Haciz İsteme Süresi Kaç Yıldır? İİK 78 Bir Yıllık Süre Rehberi

Kısa cevap: Haciz isteme süresi ilamsız icranın hareketsiz bırakılmasını önleyen kesin bir takip süresidir. İİK m.78, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıllık süre öngörür. Bu süre içinde haciz istenmez veya haciz talebi geri alındıktan sonra süre içinde yenilenmezse dosya muameleden kaldırılır. Alacaklı yeniden haciz istemek isterse yenileme talebinin borçluya tebliği gerekir; ilama dayanmayan takipte yenileme harcı alınır ve bu yenileme masrafı borçluya yüklenmez.

İİK 78 nedir? Haciz isteme süresi ve bir yıllık hesap

İşlem seçimi: ödeme emrinin tebliği, hesaba katılmayan dönemler ve yenileme işlemini ayrı kontrol edin. Haciz talebinin yerine getirilme aşaması için İİK 79 uyarınca haczin uygulanması; haczedilen malın satış aşaması için İİK 106 satış isteme süresi ayrı rehberlerdir.

Kanunun güncel metni açıktır: haciz istemek hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir sene geçmekle düşer. Bu süre takip açıldığı tarihten veya dosya numarası verildiği tarihten başlamaz. Başlangıç ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği tarihtir. Tebligat dosyada yoksa veya usulsüzse süre başlangıcı bu tebligat sorunu çözüldükten sonra belirlenir.

Bir yıllık süre, alacaklının haciz talebinde bulunması için tanınmıştır. Alacaklı haciz talebi yapmadan yalnız dosyayı açık bırakırsa takip sonsuza kadar haciz aşamasında beklemez. Kanun süre sonunda haciz isteme hakkının düşmesini ve talep yapılmamışsa dosyanın muameleden kaldırılmasını öngörür.

Haciz talebinin yapılmış olması ile fiilen haciz işleminin tamamlanması farklıdır. Süre bakımından alacaklının kanuna uygun haciz talebini zamanında yapması esastır. İİK m.79 uyarınca icra dairesi haciz talebinden nihayet üç gün içinde haczi yapar. İcra müdürlüğünün işlem süresi alacaklının m.78’deki talep süresinden ayrıdır.

Bir Yıllık Süre Hangi Tarihten Başlar?

İİK m.78, başlangıç tarihini ödeme emrinin tebliği olarak belirler. Fiziki tebligatta mazbatadaki hukuki tebliğ tarihi, elektronik tebligatta Tebligat Kanunu m.7/a’daki elektronik adrese ulaşmayı izleyen beşinci günün sonu esas alınır. Borçlu tebligatın usulsüz olduğunu ileri sürmüşse Tebligat Kanunu m.32’deki öğrenme tarihi ayrıca değerlendirilir.

Ödeme emrinin tebliğinden sonra borçlu itiraz etmezse takip kesinleşir ve alacaklı haciz isteyebilir. Haciz isteme süresinin başlangıcı yine tebliğ tarihidir; ödeme emrindeki yedi günlük ödeme/itiraz süresi bir yıllık sürenin başlangıcını ileri taşımaz. Kanun bir yıllık dönemi doğrudan tebliğ tarihinden başlatmıştır.

Takipte birden fazla borçlu varsa her borçlu bakımından tebliğ ve kesinleşme durumu ayrı incelenir. Bir borçluya daha erken, diğerine daha geç tebligat yapılmışsa haciz isteme süresi de borçlu bazında değerlendirilir. Dosyada tek bir genel tarih varsayımı yapılmamalıdır.

Hangi Süreler Bir Yıllık Hesaba Katılmaz?

İİK m.78 iki önemli durma dönemi düzenler. Birincisi itiraz veya dava dönemidir. Borçlunun itirazı veya ilgili davanın ortaya çıkmasından hükmün kesinleşmesine kadar geçen zaman bir yıllık sürenin hesabına katılmaz. Böylece alacaklı, hukuken haciz isteyemediği dönemde haciz isteme hakkını kaybetmez.

İkinci dönem, alacaklı ile borçlunun icra dairesinde taksit sözleşmesi yapması hâlidir. Taksit sözleşmesinin yapıldığı süreçte, sözleşmenin ihlaline kadar geçen dönem hesaba katılmaz. Burada sıradan dışarıda yapılmış ödeme protokolü ile icra dairesindeki taksit sözleşmesi ayrılmalıdır. m.78’in açık istisnası icra dairesindeki taksit sözleşmesini esas alır.

Hesaptan çıkarılacak dönemler dosya kayıtlarıyla belirlenmelidir. İtiraz tarihi, itirazın kaldırılması veya iptali kararının kesinleşme tarihi, taksit sözleşmesi tarihi ve ihlal tarihi kronolojik tabloda gösterilir. Dosya bir süre bekledi şeklindeki soyut açıklama süreyi durdurmaz.

Borçlunun İtirazı Haciz İsteme Süresini Nasıl Etkiler?

Borçlu süresinde itiraz ettiğinde takip İİK m.66 gereğince durur. Alacaklı itiraz kaldırılmadan haciz isteyemez. m.78 bu hukuki engeli dikkate alarak itirazın doğumundan hükmün kesinleşmesine kadar geçen zamanı bir yıllık süreden çıkarır. Alacaklı itirazın kaldırılması veya iptali sonrasında kalan süreyi kullanır.

Örneğin ödeme emrinin tebliğinden sonra bir yıllık sürenin belirli bölümü geçmiş, sonra borçlu itiraz etmişse itiraz dönemi süreye dahil edilmez. İtirazı ortadan kaldıran karar kesinleştiğinde sayaç kalan süreden devam eder. Hesap baştan yeni bir yıl olarak değil, kanunun dışarıda bıraktığı dönem çıkartılarak yapılmalıdır.

İtirazın kısmi olması hâlinde kabul edilen miktar yönünden takip devam ettiği için o miktar bakımından haciz isteme hakkı kullanılabilir. İtiraz edilen kısım bakımından ise itiraz sürecinin m.78 hesabına etkisi ayrıca değerlendirilir. Kısmi itiraz dosyasında tek bir toplam süre hesabı yerine alacak kalemlerinin statüsü kontrol edilmelidir.

İcra Dairesindeki Taksit Sözleşmesi Süreyi Nasıl Etkiler?

İİK m.78, alacaklıyla borçlunun icra dairesinde taksit sözleşmesi yapması hâlinde, sözleşmenin ihlaline kadar geçen zamanı bir yıllık süreden saymaz. Bu hüküm taraflara taksit süresince haciz isteme süresinin tüketilmemesi güvencesi verir.

Taksit sözleşmesinin başlangıç ve ihlal tarihleri icra dosyasında açık olmalıdır. Bir taksidin ödenmemesiyle ihlal gerçekleşmişse kalan haciz isteme süresi bu tarihten itibaren işlemeye devam eder. Taraflar daha sonra yeni bir taksit protokolü yapmışsa bunun icra dosyasındaki hukuki niteliği ayrıca belirlenmelidir.

İcra dışındaki özel ödeme planı, m.78’in açık metnindeki icra dairesinde taksit sözleşmesi ile aynı sonuç doğurmaz. Özel protokolün takibe etkisi sözleşme hükümleri, varsa takipten vazgeçme veya erteleme iradesi ve diğer kanun hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.

Haciz Süresi Geçerse Dosya Ne Olur?

İİK m.78, haciz talebi kanuni süre içinde yapılmazsa veya daha önce yapılmış haciz talebi geri alındıktan sonra süre içinde yenilenmezse dosyanın muameleden kaldırılacağını düzenler. Bu sonuç dosyanın borç tamamen silindi anlamına gelmez. Takip dosyası işlemden kaldırılır ve alacaklının yenileme işlemi yapması gerekir.

Muameleden kaldırma, zamanaşımıyla aynı kurum değildir. Alacağın maddi hukuk zamanaşımı ayrı; haciz isteme süresi ayrı takip hukuku süresidir. Alacaklı takip dosyasını yenilerken alacağın ayrıca zamanaşımına uğrayıp uğramadığını kontrol etmelidir.

Dosya muameleden kaldırılmışsa eski dosya numarası ve takip evrakı varlığını sürdürür; yenileme ile takip yeniden aktif hâle gelir. Ancak kanun yenileme talebinin borçluya tebliğini şart koşar.

Dosya Yenileme Talebi Nasıl Yapılır?

Alacaklı yeniden haciz istemek istediğinde yenileme talebinde bulunur ve bu talep borçluya tebliğ edilir. İlama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harç alınır. Kanun, yenileme masraf ve harçlarının borçluya yüklenmeyeceğini açıkça düzenler.

Yenileme talebinde takip dosyasının hangi aşamada kaldığı, alacağın güncel hesabı ve daha önceki tahsilatlar kontrol edilmelidir. Eski dosya hesabının aynen kullanılması yanlış faiz veya masraf doğurabilir. Özellikle uzun süre işlem görmemiş dosyada ödeme, mahsup, borçlu değişikliği veya miras gibi gelişmeler ayrıca incelenmelidir.

Yenileme, alacağın maddi hukuk zamanaşımını otomatik olarak canlandıran bir işlem değildir. Alacağın zamanaşımı ve takip işlemlerinin zamanaşımına etkisi ilgili borcun hukuki kaynağına göre ayrıca hesaplanır.

UYAP Malvarlığı Sorgusu Haciz Talebi Sayılır mı?

İİK m.78’in güncel ilk fıkrası, alacaklının haciz talebinde bulunmaksızın UYAP üzerinden entegre sistemler aracılığıyla borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulayabileceğini düzenler. Sorgu sonucunda malvarlığı tespit edilirse sistem üzerinden haciz talep edilebilir ve icra dairesi tespit edilen mal, hak veya alacağı elektronik ortamda haczeder.

Yalnız sorgu yapmak ile haciz talep etmek aynı işlem değildir. Alacaklı malvarlığı sorgusu yapmış ancak tespit edilen mal için haciz talebinde bulunmamışsa m.78’deki haciz isteme hakkının süresini ayrıca takip etmelidir. Dosya safahatında sorgu ve haciz talebi kayıtları birbirinden ayrılır.

Sorgu sonucunda edinilen bilgilerin hukuka aykırı paylaşılması kanunda yasaklanmıştır. Borçlunun malvarlığı bilgileri yalnız takip amacıyla ve yetkili sistem içinde kullanılmalıdır.

Haciz İsteme Süresinde Yapılan Sık Hatalar

Birinci hata süreyi takip tarihinden başlatmaktır; kanun ödeme emrinin tebliğini esas alır. İkinci hata itiraz veya dava dönemini bir yıllık hesaba dahil etmektir. Üçüncü hata icra dairesindeki taksit sözleşmesi dönemini hesaba katmaktır. Dördüncü hata yalnız malvarlığı sorgusu yaparak haciz talebinin de yapılmış olduğunu varsaymaktır.

Beşinci hata dosyanın muameleden kaldırılmasını borcun sona ermesi sanmaktır. Altıncı hata yenileme talebini borçluya tebliğ ettirmeden haciz istemektir. Yedinci hata ilamsız takipte yenileme harcını borçluya yüklemektir; m.78 bu masrafın borçluya tahmil edilmeyeceğini açıkça düzenler.

Haciz Talebi Geri Alınırsa Süre Ne Olur?

İİK m.78, haciz talebi geri alındığında da süreyi koruyan özel bir kural koymaz. Haciz talebi geri alındıktan sonra kanuni süre içinde yenilenmezse dosya muameleden kaldırılır. Bu nedenle alacaklı daha önce haciz istemiş olmanın bir yıllık süreyi sonsuza kadar tüketilmiş bir yükümlülük hâline getirdiğini düşünmemelidir. Geri alma tarihi ve kalan süre ayrıca hesaplanmalıdır.

Geri alma bazen tarafların geçici ödeme anlaşması yapması nedeniyle gerçekleşir. Eğer anlaşma icra dairesinde m.78’in öngördüğü taksit sözleşmesi niteliğinde değilse, süreyi durdurduğu varsayılmaz. Alacaklı özel protokolün sürece etkisini yazılı hükümler ve takip işlemleri üzerinden değerlendirmelidir.

Bir Yıllık Süre ile Satış İsteme Süresi Aynı mı?

Hayır. Haciz isteme süresi ile haczedilmiş malın satışını isteme süresi farklı takip aşamalarına ilişkindir ve ayrı maddelerde düzenlenir. m.78 ödeme emrinden sonra haciz talebine ilişkindir. Mal haczedildikten sonra satış talebinin hangi sürede yapılacağı İİK m.106 ve devamındaki güncel satış hükümlerine göre ayrıca kontrol edilir.

Bu ayrım özellikle eski dosyalarda önem taşır. Haciz süresi geçti ile satış isteme süresi geçti aynı hukuki olgu değildir. Dosya safahatında haciz talep tarihi, fiili haciz tarihi ve satış talep tarihi üç ayrı kayıt olarak incelenmelidir.

Haciz Talebi İçin Dosya Kontrol Tablosu

Profesyonel dosya kontrolünde ilk satıra ödeme emri tebliğ tarihi yazılır. Sonra itiraz tarihi, itirazın kaldırılması veya iptali kararının kesinleşme tarihi, varsa dava dönemleri, icra dairesindeki taksit sözleşmesinin başlangıç ve ihlal tarihi eklenir. Bu dönemler m.78 metnine göre bir yıllık hesaptan çıkarılır.

Son aşamada haciz talebi tarihleri ve varsa geri alma kayıtları eklenir. Böylece bir yıllık sürenin gerçekten dolup dolmadığı dosya üzerinden matematiksel olarak görülür. Tahmine dayalı süre hesabı yerine UYAP ve tebligat kayıtları esas alınır.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

İİK m.78 Türkiye genelinde aynı süre kuralına tabidir. Fiziksel ofislerimiz İstanbul ve Mersin’dedir. Mersin’de veya başka ildeki dosyada ödeme emri tebliğ tarihi, itiraz/dava dönemleri, taksit sözleşmesi ve haciz talepleri UYAP safahatından kronolojik olarak çıkarılarak kalan süre hesaplanır.

İlgili Rehberler ve Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – İcra ve İflas Kanunu
• İcra dosyasında haciz talebi açıldı ne demek?
• İcra takibi zamanaşımı
• İtirazın takibi durdurma sonucu

Bir Yıllık Haciz İsteme Süresi İçin Takvim Nasıl Kurulur?

Doğru hesap için ilk tarih ödeme emrinin hukuki tebliğ tarihidir. Bu tarihten sonra bir yıllık süre işlemeye başlar. Borçlunun itiraz ettiği veya ilgili dava nedeniyle haciz istenemediği dönem varsa bu dönemin başlangıç ve bitişi dosya safahatından çıkarılır ve kanunun hesaba katmadığı günler toplam süreden ayrılır. İcra dairesinde taksit sözleşmesi yapılmışsa sözleşmenin yapıldığı tarih ile ihlal tarihi de ayrıca işaretlenir.

Takvim “365 gün geçti mi?” biçiminde kaba hesaplanmamalıdır. İİK m.19’daki süre hesabı hükümleri, tebligatın hukuki tarihi ve m.78’de açıkça dışarıda bırakılan dönemler birlikte uygulanır. Son gün tatile rastlıyorsa kanundaki genel süre kuralı ayrıca dikkate alınır.

Haciz Talebinin İçeriği Nasıl Olmalıdır?

Alacaklı haciz talebinde borçlunun mal, hak ve alacaklarının haczini isteyebilir. UYAP entegrasyonu üzerinden tespit edilen banka hesabı, araç, taşınmaz veya üçüncü kişilerdeki alacak için talep kaydı dosyada açıkça görünmelidir. Yalnız malvarlığı sorgusu yapılması haciz talebi değildir; sorgu sonucunda seçilen mal veya hak için haciz işleminin ayrıca istenmesi gerekir.

Bir yıllık süre içinde geçerli haciz talebi yapılmışsa icra müdürlüğünün işlemi daha sonra gerçekleştirmesi alacaklının zamanında yaptığı talebi ortadan kaldırmaz. Ancak talebin geri alınması, dosyanın muameleden kaldırılması veya sonraki yenileme işlemleri kendi tarihleri üzerinden ayrıca incelenir.

Yenileme Sonrası Yeni Bir Bir Yıl mı Başlar?

Dosyanın muameleden kaldırılıp yenilenmesi, her hukuki süreyi sıfırdan başlatan genel bir kural değildir. Yenileme talebinin etkisi takip dosyasını yeniden işlem yapılabilir hâle getirmektir. Alacağın maddi hukuk zamanaşımı, önceki takip işlemlerinin zamanaşımını kesme etkisi ve yeni haciz isteme hakkının durumu kendi hükümleriyle değerlendirilmelidir. Bu nedenle uzun süre bekleyen dosyada yalnız “yenilendi” kaydına bakılarak sürenin kesinlikle yeniden bir yıl başladığı sonucuna gidilmemelidir.

Dosya kontrolü: Ödeme emri tebliği, itiraz/dava başlangıç ve kesinleşme tarihleri, taksit sözleşmesi, haciz talebi, geri alma ve yenileme kayıtları tek kronolojide gösterilmeden m.78 süresinin dolduğu sonucuna varılmamalıdır. UYAP safahatı ve tebligat belgesi esas alınmalıdır.

Haciz talebinin süresinde olup olmadığı her borçlu bakımından ayrı tebliğ ve kesinleşme kayıtlarıyla denetlenmelidir; bir borçlunun tarihi diğerine otomatik uygulanmaz.

Sık Sorulan Sorular

Haciz isteme süresi kaç yıldır?

İİK m.78’e göre ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıldır.

Süre takip tarihinden mi başlar?

Hayır. Kanun ödeme emrinin tebliğ tarihini esas alır.

Borçlu itiraz ederse bir yıllık süre işler mi?

İtirazın doğumundan hükmün kesinleşmesine kadar geçen zaman süre hesabına katılmaz.

Dava açılırsa süre nasıl hesaplanır?

Davanın ortaya çıkmasından hükmün kesinleşmesine kadar geçen dönem m.78 hesabından çıkarılır.

Taksit sözleşmesi süreyi etkiler mi?

İcra dairesinde yapılan taksit sözleşmesinde, sözleşmenin ihlaline kadar geçen dönem bir yıllık süreye dahil edilmez.

Haciz istenmezse dosya silinir mi?

Hayır. Kanuni sürede haciz talep edilmezse dosya muameleden kaldırılır.

Dosya yeniden açılabilir mi?

Alacaklı yenileme talebinde bulunabilir; yenileme talebi borçluya tebliğ edilir.

Yenileme harcını borçlu mu öder?

İlama dayanmayan takipte yenileme harcı alınır; m.78 yenileme masraf ve harçlarının borçluya yüklenmeyeceğini düzenler.

UYAP’ta mal sorgulamak haciz talebi midir?

Hayır. Sorgu ile haciz talebi ayrı işlemlerdir; tespit edilen mal için sistem üzerinden ayrıca haciz talep edilir.

Haciz talebi yapıldıktan sonra icra dairesi ne kadar sürede hacze başlar?

İİK m.79, icra dairesinin talepten nihayet üç gün içinde haczi yapacağını düzenler.

Haciz İsteme Süresinde İtiraz ve Dava Nedeniyle Geçen Zaman Nasıl Hesaplanır?

İİK m.78 genel haciz yolunda haciz isteme hakkını ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıllık süreye bağlar. Ancak borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi veya takip hakkında dava açılması hâlinde, itiraz veya davanın meydana gelmesinden hükmün kesinleşmesine kadar geçen zaman bir yıllık hesaba dâhil edilmez. Bu nedenle dosyanın yalnız açılış ve ödeme emri tarihine bakılarak “bir yıl geçti, haciz istenemez” sonucu kurulamaz.

Takip durdurulmuşsa itirazın kaldırılması veya iptali süreci, karar ve kesinleşme tarihi kronolojik olarak dosyaya işlenmelidir. Haciz isteme süresinin kalan kısmı, Kanunun dışarıda bıraktığı dönem düşüldükten sonra belirlenir. Alacaklının haciz talebini geri alması veya haciz isteme hakkının düşmesi hâllerinde yenileme ve harç sonuçları da İİK’nın ilgili hükümlerine göre ayrıca uygulanır.

İcra dosyasında sağlıklı süre kontrolü için ödeme emrinin tebliğ mazbatası, itiraz tarihi, takibin durma kaydı, itirazın kaldırılması veya iptali kararı, kesinleşme bilgisi ve haciz talep tarihleri aynı tabloda gösterilmelidir. Böylece UYAP ekranındaki “dosya açık” ibaresiyle yetinilmez; haciz isteme hakkının gerçekten devam edip etmediği İİK m.78 üzerinden hesaplanır.