Gezici Konsolosluk Hizmetinde Vekâletname, Azilname veya Muvafakatname Yapılır mı? Noterlik Kanunu m.192 | 2026
Kısa ve net cevap
Hayır. Gezici konsolosluk hizmeti sırasında vekâletname, azilname, muvafakatname ve feragatname gibi noterlik işlemleri yapılamaz. Bunun nedeni bir randevu veya personel tercihi değil, doğrudan 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 192. maddesindeki yer şartıdır. Kanun, yabancı memleketlerde noterlik görevinin konsoloslar tarafından ve konsolosluk binası içinde görüleceğini düzenler. Dolayısıyla büyükelçilik veya başkonsolosluğun başka bir şehirde geçici olarak düzenlediği gezici konsolosluk gününde nüfus, askerlik, vatandaşlık veya belge teslimi gibi bazı işlemler sunulsa bile noterlik işlemleri bu geçici hizmet noktasına taşınamaz.
Noterlik Kanunu m.192 ne diyor?
1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 192. maddesi yabancı ülkelerde noterlik hizmetinin nasıl yürütüleceğini özel olarak düzenler. Maddenin temel kuralı, noterlik görevinin konsoloslar tarafından görülmesi ve bu görevin konsolosluk binası içinde yerine getirilmesidir. Bu hüküm, Türkiye dışında noterlik yetkisini kullanan konsolosluk görevlisinin nerede işlem yapabileceğini belirleyen emredici bir usul kuralıdır. Bu nedenle gezici konsolosluk faaliyetinin yapıldığı otel, dernek salonu, belediye binası, kiralanmış toplantı salonu veya başka geçici hizmet noktasında noterlik senedi düzenlenmesi kanuni çerçeveye uygun değildir.
2026 yılında Dışişleri Bakanlığına bağlı dış temsilcilikler de gezici konsolosluk duyurularında bu ayrımı açıkça belirtmektedir. Duyurularda Noterlik Kanunu m.192 gereği vekâletname, muvafakatname, feragatname ve azilname gibi noterlik işlemlerinin gezici hizmet kapsamında yapılamayacağı; bu işlemler için ilgili konsolosluk binasına başvurulması gerektiği açıklanmaktadır. Bu nedenle “gezici konsolosluk şehrime geliyor, tapu satış vekâletini orada çıkarırım” şeklindeki plan hukuken doğru değildir.
Hangi işlemler noterlik işlemi sayılır?
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları bakımından en sık karşılaşılan noterlik işlemi vekâletnamedir. Türkiye’de bir avukata dava açma ve takip yetkisi vermek, tapuda satış veya intikal işlemi yaptırmak, bankada hesap işlemi yürütmek, araç satmak, şirket işlemi yapmak ya da miras işlemlerini takip etmek için konsoloslukta vekâletname düzenlenebilir. Vekâletnamenin sona erdirilmesi için düzenlenen azilname, belirli bir işleme izin veren muvafakatname ve bir haktan vazgeçmeyi belgeleyen feragatname de noterlik işlemi niteliğindedir.
İşlemin adı duyuruda başka şekilde geçse bile hukuki niteliği noterlik işlemi ise m.192 uygulanır. Örneğin yalnızca bir imzanın onaylanması, bir belgenin suretinin tasdiki veya belirli bir beyanın noterlik biçiminde düzenlenmesi de “gezici hizmette yapılabilir” hale gelmez. Esas alınması gereken, başvurunun adından çok konsolosluk görevlisinin noterlik yetkisini kullanmasını gerektirip gerektirmediğidir.
Gezici konsoloslukta hangi işlemler yapılabilir?
Gezici konsolosluk programlarının kapsamı her dış temsilciliğin duyurusunda ayrı ayrı belirtilir. Bu nedenle bir şehirde yapılan geçmiş bir gezici hizmet programı, sonraki program veya başka ülke için otomatik örnek oluşturmaz. Nüfus, vatandaşlık, askerlik, adres, belge teslimi veya danışma niteliğindeki işlemlerden hangilerinin kabul edileceği, temsilciliğin güncel ilanında yazılıdır. Noterlik işlemleri ise m.192 nedeniyle ayrı tutulur.
Başvuru sahibinin yapması gereken, gezici hizmet duyurusundaki “yapılacak işlemler” ve “yapılamayacak işlemler” bölümlerini okumaktır. Duyuruda noterlik işlemi sayılmayan bir hizmet açıkça kabul ediliyorsa gerekli evrakla başvuru yapılabilir. Buna karşılık vekâletname gibi noterlik işlemi için randevu sistemi üzerinden yetkili dış temsilciliğin bina içindeki noterlik hizmetine başvurulmalıdır.
Vekâletname için neden konsolosluk binasına gidilmesi gerekir?
Vekâletname düzenlenmesi sıradan bir form teslimi değildir. Konsolosluk görevlisi işlem yapan kişinin kimliğini, irade açıklamasını, işlem ehliyetini ve gerektiğinde özel yetkileri kontrol eder; düzenleme veya onaylama biçimine göre senedi oluşturur. Tapu satışı, boşanma, sulh, feragat, ibra, hakem sözleşmesi veya kişiye sıkı sıkıya bağlı sonuç doğuran bazı işlemler bakımından vekâlet metninin kapsamı ayrıca önem taşır.
Özellikle Türkiye’deki bir avukata verilecek vekâletnamede, HMK m.74’te sayılan özel yetkiler dava stratejisine göre açıkça yazılmalıdır. Tapu işlemlerinde ise taşınmazın niteliği ve yapılacak işlem nedeniyle farklı şekil ve fotoğraf şartları gündeme gelebilir. Bu nedenle işlem, “genel vekâletname alayım, her yerde kullanırım” mantığıyla değil, yapılacak hukuki işleme göre hazırlanmalıdır.
Gezici hizmette vekâletname başvurusu alınarak sonradan düzenlenebilir mi?
Noterlik Kanunu m.192’deki bina içi işlem şartı nedeniyle noterlik işleminin esaslı aşamalarının gezici hizmet noktasında yapılıp belgenin daha sonra konsoloslukta tamamlanması, kanundaki yer kuralını bertaraf eden bir yöntem olarak kullanılamaz. Başvuru sahibinin kimlik tespiti ve irade açıklamasının noterlik görevi kapsamında alınması gerekiyorsa işlem yetkili konsolosluk binasında gerçekleştirilmelidir. Dış temsilciliğin randevu ve evrak ön kontrolüne ilişkin idari uygulamaları ayrı olmakla birlikte noterlik senedinin kanuni usulde kurulması zorunludur.
Yurt dışındaki yerel noterden vekâletname düzenlemek alternatif mi?
Evet. Türk konsolosluğuna ulaşmanın güç olduğu hallerde, bulunulan ülkenin hukukuna göre yetkili yerel noter önünde vekâletname düzenlenmesi mümkündür. Ancak bu belgeyi Türkiye’de kullanabilmek için ülkenin Apostil Sözleşmesine taraf olup olmadığı, apostil veya konsolosluk tasdiki gerekip gerekmediği, Türkçe tercümenin kim tarafından yapılacağı ve asıl işlem için gereken şekil şartları ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Apostil, belgenin Türkiye’de hedeflenen işleme ilişkin bütün şekil şartlarını kendiliğinden tamamlamaz.
Özellikle tapu işlemleri için yabancı noterde düzenlenen vekâletnamenin içeriği ve düzenlenme biçimi önemlidir. Türkiye’de tapu sicilinde temsil yoluyla işlem yapılacaksa, vekâletin tapu mevzuatının aradığı açık yetkiyi ve kanuni şekli taşıması gerekir. Bu konu için yabancı belgelerde apostil ve tercüme rehberimize bakılabilir.
Türk konsolosluğunda vekâletname için temel kontrol listesi
Birinci adım, yapılacak işlemin tam olarak belirlenmesidir. “Türkiye’de işlerimi takip etsin” şeklindeki soyut amaç yerine dava, tapu, banka, miras, araç, şirket veya başka hukuki işlem ayrı ayrı tespit edilmelidir. İkinci adım, vekil olacak kişinin kimlik ve iletişim bilgilerinin doğru hazırlanmasıdır. Avukata vekâlet verilecekse baro ve sicil bilgileri kullanılmalıdır. Üçüncü adım, özel yetki gerektiren işlemlerin metne açık biçimde eklenmesidir. Dördüncü adım ise ilgili konsolosluğun noterlik randevusunun alınması ve güncel belge listesinin kontrol edilmesidir.
Tapu işlemlerinde taşınmaz bilgileri, bazı işlemlerde fotoğraf, şirket adına yapılan işlemlerde temsil yetkisini gösteren belgeler ve Türkçe bilmeyen kişide tercüman gerekliliği ayrıca gündeme gelebilir. Yabancı uyruklu kişilerin Türk konsolosluğunda vekâletname düzenleyebilmesi de ayrı şartlara tabidir. Bu konuda sitedeki Noterlik Kanunu m.191 rehberi kullanılabilir.
65 yaşın üzerinde olmak gezici hizmette istisna sağlar mı?
Hayır. Yaş, Noterlik Kanunu m.192’deki “konsolosluk binası içinde” kuralını kaldıran bir istisna değildir. Başvuru sahibinin ileri yaşta, engelli, hasta veya konsolosluğa uzak bir şehirde yaşıyor olması gezici hizmet noktasında noterlik yetkisinin kullanılmasına kendiliğinden izin vermez. Ayrıca 65 yaş üstü herkes için otomatik sağlık raporu zorunluluğu bulunduğu düşüncesi de doğru değildir. İşlem ehliyeti konusunda tereddüt doğarsa konsolosluk görevlisi somut duruma göre değerlendirme yapar. Ayrıntılı açıklama için 65 yaş üstü konsolosluk vekâletnamesi rehberimize bakılabilir.
Gezici konsoloslukta azilname yapılabilir mi?
Hayır. Azilname, vekâlet ilişkisinin sona erdirildiğini belgeleyen noterlik işlemidir. Bu nedenle gezici hizmet noktasında düzenlenemez. Vekil ile hukuki ilişkiyi sona erdirmek isteyen kişi, yetkili Türk dış temsilciliğinin noterlik birimine veya bulunduğu ülkenin usulüne uygun yerel noterine başvurmalıdır. Azlin yalnızca belge düzenlemekle bitmediği de unutulmamalıdır. Azlin hüküm doğuracağı kişi ve kurumlara bildirilmesi gerekir; aksi halde vekilin üçüncü kişiler nezdindeki işlemleri ayrıca uyuşmazlık doğurabilir.
Yurt dışından Türkiye’deki avukatın azli konusunda TBK, HMK ve Avukatlık Kanunu birlikte değerlendirilmelidir. Bu konu için yurt dışından avukat azli rehberimiz mevcuttur.
Gezici konsolosluk duyurusunda “noterlik yok” yazmıyorsa işlem yapılır mı?
Hayır. Kanuni sınırlamanın uygulanması için her duyuruda aynı cümlenin tekrar edilmesi gerekmez. Duyuru kapsamı ile Noterlik Kanunu birlikte okunur. Bir gezici hizmet duyurusunda noterlik işlemlerinden hiç söz edilmemesi, m.192’deki yer şartının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Buna karşılık temsilcilik kendi konsolosluk binasında ek randevu günü açabilir; bu, gezici konsolosluk hizmetinden farklıdır.
Başka şehirdeki Türk konsolosluğuna gidilebilir mi?
Konsolosluk işlemlerinde görev çevresi ve randevu sistemi önemlidir. Noterlik başvurusundan önce hangi dış temsilciliğin başvuruyu kabul ettiği Konsolosluk İşlemleri portalından ve ilgili temsilciliğin resmi duyurularından kontrol edilmelidir. Bazı işlemlerde görev bölgesi kuralı farklı uygulanabildiği için sırf daha yakın olduğu gerekçesiyle başka bir temsilciliğe gidilmeden önce resmi bilgi alınmalıdır.
Resmî kaynaklar
Bu yazının hukuki dayanağı başta 1512 sayılı Noterlik Kanunu olmak üzere Dışişleri Bakanlığının Konsolosluk İşlemleri Sıkça Sorulan Sorular sayfası ve dış temsilciliklerin 2026 tarihli gezici konsolosluk duyurularıdır. Randevu ve temsilcilik bazlı belge listesi için her zaman güncel resmi duyuru esas alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
1. Gezici konsoloslukta tapu satış vekâletnamesi çıkarabilir miyim?
Hayır. Tapu satış vekâletnamesi noterlik işlemidir ve Noterlik Kanunu m.192 uyarınca konsolosluk binasında düzenlenmelidir.
2. Gezici konsoloslukta avukata dava vekâleti verebilir miyim?
Hayır. Avukatlık vekâletnamesi de noterlik işlemidir. Yetkili dış temsilciliğin noterlik biriminden randevu alınmalıdır.
3. Gezici hizmette azilname düzenlenir mi?
Hayır. Azilname noterlik işlemidir ve m.192 kapsamındaki bina içi işlem şartına tabidir.
4. Muvafakatname gezici hizmette yapılabilir mi?
Konsolosluk noterlik hizmeti kapsamında düzenlenen muvafakatnameler gezici hizmet noktasında yapılamaz.
5. Konsolosluğa uzak oturuyorum; yerel noter kullanılabilir mi?
Evet. Yerel noterde belge düzenlenebilir; ancak apostil/tasdik, tercüme ve Türkiye’de yapılacak işlemin özel şekil şartları birlikte kontrol edilmelidir.
6. Apostilli vekâletname her işlemde geçerli olur mu?
Hayır. Apostil belgenin imza ve makam doğrulamasına ilişkin tasdik zincirini kolaylaştırır; hedef işlemin Türk hukukundaki içerik ve şekil şartlarını ortadan kaldırmaz.
7. Konsolosluk randevusu almadan noterlik işlemi yapılır mı?
Başvuru usulü dış temsilciliğin güncel randevu düzenine tabidir. İşlemden önce resmi portal ve temsilcilik duyurusu kontrol edilmelidir.
8. Vekâletname metnini avukat önceden hazırlayabilir mi?
Evet. Türkiye’de yapılacak işleme göre gerekli yetkilerin önceden belirlenmesi, eksik veya gereksiz yetkiler nedeniyle işlemin reddedilmesini önler. Nihai senet, konsolosluk/noterlik usulüne göre düzenlenir.
Gezici konsolosluk duyurusunu nasıl okumalı?
Gezici konsolosluk duyurularında genellikle hizmet tarihi, şehir, randevu yöntemi ve yapılabilecek işlem türleri listelenir. Vatandaşın ilk kontrolü, kendi talebinin noterlik işlemi olup olmadığını belirlemektir. Pasaport başvurusu, nüfus bildirimi veya danışma işlemi ile vekâletname düzenlenmesi aynı hukuki kategoride değildir. Duyuruda “noterlik hizmeti verilmeyecektir” cümlesi açıkça yazmasa bile Noterlik Kanunu m.192’deki konsolosluk binası şartı uygulanmaya devam eder.
İkinci kontrol, gezici hizmetin yalnız belge teslimi mi yoksa başvuru kabulü de mi yaptığıdır. Bazı temsilcilikler önceden hazırlanmış belgeyi teslim edebilir, bazıları belirli nüfus işlemlerini alabilir. Bu idari kapsam temsilcilikten temsilciliğe değişir. Noterlik işleminin ise kanuni yer şartı nedeniyle geçici salona taşınması mümkün değildir.
Noterlik işlemi ile nüfus işlemini ayırma örnekleri
Vekâletname: noterlik işlemidir, konsolosluk binasında yapılır. Azilname: noterlik işlemidir, bina içinde yapılır. Muvafakatname: noterlik şeklinde düzenleniyorsa bina içinde yapılır. Doğum bildirimi: nüfus işlemidir ve gezici programın kapsamına alınmışsa yapılabilir. Adres bildirimi: nüfus/idari işlem niteliğindedir ve temsilciliğin ilan ettiği hizmetler arasındaysa kabul edilebilir. Bu ayrım, randevu almadan önce yanlış şehirde gereksiz seyahat yapılmasını önler.
Yerel noter alternatifi seçildiğinde dört ayrı kontrol
Birinci kontrol, belgenin düzenlendiği ülkenin noterlik sisteminde vekâletnamenin hangi biçimde kurulacağıdır. İkinci kontrol, Türkiye ile ilgili ülke arasında apostil rejiminin uygulanıp uygulanmadığıdır. Üçüncü kontrol, belgenin Türkçe tercümesinin hangi makamca onaylanacağıdır. Dördüncü kontrol ise Türkiye’de hedeflenen işlemin özel yetki ve şekil şartlarıdır. Apostil yalnız ilk belgenin imza/makam doğrulamasını kolaylaştırır; eksik satış, bağış, sulh veya feragat yetkisini tamamlamaz.
Tapu, banka ve dava vekâletleri aynı metin olmamalı
Tapu satışı için taşınmazı satma ve tapuda devretme yetkisi, banka için hesap açma-kapama veya para çekme yetkisi, dava için ise HMK m.74’teki özel yetkiler farklıdır. “Her türlü işimi yapmaya” şeklindeki çok genel metin, somut kurumun aradığı özel yetkiyi karşılamayabilir. Yurt dışındaki kişi konsolosluğa yalnız bir kez gidecekse, Türkiye’deki işlemlerin tamamı önceden belirlenerek vekâlet metni buna göre hazırlanmalıdır.
Azilname yapılacaksa bildirim aşaması
Vekilin azledilmesi için azilnamenin konsolosluk binasında düzenlenmesi yeterli ilk adımdır; fakat vekilin ve gerekiyorsa işlem yapılan kurumların azilden haberdar edilmesi de önemlidir. Tapu, banka, dava veya şirket dosyasında eski vekâletin kullanılmasını engellemek için azil belgesinin ilgili yerlere tebliği sağlanmalıdır. Yalnız belgeyi çekmeceye koymak, üçüncü kişiler yönünden bütün riskleri ortadan kaldırmaz.
Engelli veya ileri yaşta başvuru sahibinin durumu
Başvuru sahibinin engelli veya ileri yaşta olması m.192’deki yer kuralına istisna getirmez. Görme, işitme veya konuşma engeli halinde Noterlik Kanunu m.73’teki tanık ve tercüman kuralları konsolosluk binasındaki işlem sırasında uygulanır. İleri yaşta ise sırf yaş nedeniyle otomatik sağlık raporu şartı yoktur; işlem ehliyeti konusunda somut tereddüt doğarsa görevli buna göre belge isteyebilir.
Randevu öncesi avukata gönderilecek bilgiler
Türkiye’de yapılacak işlemin türü, tarafların tam kimlik bilgileri, tapu varsa ada-parsel/bağımsız bölüm bilgileri, şirket varsa ticaret sicili ve unvan, dava varsa mahkeme/dosya bilgisi, banka varsa işlem türü ve kullanılacak özel yetkiler avukata önceden gönderilmelidir. Böylece konsoloslukta eksik metin nedeniyle ikinci kez randevu alma riski azalır.
2026 uygulamasında güvenli yol haritası
Önce gezici hizmet duyurusunu okuyun; noterlik işlemi gerekiyorsa gezici noktaya gitmeyin. Yetkili dış temsilciliğin noterlik randevusunu alın. Türkiye’de yapılacak işi avukatla netleştirin. Özel yetkileri metne ekleyin. Türk konsolosluğuna erişim pratik olarak mümkün değilse yerel noter + apostil/tasdik + tercüme yolunu değerlendirin. Belgeyi Türkiye’de kullanmadan önce hedef kurumun şekil şartlarıyla karşılaştırın.
Sonuç
2026 itibarıyla sonuç nettir: gezici konsolosluk hizmeti, noterlik işlemlerinin yapılabileceği geçici bir konsolosluk binası değildir. Noterlik Kanunu m.192 gereği vekâletname, azilname, muvafakatname ve feragatname gibi işlemler dış temsilciliğin konsolosluk binasında gerçekleştirilmelidir. Konsolosluğa gitmek mümkün değilse yabancı yerel noter alternatifi kullanılabilir; ancak apostil, tercüme ve özellikle tapu veya dava işlemlerindeki özel yetki/şekil şartları işlem yapılmadan önce kontrol edilmelidir.
Yurt dışından Türkiye’de dava, tapu, miras, şirket veya icra işlemi yürütülecekse vekâletnamenin yapılacak işleme göre hazırlanması gerekir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Türkiye geneli dosyaları Mersin’den takip etmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
