Haczedilen Malın Kıymet Takdiri Nasıl Yapılır? İİK m.87 | 2026
Kısa ve Net Cevap
İİK m.87 uyarınca haczedilen malların kıymetini icra memuru takdir eder; gerektiğinde bilirkişiye başvurabilir. Kıymet takdirinin amacı, haczedilen malın dosya borcunu karşılamaya yeterli olup olmadığını, aşkın haciz bulunup bulunmadığını ve satış sürecinde ekonomik değerin hangi çerçevede değerlendirileceğini belirlemektir. İcra memuru uzmanlık gerektirmeyen malda doğrudan değer belirleyebilir; araç, makine, sanat eseri, teknik ekipman veya özellikleri nedeniyle uzmanlık isteyen malda bilirkişi incelemesi yapılabilir. Değerleme keyfî olamaz; malın marka, model, yaş, kullanım durumu, ayıpları, piyasa koşulları ve varsa resmî kayıtları dikkate alınmalıdır. İcra müdürlüğünün kıymet takdirine ilişkin işlemi kanuna aykırıysa İİK m.16 kapsamında şikâyet denetimine tabidir. Taşınmaz satışındaki özel kıymet takdiri ve İİK m.128/a şikâyet sistemi ise ayrıca uygulanır.
- İİK m.87 neyi düzenler?
- Kıymet takdirini kim yapar?
- Bilirkişi zorunlu mudur?
- Hangi mallarda bilirkişi gerekir?
- Değerleme hangi tarihe göre yapılır?
- Kıymet takdiri haciz miktarını nasıl etkiler?
- Kıymet takdiri satış bedeli midir?
- Yanlış kıymet takdirine karşı ne yapılır?
- Taşınmaz kıymet takdiri neden farklıdır?
- Sık sorulan sorular
İİK m.87 Neyi Düzenler?
İİK m.87, haczedilen malın ekonomik değerinin belirlenmesine ilişkin temel hükmü içerir. Kanunun açık kuralına göre haczedilen malların kıymetini icra memuru takdir eder; gerektiğinde bilirkişiye müracaat edebilir. Böylece haciz tutanağında yalnız malın varlığı değil, yaklaşık ekonomik değeri de belirlenir.
Değer tespiti cebri icranın birden fazla aşamasına hizmet eder. Öncelikle İİK m.85 uyarınca borca yetecek miktarda haciz yapılıp yapılmadığı buna göre değerlendirilir. İkinci olarak muhafaza ve satış sürecinde malın ekonomik önemi ortaya konur. Üçüncü olarak taraflar, haczin kapsamının gereksiz derecede geniş olup olmadığını somut rakamlarla denetleyebilir.
Kıymet takdiri, malın “kesin satış fiyatı” değildir. Cebri satışta gerçekleşecek bedel artırmadaki talebe, piyasa koşullarına ve kanuni ihale kurallarına bağlıdır. M.87’deki değerleme öncelikle icra işleminin sağlıklı yürütülmesini sağlayan resmi takdirdir.
Kıymet Takdirini Kim Yapar?
İİK m.87’de asıl yetki icra memuruna verilmiştir. İcra memuru haciz sırasında malı görür, özelliklerini tutanağa geçirir ve uzmanlık gerektirmeyen hâllerde değerini doğrudan belirleyebilir. Örneğin standart ve kolayca piyasa karşılaştırması yapılabilen bazı ofis eşyaları veya basit ticari stoklar için icra memurunun takdiri yeterli olabilir.
Ancak bu yetki sınırsız bir kişisel kanaat yetkisi değildir. İcra memuru malın somut özelliklerine, piyasa verilerine ve makul değerleme ölçütlerine dayanmalıdır. Malın niteliği teknik uzmanlık gerektiriyorsa bilirkişiden yardım alınmalıdır.
Haciz tutanağında kıymet takdirinin hangi mal için ne tutarda yapıldığı açıkça gösterilmelidir. “Toplam eşya değeri yaklaşık…” şeklindeki genel ifade, birbirinden çok farklı malların bulunduğu dosyada denetimi zorlaştırabilir. Marka, model, seri numarası ve fiziksel durum gibi ayırt edici bilgiler mümkün olduğunca yazılmalıdır.
Bilirkişi Kullanılması Zorunlu mu?
Her hacizde zorunlu değildir. İİK m.87 “icap ederse bilirkişiye müracaat edebilir” sistemi kurar. Dolayısıyla uzmanlık gerektirmeyen ve piyasa değeri kolayca belirlenebilen mallarda icra memuru doğrudan değer takdir edebilir.
Buna karşılık değerleme özel teknik bilgi gerektiriyorsa bilirkişi kullanmamak hatalı sonuca yol açabilir. CNC makinesi, endüstriyel üretim hattı, özel yazılım/yazılım lisansı içeren donanım, antika, sanat eseri, değerli taş, özel iş makinesi veya ağır hasarlı araç gibi malların gerçek ekonomik değeri sıradan gözlemle belirlenemeyebilir.
İcra memuru hangi malda bilirkişi gerektiğine karar verirken değerleme hatasının tarafların haklarına etkisini de gözetmelidir. Çok yüksek değerli veya hızlı değer kaybeden malda uzman raporu daha güçlü güvence sağlar.
Bilirkişi Kim Olabilir?
Bilirkişinin, değerleme konusu mal hakkında gerekli teknik veya sektörel uzmanlığa sahip olması gerekir. Araçta otomotiv, makinede makine mühendisliği veya ilgili teknik alan, mücevherde kıymetli maden uzmanlığı, sanat eserinde ilgili eser türüne yönelik uzmanlık aranabilir.
Bilirkişi seçimi 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ve ilgili mevzuatla birlikte değerlendirilir. İcra dosyasında bilirkişinin kimliği, uzmanlık alanı, inceleme tarihi ve raporu bulunmalıdır. Tarafların güvenini zedeleyen menfaat ilişkisi veya yeterlilik sorunu varsa bu hususlar kanuni yolla ileri sürülebilir.
Bilirkişi raporu icra memurunu hukuka aykırı sonuca zorlamaz; nihai icra işlemi icra dairesince tesis edilir. Ancak teknik konuda rapordan ayrılınıyorsa bunun somut gerekçesi bulunmalıdır.
Hangi Unsurlar Değerlemede Dikkate Alınır?
Değerleme malın niteliğine göre değişir. Taşınır eşya bakımından marka, model, üretim yılı, kullanım süresi, kilometre veya çalışma saati, bakım durumu, hasar ve ayıp, eksik parça, ikinci el piyasası, satış kolaylığı ve ekonomik ömür dikkate alınabilir.
Ticari makinede kurulu olduğu üretim hattından sökülme maliyeti, nakliye, teknik çalışırlık ve ikinci el pazarının genişliği önem taşır. Stokta son kullanma tarihi, modası geçme veya bozulma riski; elektronik üründe teknolojik eskime; araçta hasar kaydı ve kilometre; değerli madende saflık ve ağırlık belirleyicidir.
Kıymet takdiri yalnız fatura bedeline dayanmaz. Yeni alınmış malın faturası güçlü veri olabilir; ancak yıllar önceki alış bedeli bugünkü ikinci el piyasa değerini aynen göstermez.
Değerleme Hangi Tarihe Göre Yapılır?
Haciz sırasında yapılan m.87 kıymet takdiri, haciz tarihindeki ekonomik duruma göre yapılmalıdır. Malın değeri sonraki aylarda ciddi biçimde değişebilir. Özellikle döviz, kıymetli maden, araç, elektronik ve hızlı değer kaybeden ticari stoklarda bu fark önemlidir.
Satış aşamasına gelindiğinde özel kanun hükümleri gereğince yeni veya güncellenmiş kıymet takdiri gerekebilir. Haciz günündeki yaklaşık değer, yıllar sonra yapılacak satışta değişmez ve kesin bir rakam olarak kabul edilmez.
Taraflar, malın olağanüstü değer değişikliğini resmi piyasa verileri, ekspertiz ve somut belgelerle dosyaya sunabilir. İcra dairesi satışın hangi güncel değerleme prosedürüne tabi olduğunu ilgili maddeye göre belirler.
Kıymet Takdiri Aşkın Haczi Nasıl Etkiler?
İİK m.85 yalnız borca yetecek miktarda hacze izin verdiği için m.87 kıymet takdiri bu ölçülülüğün temel aracıdır. Borcun 400.000 TL, haczedilen malların toplam gerçek değerinin 5.000.000 TL olduğu dosyada alacaklıya daha düşük hacizle yeterli güvence sağlanabiliyorsa aşkın haciz sorunu ortaya çıkabilir.
Ancak yalnız brüt piyasa değeriyle karar verilmez. Malın üzerinde rehin, önceki haciz veya mülkiyet uyuşmazlığı varsa bu dosyanın tahsil edeceği net değer daha düşük olabilir. Bu nedenle kıymet takdiri ile sıra ve takyidat kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.
Aşkın haciz sistemini ayrıntılı olarak aşkın haciz ve İİK m.85 rehberi açıklamaktadır.
Kıymet Takdiri Satışta Başlangıç Bedeli midir?
M.87’deki haciz kıymeti ile satış mevzuatındaki artırma şartları aynı kavram değildir. Elektronik artırmada teklifin hangi tutardan başlayacağı ve ihale edilebilmesi için gereken asgari bedel İİK m.114-115 ve ilgili yönetmelik hükümleriyle belirlenir. Taşınmazlarda m.128 ve m.128/a kapsamında özel kıymet takdiri ve şikâyet sistemi vardır.
Bu nedenle haciz tutanağında yazan yaklaşık değer, tek başına “mal bu bedelin altında asla satılamaz” sonucunu doğurmaz. Satış anında yürürlükteki artırma hükümleri uygulanır.
Elektronik satış işlemlerinde Adalet Bakanlığının UYAP e-Satış Portalı resmi platformdur.
İcra Memurunun Değeri Çok Düşük Belirlemesi
Malın gerçek değerinden bariz biçimde düşük kıymet takdiri borçlunun ve diğer alacaklıların haklarını zedeleyebilir. Düşük değer, haciz miktarının gereksiz genişletilmesine, malın ekonomik durumunun dosyada yanlış görünmesine veya satış hazırlığında hatalı işlemlere neden olabilir.
Borçlu, fatura, piyasa ilanı, bağımsız ekspertiz, servis kayıtları veya diğer somut verilerle kıymetin hatalı olduğunu gösterebilir. İcra müdürlüğünün m.87 işlemine karşı İİK m.16 çerçevesinde icra mahkemesine şikâyet yolu değerlendirilir.
Şikâyet dilekçesinde yalnız “mal daha değerlidir” demek yerine özellikler, emsal satışlar ve uzman raporu sunulması uyuşmazlığı somutlaştırır.
Değerin Çok Yüksek Belirlenmesi
Kıymetin gerçek piyasanın çok üzerinde yazılması da sorun yaratır. İcra dairesi yüksek değer nedeniyle tek bir malın borcu fazlasıyla karşıladığını düşünerek başka tahsil araçlarına yönelmeyebilir; satış aşamasında gerçeğe aykırı beklenti doğabilir ve artırma sonuçsuz kalabilir.
Alacaklı da gerçekçi kıymet takdirinde hukuki menfaate sahiptir. Malın satış kabiliyeti ve piyasa değeri doğru belirlenmelidir. Tarafların görevi “kendi lehine en yüksek/en düşük rakamı” değil, dosya bakımından gerçek ekonomik değeri ortaya koymaktır.
Kıymet Takdirinde Borçlunun Hazır Bulunması Şart mı?
Hayır. İİK m.80 uyarınca borçlu haciz yerinde bulunmaz ve hemen bulundurulamazsa haciz gıyabında yapılabilir. Haciz sırasında icra memuru m.87 kıymet takdirini de gerçekleştirebilir veya daha sonra bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verebilir.
Borçlunun yokluğu, malın özelliklerinin tutanağa ayrıntılı yazılması ihtiyacını artırır. Sonradan değerleme uyuşmazlığı çıkarsa fotoğraf, seri numarası, kilometre, hasar ve diğer objektif kayıtlar önem taşır.
Gıyapta haciz kuralları için borçlunun yokluğunda haciz – İİK m.80 rehberi incelenebilir.
Haciz Tutanağında Kıymet Yazılması Neden Önemlidir?
Haciz tutanağı cebri icranın temel resmi belgesidir. Her malın yaklaşık kıymetinin yazılması, toplam haciz değerinin borçla karşılaştırılmasını ve satış hazırlığının planlanmasını sağlar. Değer yazılmadan çok sayıda malın topluca haczedilmesi m.85 ölçülülük incelemesini güçleştirir.
Bilirkişi sonradan değer belirleyecekse tutanakta bu husus belirtilmeli ve rapor dosyaya eklendiğinde tarafların erişimine açık olmalıdır. Raporun hangi mala ilişkin olduğu tereddütsüz anlaşılmalıdır.
Taşınmaz Kıymet Takdiri Neden Ayrı Düzenlenir?
Taşınmazlar, tapu takyidatları, imar durumu, yüzölçümü, yapı özellikleri, kira getirisi ve bölgesel emsaller nedeniyle daha ayrıntılı değerleme gerektirir. İİK m.128, icra müdürünün taşınmazın kıymetini bilirkişi vasıtasıyla tayin ettirmesini ve ilgili mükellefiyetleri dikkate almasını düzenler.
Taşınmaz kıymet takdirine şikâyet için İİK m.128/a’da özel süre, masraf ve iki yıllık yeniden kıymet takdiri kuralları vardır. Bu nedenle m.87’nin genel taşınır değerleme sistemi ile taşınmaz satışındaki m.128/a şikâyeti birbirine karıştırılmamalıdır.
Taşınır Satışında Yeni Değerleme Gerekebilir mi?
Haciz ile satış arasında uzun süre geçmiş, mal hasar görmüş, ekonomik ömrü önemli ölçüde değişmiş veya piyasa koşulları olağanüstü farklılaşmışsa satış hazırlığında güncel değerleme gereği ortaya çıkabilir. Hangi işlemin yapılacağı satışı düzenleyen güncel İİK hükümlerine göre belirlenir.
İcra müdürlüğü, malın gerçek durumunu yansıtmayan eski değeri körü körüne kullanmamalıdır. Özellikle teknolojik cihaz, stok ve araçlarda ekonomik değer kısa sürede değişebilir.
Bilirkişi Ücretini Kim Yatırır?
Takip işleminin yürütülmesi için gerekli bilirkişi ve haciz giderleri kural olarak işlemi isteyen taraftan avans olarak alınır; takip sonunda kanunen borçluya yükletilebilecek giderler dosya hesabına dahil edilebilir. İcra müdürlüğü hangi masrafın yatırılması gerektiğini dosyada açıkça bildirmelidir.
Gerekli bilirkişi ücretinin yatırılmaması, uzman incelemesinin yapılamamasına ve satış/haciz işleminin gecikmesine neden olabilir. Taraf, masraf kaleminin kanuna aykırı olduğunu düşünüyorsa ilgili icra işlemini şikâyet yoluyla denetletebilir.
İcra Mahkemesine Şikâyet
M.87’ye ilişkin icra müdürlüğü işleminin kanuna aykırı olduğu ileri sürülüyorsa İİK m.16 kapsamında şikâyet mümkündür. Şikâyet süresi ve başlangıcı işlemin niteliğine ve öğrenme tarihine göre belirlenir. Taşınmaz m.128/a kıymet takdirinde ise özel düzenleme öncelikle uygulanır.
Genel şikâyet için İİK m.16 şikâyet rehberi kullanılabilir. Dilekçeye haciz tutanağı, bilirkişi raporu ve gerçek değeri destekleyen belgeler eklenmelidir.
Resmî Kaynaklar
İİK m.87’nin güncel metni için Mevzuat Bilgi Sistemi ve Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı; dosya tutanak ve raporları için UYAP Vatandaş Portal; elektronik satışlar için UYAP e-Satış kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Haciz sırasında malın değerini kim belirler?
İİK m.87’ye göre icra memuru takdir eder; gerektiğinde bilirkişiye başvurur.
Her hacizde bilirkişi zorunlu mu?
Hayır. Uzmanlık gerektirmeyen mallarda icra memuru doğrudan değer takdir edebilir.
Araç haczinde bilirkişi gerekir mi?
Aracın özellikleri, hasar durumu ve piyasa değerinin güvenilir belirlenmesi için bilirkişi/ekspertiz gerekebilir; kanun her araçta otomatik bilirkişi zorunluluğu kurmaz.
Haciz tutanağındaki değer satış fiyatı mıdır?
Hayır. Satış ve ihale şartları ilgili satış hükümlerine göre ayrıca uygulanır.
Malın değeri çok düşük yazılmışsa ne yapılır?
M.87 işlemi somut belgelere dayanarak İİK m.16 kapsamında şikâyet edilebilir.
Kıymet takdiri aşkın hacizde önemli midir?
Evet. M.85’teki borca yetecek miktar ilkesi hacizli malların gerçek değerinin belirlenmesini gerektirir.
Taşınmaz kıymet takdirine de m.87 mi uygulanır?
Taşınmaz satışında m.128 ve m.128/a’daki özel hükümler uygulanır; m.87 genel haciz değerleme hükmüdür.
Borçlu hacizde yoksa kıymet takdiri yapılabilir mi?
Evet. M.80 şartlarında haciz gıyapta yapılabilir ve değer tespiti de yürütülebilir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026. İçerik İİK m.87, m.85, m.128 ve bağlantılı kıymet takdiri/satış hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir; Türkiye geneli icra dosyaları Mersin’den yürütülür.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirmedir. Kıymet takdiri değerlendirmesinde malın somut özellikleri, haciz tarihi, bilirkişi gereği, varsa takyidatlar ve ilgili satış hükmü birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
