Hasta Hakları İhlali Nereye Şikâyet Edilir? Hasta Hakları Birimi ve Kurulu | HHY m.42, 42/B–42/C (2026)

Hasta Hakları Yönetmeliği m.42 ne düzenler?

Hasta Hakları Yönetmeliği m.42, hasta haklarının ihlali hâlinde başvuru hakkını açık biçimde güvence altına alır. Hasta veya hasta ile ilgili bulunan kişiler, Yönetmelik ve diğer mevzuatta öngörülen usullere göre her türlü müracaat, şikâyet ve dava hakkına sahiptir.

Bu düzenleme, “hastaneye şikâyet ederseniz artık başka yere başvuramazsınız” şeklinde yorumlanamaz. Hasta hakları mekanizması kurumsal ve idari çözüm yollarından biridir. Somut olay aynı zamanda tazminat, ceza, kişisel veri veya disiplin sorunu oluşturuyorsa ilgili hukuk yolu ayrıca açıktır.

Başvuru yolu seçilirken olayın ne olduğu doğru belirlenmelidir. Randevu, iletişim veya ziyaret sorunu ile ameliyat hatası, kişisel sağlık verisinin ifşası veya ölümle sonuçlanan tıbbi olay aynı hukuki prosedüre tabi değildir.

Hasta hakları başvurusunu kim yapabilir?

Hasta bizzat başvurabilir. Hastanın çocuk, kısıtlı veya iradesini açıklayamayacak durumda olması hâlinde kanuni temsil ve somut olayın özelliğine göre yakını başvuru yapabilir. Yönetmelik m.42, hasta ile ilgili bulunan kişilerin de başvuru hakkını kabul eder.

Yakının başvuru yapabilmesi, hastanın bütün sağlık kayıtlarına sınırsız erişim yetkisi olduğu anlamına gelmez. Sağlık verileri ve mahremiyet korunmaya devam eder. Başvurunun incelenmesi için gerekli bilgi, yetki ve temsil ilişkisi ayrıca değerlendirilir.

Vefat eden hastayla ilgili olaylarda mirasçı, yakın veya ilgilinin hangi belgeye erişebileceği ve hangi talebi ileri sürebileceği olayın hukuki niteliğine göre belirlenir.

Hasta hakları birimi ne yapar?

HHY m.42/B, hasta hakları uygulamalarının yürütülmesi için sağlık kurum ve kuruluşları bünyesinde hasta hakları birimleri oluşturulmasını düzenler. Birimin temel amacı başvuruyu almak, mümkün olan sorunu yerinde çözmek, kayıt oluşturmak ve gerekli değerlendirme sürecini işletmektir.

Hasta hakları birimi sağlık personelinin yerine teşhis veya tedavi kararı vermez. Örneğin ameliyat gerekip gerekmediğine karar veremez; ancak bilgilendirme yapılmadığı, mahremiyet ihlal edildiği veya hizmete erişimde sorun yaşandığı iddiasını inceleme sürecine alabilir.

Birimin etkili çalışması için başvurunun somut olması gerekir. Tarih, servis, olay, talep ve varsa ilgili personel açıkça belirtilmelidir.

Hasta hakları kurulu ne işe yarar?

Hasta hakları kurulları, birimlerde çözülemeyen veya kurul değerlendirmesi gerektiren başvuruların hasta hakları mevzuatı çerçevesinde incelenmesinde görev alır. Kurulun yapısı ve çalışma usulleri Sağlık Bakanlığının hasta hakları uygulama düzenlemelerine göre yürütülür.

Kurul değerlendirmesi bir ceza mahkemesi kararı veya tazminat hükmü değildir. Hasta hakkı ihlali yönünden kurumsal/idari değerlendirme yapar ve gerekli işlemlerin yürütülmesine katkı sağlar.

Kurul kararı, başka hukuki yola başvurulmasını engellemez. Ancak olayın resmi kayıt altına alınması ve taraf açıklamalarının toplanması bakımından sonraki süreçte önemli olabilir.

Hangi olaylar hasta hakları birimine şikâyet edilebilir?

Bilgilendirme yapılmaması, rıza formu verilmemesi, mahremiyet ihlali, ziyaret veya refakatçi sorunu, keyfî sıra uygulaması, personelin uygunsuz davranışı, sağlık kayıtlarına erişimin engellenmesi, gereksiz bekleme veya hasta haklarına ilişkin diğer uygulamalar başvuru konusu olabilir.

Tıbbi uygulama hatası iddiası da hasta hakları birimine bildirilebilir; ancak teknik kusurun ve tazminat sorumluluğunun kesin belirlenmesi çoğu zaman uzman değerlendirmesi ve yargısal süreç gerektirir.

Acil tıbbi sorun devam ediyorsa önce tedavi güvenliği sağlanmalıdır. Şikâyet süreci acil müdahalenin yerine geçmez.

Hasta hakları şikâyeti nasıl yapılmalıdır?

Başvuru kanalları: Hastanenin hasta hakları birimine başvurabilir; internetten Sağlık Bakanlığı Hasta Başvuru Bildirim Sistemi (HBBS) üzerinden sağlık tesisiyle ilgili şikâyetinizi iletebilirsiniz. Telefonla sağlık hizmeti hakkında başvuru için SABİM ALO 184 kanalını kullanabilirsiniz. HBBS’ye resmî adresinden girin ve ekrandaki güncel üyelik/giriş adımlarını izleyin.

Hastanede devam eden bir iletişim, mahremiyet veya hizmete erişim sorununun yerinde çözümü için birime olayı bildirin. Elektronik başvuruda doğru sağlık kuruluşunu seçin; olayın tarihini, ilgili servisi ve talebinizi ayrı ayrı yazın. Telefon başvurusunda da kayıt numarasını isteyin. Aynı olay hakkında daha önce başvurmuşsanız önceki numarayı belirtin; gelen cevap ile çözülemeyen kısmı açıklayın.

Kısa anlatım örneği: “[Tarih] günü [sağlık kuruluşu ve servis] bölümünde [somut olay] yaşandı. [Varsa önceki başvuru numarası] ile bildirdiğim sorunun [devam eden kısmı] çözülemedi. Olayın incelenmesini, [açık talep] konusunda işlem yapılmasını ve sonucunun tarafıma bildirilmesini istiyorum. Ekler: [ilgili belgeler].” Bu metin kurum içi inceleme talebidir; tazminat veya başka bir hukuk yoluna özgü dilekçenin yerini tutmaz.

Başvuruda hastanın kimlik ve iletişim bilgisi, sağlık kuruluşunun adı, olay tarihi, ilgili servis veya birim, yaşanan olay ve istenen çözüm açık şekilde yazılmalıdır. Gereksiz hakaret veya varsayım yerine somut olay sıralaması yapılmalıdır.

Olay aynı gün çözülmeye uygunsa hasta hakları birimine yüz yüze başvuru etkili olabilir. Yazılı veya elektronik başvuru ise ispat bakımından kayıt sağlar. Sağlık Bakanlığının güncel hasta hakları ve iletişim kanalları da kullanılabilir.

Başvurunun bir örneği ve başvuru numarası saklanmalıdır. Kurumun cevabı yazılı şekilde talep edilebilir.

Şikâyete hangi belgeler eklenmelidir?

Randevu kaydı, epikriz, onam formu, fatura, tetkik sonucu, yazışma, fotoğraf, kurumun verdiği belge veya önceki başvuru cevabı varsa eklenmelidir. Ancak üçüncü kişilerin sağlık verileri gereksiz biçimde paylaşılmamalıdır.

Tıbbi hata iddiasında bütün hasta dosyasının bir örneğinin alınması önemlidir. Hasta HHY m.16-17 kapsamında kendi kayıtlarını inceleme ve örnek alma hakkına sahiptir.

Bu konuda Hasta Dosyasını Görme ve Sağlık Kaydını Düzeltme Hakkı rehberi kullanılabilir.

Tedavi devam ederken acil bir hak ihlali varsa ne yapılmalı?

Hastanın yaşamı, organı veya sağlığı bakımından devam eden acil risk varsa öncelik tıbbi güvenliktir. Servis sorumlu hekimi, nöbetçi hekim, hastane yönetimi veya acil sağlık ekibiyle derhal iletişim kurulmalıdır.

Hasta hakları birimi eş zamanlı destek sağlayabilir; ancak kritik tedavi kararını birim vermez. Gerekiyorsa başka uzman görüşü, konsültasyon veya sevk talep edilir.

Acil durum sona erdikten sonra olayın saati, yapılan talepler ve verilen cevaplar yazılı başvuruya dönüştürülmelidir.

Doktor hatası hasta hakları birimine şikâyet edilir mi?

Evet, hasta tıbbi hata iddiasını hasta hakları mekanizmasına taşıyabilir. Ancak malpraktis değerlendirmesi tıbbi standardın, kusurun, zararın ve illiyet bağının teknik incelemesini gerektirir.

Hasta hakları başvurusu tazminat davasının veya kanuni sürenin yerine geçmez. Kamu hastanesinde idari sorumluluk; özel hastane ve hekimde olayın niteliğine göre adli yargı ve sözleşme/haksız fiil hükümleri uygulanır.

Tıbbi dosya, uzman görüşü ve olay zaman çizelgesi malpraktis iddiasında temel önemdedir.

Sağlık verisi veya mahremiyet ihlali nereye şikâyet edilir?

Hasta hakları birimine başvuru yapılabilir. Bunun yanında kişisel sağlık verisinin hukuka aykırı işlenmesi veya paylaşılması 6698 sayılı KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve şartları varsa Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet sürecini gündeme getirir.

KVKK sürecinin kendi usul ve süreleri vardır. Hasta hakları birimine yapılan başvuru bu süreleri otomatik olarak durdurmaz. İhlalin hangi tarihte öğrenildiği ve veri sorumlusuna ne zaman başvurulduğu kaydedilmelidir.

Mahremiyet hakkı için Hasta Mahremiyeti 2026 rehberi ayrıca incelenebilir.

Kamu hastanesindeki zarar için yalnız hasta haklarına başvurmak yeterli mi?

Hayır. Kamu hastanesindeki tıbbi uygulama veya hizmet kusuru nedeniyle maddi-manevi tazminat isteniyorsa 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve özel kamu hukuku kuralları uygulanır. İdari başvuru ve dava süreleri hasta hakları başvurusundan bağımsızdır.

Hasta hakları birimi sorunun kurumsal yönden incelenmesini sağlayabilir; tazminata hükmeden mahkeme değildir. Bu nedenle tazminat düşünülüyorsa kanuni süreler ayrıca takip edilmelidir.

Olayın hangi kamu tüzel kişisine ait sağlık kuruluşunda gerçekleştiği ve hizmet ilişkisinin niteliği görevli yargı bakımından önemlidir.

Özel hastanedeki zarar için hangi yol kullanılır?

Özel hastanede hasta hakları birimine başvuru yine mümkündür. Tazminat bakımından ise özel hastane, hekim ve hasta arasındaki hukuki ilişkinin niteliğine göre tüketici hukuku, sözleşme ve haksız fiil hükümleri değerlendirilebilir.

Özel hastane yalnız hekimin tıbbi eyleminden değil, kendi organizasyon alanındaki eksikliklerden de sorumlu olabilir. Personel, cihaz, kayıt, sterilizasyon ve bakım organizasyonu incelenir.

Arabuluculuk veya dava şartı gibi usul kuralları uyuşmazlığın hukuki niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Hasta savcılığa şikâyet edebilir mi?

Olay suç şüphesi içeriyorsa Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvuru yapılabilir. Kasten yaralama, taksirle yaralama/ölüm, tehdit, hakaret, kişisel verinin hukuka aykırı paylaşılması veya başka suç tipi somut olaya göre değerlendirilebilir.

Kötü tıbbi sonuç tek başına suç kanıtı değildir. Ceza sorumluluğu için ilgili suçun maddi ve manevi unsurları bulunmalıdır. Tıbbi kusur iddiasında uzman incelemesi önem taşır.

Hasta hakları birimine şikâyet edilmiş olması savcılığa başvuru hakkını ortadan kaldırmaz.

Hasta hakları şikâyetinde süre var mı?

Hasta hakları birimi ve kurul süreçlerinin güncel uygulama süreleri Sağlık Bakanlığı düzenlemelerine göre yürütülür. Ancak esas dikkat edilmesi gereken nokta, başka hukuk yollarındaki zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hasta hakları başvurusuyla kendiliğinden durmamasıdır.

İdari yargı, KVKK, tüketici hukuku ve ceza şikâyeti bakımından farklı süreler vardır. Olayın hukuki niteliği erken belirlenmelidir.

Özellikle kamu hastanesinde tazminat talebi veya KVKK başvurusu düşünüldüğünde yalnız kurum içi cevabın beklenmesi nedeniyle kanuni süre kaçırılmamalıdır.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

HHY m.42 ve hasta hakları birimi/kurulu sistemi Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de kamu veya özel sağlık kuruluşunda hasta hakkı ihlali yaşayan kişi, kurumun hasta hakları birimine ve olayın niteliğine göre diğer yetkili mercilere başvurabilir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’deki İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden Türkiye genelindeki hasta hakları, tıbbi uygulama, KVKK ve sağlık hizmeti uyuşmazlıklarını görev ve yetki kurallarına göre takip eder.

Hasta hakları şikâyeti hakkında sık sorulan sorular

Hasta hakları ihlali nereye şikâyet edilir?

Öncelikle sağlık kuruluşundaki hasta hakları birimine; ihlalin niteliğine göre ilgili sağlık idaresi veya diğer yetkili mercilere başvurulabilir.

Hasta yakını da başvuru yapabilir mi?

Somut olay ve temsil/ilgi ilişkisine göre hasta ile ilgili kişiler başvuru yapabilir; mahremiyet kuralları devam eder.

Hasta hakları birimi tazminat öder mi?

Hayır. Birim kurumsal hasta hakları sürecini yürütür; tazminata yargı veya ilgili hukuki mekanizma karar verir.

Doktor hatası hasta haklarına şikâyet edilir mi?

Evet; ancak malpraktis ve tazminat için teknik/yargısal süreç ayrıca gerekebilir.

KVKK ihlali yalnız hasta haklarına mı şikâyet edilir?

Hayır. KVKK’nın veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet yolları ayrıca vardır.

Kamu hastanesinde tazminat için hasta haklarına başvuru yeterli mi?

Hayır. İdari yargı ve özel başvuru süreleri ayrıca takip edilmelidir.

Özel hastanede de hasta hakları birimi var mı?

Hasta hakları uygulamaları resmi ve özel sağlık kuruluşlarında yürütülür.

Suç varsa savcılığa başvurulabilir mi?

Evet. Hasta hakları başvurusu ceza şikâyetine engel değildir.

Şikâyete hangi belgeler eklenmeli?

Olayla ilgili sağlık kayıtları, yazışmalar, randevu/fatura belgeleri ve somut deliller eklenmelidir.

Hasta hakları başvurusu diğer dava sürelerini durdurur mu?

Kural olarak başka mevzuattaki zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri kendiliğinden durdurduğu varsayılmamalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →