Hal Hakem Heyeti Başvuru Sınırı 2026: 1.113.108,48 TL, İtiraz ve İcra | 5957 m.10

Hal Hakem Heyeti nedir?

Hal Hakem Heyeti, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 10. maddesi uyarınca oluşturulan özel uyuşmazlık çözüm merciidir. Heyetin temel görevi üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında 5957 sayılı Kanunun uygulanmasıyla ilgili çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmaktır.

Heyet yalnız klasik alacak-borç uyuşmazlıklarına bakmaz. Toptancı hali yönetimi veya personelinin uygulamalarından, toptancı hallerinin ve pazar yerlerinin yönetim ve işleyişinden kaynaklanan uyuşmazlıklar da görev alanına girebilir. Bu nedenle üretici-komisyoncu hesap uyuşmazlığı, hal yönetimi uygulaması, pazar yeri işleyişi veya Kanundaki hak ve yükümlülüklerle ilgili başka bir ihtilaf bakımından önce Hal Hakem Heyetinin görev alanı incelenmelidir.

Hal Hakem Heyeti, tüketici hakem heyetiyle aynı kurum değildir. Hukuki dayanağı, taraf çevresi, parasal sınırı, görev konusu ve itiraz mercii 5957 sayılı Kanun ile Hal Hakem Heyeti ve Toptancı Hal Konseyi Hakkında Yönetmelikte özel olarak düzenlenmiştir.

2026 Hal Hakem Heyeti parasal sınırı kaç TL?

Ticaret Bakanlığının 12 Mayıs 2026 tarihli güncel açıklamasına göre 2026 yılında parasal sınır 1.113.108,48 TL olarak uygulanmaktadır. 17 Aralık 2025 tarihli ve 33110 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğle bu sınır 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılmıştır.

5957 sayılı Kanun m.10/5 ve m.10/6’daki sistem iki farklı hukuki sonuç doğurur. Uyuşmazlık değeri 1.113.108,48 TL’nin altındaysa başvuru zorunludur ve heyetin kararı ilam hükmündedir. Uyuşmazlık değeri bu tutara eşit veya daha yüksekse heyetin kararı tarafları ilam gibi bağlamaz; asliye ticaret mahkemesinde delil olarak ileri sürülebilir.

Parasal sınır her yıl değişebildiği için eski tarihli internet içeriklerindeki 50.000 TL, 56.018,27 TL veya önceki yıllara ait başka tutarlar 2026 işlemlerinde kullanılmamalıdır. Uyuşmazlığın hangi yıl doğduğu, başvuru tarihi ve uygulanacak sınır somut olay bakımından ayrıca incelenmelidir.

Hangi uyuşmazlıklarda Hal Hakem Heyetine başvuru zorunludur?

5957 sayılı Kanunun uygulanmasıyla ilgili ve değeri 2026 yılında 1.113.108,48 TL’nin altında bulunan uyuşmazlıklarda başvuru zorunludur. Taraflar üretici ile meslek mensubu veya meslek mensuplarının kendi aralarında olabilir. “Meslek mensubu” kavramı Kanun ve ilgili yönetmelikteki komisyoncu, tüccar, pazarcı ve ilgili diğer ticari aktörler bakımından değerlendirilir.

Örneğin komisyoncunun sattığı ürün bedelini üreticiye ödememesi, yapılan kesintilerin hukuka uygun olup olmadığı, komisyon oranı, hesap ekstresi, teslim edilen ürün miktarı veya hal mevzuatından kaynaklanan başka bir parasal uyuşmazlık heyetin görev alanına girebilir. Bununla birlikte uyuşmazlığın yalnız taraflarının sektörde faaliyet göstermesi yetmez; ihtilafın 5957 sayılı Kanunun uygulanmasıyla bağlantılı olması gerekir.

Hal yönetimi ve personelinin uygulamalarından veya pazar yeri yönetim ve işleyişinden doğan uyuşmazlıklar da heyet kapsamındadır. Bu uyuşmazlıklarda parasal değer tespit edilebiliyorsa parasal sınırın sonuçları ayrıca değerlendirilir.

Hangi uyuşmazlıklar Hal Hakem Heyetinin görevinde değildir?

Ticaret Bakanlığının güncel açıklamasına göre 5957 sayılı Kanunun 14. maddesinde öngörülen idari para cezaları Hal Hakem Heyetinin görev ve yetkisi dışındadır. Bir idari para cezasına karşı başvuru yolu, heyetin alacak veya işleyiş uyuşmazlığına bakma yetkisiyle karıştırılmamalıdır.

Ayrıca uyuşmazlığın 5957 sayılı Kanundan değil başka bir sözleşme veya kanundan kaynaklanması hâlinde sırf tarafların hal içinde faaliyet göstermesi Hal Hakem Heyetini görevli kılmaz. Örneğin işçi-işveren uyuşmazlığı, genel kira uyuşmazlığı veya başka özel mevzuata tabi bir idari işlem kendi görev kurallarına göre çözülür.

Başvuru öncesinde uyuşmazlığın hukuki sebebi doğru tanımlanmalıdır. Yanlış merciye başvuru süre kaybına, usul itirazlarına ve alacağın tahsilinin gecikmesine yol açabilir.

Hal Hakem Heyeti başvurusu nereye yapılır?

Mal alım satım işleminden doğan uyuşmazlıklarda başvuru, malı alanın veya satanın faaliyet gösterdiği yerdeki Hal Hakem Heyetine yapılır. Ticaret Bakanlığı 2026 açıklamasında bu yetki kuralını açık biçimde belirtmektedir.

Mal alım satımı dışındaki uyuşmazlıklarda ise müracaat sahibinin faaliyet gösterdiği veya ikamet ettiği yerdeki Hal Hakem Heyeti yetkilidir. Bu ayrım, özellikle hal yönetimi uygulaması, pazar yeri işleyişi veya cezalı hal rüsumuyla ilgili başvurularda önem taşır.

Heyetler esas olarak il merkezlerinde oluşturulur; Bakanlığın gerekli gördüğü ilçelerde de heyet kurulabilir. Mersin’de başvuru hazırlanırken uyuşmazlığın niteliğine göre Mersin Ticaret İl Müdürlüğü ve ilgili yetki alanı kontrol edilmelidir.

E-Devlet üzerinden Hal Hakem Heyetine başvuru yapılabilir mi?

Evet. Ticaret Bakanlığının güncel açıklamasına göre başvuru, delil belgeleri eklenmiş dilekçeyle ilgili Ticaret İl Müdürlüğüne yapılabileceği gibi e-Devlet üzerinden de gerçekleştirilebilir. E-Devlet’te Ticaret Bakanlığı hizmetleri arasında “Hal Hakem Heyeti Başvurularının Yapılması” hizmeti bulunmaktadır.

Elektronik başvuru, dilekçenin hukuki içeriğinin önemini azaltmaz. Talep sonucu, uyuşmazlık miktarı, taraf bilgileri ve olayların kronolojisi açık biçimde yazılmalıdır. Belge yükleme imkânı, hangi belgenin hangi iddiayı ispatladığını açıklama zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Başvuru tamamlandıktan sonra sistemde oluşan başvuru kaydı ve yüklenen belgelerin kopyası saklanmalıdır. Tebligatlar ve kararın tebliğ tarihi özellikle 15 günlük itiraz süresinin hesabında önemlidir.

Başvuru dilekçesinde neler bulunmalıdır?

Dilekçede başvuranın kimlik veya ticaret unvanı bilgileri, karşı tarafın bilinen bilgileri, uyuşmazlığın konusu, parasal değeri ve açık talep sonucu bulunmalıdır. Olaylar tarih sırasıyla ve belge referanslarıyla anlatılmalıdır.

Örneğin üretici, komisyoncuya belirli tarihlerde belirli miktarda ürün teslim etmiş ve satış bedelinin eksik ödendiğini ileri sürüyorsa; teslim belgeleri, HKS kayıtları, satış listeleri, faturalar veya müstahsil makbuzları ve yapılan ödemeler ayrı ayrı gösterilmelidir. “Eksik ödeme yapıldı” şeklindeki genel ifade yerine hangi satış için ne kadar eksik ödeme bulunduğu hesaplanmalıdır.

Komisyon, hal rüsumu veya başka kesintiye itiraz ediliyorsa kesintinin adı, oranı, matrahı ve hangi belge üzerinde yer aldığı belirtilmelidir. Heyetin uyuşmazlığı dosya üzerinden anlayabilmesi için talep edilen miktarın aritmetiği açık olmalıdır.

Hangi belgeler Hal Hakem Heyetine sunulmalıdır?

Uyuşmazlığa göre fatura, müstahsil makbuzu, HKS bildirim ve künye kayıtları, sevk irsaliyesi, teslim tesellüm belgesi, kantar fişi, banka dekontu, cari hesap ekstresi, komisyoncu satış bordrosu ve taraflar arasındaki yazışmalar delil niteliği taşıyabilir.

Elektronik mesaj veya WhatsApp yazışmaları kullanılacaksa tarih ve taraf bağlantısı anlaşılır biçimde sunulmalıdır. Belgeler arasında farklı ürün miktarları veya tarihler varsa bu çelişkiler dilekçede açıklanmalıdır. Eksik veya anlaşılmaz bir dosya, haklı alacağın ispatını güçleştirebilir.

Ödeme iddiası bulunan karşı taraf banka kayıtlarına dayanıyorsa yapılan ödemenin hangi borca mahsup edildiği de önemlidir. Cari hesapta birden fazla sezon veya ürün alacağı varsa her kalem ayrılaştırılmalıdır.

Hal Hakem Heyeti kararının hukuki niteliği nedir?

2026 parasal sınırının altında kalan zorunlu başvurularda heyetin kararı ilam hükmündedir. Bu ifade, kararın yalnız tavsiye niteliğinde olmadığını gösterir. Kanun, kararların 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine getirilmesine ilişkin hükümlerine göre icra edileceğini açıkça düzenler.

Bu nedenle lehine para alacağına karar verilen taraf, kararın gereği kendiliğinden yerine getirilmezse ilamlı icra yoluna başvurabilir. İcra aşamasında kararın kapsamı ve hükmedilen tutar esas alınır.

Heyet kararının ilam hükmünde olması, karara karşı hiçbir yargısal yol olmadığı anlamına gelmez. Kanun özel bir itiraz yolu öngörmüştür.

Hal Hakem Heyeti kararı nasıl icra edilir?

Kanun m.10/5 uyarınca parasal sınır altındaki kararlar İİK’nin ilamların icrasına ilişkin hükümlerine göre yerine getirilir. Karar borçlu tarafından gönüllü uygulanmazsa alacaklı yetkili icra dairesinde ilamlı icra takibi başlatabilir.

Takipte kararın kesinleşmiş olup olmadığı konusu, kararın türü ve özel kanun hükmü birlikte değerlendirilmelidir. 5957 sayılı Kanun ayrıca heyet kararına yapılan itirazın icrayı kendiliğinden durdurmadığını düzenlediği için sırf asliye ticaret mahkemesine itiraz edilmiş olması icranın otomatik olarak beklemesi sonucunu doğurmaz.

Borçlu icranın durmasını istiyorsa mahkemeden tedbir talep etmelidir. Hâkim, talep varsa kanundaki şartlar çerçevesinde heyet kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir.

Hal Hakem Heyeti kararına itiraz süresi kaç gündür?

Taraflar kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde Hal Hakem Heyetinin bulunduğu yerde ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine itiraz edebilir. Süre kısa olduğu için kararın tebliğ tarihi dosyada açık biçimde tespit edilmelidir.

İtiraz dilekçesinde yalnız “karar hatalıdır” demek yeterli değildir. Heyetin hangi maddi olayı veya kanun hükmünü yanlış değerlendirdiği, hangi delilin gözden kaçırıldığı ve talep edilen sonuç açıkça gösterilmelidir.

Asliye ticaret mahkemesinin Hal Hakem Heyeti kararına yapılan itiraz üzerine vereceği karar 5957 m.10/5 uyarınca kesindir. Bu özel kesinlik hükmü nedeniyle itiraz dosyasının ilk aşamada eksiksiz hazırlanması önem taşır.

İtiraz kararı kendiliğinden durdurur mu?

Hayır. Kanun açıkça itirazın Hal Hakem Heyeti kararının icrasını durdurmayacağını düzenler. Bu nedenle borçlu yalnız dava açarak icra riskini ortadan kaldırmış olmaz.

İcranın durdurulması isteniyorsa asliye ticaret mahkemesinden tedbir talep edilmelidir. Hâkim, talep bulunması hâlinde kararın icrasını tedbir yoluyla durdurabilir. Tedbir değerlendirmesi somut dosyanın özelliklerine göre yapılır.

Bu ayrım alacaklı bakımından da önemlidir. İtiraz edildiği bilgisinin ulaşması, icra kabiliyetinin kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez. Ancak mahkemece tedbir kararı verilmişse kararın kapsamına uyulmalıdır.

1.113.108,48 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ne olur?

2026 yılında değeri 1.113.108,48 TL veya daha yüksek olan uyuşmazlıklarda m.10/6 uygulanır. Bu uyuşmazlıklarda Hal Hakem Heyetinin vereceği karar asliye ticaret mahkemesinde delil olarak ileri sürülebilir.

Bu kararlar parasal sınır altındaki kararlar gibi ilam hükmünde değildir. Yüksek meblağlı alacağın tahsili için görevli mahkemede dava yolu ve genel usul kuralları değerlendirilmelidir.

Uyuşmazlık miktarının doğru hesaplanması bu nedenle görev ve kararın niteliği bakımından kritiktir. Birden fazla fatura veya teslimat aynı hukuki ilişkinin parçasıysa talebin yapay biçimde bölünmesi görev sorunlarına yol açabilir. Talebin gerçek toplam değeri esas alınmalıdır.

Komisyoncu ile üretici arasındaki alacak uyuşmazlığı Hal Hakem Heyetine gider mi?

5957 sayılı Kanun, komisyoncunun üreticiye karşı özel yükümlülüklerini düzenler. Komisyoncunun satış bedeli üzerinden alacağı komisyon, ürün bedelinin ödenme zamanı ve kanuni kesintiler gibi konular doğrudan Kanunun uygulama alanındadır.

Bu nedenle üretici ile hal komisyoncusu arasındaki mal bedeli, komisyon, kesinti veya hesap uyuşmazlığı kural olarak Hal Hakem Heyetinin görev alanına girebilir. 2026 parasal sınırı altında kalıyorsa önce heyete başvuru zorunluluğu ayrıca dikkate alınmalıdır.

Ancak her cari hesap uyuşmazlığının otomatik olarak 5957’den doğduğu kabul edilmemelidir. Tarafların işlem sıfatı, malın Kanun kapsamındaki ürünlerden olup olmadığı ve talebin hukuki sebebi dosya bazında incelenmelidir.

Başvuru öncesi uygulama kontrol listesi

Önce uyuşmazlığın 5957 sayılı Kanunun uygulanmasından doğup doğmadığı belirlenmelidir. Ardından talep değeri hesaplanmalı ve 2026 sınırı olan 1.113.108,48 TL ile karşılaştırılmalıdır. Sınırın altında kalan dosyada zorunlu Hal Hakem Heyeti başvurusu atlanmamalıdır.

Yetkili heyet, uyuşmazlığın mal alım satımından doğup doğmamasına göre tespit edilmelidir. Dilekçeye HKS kayıtları, fatura, makbuz, irsaliye, dekont ve diğer deliller eklenmeli; talep tutarı kalem kalem gösterilmelidir.

Karar tebliğ edildiğinde 15 günlük itiraz süresi derhal hesaplanmalıdır. İtiraz edilecekse asliye ticaret mahkemesine sunulacak dilekçe hazırlanmalı; kararın icrasının durması isteniyorsa ayrıca tedbir talebi açıkça ileri sürülmelidir.

İlgili içerikler

• Mersin Hal Komisyoncusu Alacağı ve Hesap Uyuşmazlığı
• Hal Kayıt Sistemi Bildirimi Ne Zaman ve Kim Tarafından Yapılır?
• Ticaret ve hal uyuşmazlıkları için iletişim

Resmî kaynaklar

• T.C. Ticaret Bakanlığı – Hal Hakem Heyetleri ve 2026 Parasal Sınırı
• T.C. Ticaret Bakanlığı – Sebze ve Meyve Ticareti SSS
• T.C. Ticaret Bakanlığı – 5957 Mevzuat Listesi

Sık Sorulan Sorular