Hacizli Taşınır Mal Satılabilir mi? Borçlunun Tasarruf Yetkisi – İİK m.86 | 2026
Kısa ve Net Cevap
İİK m.86 uyarınca borçlu, alacaklının muvafakati ve icra memurunun izni olmadan haczedilmiş taşınır mal üzerinde tasarrufta bulunamaz. Haciz, malı borçlunun mülkiyetinden otomatik olarak çıkarmaz; ancak borçlunun satış, bağış, devir veya rehin gibi tasarruf yetkisini cebri icra bakımından sınırlar. İcra memuru haciz sırasında borçluya, hacizli mal üzerindeki hukuka aykırı tasarrufun sonuçlarını ihtar eder. Hacizli mal üçüncü kişiye geçirilmişse, üçüncü kişinin hukuki durumu malın hacizli olduğunu bilip bilmediği ve taşınır mülkiyetinin kazanılmasına ilişkin iyi niyet hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Hacizli malın el değiştirmesi, haczin kanuni etkisini sırf devir işlemi yapıldığı için kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
- Haciz mülkiyeti borçludan çıkarır mı?
- İİK m.86 hangi malları kapsar?
- Alacaklının muvafakati neden gerekir?
- İcra memurunun izni nasıl değerlendirilir?
- Hacizli mal satılırsa haciz kalkar mı?
- Üçüncü kişi hacizli malı satın alırsa ne olur?
- Hacizli mal bağışlanabilir veya rehnedilebilir mi?
- Hacizli aracın devri mümkün mü?
- Hacizli malın kaçırılması hangi sonuçları doğurur?
- Sık sorulan sorular
Haciz Mülkiyeti Borçludan Çıkarır mı?
Hayır. Haciz, haczedilen malın mülkiyetini doğrudan alacaklıya veya devlete geçiren bir işlem değildir. Borçlu, cebri satış gerçekleşinceye kadar kural olarak malın maliki olmaya devam eder. Ancak İİK m.86, haczedilmiş taşınır üzerindeki tasarruf yetkisini önemli ölçüde sınırlar.
Bu ayrım uygulamada önemlidir. “Mal haczedildi, artık borçlu mal sahibi değildir” ifadesi doğru değildir. Doğru olan, borçlunun mal üzerindeki mülkiyet hakkının cebri icra nedeniyle sınırlanmış olması ve tasarruflarının haciz alacaklısının hakkını bertaraf edememesidir.
Hacizden sonra malın kullanılmaya devam edilip edilemeyeceği ise muhafaza şekline bağlıdır. Mal borçluya yediemin olarak bırakılmışsa fiilen elinde kalabilir; icra dairesince muhafaza altına alınmışsa zilyetlik borçludan alınabilir. Bu konu İİK m.88’de ayrıca düzenlenir.
İİK m.86 Hangi Malları Kapsar?
İİK m.86’un doğrudan konusu haczedilmiş taşınır mallardır. Araç, makine, ticari demirbaş, stok, ev eşyası içinde haczedilebilir olanlar, kıymetli taşınırlar ve benzeri mallar bu kapsamda değerlendirilebilir. Taşınmazların haciz sonrası devri ve tapu sicilindeki etkiler ise taşınmaz haczi, tapu şerhi ve İİK’nın ilgili satış hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
Taşınır malın resmî sicile kayıtlı olması m.86’nın temel amacını değiştirmez. Motorlu araç trafik siciline kayıtlı olsa da taşınır maldır. Araç üzerine haciz şerhi işlendiğinde borçlunun tasarruf yetkisi cebri icra bakımından sınırlandırılır.
Haczin geçerli olması için öncelikle usulüne uygun haciz işlemi bulunmalıdır. Haciz hiç kurulmamışsa veya kaldırılmışsa m.86’nın hacizli mala ilişkin özel sınırlaması aynı şekilde uygulanmaz.
Alacaklının Muvafakati Neden Gerekir?
İİK m.86, borçlunun hacizli taşınırda tasarruf edebilmesi için alacaklının muvafakatini arar. Haciz, alacaklının takip dosyasındaki tahsil güvencesidir. Borçlunun bu güvenceyi alacaklının iradesi dışında satış, bağış veya başka işlemle zayıflatması kanunun amacına aykırıdır.
Muvafakat açık ve dosya bakımından anlaşılabilir olmalıdır. Alacaklının bir işlemden haberdar olması ile ona hukuken izin vermesi aynı şey değildir. Uygulamada muvafakatin icra dosyasına yazılı olarak sunulması, kapsamının ve hangi mala ilişkin olduğunun açıkça belirtilmesi güvenli yöntemdir.
Alacaklı hacizli malın belirli bir bedelle satılmasına ve satış bedelinin dosyaya ödenmesine muvafakat edebilir. Böyle bir işlem cebri satıştan farklıdır; hangi hukuki yöntemle yapılacağı ve haczin ne zaman kaldırılacağı icra dosyasındaki açık kararla belirlenmelidir.
İcra Memurunun İzni Neden Ayrı Bir Şarttır?
M.86 yalnız alacaklının muvafakatini yeterli görmez; icra memurunun iznini de arar. Çünkü haciz, yalnız iki özel kişinin arasındaki sözleşmesel güvence değil, devletin cebri icra işlemiyle kurulmuş hukuki kısıtlamadır. İcra dairesi haczin dosya borcunu koruyup korumadığını değerlendirmelidir.
Örneğin alacaklı hacizli makinenin satılmasına izin verse bile satış bedelinin dosyaya girmeyeceği veya başka alacaklıların haklarını zedeleyeceği bir işlemde icra müdürlüğü dosyanın hukuki durumunu gözetmek zorundadır. Birden fazla haciz, rehin veya sıra ilişkisi varsa yalnız tek alacaklının muvafakati bütün dosya ve alacaklılar bakımından sonuç doğurmayabilir.
İcra müdürünün izin veya ret kararı gerekçeli ve denetlenebilir olmalıdır. Kanuna aykırı işlem İİK m.16 kapsamında şikâyet edilebilir.
Hacizli Mal Satılırsa Haciz Otomatik Kalkar mı?
Hayır. Borçlunun hacizli malı üçüncü kişiye devretmesi, haczi sırf satış sözleşmesi yapılmış diye otomatik olarak kaldırmaz. Haciz, cebri icra hukukundan doğan kısıtlamadır ve kanuni usulle kaldırılıncaya, satışla paraya çevrilinceye veya haciz düşüp sona erinceye kadar etkisini sürdürür.
Hacizli malın üçüncü kişiye devrinde üçüncü kişinin iyi niyeti ve taşınır mülkiyetinin kazanılmasına ilişkin Türk Medeni Kanunu hükümleri ayrıca önem kazanır. Ancak borçlu ile üçüncü kişi arasındaki özel sözleşme, icra dosyasındaki haczi yok saymaya yetmez.
Bu nedenle hacizli araç veya makine satın alınmadan önce resmî sicil, UYAP ve mümkün olan diğer kayıtlar kontrol edilmelidir. Satış bedelinin ödenmiş olması tek başına haczin kalktığını göstermez.
Üçüncü Kişi Hacizli Malı Satın Alırsa Ne Olur?
Üçüncü kişinin hukuki durumu, haczin üçüncü kişiye karşı ileri sürülebilirliği ve iyi niyet hükümlerine göre belirlenir. Özellikle resmî sicile haciz şerhi işlenmiş araç gibi mallarda üçüncü kişinin haciz kaydını görme imkânı vardır. Haczi bilerek mal edinen kişinin “hacizden haberim yoktu” savunması aynı şekilde değerlendirilemez.
Resmî sicile kayıtlı olmayan taşınırlarda zilyetlik ve iyi niyet kuralları daha fazla önem taşır. Ancak somut uyuşmazlıkta malın nasıl kazanıldığı, haciz tarihi, devrin tarihi, üçüncü kişinin bilgisi ve taraflar arasındaki ilişki delillerle belirlenir.
İcra dairesi, üçüncü kişinin mülkiyet iddiasını gerekli durumlarda istihkak prosedürü çerçevesinde değerlendirir. Üçüncü kişi “satın aldım” dedi diye haciz dosyada kendiliğinden kaldırılmaz.
Hacizli Mal Bağışlanabilir mi?
İİK m.86’daki tasarruf yasağı satışla sınırlı değildir. Bağış, trampa veya mülkiyeti başka biçimde devretmeye yönelik işlem de haciz alacaklısının hakkını etkileyebilecek tasarruftur. Alacaklı muvafakati ve icra memuru izni olmadan yapılan işlem haciz hukukunun sonuçlarını bertaraf edemez.
Hacizden sonra yakınlara yapılan karşılıksız devirler ayrıca tasarrufun iptali hükümleri açısından da önem taşıyabilir. Ancak tasarrufun iptali davası ile m.86’daki hacizli mal üzerinde tasarruf sınırlaması aynı kurum değildir. Birinde mevcut haczin etkisi, diğerinde alacaklıdan mal kaçırmaya yönelik önceki tasarrufların alacaklıya karşı hükümsüzlüğü tartışılır.
Hacizli Mal Rehnedilebilir mi?
Hacizli taşınır üzerinde sonradan rehin kurulması da haciz alacaklısının cebri icra konumunu etkileyebilecek tasarruftur. M.86’daki sınırlama bu tür işlemler bakımından da dikkate alınır. Hacizden sonra kurulan rehin, önceki haczin sırasını ve cebri satıştaki önceliğini kendiliğinden ortadan kaldıramaz.
Birden fazla ayni veya cebri hak çatışıyorsa kuruluş tarihleri, sicil durumu ve kanuni sıra kuralları uygulanır. Rehinli alacakların takip rejimi için İİK m.45 önce rehne başvurma rehberi ayrıca incelenebilir.
Hacizli Araç Satılabilir mi?
Motorlu araç taşınır maldır ve trafik sicilindeki haciz kaydı alıcı açısından görünür bir hukuki kısıtlamadır. Borçlunun hacizli aracı alacaklının muvafakati ve icra müdürünün izni olmadan devretmesi, m.86’nın tasarruf sınırlamasıyla karşılaşır. Uygulamada trafik sicili haciz kaydı tescil işlemini de etkiler.
Aracın satışının amacı borcu ödemekse, en güvenli yöntem icra dosyasında alacaklının açık muvafakatinin, satış bedelinin nasıl kullanılacağının ve haczin ne zaman kaldırılacağının belirlenmesidir. Borçlu ile alıcı arasında dosya dışında yapılan ödeme, haciz şerhini kendiliğinden fek etmez.
Aracın m.111/a kapsamında borçluya satış yetkisi verilerek rızaen satılması ise kanunda özel olarak düzenlenmiş ayrı bir mekanizmadır ve belirli şartlara tabidir.
Hacizli Mal Borçluda Bırakılmışsa Kullanılabilir mi?
Hacizli malın borçlunun elinde bırakılması, borçlunun mal üzerinde sınırsız tasarruf hakkını geri kazanması anlamına gelmez. Yediemin veya muhafaza sistemi kapsamında malın korunması, gerektiğinde teslim edilmesi ve değerinin düşürülmemesi gerekir.
Borçlu malı olağan şekilde kullanmaya devam edebiliyorsa dahi satamaz, saklayamaz, yok edemez veya haczin amacını ortadan kaldıracak biçimde tasarrufta bulunamaz. İcra dairesinin muhafaza kararı ve yediemin yükümlülükleri m.88 kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Hacizli Malın Saklanması veya Kaçırılması
Hacizli malın icra dairesinin erişemeyeceği yere götürülmesi, gizlenmesi veya teslim yükümlülüğüne aykırı davranılması cebri icrayı engelleyebilir ve şartları varsa ceza sorumluluğu doğurabilir. Hangi ceza hükmünün uygulanacağı malın yediemin statüsü, muhafaza şekli ve somut fiile göre belirlenmelidir.
İcra görevlisi haciz sırasında borçluya hacizli mal üzerindeki tasarruf yasağını ve yükümlülüklerini ihtar eder. Tutanakta bu ihtarın yer alması sonradan yapılacak değerlendirme bakımından önemlidir.
Hacizli Malın Satışı Alacaklıyı Zararlandırırsa
Borçlunun hacizli malı düşük bedelle yakın kişiye devretmesi, malı ortadan kaldırması veya satış bedelini dosya dışında tutması alacaklının tahsil hakkını zedeleyebilir. Mevcut haciz m.86 uyarınca korunurken, somut davranışın ayrıca ceza veya tasarrufun iptali sonuçları doğurup doğurmadığı ayrı incelenir.
Alacaklı, malın nerede bulunduğunu tespit ederek muhafaza talep edebilir; resmî sicile kayıtlı malda sicil haczinin devam ettiğini kontrol edebilir. Başka şehirde bulunan mal için istinabe haczi – İİK m.79/2 hükümleri uygulanabilir.
Haciz Kalkarsa Tasarruf Yasağı da Sona Erer mi?
M.86’daki sınırlamanın dayanağı hacizdir. Haciz kanuni olarak kaldırılmış, düşmüş veya takip sona ermişse aynı hacze dayalı m.86 sınırlaması da devam etmez. Ancak mal üzerinde başka haciz, rehin veya ihtiyati tedbir bulunabilir; devirden önce bütün takyidatlar kontrol edilmelidir.
“Bu dosyanın haczi kaldırıldı” ifadesi, malın tüm kayıtlarının temiz olduğu anlamına gelmez. Özellikle araç ve taşınmazlarda güncel sicil kaydı alınmalıdır.
Alacaklı Muvafakat Verirse Haciz Fek Edilmiş Sayılır mı?
Hayır. Alacaklının belirli tasarrufa muvafakati ile haczin resmen kaldırılması aynı işlem değildir. Haczin fekki için icra dairesinin ilgili sicile veya muhafaza birimine gerekli yazıyı göndermesi ve kayıt işleminin tamamlanması gerekir.
Muvafakat yalnız belirli şartla verilmiş olabilir. Örneğin “satış bedeli dosyaya ödenmek kaydıyla satışa muvafakat” verilmişse bedel dosyaya girmeden koşulsuz haciz fekki sonucu doğduğu varsayılmamalıdır.
Birden Fazla Alacaklı Haciz Koymuşsa
Aynı mal üzerinde birden fazla icra dosyasından haciz bulunabilir. Bir alacaklının muvafakati yalnız kendi haczi ve dosya hakkı bakımından sonuç doğurur; diğer haciz alacaklılarının haklarını ortadan kaldırmaz. Devir veya satış planlanırken bütün hacizler ayrı ayrı incelenmelidir.
Bu nedenle araç veya makine üzerinde üç farklı haciz varken yalnız bir alacaklıyla anlaşmak malı serbest hâle getirmez. Sicil ve UYAP kayıtlarının tamamı kontrol edilmelidir.
İcra Memurunun Kararına Karşı Şikâyet
İcra memurunun m.86 kapsamında izin vermesi, izin vermemesi veya haciz devam ederken hukuka aykırı tasarrufu görmezden gelmesi kanuna aykırıysa İİK m.16 kapsamında icra mahkemesine şikâyet edilebilir. Şikâyet eden kişi, takip dosyasındaki sıfatını ve hangi işlemin hangi nedenle kanuna aykırı olduğunu somutlaştırmalıdır.
Şikâyet sistemi için İİK m.16 icra şikâyeti rehberi incelenebilir.
Resmî Kaynaklar
İİK m.86’nın güncel metni için Mevzuat Bilgi Sistemi ve Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı; haciz ve sicil kayıtları için UYAP Vatandaş Portal kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Hacizli malın sahibi hâlâ borçlu mudur?
Cebri satış gerçekleşene kadar kural olarak mülkiyet borçluda kalır; ancak tasarruf yetkisi m.86 ile sınırlanır.
Hacizli araç noter satışıyla devredilirse haciz kalkar mı?
Hayır. Özel satış işlemi haciz kaydını kendiliğinden kaldırmaz; haczin icra dosyasından kanuni usulle fek edilmesi gerekir.
Alacaklı izin verirse borçlu hacizli malı satabilir mi?
M.86 alacaklı muvafakati yanında icra memurunun iznini de arar; dosyadaki diğer haciz ve haklar ayrıca kontrol edilir.
Hacizli mal bağışlanabilir mi?
Bağış da tasarruftur ve m.86 sınırlamasına tabidir; haciz alacaklısının hakkını bertaraf edemez.
Hacizli malı satın alan üçüncü kişi ne yapmalıdır?
Haciz kaydını, malın sicilini, haciz tarihini ve icra dosyasını kontrol etmeli; iyi niyet ve istihkak hükümleri somut olaya göre değerlendirilir.
Hacizli mal borçlunun elinde kalabilir mi?
Muhafaza şekline göre kalabilir; bu, satış veya kaçırma yetkisi vermez.
Bir alacaklı haczi kaldırırsa diğer hacizler de kalkar mı?
Hayır. Her haciz dosyası ve haciz kaydı ayrı sonuç doğurur.
İcra memurunun izin kararına karşı ne yapılır?
Kanuna aykırı işlem İİK m.16 kapsamında icra mahkemesine şikâyet edilebilir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026. İçerik İİK m.86 ve bağlantılı haciz, muhafaza, istihkak ve şikâyet hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir; Türkiye geneli icra dosyaları Mersin’den yürütülür.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirmedir. Hacizli taşınırın devri değerlendirilirken haczin tarihi, malın sicil durumu, üçüncü kişinin iyi niyeti, diğer haciz ve rehinler ile icra dosyasındaki izin/muvafakat kayıtları birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
