Hayat Sigortası Lehtar Değişikliği Bildirim Dilekçesi | TTK 1493
Hayat sigortası lehtar değişikliği bildirim dilekçesi, sigorta ettirenin mevcut hayat sigortası sözleşmesinde bedeli almaya yetkili olacak kişi veya kişileri değiştirdiğini sigortacıya bildiren metindir. Türk Ticaret Kanunu’nun 1493/2. maddesi atanmış lehtarın sigortacıya bildirilmesini, 1493/5. maddesi ise lehtar atanması ve değişikliklerinin sigortacının iznine bağlı olmadığını düzenler. Dilekçe, hangi poliçedeki mevcut kaydın kaldırıldığını ve yerine hangi lehtarların hangi paylarla yazıldığını açıkça belirtir.
Aşağıdaki örnek, kendi hayatını sigorta ettiren gerçek kişinin, değiştirme hakkından vazgeçmediği bir ölüm rizikosu teminatında, riziko gerçekleşmeden önce yapacağı bildirim için hazırlanmıştır. Değiştirilemez lehtar, bankaya verilmiş teminat, başkasının hayatı üzerine sigorta veya grup sigortası aynı varsayımla ele alınmaz. Bu yazı, mevcut genel lehtar rehberinin tekrarından farklı olarak doldurulabilir başvuru metnine, pay tablosuna, bildirim belgesine ve yeni kaydın denetimine odaklanır.
Bildirimi sigorta ettiren mi, sigortalı mı yapar?
TTK 1493 lehtar atama ve değiştirme düzenini sigorta ettiren üzerinden kurar. Poliçede prim ödeyen, hayatı sigortalanan, sözleşmeyi yapan ve lehtar olarak gösterilen kişiler aynı kişi olmak zorunda değildir. Başvuru hazırlığında önce poliçenin taraf ve sıfat alanları okunur. Sırf sigortalı olmak, başka kişinin sigorta ettiren olduğu bir sözleşmede bu örnekteki yetkinin doğrudan kullanılacağını göstermez. Dilekçenin başvurucu bölümü, sözleşme kaydıyla doğrulanan sıfata göre tamamlanır.
Bu örnekte başvurucu hem sigorta ettiren hem hayatı sigortalanan kişidir. Poliçe numarası, ürün adı, sigortacı unvanı, sözleşme başlangıcı ve teminat türü yazılır. Aynı sigortacıda birden fazla poliçe varsa değişikliğin hepsine uygulanacağı varsayılmaz. Her poliçe için kapsam açıkça belirlenir. Birbirinden farklı sözleşmeleri tek belirsiz talepte birleştirmek, hangi teminatta kimin lehtar olduğunun izlenmesini güçleştirir.
Eski lehtarın kendi isteğiyle sigortacıya yazması ile sigorta ettirenin yeni ataması aynı işlem değildir. Başvurunun imza bölümünde yetkili kişinin adı bulunur. Vekille işlem yapılacaksa temsil yetkisini gösteren belge başvuruya eklenir ve sigortacının kimlik doğrulama süreci tamamlanır. Yetki belgesinin varlığı, dilekçedeki başvurucu sıfatını değiştirmez; vekil kendi adına lehtar seçmiş gibi metin kurulmaz.
Değiştirme hakkından vazgeçme hangi belgelerle kontrol edilir?
TTK 1493/4, değiştirme hakkından vazgeçildiğinin poliçeye yazdırılması ve poliçenin lehtara teslim edilmesi halinde lehtarın değiştirilememesini düzenler. Tereddüt halinde değiştirme hakkının saklı tutulduğu kabul edilir. Kontrol yalnız son poliçenin isim alanına bakılarak bitirilmez. İlk poliçe, bütün zeyiller, lehtar belirleme belgeleri ve poliçe teslim kayıtları birlikte okunur. “Lehtar” yazmasıyla “değiştirilemez lehtar” sonucuna ulaşılmaz; kanunda belirtilen kayıt ve teslim olguları ayrı belirlenir.
Dilekçede “değiştirme hakkından vazgeçmedim” cümlesi, belgeler gerçekten bu durumu gösteriyorsa kullanılır. Başvurucu eski bir vazgeçme kaydını hatırlamıyorsa yokmuş gibi beyan vermez. Sigortacıdan kayıt örneği alınarak belirsizlik giderilir. Elektronik poliçe düzeninde hangi belgenin kime hangi tarihte teslim edildiği de mevcut sistem kayıtlarıyla açıklanır. Dilekçe, gerçekte bulunmayan bir teslim veya bulunmayan bir vazgeçme beyanı üretmek için doldurulmaz.
Aynı fıkra, açık vazgeçme ve teslim gerçekleşmiş olsa bile mirasçılıktan çıkarma, hibeden rücu veya lehtar atanma sebebinin ortadan kalkması hallerini ayrıca düzenler. Bu istisnalara dayanılacak dosya, aşağıdaki olağan değişiklik örneğinin kapsamına girmez. İstisnanın somut olgusu ve belgeleri ayrı anlatılmalıdır. Sırf eski lehtarı artık istememek, kanunda sayılan istisnalardan birinin gerçekleştiğini belgeleyen açıklama değildir.
Yeni lehtar tablosu nasıl hazırlanır?
Yeni düzen, eski kayıtların hangi kısmının kaldırıldığını ve son halde hangi kişilerin yer aldığını açıkça göstermelidir. Yalnız yeni eklenecek kişinin adını yazmak, önceki lehtarların ve payların devam edip etmediğini belirsiz bırakır. Bu örnekte ilgili ölüm teminatı bakımından önceki lehtar listesinin bütünü kaldırılır ve ekli yeni tablo esas alınır. Kısmi değişiklik isteniyorsa sonuç tablosu kalan kişiler dahil bütün dağılımı göstererek ayrıca düzenlenir.
Gerçek kişi lehtar için ad soyad, kimliği ayırt eden bilgi, mevcut iletişim adresi ve pay oranı yazılır. Aynı isimde kişiler bulunduğunda yalnız yakınlık sıfatı yeterli tanım oluşturmaz. “Çocuklarım” veya “eşim” gibi ifadelerin yerine belirli kişilerin atanması isteniyorsa bu kişiler açıkça tanımlanır. Tüzel kişi lehine atama başka bir başvuruya konu edilirse tam unvan, kayıt bilgileri ve temsil adresi kullanılır; bu örnekteki gerçek kişi tablosu aynen bırakılmaz.
TTK 1494/1, ölüm rizikosuna karşı yapılmış sigortada birden fazla kişi payları belirtilmeden lehtar atanmışsa eşit hak sahipliğini düzenler. Başvurucu farklı paylar istiyorsa her payı yazmalıdır. Bu örnekte ölüm teminatının tamamı yeni listedeki kişiler arasında dağıtılacağı için oranların toplamı yüzde yüz olarak kontrol edilir. Boş bırakılan veya aynı kişiyi iki kez içeren satırlar kaldırılır. Oranların toplamını denetlemek, talep edilen dağılımın sigortacı kaydında aynı şekilde oluşmasını sağlar.
| Yeni kayıt alanı | Dilekçedeki bilgi | Son kontrol |
|---|---|---|
| Poliçe ve teminat | Poliçe numarası ve ölüm teminatının açık adı | Değişiklik doğru sözleşmeye yönelmiş mi? |
| Eski düzen | Kaldırılan mevcut lehtar listesi veya ilgili zeyil | Eski kayıtların hangisi sona eriyor? |
| Yeni lehtar | Ad soyad ve kimliği ayırt eden bilgi | İsim ve kimlik bilgileri birbiriyle uyumlu mu? |
| Pay oranı | Her lehtarın yüzdelik payı | Örnekteki tam dağılım yüzde yüz mü? |
| Bildirim kaydı | İmza tarihi, teslim tarihi ve başvuru numarası | Sigortacıya ulaşma belgelenmiş mi? |
Sigortacıya bildirmek ile sigortacının iznini almak farklıdır
TTK 1493/5 uyarınca lehtar atama ve değişiklikleri sigortacının iznine bağlı değildir. Dilekçede “uygun görürseniz lehtarımı değiştiriniz” şeklinde belirsiz bir izin istemi yerine, mevcut değiştirme hakkının kullanıldığı ve yeni lehtar düzeninin bildirildiği yazılır. Buna karşılık kimlik, poliçe, temsil ve gerçek irade doğrulaması işlemin doğru kişi tarafından yapılmasının kontrolüdür. Başvurucu bu kontrolleri, lehtar seçimi üzerinde kanuni izin yetkisi varmış gibi anlatmaz.
TTK 1493/2 atanmış lehtarın sigortacıya bildirilmesini öngörür. TTK 1493/3, bildirim yapılmadığında sigortacının iyiniyetle yaptığı ödeme ile borcundan kurtulmasını düzenler. Bu nedenle yalnız aile içinde imzalanmış bir not tutulması yeterli dosya düzeni değildir. Bildirimin sigortacıya ulaştığı tarih ve içerik korunur. Şirketten alındı kaydı ve poliçe kaydının güncel örneği istenmesi, başvurucunun bildirim zincirini takip etmesine hizmet eder.
Hayat sigortası lehtar değişikliği bildirim dilekçesi örneği
Lehtar değişikliği için düzenlenebilir Word dilekçesini indir. Şablon, değiştirme hakkının korunduğu ve sigorta ettiren ile sigortalının aynı kişi olduğu sözleşme içindir. Yeni lehtar tablosu gerçek bilgilerle doldurulur. Hazırlık sayfası sigortacıya gönderilecek nüshadan çıkarılır.
[SİGORTA ŞİRKETİNİN TAM UNVANI]
HAYAT SİGORTALARI BİRİMİNE
BİLDİRİMDE BULUNAN: [Ad soyad, T.C. kimlik numarası, adres ve iletişim]
SIFATI: Sigorta ettiren ve sigortalı
VEKİLİ: [Varsa adı ve yetki belgesi]
POLİÇE: [Numara, ürün adı, başlangıç tarihi]
İLGİLİ TEMİNAT: [Ölüm rizikosu teminatının poliçedeki adı]
KONU: TTK 1493 uyarınca değiştirme hakkımı kullanarak yukarıdaki poliçenin belirtilen ölüm teminatına ilişkin lehtar düzenini değiştirdiğimin bildirilmesi ve yeni kaydın yazılı teyidi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. [Poliçe numarası] sayılı hayat sigortası sözleşmesinin sigorta ettireni ve hayatı sigortalanan kişisiyim. Poliçe ve ilgili zeyil örnekleri Ek-1’de sunulmuştur. İşbu bildirim yalnız yukarıda tanımlanan poliçe ve ölüm teminatına ilişkindir.
2. Poliçedeki mevcut lehtar düzeni [son lehtar zeylinin tarihi ve mevcut liste] ile kayıtlıdır. Lehtarı değiştirme hakkımdan vazgeçmiş değilim. Bu beyan, poliçe ve zeyil kayıtları kontrol edilerek verilmektedir. Değiştirilemez lehtar veya ayrıca incelenmesi gereken teminat kaydı bulunması halinde bu olağan değişiklik metni kullanılmaz.
3. Belirtilen ölüm teminatı için mevcut lehtar listesini bütünüyle kaldırıyor ve yerine aşağıdaki kişileri belirtilen paylarla lehtar olarak atıyorum. Yeni düzenin tamamı Ek-2’deki imzalı tabloda da gösterilmiştir.
YENİ LEHTAR TABLOSU:
[Ad soyad] — [Kimlik bilgisi] — [Adres] — Pay: [% …]
[Varsa ikinci kişinin aynı bilgileri] — Pay: [% …]
[Diğer lehtarlar ayrı satırlarda yazılır; boş satırlar çıkarılır.]
Toplam pay: %100.
4. TTK 1493/2 uyarınca yeni lehtar düzenini sigortacı sıfatınızla tarafınıza bildiriyorum. TTK 1493/5 gereğince lehtar değişikliği sigortacının iznine bağlı değildir. Bildirimin poliçe kayıtlarına hangi tarih ve başvuru numarasıyla işlendiğinin tarafıma açıklanmasını istiyorum.
5. Kimlik ve işlem doğrulaması için gerekli mevcut bilgiler eklenmiştir. Ek belge talep edilecekse hangi bilginin eksik olduğunun açıkça bildirilmesini; düzenlenen yeni poliçe kaydı veya zeylin, bütün yeni lehtarlar ve paylarıyla tarafıma verilmesini talep ediyorum.
HUKUKİ DAYANAK: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1493/2, 1493/3, 1493/4, 1493/5 ve payların yorumu bakımından m.1494/1.
SONUÇ VE BİLDİRİM: Belirtilen poliçe ve ölüm teminatı bakımından önceki lehtar listesini kaldırarak Ek-2’deki yeni lehtarları belirtilen paylarla atadığımı bildiririm. Bildirimin alındığı tarih ve başvuru numarasının, güncellenen lehtar kaydının ve varsa düzenlenen zeylin [iletişim/teslim adresi] üzerinden tarafıma verilmesini talep ederim. Bu bildirim, poliçenin feshi veya prim iadesi talebi içermez. [Tarih]
Sigorta ettiren / Vekili
[Ad soyad ve imza]
EKLER: Ek-1 Poliçe ve zeyiller; Ek-2 imzalı yeni lehtar ve pay tablosu; Ek-3 sigortacının işlem doğrulaması için sunduğu usule uygun kimlik/temsil belgeleri.
Sigortacı kaydından sonra hangi hatalar kontrol edilir?
Önce kayıt altına alınan poliçe numarası ve teminat türü dilekçeyle karşılaştırılır. Sonra yeni lehtarların isimleri, kimlik bilgileri ve payları tek tek okunur. Eski kişinin yanlışlıkla listede bırakılması, yalnız yeni kişinin eklenmesi veya yüzdelik payın farklı yazılması halinde fark numaralı şekilde bildirilir. Başvurucunun talebiyle sigortacının düzenlediği kayıt ayrı belgeler olarak saklanır; hatalı kayıt sessizce doğru kabul edilmez.
Alındı tarihi, sistem kayıt tarihi ve zeyil düzenleme tarihi aynı kavramlar değildir. Dilekçenin sigortacıya daha önce ulaştığına ilişkin belge varsa korunur. Geç tarihli bir zeyil, önceki teslim kaydını ortadan kaldırmaz. Buna karşılık dosyada olmayan erken teslim tarihi sonradan beyanla üretilmez. Tarih çizelgesi gerçek gönderim ve alındı kayıtlarından kurulur; bu çizelge sonraki ödeme uyuşmazlığında hangi bildirimin hangi tarihte mevcut olduğunu gösterir.
Kredi teminatı ve grup sigortası neden ayrı incelenir?
Krediye bağlı bir poliçede banka lehtar, dain-i mürtehin veya farklı bir teminat sıfatıyla kayıtlıysa, yalnız bu örnekteki lehtar listesini değiştirmek bütün teminat ilişkisini ortadan kaldıran işlem olarak sunulmaz. Sözleşmenin teminat kayıtları ile lehtar ataması arasındaki hukuki bağlantı incelenir. Bankaya karşı mevcut borcun kapandığı iddiası gerçek ödeme belgeleriyle gösterilir; poliçedeki banka adının silinmesi borcun ödendiği anlamına gelmez.
TTK 1496/3 grup sigortasında lehtar atama hakkını, aksi kararlaştırılmamışsa grupta yer alan kişiye verir. Bu özel durum, bireysel sözleşmedeki sigorta ettiren sıfatıyla aynı kabul edilmez. Başkasının hayatı üzerine sigortada TTK 1490/2–3’ün menfaat ve izin düzenlemeleri de 1493/1’de saklı tutulmuştur. Bu sebeple sözleşme türü, sigortalının kimliği ve atama yetkisi açıklığa kavuşturulmadan genel metin gönderilmez.
Bildirimin son nüshası nasıl saklanır?
Dosyada ilk poliçe, sonraki zeyiller, önceki lehtar belgesi, gönderilen imzalı değişiklik dilekçesi, ek pay tablosu, teslim kaydı ve güncel sigortacı kaydı kronolojik sırayla tutulur. Tarihsiz bir tablo ile tarihli dilekçenin hangi sürüme ait olduğu belirsiz bırakılmaz. Pay tablosunda değişiklik yapıldıysa dilekçe eki de son sürüme göre yenilenir. Kişisel çalışma notu, sigortacıya gönderilmiş gerçek metinle karıştırılmaz.
Sigortacı eksik kimlik veya yetki bilgisi bildirirse eksiklik somut belgeyle tamamlanır. “İzin vermiyoruz” şeklindeki cevapta ise dayanak ve gerekçe yazılı istenir; atama yetkisi ile kimlik doğrulaması birbirinden ayrılır. Bu yazıdaki dilekçe doğrudan bildirim metnidir. Tazminatın reddi, sigorta bedelinin kime ait olduğu veya daha önce yapılmış ödemenin iadesi için hazırlanacak uyuşmazlık dilekçeleri farklı talepler içerir.
Sık sorulan sorular
1. Lehtar değişikliği için sigorta şirketinin izni gerekir mi?
TTK 1493/5 lehtar atama ve değişikliklerini sigortacının iznine bağlamaz. Değiştirme hakkının mevcut olması, kişinin yetkisi ve poliçenin özel kayıtları ayrıca kontrol edilir. Bildirim açık bir yeni atama beyanı içerir.
2. Sigorta ettiren ile sigortalı farklıysa örnek aynen kullanılır mı?
Hayır. Örnek bu iki sıfatın aynı gerçek kişide bulunduğu bireysel sözleşme içindir. Poliçe tarafları ve TTK 1493’teki atama yetkisi doğrulanmadan sigortalı adına aynı beyan verilmez.
3. Poliçede eski lehtarın adı bulunması değişikliği engeller mi?
İsim kaydı tek başına değiştirme hakkından vazgeçme değildir. TTK 1493/4’teki poliçeye vazgeçme yazılması ve poliçenin lehtara teslimi şartları incelenir. Bütün zeyiller ve teslim kayıtları kontrol edilir.
4. Değiştirilemez lehtar için bu metin kullanılabilir mi?
Bu olağan değişiklik örneği o durum için hazırlanmadı. TTK 1493/4’te sayılan istisnaya dayanılacaksa somut sebep ve ilgili belgeler ayrı dilekçede açıklanır. Hakkın saklı olduğuna ilişkin gerçeğe aykırı beyan yazılmaz.
5. Birden fazla lehtarın payı belirtilmezse ne olur?
Ölüm rizikosuna karşı sigortada TTK 1494/1 eşit hak sahipliği kuralını düzenler. Farklı dağılım isteyen kişi payları açıkça yazar. Bu örnekte teminatın tamamı dağıtıldığı için toplam yüzde yüz kontrol edilir.
6. Dilekçeyi aile üyelerine vermek sigortacıya bildirim sayılır mı?
Aile içi teslim sigortacının bildirimi aldığı kaydı değildir. TTK 1493/2 uyarınca sigortacıya bildirim yapılır. Gönderilen metin, ekler ve alındı belgesi birlikte saklanır.
7. Yeni lehtar eklenirken eski listenin tamamı yazılmalı mı?
İstenen son düzen bütün kişiler ve paylarıyla gösterilir. Bu örnek eski listenin tamamını kaldırıp yeni tabloyu getirir. Kısmi değişiklikte kalan kişilerin payları dahil son dağılım açıkça düzenlenir.
8. Lehtar değişikliği poliçeyi iptal eder mi?
Bu bildirim poliçenin feshi, cayma veya prim iadesi talebi içermez. İşlemin konusu belirtilen ölüm teminatındaki hak sahibi düzenidir. Sözleşmenin sona ermesine ilişkin haklar ayrı değerlendirilir.
9. Sigortacıya bildirilmeyen değişikliğin riski nedir?
TTK 1493/3, lehtar bildirilmemişse sigortacının iyiniyetli ödeme ile borcundan kurtulmasını düzenler. Bu nedenle bildirim içeriği ve ulaşma tarihi belgelenir; yalnız imza tarihiyle yetinilmez.
10. Dilekçe ile zeyilde farklı paylar yazıyorsa ne yapılır?
Fark her lehtarın adı ve oranıyla açıkça gösterilerek düzeltme istenir. İlk dilekçe, teslim kaydı ve hatalı zeyil korunur. Güncel kayıt alındığında bütün liste yeniden karşılaştırılır.
Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler
- Mevzuat Bilgi Sistemi: Türk Ticaret Kanunu — m.1490, 1493, 1494 ve 1496.
- İstanbul Büyükşehir Belediyesi: 6102 sayılı Kanun PDF kopyası.
- Hayat sigortasında lehtar değiştirme hakkının kapsamı.
- Lehtar belirtilmediğinde sigorta bedelinin hak sahibi.
- Hayat sigortası tazminat reddine itiraz dilekçesi.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin. Hayat sigortası dosyalarında poliçe, zeyil, lehtar düzeni ve bildirim kayıtları birlikte değerlendirilir. Mersin’deki ofisimizden Türkiye genelindeki hukuki süreçler için dosya yönetimi yürütülür. Hazırlanan dilekçenin kişinin sözleşmedeki gerçek sıfatına ve doğrulanmış atama yetkisine dayanması esas alınır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
