Başka Şehirdeki Mal Nasıl Haczedilir? İstinabe ve Yetkili İcra Mahkemesi – İİK m.79/2 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Borçlunun haczedilecek malı icra takibinin yürütüldüğü icra dairesinin yetki çevresi dışında bulunuyorsa, İİK m.79/2 uyarınca ana icra dairesi malın bulunduğu yer icra dairesine haciz yapılmasını hemen yazar. Bu işlem istinabe veya talimat haczi olarak adlandırılır. Talimat icra dairesinin fiilen yaptığı haciz işlemine ilişkin şikâyetler, o icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesinde görülür. Ancak araç, taşınmaz ve diğer resmî sicile kayıtlı mallar için kanun özel kolaylık getirir: takibin yürütüldüğü icra dairesi, mal başka yerde olsa dahi ilgili sicile haciz şerhi işlettirerek doğrudan haciz koyabilir. İstinabe zorunluluğu ile resmî sicil haczi istisnası birbirinden ayrılmalıdır.
- İstinabe haczi nedir?
- Hangi mallar için başka icra dairesine talimat yazılır?
- Ana icra dairesi ne zaman talimat göndermelidir?
- Talimat icra dairesinin görevi nedir?
- Hacizle ilgili şikâyet hangi icra mahkemesine yapılır?
- Resmî sicile kayıtlı mallarda istinabe gerekir mi?
- Araç başka ildeyse haciz nasıl konulur?
- Taşınmaz başka ildeyse tapu haczi nasıl yapılır?
- Fiilî muhafaza için ayrıca talimat gerekir mi?
- Sık sorulan sorular
İstinabe Haczi Nedir?
İcra dairelerinin cebri icra yetkisi kural olarak kendi çevreleriyle sınırlıdır. Takip bir yerde yürürken borçlunun fiilen haczedilecek malı başka bir yerde bulunabilir. İİK m.79/2 bu durumda ana dosyanın başka bir icra dairesinden yardım istemesine imkân verir. Ana icra dairesi, malların bulunduğu yer icra dairesine haciz yapılmasını hemen yazar; diğer icra dairesi de talimat kapsamında fiilî haczi gerçekleştirir.
Bu mekanizma sayesinde her mal için yeni bir icra takibi açılmaz. Takip dosyası aynı kalır; yalnız haczin icrası, malın bulunduğu yerdeki icra dairesi aracılığıyla gerçekleştirilir. Talimat dosyası asıl alacağın bağımsız takip dosyası değildir; ana dosyanın belirli işleminin yerine getirilmesine hizmet eder.
İstinabe özellikle işyerindeki makine, depodaki stok, borçlunun başka ildeki taşınırları veya fiilen görülmesi ve haciz tutanağı düzenlenmesi gereken malvarlığı bakımından kullanılır. Resmî sicile kayıtlı mallarda ise m.79/2’nin son cümlesindeki doğrudan haciz imkânı ayrıca değerlendirilir.
Hangi Mallar İçin Talimat Haczi Gerekir?
Malın fiilen bulunduğu yer, ana icra dairesinin yetki çevresi dışındaysa ve haczin kurulması için malın bulunduğu yerde icra işlemi yapılması gerekiyorsa istinabe gündeme gelir. Örneğin Mersin’deki icra dosyasında borçlunun Adana’daki deposunda bulunan ticari makineleri, Antalya’daki mağazasındaki stokları veya Ankara’da üçüncü kişinin elindeki belirli taşınırları haczedilecekse ilgili yer icra dairesine talimat yazılabilir.
Bu sistemin amacı icra görevlisinin kendi yetki çevresinin dışında cebri işlem yapmasını önlemektir. Haciz, kolluk yardımı, çilingir, muhafaza ve yediemin gibi kamu gücü işlemleri içerdiğinden yer itibarıyla yetkili icra dairesinin görevlileri tarafından yürütülür.
Buna karşılık banka hesabı, üçüncü kişideki hak ve alacak veya resmî sicil haczi gibi işlemler için malın fizikî bulunduğu yere gidilmesi gerekmeyebilir. Her haciz türü için “borçlu başka şehirde, mutlaka talimat yazılmalı” yaklaşımı doğru değildir.
Ana İcra Dairesi Talimatı Ne Zaman Göndermelidir?
İİK m.79/2, başka yerdeki mal için ana icra dairesinin haciz yapılmasını ilgili icra dairesine hemen yazacağını düzenler. Bu ifade, alacaklının geçerli haciz talebi ve gerekli işlem koşulları tamamlandıktan sonra talimatın gereksiz biçimde bekletilemeyeceğini gösterir.
M.79’un ilk fıkrası da haczin talepten en geç üç gün içinde yapılmasını emreder. Mal başka yerdeyse ana icra dairesinin bu süreyi kendi çevresinde fiilî haciz yaparak değil, gerekli talimatı gecikmeden oluşturarak işletmesi gerekir. Talimatın elektronik sistemde hangi gün oluşturulduğu ve talimat icra dairesine hangi tarihte ulaştığı UYAP kayıtlarından görülebilir.
Üç günlük temel kural için haciz talebinden sonra üç gün – İİK m.79 rehberi incelenebilir.
Talimat Yazısında Neler Bulunmalıdır?
Talimat icra dairesinin hangi işlemi yapacağı açıkça belirtilmelidir. Ana takip dosyasının icra dairesi ve numarası, alacaklı ve borçlu bilgileri, haciz istenen adres, bilinen mallar, haczedilecek alacağın güncel dosya tutarı ve varsa özel muhafaza talebi talimat yazısında gösterilmelidir.
Talimatın kapsamı belirsiz olmamalıdır. “Borçlunun her şeyini haczet” şeklindeki sınırsız ifade yerine borca yetecek miktarda haciz yapılacağı ve İİK m.82-85 sınırlarının uygulanacağı dikkate alınmalıdır. Talimat icra dairesi de haczedilmezlik ve üçüncü kişi hakları gibi emredici kurallara uymak zorundadır.
Fiilî haciz için gerekli yol, araç, çilingir, kolluk veya muhafaza giderleri varsa ana dosya üzerinden veya talimat icra dairesinin bildirdiği şekilde avans tamamlanmalıdır. Eksik gider talimatın uygulamasını geciktirebilir.
Talimat İcra Dairesi Hacizde Hangi Kuralları Uygular?
Talimat icra dairesi, fiilî haczi İİK’nın genel haciz hükümlerine göre yapar. Borçlunun haciz mahallinde bulunmaması hâlinde m.80; konutta haciz varsa m.79/a; haczedilemeyen mallar bakımından m.82; ücret ve gelirlerde m.83; borca yetecek miktar bakımından m.85; üçüncü kişi hak iddialarında m.85 ve istihkak hükümleri uygulanır.
Talimat icra dairesi ana dosyadaki alacağın varlığını yeniden yargılamaz. Görevi kendisine verilen haciz işlemini kanuna uygun biçimde yerine getirmektir. Ancak açıkça haczedilemez bir malın haczi istenmişse emredici kanun hükümlerini göz ardı edemez.
Haciz tutanağında yer, tarih ve saat, hazır bulunan kişiler, haczedilen mallar, tahmini değerler, üçüncü kişi iddiaları ve muhafaza işlemleri açıkça belirtilmelidir. Tutanak daha sonra ana dosyaya gönderilir.
Hacizle İlgili Şikâyet Hangi Mahkemeye Yapılır?
İİK m.79/2 bu konuda özel yetki kuralı getirir: istinabe olunan icra dairesinin yaptığı hacizle ilgili şikâyetler, o icra dairesinin tabi bulunduğu icra mahkemesinde çözümlenir. Çünkü fiilî haczi yapan ve yerel koşulları uygulayan icra dairesi talimat icra dairesidir.
Örneğin Mersin 1. İcra Dairesindeki ana dosyadan Adana’daki makineler için Adana icra dairesine talimat yazılmış ve şikâyet konusu Adana’daki haciz sırasında üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülen malların haczedilmesi ise, m.79/2’deki özel yetki kuralı gereğince ilgili Adana icra mahkemesi gündeme gelir.
Buna karşılık ana icra dairesinin takip hukukuna ilişkin kendi işlemi—örneğin haciz isteme hakkının reddi veya dosya hesabına ilişkin karar—ayrı değerlendirilir. Şikâyetin hangi işleme yöneldiği dilekçede açıkça ayrıştırılmalıdır.
İİK m.16’nın genel sistemi için icra memuru işlemine şikâyet rehberi kullanılabilir.
Resmî Sicile Kayıtlı Mallarda İstinabe Gerekir mi?
Her zaman gerekmez. İİK m.79/2’nin son cümlesi, resmî sicile kayıtlı malların haczinin takibin yapıldığı icra dairesince kaydına işletilmek suretiyle doğrudan yapılabileceğini düzenler. Bu hüküm elektronik icra sisteminin en önemli pratik kolaylıklarından biridir.
Taşınmaz tapu siciline, motorlu araç trafik siciline veya kanunen resmî sicile tabi başka bir mal ilgili sicile haciz şerhi işlenerek haczedilebilir. Mal başka ilde olsa dahi sırf kayden haciz için o ildeki icra dairesine talimat gönderilmesi zorunlu değildir.
Doğrudan sicil haczi, fiilî muhafaza işlemiyle karıştırılmamalıdır. Araç siciline haciz konulması başka, aracın bulunduğu yerde yakalanıp yediemine teslim edilmesi başka işlemdir. İkinci aşama için malın bulunduğu yerde yerel icra veya kolluk işlemi gerekebilir.
Araç Başka İldeyse Haciz Nasıl Konulur?
Borçlunun adına trafik sicilinde kayıtlı araç, ana icra dairesi tarafından elektronik veya resmî yazışmayla trafik siciline haciz şerhi işlettirilerek haczedilebilir. Aracın plakasının başka il kodu taşıması veya fiilen başka şehirde kullanılması kayden haczi engellemez.
Aracın satışa hazırlanması için fiziken ele geçirilmesi veya muhafaza altına alınması gerektiğinde aracın bulunduğu yer tespit edilir. Yakalama ve muhafaza işlemleri ilgili mevzuat ve kolluk uygulamasıyla yürütülür. Bu aşamada aracın başka şehirde bulunması nedeniyle yerel işlem gerekebilir.
Kayden haciz tarihi, başka hacizlerle sıra ve satış sürecinde önemlidir. UYAP ve trafik sicilindeki kayıt tarihi kontrol edilmelidir.
Taşınmaz Başka İldeyse Tapu Haczi Nasıl Yapılır?
Taşınmaz için de aynı temel kural geçerlidir. Takibin yürütüldüğü icra dairesi, tapu siciline haciz şerhi konulmasını sağlayarak başka ildeki taşınmazı doğrudan haczedebilir. Taşınmazın bulunduğu yerde ayrıca fiilî haciz tutanağı düzenlenmesi haczin kurulması için şart değildir.
Tapu haczinden sonra kıymet takdiri, satış ilanı, elektronik artırma, mükellefiyet listesi ve ihale işlemleri taşınmazın bulunduğu yer ve özel satış hükümleriyle bağlantılı olarak yürütülür. Bu sonraki aşamalar m.79’daki kayden hacizden farklıdır.
Tapu kaydında ipotek, başka haciz, aile konutu şerhi, intifa veya başka takyidatlar varsa satış ve paylaştırma bakımından ayrıca dikkate alınır.
Banka Hesabı İçin İstinabe Gerekir mi?
Banka hesabı fizikî bir mal gibi “hesabın bulunduğu şubeye gidilerek” haczedilmek zorunda değildir. Bankadaki hak ve alacaklar İİK m.89 ve elektronik haciz sistemleri kapsamında ilgili bankaya haciz bildirimiyle haczedilebilir. Bu nedenle sırf bankanın genel merkezinin veya şubenin başka şehirde olması m.79/2 anlamında fiilî istinabe haczini zorunlu kılmaz.
Sitede banka ve üçüncü kişi haciz ihbarnameleri konusunda mevcut İİK m.89 haciz ihbarnamesi içerikleri özel usulü açıklar. İstinabe yazısı ile üçüncü kişiye haciz ihbarnamesi aynı işlem değildir.
Üçüncü Kişinin Elindeki Taşınır Başka Şehirdeyse
Borçluya ait olduğu ileri sürülen taşınır mal başka şehirde üçüncü kişinin zilyetliğindeyse, fiilî haciz için malın bulunduğu yer icra dairesine talimat verilebilir. Haciz sırasında üçüncü kişi mülkiyet veya rehin hakkı iddia ederse bu beyan tutanağa geçirilir ve İİK’nın istihkak hükümleri devreye girer.
Üçüncü kişi iddiası bulunan malın haczi ve istihkak prosedürü, m.79’daki coğrafi yetki meselesinden ayrıdır. Mal başka şehirde diye üçüncü kişinin iddiası ortadan kalkmaz; talimat icra dairesi bu iddiayı doğru tutanak altına almakla yükümlüdür.
Talimat Haczi Borca Yetecek Miktarı Aşabilir mi?
Hayır. İİK m.85’in borca yetecek miktarda haciz ve aşkın haciz yasağı, talimat haczinde de geçerlidir. Ana dosyadaki güncel kapak hesabı talimat icra dairesine bildirilmeli; haczedilen malların tahmini değeri toplam borç ve ferilerle karşılaştırılmalıdır.
Birden çok şehirde aynı anda talimat hacizleri yürütülüyorsa aşırı haciz riski daha da artar. Ana icra dairesi farklı talimat dosyalarından gelen haciz sonuçlarını izleyerek toplam haciz değerini kontrol etmelidir. Alacaklının tahsil güvenliği için gereken ölçüyü açıkça aşan hacizler şikâyet konusu olabilir.
Talimat Haczi Sonrası Satış Nereden İstenir?
Haczedilen malın satış süreci malın türüne göre İİK m.106 ve devamındaki hükümler çerçevesinde yürütülür. Uygulamada ana dosya ile talimat dosyası arasındaki işlem dağılımı, satışın malın bulunduğu yerde yapılmasını gerektiren hükümler ve elektronik satış sistemi birlikte değerlendirilir.
Alacaklı satış isteme süresini yalnız talimat dosyasındaki hareketlere bakarak kaçırmamalıdır. Haciz tarihi, satış talebi ve giderlerin yatırılması ana dosya takvimiyle birlikte takip edilmelidir. hacizli mallarda satış isteme süresi rehberi bu aşamayı ayrıca açıklar.
Talimatın Gecikmesi Hâlinde Ne Yapılır?
Ana icra dairesinin başka yerdeki mal için “hemen” talimat göndermemesi veya talimat icra dairesinin haciz talebini gerekçesiz biçimde bekletmesi hâlinde, hangi dairenin hangi işlem veya eylemsizliğinin şikâyet edildiği belirlenmelidir. Ana dairenin talimat yazmaması ile talimat dairesinin fiilî haczi yapmaması farklı işlemlerdir.
Şikâyet merciinin belirlenmesinde m.79/2’nin özel kuralı ve m.16 birlikte uygulanır. Başvuru dilekçesinde geciken işlemin tarihleri, haciz talebi, talimat yazısı ve UYAP evrak kayıtları eklenmelidir.
Gece ve Tatil Gününde Talimat Haczi
Talimat icra dairesi de İİK m.51’deki zaman kurallarına tabidir. Tatil günlerinde haciz yapılabilir; gece vakti ise yalnız kanunda sayılan istisnalar varsa haciz mümkündür. Başka şehirde talimatla haciz yapılması, gece yasağını veya konut haczi onayını ortadan kaldırmaz.
Bu kurallar için gece ve tatil günlerinde icra – İİK m.51 rehberi incelenebilir.
Resmî Kaynaklar
İİK m.79’un güncel metni için Mevzuat Bilgi Sistemi ve Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı; ana ve talimat dosyalarının evrak/tutanak kayıtları için UYAP Vatandaş Portal kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Borçlunun malı başka şehirdeyse yeni icra takibi açmak gerekir mi?
Hayır. Ana icra dairesi m.79/2 uyarınca malın bulunduğu yer icra dairesine haciz talimatı gönderebilir.
Talimat haczine şikâyet hangi mahkemeye yapılır?
Hacizle ilgili şikâyet, istinabe olunan icra dairesinin tabi olduğu icra mahkemesinde görülür.
Araç başka şehirdeyse talimat zorunlu mu?
Kayden haciz için zorunlu değildir. Resmî sicile kayıtlı araç ana icra dairesince trafik siciline haciz işlenerek doğrudan haczedilebilir.
Başka ildeki taşınmaz doğrudan haczedilebilir mi?
Evet. Tapu siciline haciz şerhi ana icra dairesince doğrudan işletilebilir.
Aracın fizikî olarak alınması için ne gerekir?
Kayden hacizden farklı olarak yakalama veya muhafaza fiilî işlem gerektirir; aracın bulunduğu yerde ilgili icra ve kolluk işlemleri uygulanabilir.
Banka hesabı başka şehirdeyse talimat yazılır mı?
Banka hak ve alacakları özel elektronik haciz ve İİK m.89 usulleriyle haczedilebilir; fizikî istinabe kuralı aynı biçimde uygulanmaz.
Talimat icra dairesi haczedilmez bir malı haczedebilir mi?
Hayır. Talimat dairesi de İİK m.82-85 ve diğer emredici haciz kurallarına uymak zorundadır.
Başka şehirdeki hacizde aşkın haciz yasağı geçerli mi?
Evet. Borca yetecek miktarı açıkça aşan haciz yapılamaz; ana dosyadaki toplam hacizler birlikte değerlendirilmelidir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026. İçerik İİK m.79/2 ve bağlantılı haciz, şikâyet ve satış hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir; Türkiye geneli icra dosyaları Mersin’den yürütülür.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirmedir. Başka şehirdeki mal için uygulanacak yol, malın fizikî veya sicil niteliği, bulunduğu yer, takip dosyasındaki haciz talebi ve talimat kapsamına göre belirlenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
