Telif Sözleşmesi Sözlü Yapılabilir mi? FSEK 52 Yazılı Şekil ve Hakların Ayrı Ayrı Gösterilmesi 2026
Kısa ve net cevap: Telif hakkının mali haklarına ilişkin devir ve lisans sözleşmeleri sözlü yapılamaz. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 52. maddesi mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olmasını ve sözleşmenin konusu olan mali hakların ayrı ayrı gösterilmesini geçerlilik şartı olarak düzenler. “Eser üzerindeki bütün telif haklarımı devrettim” biçimindeki genel ifade, hangi mali hakların devredildiğini tek tek göstermediği için FSEK 52 bakımından yeterli güvenliği sağlamaz. İşleme, çoğaltma, yayma, temsil ve işaret-ses-görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim haklarından hangisinin devredildiği veya lisanslandığı açıkça yazılmalıdır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
FSEK 52, mali hak sözleşmelerinde yazılı şekli ve hakların ayrı ayrı gösterilmesini zorunlu kılar.
FSEK 52 ne diyor?
FSEK 52’nin hükmü açıktır: “Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır.” Bu düzenleme telif sözleşmelerinde iki ayrı geçerlilik koşulu kurar. Birincisi yazılı şekildir. İkincisi hangi mali hakkın devredildiğinin veya lisanslandığının tek tek belirlenmesidir.
Kanunun bu kadar açık biçimde yazılı şekil istemesinin nedeni, eser sahibinin ekonomik haklarının geniş ve birbirinden bağımsız olmasıdır. Eser sahibi bir hakkı devrederken diğerini elinde tutabilir. Örneğin yayınevine yalnız basılı kitap çoğaltma ve yayma hakkı verilebilir; e-kitap, sesli kitap, film uyarlaması ve yabancı dil işleme hakları eser sahibinde kalabilir.
Bu nedenle telif sözleşmesi, genel hizmet sözleşmesindeki “işin bedeli ödendi, bütün sonuçlar müşteriye aittir” cümlesiyle geçiştirilemez. FSEK özel kanundur ve mali hakların yazılı, ayrı ayrı ve anlaşılır biçimde düzenlenmesini ister.
Sözlü telif sözleşmesi geçerli mi?
Hayır. Mali hak devri veya ruhsatı konusunda tarafların yalnız sözlü anlaşması FSEK 52’nin yazılı şekil şartını karşılamaz. Eser sahibi toplantıda “kullanabilirsin” demiş, taraflar telefonda anlaşmış veya ödeme yapılmış olsa bile mali hakların hangi kapsamda devredildiği yazılı sözleşmeyle ortaya konulmalıdır.
Bu sonuç özellikle ajans, tasarımcı, fotoğrafçı, yazılımcı, besteci, yazar ve video üreticileriyle çalışan işletmeler açısından önemlidir. Hizmet bedelinin ödenmiş olması tek başına müşteriyi eser üzerindeki bütün mali hakların sahibi yapmaz. Eserin teslimi ile fikri hakların devri farklı hukuki işlemlerdir.
Sözlü anlaşmanın varlığı, taraflar arasında hizmet bedeli, sebepsiz zenginleşme veya başka borç ilişkilerinin hiç doğmadığı anlamına gelmez. Ancak telif mali haklarının devri bakımından FSEK 52’nin özel yazılı şekil şartı uygulanır. Bu nedenle uyuşmazlık çıkmadan önce hak zinciri yazılı kurulmalıdır.
“Hakların ayrı ayrı gösterilmesi” ne demektir?
FSEK 20 ve devamında mali haklar birbirinden bağımsız düzenlenmiştir. Bir mali hakkın devri, diğerini kendiliğinden devretmez. Bu nedenle sözleşmede “işleme hakkı”, “çoğaltma hakkı”, “yayma hakkı”, “temsil hakkı” ve “işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı” hangi kapsamda veriliyorsa ayrı ayrı yazılmalıdır.
Örneğin bir fotoğrafın basılı katalogda çoğaltılmasına izin verilmesi, fotoğrafın Instagram reklamında, internet sitesinde, televizyon spotunda ve üçüncü kişilere lisanslanarak kullanılmasına kendiliğinden izin vermez. Dijital kullanım umuma iletim hakkını; baskı çoğaltma hakkını; katalogların piyasaya sunulması yayma hakkını ilgilendirir.
Aynı şekilde kitap yayımlama sözleşmesinde basılı nüsha üretme ve satma yetkisi verilmesi, eseri filme uyarlama veya yabancı dile çevirme yetkisini kapsamaz. İşleme hakkı ayrıca ve açıkça gösterilmelidir.
“Tüm telif hakları devredildi” yazmak yeterli mi?
FSEK 52’nin hakların ayrı ayrı gösterilmesi emri karşısında yalnız “tüm telif hakları devredildi”, “bütün haklar müşteriye aittir” veya “eser üzerinde hiçbir hak talep edilmeyecektir” biçimindeki genel hükümler ciddi geçerlilik ve yorum riski taşır. Güvenli sözleşme her mali hakkı adıyla sayar ve kullanım kapsamını açıklar.
Örneğin doğru düzenleme “eser sahibinin FSEK 21’deki işleme, 22’deki çoğaltma, 23’teki yayma ve 25’teki umuma iletim mali hakları, aşağıdaki süre ve mecralarla sınırlı olarak devredilmiştir” biçiminde somutlaştırılabilir. Temsil hakkı da veriliyorsa FSEK 24 ayrıca yazılır.
Sözleşme yalnız kanun maddesi numaralarını sıralamakla da bırakılmamalıdır. Kullanıcı, “umuma iletim” ifadesinin internet sitesi, sosyal medya, streaming, mobil uygulama, dijital reklam ve diğer çevrimiçi kullanımları kapsayıp kapsamadığını sözleşmede anlayabilmelidir.
Telif sözleşmesinde hangi beş temel mali hak vardır?
İşleme hakkı (FSEK 21), eserin başka bir şekle dönüştürülmesi, tercüme, uyarlama, aranjman veya benzeri işlenmelerini kapsar. Romanın filme uyarlanması, yazının videoya dönüştürülmesi veya müzik eserinin düzenlenmesi bu başlık altında değerlendirilir.
Çoğaltma hakkı (FSEK 22), eserin aslının veya kopyalarının herhangi bir yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltılmasını içerir. Baskı, dijital kopya, sunucuya yükleme ve teknik kayıtlar bu hakkı gündeme getirebilir.
Yayma hakkı (FSEK 23), çoğaltılmış nüshaların satılması, kiralanması, ödünç verilmesi veya başka şekilde dağıtılmasıdır. Fiziksel kitap, CD, poster ve ürün baskıları bu hakla ilişkilidir.
Temsil hakkı (FSEK 24), eserin doğrudan veya işaret, ses ya da görüntü nakline yarayan araçlarla umumi mahallerde okunması, çalınması, oynanması veya gösterilmesidir. Konser, tiyatro ve işletmede müzik kullanımı buna örnektir.
Umuma iletim hakkı (FSEK 25), eserin radyo, televizyon, uydu, kablo, internet ve benzeri araçlarla umuma iletilmesini; kişilerin seçtikleri yer ve zamanda erişebileceği şekilde sunulmasını kapsar. Web sitesi, sosyal medya, streaming ve VOD sözleşmelerinde özellikle açık düzenlenmelidir.
Hak devri ile lisans aynı şey mi?
Hayır. FSEK 48 mali hakların karşılıklı veya karşılıksız, süre, yer ve içerik bakımından sınırlı veya sınırsız olarak devredilebileceğini; mali hakları yalnız kullanma yetkisinin de ruhsat konusu olabileceğini düzenler. Devirde ekonomik hak sahipliği devralana geçerken, lisansta hak sahibi hakkı elinde tutar ve başkasına kullanım yetkisi verir.
FSEK 56 ruhsatı basit ve tam ruhsat olarak ayırır. Basit ruhsatta eser sahibi aynı mali hakkı başkalarına da kullandırabilir. Tam ruhsatta, aksi kararlaştırılmadıkça, kullanma yetkisi münhasır niteliktedir. Sözleşmede “lisans” kelimesi yazılıp basit/tam niteliği belirtilmezse yorum sorunu doğabilir.
Devir veya lisans hangisi seçilirse seçilsin FSEK 52’nin yazılı şekil ve hakların ayrı ayrı gösterilmesi koşulu devam eder.
Süre, ülke ve mecra sözleşmede nasıl yazılmalı?
FSEK 48 mali hakların zaman, yer ve içerik itibarıyla sınırlanmasına izin verir. Bu nedenle sözleşmede sürenin başlangıç ve bitiş tarihi, coğrafi kapsam ve kullanım mecraları açıkça belirlenmelidir.
“Dünya çapında süresiz” gibi geniş hükümler tarafların iradesine uygunsa kurulabilir; ancak eser sahibinin hangi ekonomik değeri devrettiğini anlaması gerekir. Belirsiz ve sınırsız ifadeler özellikle ücret düşükse uyuşmazlığı büyütür.
Dijital mecralarda “internet kullanım hakkı” yerine web sitesi, sosyal medya hesapları, üçüncü taraf platformlar, mobil uygulamalar, streaming, ücretli reklamlar ve arşiv erişimi gibi kullanım biçimlerinin açıkça yazılması daha güvenlidir.
Telif sözleşmesinde bedel yazmak zorunlu mu?
FSEK mali hakların karşılıklı veya karşılıksız devrine izin verir. Bu nedenle bedel bulunması, devrin varlığı için her durumda zorunlu değildir. Ancak ticari ilişkide bedelin nasıl hesaplanacağı açıkça yazılmalıdır.
Sabit ücret, satış üzerinden yüzde, görüntülenme/streaming başına royalty, baskı adedi üzerinden telif veya karma model kullanılabilir. Hesap dönemi, raporlama tarihi, vergi kesintileri, iade ve indirimlerin hesaba etkisi, denetim hakkı ve geç ödeme sonuçları düzenlenmelidir.
“Bedel hizmet ücretine dahildir” ifadesi kullanılacaksa hangi mali hakların hangi süre ve mecralar için bu bedelle devredildiği ayrıca tek tek yazılmalıdır.
E-posta, WhatsApp veya elektronik imza yazılı şekli karşılar mı?
FSEK 52 yazılı şekil ister. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında güvenli elektronik imza, kanunun istisnaları dışında el yazısıyla atılan imzayla aynı hukuki sonucu doğurur. Bu nedenle güvenli elektronik imzalı telif sözleşmesi yazılı şekil bakımından güçlü ve uygun yöntemdir.
Basit e-posta yazışması veya WhatsApp mesajı, tarafların irade beyanını delillendirebilir; ancak FSEK 52’deki yazılı geçerlilik şartının güvenli şekilde karşılanması için imzalı sözleşme kullanılmalıdır. Ticari değeri yüksek mali hak devrini yalnız mesajlaşmaya bırakmak doğru değildir.
Tarafların ıslak imzalı sözleşmeyi tarayıp paylaşması da uygulamada yaygındır; fakat asıl imza ve belge bütünlüğü korunmalıdır. E-imza kullanılan sistemlerde imza doğrulama kayıtları arşivlenmelidir.
Manevi haklar devredilebilir mi?
FSEK 14-17’deki manevi haklar eser sahibinin kişiliğine bağlı haklardır ve mali haklar gibi devredilmez. Sözleşmede eser sahibinin adının nasıl kullanılacağı, eserde hangi teknik değişikliklere izin verildiği veya eser sahibinin hangi kullanımlara muvafakat ettiği düzenlenebilir; fakat manevi hak sahipliğinin devri şeklinde hüküm kurulamaz.
Bu nedenle “eser sahibi bütün manevi haklarını devretmiştir” cümlesi hukuken doğru değildir. Özellikle adın belirtilmesi ve eserde değişiklik yapılması bakımından FSEK 15 ve 16 ayrıca dikkate alınmalıdır.
Çalışan, ajans ve freelancer sözleşmelerinde FSEK 52 nasıl uygulanır?
Çalışanın işini görürken meydana getirdiği eserlerde mali hakları kullanma yetkisi FSEK 18 uyarınca işin niteliğine göre işveren tarafından kullanılabilir; ancak eser sahipliği yaratıcı gerçek kişiye aittir. Ajans ve freelancer ilişkilerinde ise bu özel çalışan rejimi her durumda uygulanmaz.
Bağımsız tasarımcıya logo yaptıran şirket, hizmet faturasını ödeyince kendiliğinden bütün mali hakları devralmış sayılmamalıdır. İşleme, çoğaltma, yayma ve umuma iletim hakları hangi kapsamda veriliyorsa FSEK 52’ye uygun yazılı sözleşmeyle belirlenmelidir.
Ajansın işi alt yükleniciye yaptırdığı durumda hak zinciri iki aşamalıdır. Freelancer’dan ajansa, ajanstan müşteriye geçerli ve uyumlu mali hak düzenlemeleri bulunmalıdır. Aksi hâlde ajans sahip olmadığı hakkı müşteriye devretmiş görünür.
FSEK 52’ye aykırı sözleşmenin sonucu nedir?
Yazılı şekil veya hakların ayrı ayrı gösterilmesi koşuluna uyulmayan mali hak tasarrufu geçerlilik sorunu taşır. Eser sahibi, geçerli şekilde devretmediği mali hakların kendisinde kaldığını ileri sürebilir. Devralan da yaptığı kullanım nedeniyle telif ihlali iddiasıyla karşılaşabilir.
Bu risk özellikle yıllar sonra şirket satışı, yatırım, due diligence, katalog devri veya platform lisanslamasında ortaya çıkar. Yatırımcı şirketin içerik envanterini incelerken üreticilerden alınmış FSEK 52’ye uygun hak sözleşmelerini arar.
Eksik hak zinciri sonradan yeni sözleşmeyle düzeltilebilir; ancak geçmişteki izinsiz kullanımın sonuçları ayrıca çözülmelidir. Bu nedenle sözleşme üretim başlamadan veya en geç eser tesliminde tamamlanmalıdır.
Telif sözleşmesinde bulunması gereken asgari başlıklar
Taraflar ve eser açıkça tanımlanmalıdır. Eserin adı, versiyonu, dosya veya proje bilgisi, teslim tarihi ve varsa ekleri belirtilmelidir. Devredilen veya lisanslanan mali haklar FSEK maddeleriyle ayrı ayrı yazılmalıdır.
Süre, coğrafya, mecra, kullanım amacı, münhasırlık, alt lisans ve üçüncü kişiye devir yetkisi düzenlenmelidir. Bedel, ödeme planı, gelir raporlaması ve denetim mekanizması açıklanmalıdır.
Eserde değişiklik yetkisi, eser sahibinin adının kullanımı, teslim formatı, kaynak dosyalar, garanti ve üçüncü kişi haklarına ilişkin beyanlar ayrıca yazılmalıdır. Sözleşmenin sona ermesi hâlinde mevcut stok, dijital arşiv ve eski kampanyaların ne olacağı kararlaştırılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Telif hakkı sözlü devredilebilir mi?
Hayır. FSEK 52 mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olmasını şart koşar.
“Tüm telif hakları devredildi” yazmak yeterli mi?
FSEK 52 hakların ayrı ayrı gösterilmesini istediği için güvenli değildir. İşleme, çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim haklarından hangilerinin devredildiği tek tek yazılmalıdır.
Fatura telif devri sayılır mı?
Fatura hizmet ve bedeli ispatlayabilir; ancak mali hakların ayrı ayrı devrini içeren FSEK 52’ye uygun sözleşmenin yerini otomatik olarak tutmaz.
E-posta ile telif hakkı devredilir mi?
Yüksek hukuki güvenlik için imzalı yazılı sözleşme kullanılmalıdır. Güvenli elektronik imza yazılı şeklin karşılanmasında güçlü yöntemdir.
Logo tasarımının parasını ödeyince telif şirkete geçer mi?
Hayır. Hizmet bedeliyle mali hak devri farklıdır. Devredilecek haklar FSEK 52’ye uygun yazılı sözleşmeyle belirlenmelidir.
Manevi haklar sözleşmeyle devredilir mi?
Hayır. Manevi haklar eser sahibine bağlıdır; yalnız belirli kullanımlara ilişkin muvafakat ve yetkiler düzenlenebilir.
Lisans sözleşmesi de yazılı olmak zorunda mı?
Evet. Mali hakkın kullanım ruhsatına ilişkin sözleşmeler FSEK 52 kapsamındaki yazılı şekle tabidir.
Devir süresiz yapılabilir mi?
FSEK 48 mali hakların süre, yer ve içerik bakımından sınırlı veya sınırsız devrine imkân verir. Sözleşmede kapsam açık yazılmalıdır.
Bir mali hakkı devredip diğerlerini tutabilir miyim?
Evet. Mali haklar birbirinden bağımsızdır. Örneğin yalnız çoğaltma ve yayma hakkı devredilip işleme hakkı eser sahibinde bırakılabilir.
Ajans alt yükleniciden hakkı almamışsa müşteriye devredebilir mi?
Kimse sahip olmadığı mali hakkı geçerli şekilde devredemez. Hak zinciri üreticiden son kullanıcıya kadar kurulmalıdır.
Sözleşme noter huzurunda mı yapılmalı?
FSEK 52 noter şartı getirmez; yazılı şekil ve hakların ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Noter ispat bakımından ayrıca tercih edilebilir.
Yurt dışı şirketle İngilizce telif sözleşmesi yapılabilir mi?
Uluslararası sözleşmede uygulanacak hukuk, dil ve yetki ayrıca düzenlenir. Türk hukukunun uygulanacağı mali hak devrinde FSEK 52’nin zorunlu şekil koşulları dikkate alınmalıdır.
Mevzuat dayanağı
Bu rehber 11 Eylül 2026 itibarıyla özellikle 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.14-17, 20-25, 48, 52 ve 56; elektronik imza bakımından 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu esas alınarak hazırlanmıştır. Güncel FSEK metni için 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kontrol edilmelidir.
Sonuç
FSEK 52 telif mali hak sözleşmelerinde iki vazgeçilmez kural getirir: sözleşme yazılı olmalı ve devredilen ya da lisanslanan haklar ayrı ayrı gösterilmelidir. Sözlü izin, fatura, ödeme veya genel “tüm haklar devredildi” cümlesi bu hukuki güvenliği sağlamaz. Eser, hak türü, süre, yer, mecra, münhasırlık ve bedel açıkça yazılmalı; özellikle ajans ve freelancer ilişkilerinde hak zinciri üreticiden nihai kullanıcıya kadar kesintisiz kurulmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
