticaret Bakanlığı — 2026 reklam düzenlemeleri
- Mevzuat Bilgi Sistemi — TMK ve FSEK
Son güncelleme: 11 Eylül 2026. (E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
