Gönderilen Hangi Navlun ve Masrafları Ödemek Zorundadır? TTK m.1203 | 2026
Kısa ve net cevap: TTK m.1203’e göre eşya, taşıtandan başka bir kişiye gönderilmişse bu kişi navlun sözleşmesi, konişmento veya diğer denizde taşıma senedi uyarınca teslimi istediği anda belirli ödeme ve ifa yükümlülükleri altına girer. Gönderilen; taşıma senedinin taşıyana tahsil yetkisi verdiği alacakları, taşıyanın onun hesabına ödediği gümrük vergileri ve diğer giderleri ödemek ve kendisine düşen diğer yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır. Bu hüküm, navlun sözleşmesindeki bütün borçların otomatik olarak gönderilene geçtiği anlamına gelmez.
M.1200 asıl navlun borçlusunu taşıtan olarak belirler. M.1203 ise taşıtandan başka bir gönderilenin, teslim hakkını kullanırken taşıma senedine bağlı olarak üstlendiği özel ödeme ve ifa yükümlülüklerini düzenler. İki madde birlikte fakat farklı sıfatlar korunarak uygulanmalıdır.
Bu yazı genel navlun sözleşmesi rehberinin yerine geçmez; yalnız TTK m.1203 hükmünün üçüncü kişi gönderilen bakımından yarattığı özel sonucu inceler.
M.1203 ne zaman uygulanır?
M.1203, eşyanın taşıtandan başka bir gönderilene yöneltildiği durumda uygulanır. Taşıtan aynı zamanda gönderilen ise üçüncü kişi gönderilen yapısı bulunmaz. Bu nedenle ilk işlem navlun sözleşmesi ve taşıma senedindeki tarafların kimliklerini karşılaştırmaktır.
TTK m.1203 uygulanırken taşıtan ile gönderilen sıfatları ayrılmalı, teslim talebinin hangi taşıma senedine dayandığı ve senedin taşıyana hangi alacakları tahsil yetkisi verdiği belirlenmelidir. Gönderilenin bir ödemeyi yapmak zorunda olması, navlun sözleşmesindeki bütün borçların kendiliğinden ona geçtiği anlamına gelmez.
İspat bakımından navlun sözleşmesi ve konişmento/deniz taşıma senedi birlikte incelenmelidir. Belgenin kimin adına düzenlendiği, teslim talebinin tarihi, taşıma senedindeki ücret/masraf kayıtları ve ödeme belgeleri eşleştirilmelidir. Her alacak kalemi için hem maddi olay hem senetsel veya sözleşmesel dayanak gösterilmelidir.
Talep yönünden: “M.1203 ne zaman uygulanır?” başlığında taşıyanın gönderilenden tahsil talep edebilmesi için TTK m.1203 kapsamında bulunma şartı somutlaştırılmalıdır. Toplu “navlun ve tüm masraflar” ifadesi yerine her kalem ayrı hukuki sebep ve tutarla yazılmalıdır.
Gönderilenin teslim talebi neden önemlidir?
Gönderilenin yükümlülüğü teslim hakkını kullanmasıyla bağlantılıdır. Kanun teslim talebini ödeme/ifa yükümlülüğünün doğduğu olay olarak esas alır. Yalnız konişmentoda adının yazması, henüz teslim istememiş kişinin m.1203 kapsamındaki yükümlülüklerini aynı şekilde doğurmaz.
TTK m.1203 uygulanırken taşıtan ile gönderilen sıfatları ayrılmalı, teslim talebinin hangi taşıma senedine dayandığı ve senedin taşıyana hangi alacakları tahsil yetkisi verdiği belirlenmelidir. Gönderilenin bir ödemeyi yapmak zorunda olması, navlun sözleşmesindeki bütün borçların kendiliğinden ona geçtiği anlamına gelmez.
İspat bakımından teslim talebi, delivery order ve hamil/gönderilen belgeleri birlikte incelenmelidir. Belgenin kimin adına düzenlendiği, teslim talebinin tarihi, taşıma senedindeki ücret/masraf kayıtları ve ödeme belgeleri eşleştirilmelidir. Her alacak kalemi için hem maddi olay hem senetsel veya sözleşmesel dayanak gösterilmelidir.
Savunma yönünden: “Gönderilenin teslim talebi neden önemlidir?” bakımından gönderilen, taşıma senedinin tahsil yetkisi vermediği veya kendi hesabına yapılmamış bir kalemin kendisine yüklenmesine itiraz edebilir. İtirazın dayanağı senet kaydı ve teslim ilişkisiyle gösterilmelidir.
Hangi alacaklar gönderilenden tahsil edilebilir?
Gönderilenden istenebilecek alacaklar sınırsız değildir. Taşıma senedinin taşıyana tahsil yetkisi verdiği alacaklar esas alınır. Bu nedenle navlun, sürastarya veya başka bir ücret kaleminin senette gönderilene yüklenip yüklenmediği ayrı ayrı incelenmelidir.
TTK m.1203 uygulanırken taşıtan ile gönderilen sıfatları ayrılmalı, teslim talebinin hangi taşıma senedine dayandığı ve senedin taşıyana hangi alacakları tahsil yetkisi verdiği belirlenmelidir. Gönderilenin bir ödemeyi yapmak zorunda olması, navlun sözleşmesindeki bütün borçların kendiliğinden ona geçtiği anlamına gelmez.
İspat bakımından fatura, gümrük makbuzu ve masraf belgeleri birlikte incelenmelidir. Belgenin kimin adına düzenlendiği, teslim talebinin tarihi, taşıma senedindeki ücret/masraf kayıtları ve ödeme belgeleri eşleştirilmelidir. Her alacak kalemi için hem maddi olay hem senetsel veya sözleşmesel dayanak gösterilmelidir.
Talep yönünden: “Hangi alacaklar gönderilenden tahsil edilebilir?” başlığında taşıyanın gönderilenden tahsil talep edebilmesi için TTK m.1203 kapsamında bulunma şartı somutlaştırılmalıdır. Toplu “navlun ve tüm masraflar” ifadesi yerine her kalem ayrı hukuki sebep ve tutarla yazılmalıdır.
Taşıma senedinin tahsil yetkisi ne demektir?
Konişmento veya diğer denizde taşıma senedi, gönderilenin teslim karşılığında hangi bedelleri ödeyeceğini gösterebilir. Taşıyan, senedin kapsamını aşan bağımsız bir sözleşme alacağını sırf teslim talebi nedeniyle gönderilene yöneltemez.
TTK m.1203 uygulanırken taşıtan ile gönderilen sıfatları ayrılmalı, teslim talebinin hangi taşıma senedine dayandığı ve senedin taşıyana hangi alacakları tahsil yetkisi verdiği belirlenmelidir. Gönderilenin bir ödemeyi yapmak zorunda olması, navlun sözleşmesindeki bütün borçların kendiliğinden ona geçtiği anlamına gelmez.
İspat bakımından terminal/ambar kayıtları ve teslim tutanakları birlikte incelenmelidir. Belgenin kimin adına düzenlendiği, teslim talebinin tarihi, taşıma senedindeki ücret/masraf kayıtları ve ödeme belgeleri eşleştirilmelidir. Her alacak kalemi için hem maddi olay hem senetsel veya sözleşmesel dayanak gösterilmelidir.
Savunma yönünden: “Taşıma senedinin tahsil yetkisi ne demektir?” bakımından gönderilen, taşıma senedinin tahsil yetkisi vermediği veya kendi hesabına yapılmamış bir kalemin kendisine yüklenmesine itiraz edebilir. İtirazın dayanağı senet kaydı ve teslim ilişkisiyle gösterilmelidir.
Gümrük vergileri gönderilenden istenebilir mi?
Taşıyan gönderilenin hesabına gümrük vergisi ödemişse m.1203 bu tutarın gönderilenden istenebilmesini düzenler. Ödemenin gerçekten gönderilen hesabına yapıldığı, miktarı ve makbuzu ispatlanmalıdır. Başka taraf hesabına yapılan vergi aynı hükümle otomatik aktarılmaz.
TTK m.1203 uygulanırken taşıtan ile gönderilen sıfatları ayrılmalı, teslim talebinin hangi taşıma senedine dayandığı ve senedin taşıyana hangi alacakları tahsil yetkisi verdiği belirlenmelidir. Gönderilenin bir ödemeyi yapmak zorunda olması, navlun sözleşmesindeki bütün borçların kendiliğinden ona geçtiği anlamına gelmez.
İspat bakımından taşıyan-taşıtan-gönderilen yazışmaları birlikte incelenmelidir. Belgenin kimin adına düzenlendiği, teslim talebinin tarihi, taşıma senedindeki ücret/masraf kayıtları ve ödeme belgeleri eşleştirilmelidir. Her alacak kalemi için hem maddi olay hem senetsel veya sözleşmesel dayanak gösterilmelidir.
Talep yönünden: “Gümrük vergileri gönderilenden istenebilir mi?” başlığında taşıyanın gönderilenden tahsil talep edebilmesi için TTK m.1203 kapsamında bulunma şartı somutlaştırılmalıdır. Toplu “navlun ve tüm masraflar” ifadesi yerine her kalem ayrı hukuki sebep ve tutarla yazılmalıdır.
Diğer giderler hangi şartla gönderilene yüklenir?
Kanun gümrük dışında ‘diğer giderleri’ de kapsar; ancak bunların gönderilen hesabına yapılmış olması gerekir. Terminal, ardiye veya başka masrafın kimin hesabına doğduğu sözleşme, teslim talimatı ve ödeme belgesiyle belirlenmelidir.
TTK m.1203 uygulanırken taşıtan ile gönderilen sıfatları ayrılmalı, teslim talebinin hangi taşıma senedine dayandığı ve senedin taşıyana hangi alacakları tahsil yetkisi verdiği belirlenmelidir. Gönderilenin bir ödemeyi yapmak zorunda olması, navlun sözleşmesindeki bütün borçların kendiliğinden ona geçtiği anlamına gelmez.
İspat bakımından hapis hakkı bildirimi ve tahsil talepleri birlikte incelenmelidir. Belgenin kimin adına düzenlendiği, teslim talebinin tarihi, taşıma senedindeki ücret/masraf kayıtları ve ödeme belgeleri eşleştirilmelidir. Her alacak kalemi için hem maddi olay hem senetsel veya sözleşmesel dayanak gösterilmelidir.
Savunma yönünden: “Diğer giderler hangi şartla gönderilene yüklenir?” bakımından gönderilen, taşıma senedinin tahsil yetkisi vermediği veya kendi hesabına yapılmamış bir kalemin kendisine yüklenmesine itiraz edebilir. İtirazın dayanağı senet kaydı ve teslim ilişkisiyle gösterilmelidir.
Gönderilenin para dışındaki yükümlülükleri olabilir mi?
M.1203 yalnız para ödeme borcu kurmaz; taşıma senedi ve teslim ilişkisi gereği gönderilene düşen diğer yükümlülüklerin de yerine getirilmesini öngörür. Bu yükümlülüklerin somut içeriği sözleşme/senet ve uygulanabilir kanun hükümlerinden çıkarılır.
TTK m.1203 uygulanırken taşıtan ile gönderilen sıfatları ayrılmalı, teslim talebinin hangi taşıma senedine dayandığı ve senedin taşıyana hangi alacakları tahsil yetkisi verdiği belirlenmelidir. Gönderilenin bir ödemeyi yapmak zorunda olması, navlun sözleşmesindeki bütün borçların kendiliğinden ona geçtiği anlamına gelmez.
İspat bakımından konişmento nüshaları ve senet bazlı alacak kayıtları birlikte incelenmelidir. Belgenin kimin adına düzenlendiği, teslim talebinin tarihi, taşıma senedindeki ücret/masraf kayıtları ve ödeme belgeleri eşleştirilmelidir. Her alacak kalemi için hem maddi olay hem senetsel veya sözleşmesel dayanak gösterilmelidir.
Talep yönünden: “Gönderilenin para dışındaki yükümlülükleri olabilir mi?” başlığında taşıyanın gönderilenden tahsil talep edebilmesi için TTK m.1203 kapsamında bulunma şartı somutlaştırılmalıdır. Toplu “navlun ve tüm masraflar” ifadesi yerine her kalem ayrı hukuki sebep ve tutarla yazılmalıdır.
M.1200 taşıtan borçluluğuyla ilişki
M.1200 navlun borçlusunu taşıtan olarak tutmaya devam eder. M.1203 gönderilenin özel teslim bağlantılı borçlarını düzenler. Taşıyan aynı alacağı iki kez tahsil edemez; kimin ne ödediği ve rücu ilişkileri ayrıca izlenmelidir.
TTK m.1203 uygulanırken taşıtan ile gönderilen sıfatları ayrılmalı, teslim talebinin hangi taşıma senedine dayandığı ve senedin taşıyana hangi alacakları tahsil yetkisi verdiği belirlenmelidir. Gönderilenin bir ödemeyi yapmak zorunda olması, navlun sözleşmesindeki bütün borçların kendiliğinden ona geçtiği anlamına gelmez.
İspat bakımından ihtar, dava/icra ve hesap belgeleri birlikte incelenmelidir. Belgenin kimin adına düzenlendiği, teslim talebinin tarihi, taşıma senedindeki ücret/masraf kayıtları ve ödeme belgeleri eşleştirilmelidir. Her alacak kalemi için hem maddi olay hem senetsel veya sözleşmesel dayanak gösterilmelidir.
Savunma yönünden: “M.1200 taşıtan borçluluğuyla ilişki” bakımından gönderilen, taşıma senedinin tahsil yetkisi vermediği veya kendi hesabına yapılmamış bir kalemin kendisine yüklenmesine itiraz edebilir. İtirazın dayanağı senet kaydı ve teslim ilişkisiyle gösterilmelidir.
Konişmentoda ücret kaydı yoksa ne olur?
Konişmentoda gönderilenin navlun ödeyeceğini gösteren kayıt yoksa TTK m.1240’ın ispat kuralı önem kazanır. Senetteki ücret kayıtları, iyi niyetli hamil/gönderilen karşısında taşıyanın hangi bedeli talep edebileceğini sınırlayabilir.
TTK m.1203 uygulanırken taşıtan ile gönderilen sıfatları ayrılmalı, teslim talebinin hangi taşıma senedine dayandığı ve senedin taşıyana hangi alacakları tahsil yetkisi verdiği belirlenmelidir. Gönderilenin bir ödemeyi yapmak zorunda olması, navlun sözleşmesindeki bütün borçların kendiliğinden ona geçtiği anlamına gelmez.
İspat bakımından ödeme, dekont ve cari hesap kayıtları birlikte incelenmelidir. Belgenin kimin adına düzenlendiği, teslim talebinin tarihi, taşıma senedindeki ücret/masraf kayıtları ve ödeme belgeleri eşleştirilmelidir. Her alacak kalemi için hem maddi olay hem senetsel veya sözleşmesel dayanak gösterilmelidir.
Talep yönünden: “Konişmentoda ücret kaydı yoksa ne olur?” başlığında taşıyanın gönderilenden tahsil talep edebilmesi için TTK m.1203 kapsamında bulunma şartı somutlaştırılmalıdır. Toplu “navlun ve tüm masraflar” ifadesi yerine her kalem ayrı hukuki sebep ve tutarla yazılmalıdır.
Gönderilenden tahsil talebi nasıl hazırlanmalıdır?
Tahsil talebi hazırlanırken her kalem için taşıma senedindeki kayıt, tutar, para birimi ve varsa taşıyanın gönderilen adına yaptığı ödeme ayrı gösterilmelidir. ‘Tüm masraflar size aittir’ biçimindeki toplu talep m.1203’ün sınırlarını açıklamaz.
TTK m.1203 uygulanırken taşıtan ile gönderilen sıfatları ayrılmalı, teslim talebinin hangi taşıma senedine dayandığı ve senedin taşıyana hangi alacakları tahsil yetkisi verdiği belirlenmelidir. Gönderilenin bir ödemeyi yapmak zorunda olması, navlun sözleşmesindeki bütün borçların kendiliğinden ona geçtiği anlamına gelmez.
İspat bakımından teslim süreci ve liman operasyon kayıtları birlikte incelenmelidir. Belgenin kimin adına düzenlendiği, teslim talebinin tarihi, taşıma senedindeki ücret/masraf kayıtları ve ödeme belgeleri eşleştirilmelidir. Her alacak kalemi için hem maddi olay hem senetsel veya sözleşmesel dayanak gösterilmelidir.
Savunma yönünden: “Gönderilenden tahsil talebi nasıl hazırlanmalıdır?” bakımından gönderilen, taşıma senedinin tahsil yetkisi vermediği veya kendi hesabına yapılmamış bir kalemin kendisine yüklenmesine itiraz edebilir. İtirazın dayanağı senet kaydı ve teslim ilişkisiyle gösterilmelidir.
Yanlış yorumlardan kaçınma
En sık hata, teslim isteyen gönderileni asıl navlun sözleşmesinin tüm borçlarından sorumlu saymaktır. M.1203, senedin tahsile yetki verdiği alacaklar ile gönderilen hesabına yapılan gümrük ve diğer giderleri kapsar. M.1200 taşıtan borçluluğu varlığını sürdürür; iki farklı sorumluluk alanı ayrılmalıdır.
Taşıyanın talep tablosunda her alacak kaleminin karşısına konişmento veya taşıma senedindeki ilgili kayıt yazılmalı, gümrük ve diğer giderler için ödeme makbuzu eklenmelidir. Teslim talebinin tarihi ve gönderilenin sıfatı ayrıca ispatlanmalıdır. Ödeme yapan gönderilenin taşıtanla iç ilişkisi bu tahsil talebinden ayrı bir rücu konusu olabilir.
Ek hukuki ayrıştırma
Gönderilenin teslim talebi ile taşıma senedine bağlı ödeme yükümlülüğü aynı olay zincirinin parçalarıdır; ancak bu durum gönderileni geriye dönük biçimde navlun sözleşmesinin kurucu tarafı yapmaz. Dava veya takipte taşıtan borcu ile gönderilen borcu aynı başlıkta toplamak yerine, hangi alacağın hangi sıfata ve hangi belgeye dayandığı açıkça ayrılmalıdır.
Mersin Limanı ve uluslararası taşımalarda uygulama
Mersin Limanı’nda ithal yüklerde yabancı taşıtan, Türk ithalatçı/gönderilen, acente ve terminal farklı taraflar olabilir. İthalatçının gümrük ve teslim işlemlerini yürütmesi, navlun sözleşmesindeki bütün borçları üstlendiği anlamına gelmez. Konişmento ve teslim talebi m.1203 bakımından merkezî belgelerdir.
Mersin Limanı’nda ithalatçı/gönderilen, taşıtan, forwarder, acente ve taşıyan farklı kişiler olabilir. Terminal veya gümrük işlemini yapan kişinin tüm navlun borçlarını üstlendiği varsayılmamalıdır. Taşıma senedi ve teslim talebi üzerinden doğru sıfat tespit edilmelidir.
Dosya kontrol listesi
- Taşıtan ve gönderileni ayrı tespit edin.
- Gönderilenin taşıtandan farklı olduğunu doğrulayın.
- Teslim talebinin tarihini belirleyin.
- Konişmento/taşıma senedini inceleyin.
- Tahsil yetkisi verilen alacakları tek tek yazın.
- Gümrük ödemelerini makbuzla doğrulayın.
- Diğer giderlerin gönderilen hesabına yapıldığını ispatlayın.
- Para dışı yükümlülükleri belirleyin.
- M.1200 taşıtan borçluluğunu ayrı takip edin.
- M.1240 ücret kayıtlarını kontrol edin.
Sık Sorulan Sorular
Gönderilen her navlunu öder mi?
Hayır; m.1203 sınırları ve taşıma senedi esas alınır.
Yükümlülük ne zaman doğar?
Teslim talebiyle bağlantılı olarak.
Gümrük vergisi istenebilir mi?
Taşıyan gönderilen hesabına ödemişse evet.
Diğer giderler?
Gönderilen hesabına yapılmış ve dayanağı bulunan giderler.
Taşıtan yine borçlu mu?
M.1200 asıl navlun borçlusunu taşıtan olarak belirler.
Konişmento önemli mi?
Evet; tahsil edilebilir kalemlerin sınırını gösterebilir.
Teslim istemeyen gönderilen?
M.1203’ün teslim talebine bağlı yapısı dikkate alınır.
Aynı alacak iki kez tahsil edilir mi?
Hayır.
Navlun kaydı yoksa?
M.1240 ispat kuralı ayrıca incelenir.
Resmî metin nerede?
Mevzuat Bilgi Sistemi’nde.
Resmî kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu güncel metni üzerinden TTK m.1203 kontrol edilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
