Yalan Yere Yemin Ceza Davası Hukuk Davasını Bekletir mi? HMK 239 | 2026
Kısa ve net cevap: Hayır. HMK m.239’a göre yalan yere yemin nedeniyle açılan ceza davası, esas hukuk davası bakımından bekletici sorun yapılamaz.
Kanun bu konuda açık bir tercih yapar: yalan yemin iddiasının ceza soruşturması veya ceza davası, hukuk davasının sonuçlandırılmasını durdurmaz. Hukuk mahkemesi kendi yargılamasını sürdürür.
HMK m.239 ne düzenler?
HMK m.239, yalan yere yemin suçuna ilişkin ceza süreci ile devam eden hukuk davası arasındaki ilişkiyi düzenler ve ceza davasının hukuk davası için bekletici sorun yapılamayacağını emredici biçimde belirtir.
Maddenin konusu, yalan yemin iddiasının ceza hukuku sonucu değil, bu ceza sürecinin hukuk yargılamasının zamanlamasına etkisidir. Suçun unsurları Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre incelenir.
Duruşmada bu nokta ayrıca gösterilmelidir: Yalan yere yemin nedeniyle ceza davası açılması, hukuk davasının görülmesini durdurmaz. Bu kural, yemin veya tanık işleminin içeriğini belirsiz bırakmamak için uygulanır.
Usul güvencesi bakımından şu sonuç çıkar: Hukuk mahkemesi ceza davasının sonucunu beklemek zorunda değildir; kanun aksine bekletici sorun yapılamayacağını söyler. Hangi olgunun hangi usul işlemiyle sabit olduğu gerekçeli kararda görülebilmelidir.
Bu hükmün uygulama sınırı şudur: Yemin delilinin hukuk davasındaki sonucu, HMK’nın yemin hükümlerine göre değerlendirilir. Böylece yargılama işleminin ne şekilde yapıldığı sonradan denetlenebilir.
Dosya denetiminde belirleyici kayıt şudur: Ceza mahkemesi yalan yemin suçunun ceza hukuku unsurlarını inceler. İşlem, maddede yazılı şartların dışına varsayımla genişletilmemelidir.
Kanun burada hâkime veya tarafa şu görevi yükler: Hukuk ve ceza yargılamasının konusu aynı yemin beyanına dayanabilse de kanun süreçlerin zamanlamasını ayırır. Bu ayrım korunursa özel hüküm ile genel HMK sistemi birbiriyle uyumlu uygulanır.
Bu aşama atlanmadan işlem tamamlanmalıdır: m.239 özel hüküm olduğu için genel bekletici sorun yaklaşımı bu konuda uygulanmaz. Kanunun öngördüğü tutanak ve bildirim düzeni, tarafların hukuki dinlenilme hakkını da korur.
Maddenin açık kuralı şudur: Ceza soruşturması aşamasında olunması da hukuk davasının kendiliğinden durması sonucunu doğurmaz. Tarafların kolaylık tercihi, kanunda açıkça düzenlenen usulün yerine geçmez.
Kanuni unsurlar
Maddenin uygulanması için yalan yemin iddiasıyla bağlantılı bir ceza süreci ve devam eden esas hukuk davası bulunması yeterlidir; hukuk mahkemesi bekleme kararı kuramaz.
Usul güvencesi bakımından şu sonuç çıkar: Yemin işlemi hukuk davasında gerçekleşmiş olmalıdır. Kanunun öngördüğü tutanak ve bildirim düzeni, tarafların hukuki dinlenilme hakkını da korur.
Bu hükmün uygulama sınırı şudur: Yalan yemin iddiası nedeniyle ceza süreci gündeme gelmiş olmalıdır. Tarafların kolaylık tercihi, kanunda açıkça düzenlenen usulün yerine geçmez.
Dosya denetiminde belirleyici kayıt şudur: Esas hukuk davası henüz sonuçlanmamış olmalıdır. Bu kural, yemin veya tanık işleminin içeriğini belirsiz bırakmamak için uygulanır.
Kanun burada hâkime veya tarafa şu görevi yükler: Mahkeme m.239’un özel bekletici sorun yasağını gözetmelidir. Hangi olgunun hangi usul işlemiyle sabit olduğu gerekçeli kararda görülebilmelidir.
Bu aşama atlanmadan işlem tamamlanmalıdır: Yemin delilinin hukuk davasındaki sonucu kendi HMK kurallarına göre belirlenmelidir. Böylece yargılama işleminin ne şekilde yapıldığı sonradan denetlenebilir.
Maddenin açık kuralı şudur: Ceza dosyasındaki süreç hukuk davasının takvimini bloke etmemelidir. İşlem, maddede yazılı şartların dışına varsayımla genişletilmemelidir.
Mahkemede uygulama
Hukuk mahkemesi, ceza sürecini dosyada görebilir; ancak m.239 nedeniyle esas davayı ceza sonucuna bağlayarak bekletemez.
Bu hükmün uygulama sınırı şudur: Yemin beyanı ve tutanağı hukuk dosyasında değerlendirilir. İşlem, maddede yazılı şartların dışına varsayımla genişletilmemelidir.
Dosya denetiminde belirleyici kayıt şudur: Yalan yemin iddiası varsa ceza hukuku süreci ayrı yürür. Bu ayrım korunursa özel hüküm ile genel HMK sistemi birbiriyle uyumlu uygulanır.
Kanun burada hâkime veya tarafa şu görevi yükler: Hukuk mahkemesi yargılamaya devam eder. Kanunun öngördüğü tutanak ve bildirim düzeni, tarafların hukuki dinlenilme hakkını da korur.
Bu aşama atlanmadan işlem tamamlanmalıdır: Tarafların diğer delil ve usul işlemleri tamamlanır. Tarafların kolaylık tercihi, kanunda açıkça düzenlenen usulün yerine geçmez.
Maddenin açık kuralı şudur: Yemin delilinin hukuk davasındaki sonucu HMK’ya göre hükme yansıtılır. Bu kural, yemin veya tanık işleminin içeriğini belirsiz bırakmamak için uygulanır.
Duruşmada bu nokta ayrıca gösterilmelidir: Ceza süreci kendi görevli makamları önünde bağımsız devam eder. Hangi olgunun hangi usul işlemiyle sabit olduğu gerekçeli kararda görülebilmelidir.
Hukuki sonuç
m.239’un doğrudan sonucu yargılamanın gereksiz gecikmesini önlemektir; ceza davası hukuk davasının sonucunu bekleten bir ön sorun haline getirilemez.
Dosya denetiminde belirleyici kayıt şudur: Hukuk davası ceza davası sonuçlanana kadar durmaz. Hangi olgunun hangi usul işlemiyle sabit olduğu gerekçeli kararda görülebilmelidir.
Kanun burada hâkime veya tarafa şu görevi yükler: Ceza soruşturması bulunması da otomatik erteleme sebebi değildir. Böylece yargılama işleminin ne şekilde yapıldığı sonradan denetlenebilir.
Bu aşama atlanmadan işlem tamamlanmalıdır: Yemin delilinin sonuçları hukuk mahkemesince HMK’ya göre uygulanır. İşlem, maddede yazılı şartların dışına varsayımla genişletilmemelidir.
Maddenin açık kuralı şudur: Ceza mahkemesinin görevi suç sorumluluğunu belirlemektir. Bu ayrım korunursa özel hüküm ile genel HMK sistemi birbiriyle uyumlu uygulanır.
Duruşmada bu nokta ayrıca gösterilmelidir: İki yargı kolundaki farklı amaçlar m.239’la açık şekilde ayrıştırılmıştır. Kanunun öngördüğü tutanak ve bildirim düzeni, tarafların hukuki dinlenilme hakkını da korur.
Diğer HMK hükümleriyle ilişki
m.239 yemin tutanağından sonra ortaya çıkabilecek ceza iddiasının hukuk yargılamasına etkisini özel olarak düzenler.
Kanun burada hâkime veya tarafa şu görevi yükler: HMK m.238 yemin beyanının tutanağa alınmasını düzenler. Tarafların kolaylık tercihi, kanunda açıkça düzenlenen usulün yerine geçmez.
Bu aşama atlanmadan işlem tamamlanmalıdır: TCK m.275 yalan yere yemin suçunu düzenler; suçun unsurları ceza hukukuna aittir. Bu kural, yemin veya tanık işleminin içeriğini belirsiz bırakmamak için uygulanır.
Maddenin açık kuralı şudur: HMK’daki genel bekletici sorun sistemi, m.239’daki açık özel yasak nedeniyle bu konuda uygulanamaz. Hangi olgunun hangi usul işlemiyle sabit olduğu gerekçeli kararda görülebilmelidir.
Duruşmada bu nokta ayrıca gösterilmelidir: Yemin delilinin maddi sonucu HMK’nın yemin teklif ve icra hükümlerine göre belirlenmeye devam eder. Böylece yargılama işleminin ne şekilde yapıldığı sonradan denetlenebilir.
Sık yapılan hatalar
Bu aşama atlanmadan işlem tamamlanmalıdır: Ceza soruşturması açıldığı için hukuk davasını otomatik durdurmak m.239’a aykırıdır. Bu ayrım korunursa özel hüküm ile genel HMK sistemi birbiriyle uyumlu uygulanır.
Maddenin açık kuralı şudur: Yalan yemin suçunun unsurlarını hukuk mahkemesinin ceza mahkemesi gibi karara bağlaması görev ayrımını bozar. Kanunun öngördüğü tutanak ve bildirim düzeni, tarafların hukuki dinlenilme hakkını da korur.
Duruşmada bu nokta ayrıca gösterilmelidir: Ceza dosyası bekleniyor gerekçesiyle yemin delilinin HMK sonucunu uygulamamak doğru değildir. Tarafların kolaylık tercihi, kanunda açıkça düzenlenen usulün yerine geçmez.
Usul güvencesi bakımından şu sonuç çıkar: m.239’u ceza davasının hiç önem taşımadığı şeklinde yorumlamak yanlıştır; madde yalnız bekletici sorun yasağını düzenler. Bu kural, yemin veya tanık işleminin içeriğini belirsiz bırakmamak için uygulanır.
Bu hükmün uygulama sınırı şudur: Yemin tutanağı dosyada incelenmeden sadece suç ihbarına dayanarak hukuki sonuç kurmak eksik değerlendirmedir. Hangi olgunun hangi usul işlemiyle sabit olduğu gerekçeli kararda görülebilmelidir.
Dosya kontrol listesi
Maddenin açık kuralı şudur: Yemin tutanağı dosyada mı? Böylece yargılama işleminin ne şekilde yapıldığı sonradan denetlenebilir.
Duruşmada bu nokta ayrıca gösterilmelidir: Ceza sürecinin konusu aynı yemin beyanı mı? İşlem, maddede yazılı şartların dışına varsayımla genişletilmemelidir.
Usul güvencesi bakımından şu sonuç çıkar: Hukuk davası devam ediyor mu? Bu ayrım korunursa özel hüküm ile genel HMK sistemi birbiriyle uyumlu uygulanır.
Bu hükmün uygulama sınırı şudur: Bekletici sorun kararı verilmiş mi? Kanunun öngördüğü tutanak ve bildirim düzeni, tarafların hukuki dinlenilme hakkını da korur.
Dosya denetiminde belirleyici kayıt şudur: m.239 özel yasağı gerekçede dikkate alındı mı? Tarafların kolaylık tercihi, kanunda açıkça düzenlenen usulün yerine geçmez.
Kanun burada hâkime veya tarafa şu görevi yükler: Yemin delilinin HMK sonucu ayrıca uygulandı mı? Bu kural, yemin veya tanık işleminin içeriğini belirsiz bırakmamak için uygulanır.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 1
Yalan yere yemin nedeniyle ceza davası açılması, hukuk davasının görülmesini durdurmaz. Hukuk mahkemesi yargılamaya devam eder. Bunun hukuki sonucu olarak ceza mahkemesinin görevi suç sorumluluğunu belirlemektir. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 2
Hukuk mahkemesi ceza davasının sonucunu beklemek zorunda değildir; kanun aksine bekletici sorun yapılamayacağını söyler. Tarafların diğer delil ve usul işlemleri tamamlanır. Bunun hukuki sonucu olarak i̇ki yargı kolundaki farklı amaçlar m.239’la açık şekilde ayrıştırılmıştır. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 3
Yemin delilinin hukuk davasındaki sonucu, HMK’nın yemin hükümlerine göre değerlendirilir. Yemin delilinin hukuk davasındaki sonucu HMK’ya göre hükme yansıtılır. Bunun hukuki sonucu olarak hukuk davası ceza davası sonuçlanana kadar durmaz. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 4
Ceza mahkemesi yalan yemin suçunun ceza hukuku unsurlarını inceler. Ceza süreci kendi görevli makamları önünde bağımsız devam eder. Bunun hukuki sonucu olarak ceza soruşturması bulunması da otomatik erteleme sebebi değildir. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 5
Hukuk ve ceza yargılamasının konusu aynı yemin beyanına dayanabilse de kanun süreçlerin zamanlamasını ayırır. Yemin beyanı ve tutanağı hukuk dosyasında değerlendirilir. Bunun hukuki sonucu olarak yemin delilinin sonuçları hukuk mahkemesince HMK’ya göre uygulanır. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 6
m.239 özel hüküm olduğu için genel bekletici sorun yaklaşımı bu konuda uygulanmaz. Yalan yemin iddiası varsa ceza hukuku süreci ayrı yürür. Bunun hukuki sonucu olarak ceza mahkemesinin görevi suç sorumluluğunu belirlemektir. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 7
Ceza soruşturması aşamasında olunması da hukuk davasının kendiliğinden durması sonucunu doğurmaz. Hukuk mahkemesi yargılamaya devam eder. Bunun hukuki sonucu olarak i̇ki yargı kolundaki farklı amaçlar m.239’la açık şekilde ayrıştırılmıştır. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 8
Yalan yere yemin nedeniyle ceza davası açılması, hukuk davasının görülmesini durdurmaz. Tarafların diğer delil ve usul işlemleri tamamlanır. Bunun hukuki sonucu olarak hukuk davası ceza davası sonuçlanana kadar durmaz. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 9
Hukuk mahkemesi ceza davasının sonucunu beklemek zorunda değildir; kanun aksine bekletici sorun yapılamayacağını söyler. Yemin delilinin hukuk davasındaki sonucu HMK’ya göre hükme yansıtılır. Bunun hukuki sonucu olarak ceza soruşturması bulunması da otomatik erteleme sebebi değildir. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 10
Yemin delilinin hukuk davasındaki sonucu, HMK’nın yemin hükümlerine göre değerlendirilir. Ceza süreci kendi görevli makamları önünde bağımsız devam eder. Bunun hukuki sonucu olarak yemin delilinin sonuçları hukuk mahkemesince HMK’ya göre uygulanır. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 11
Ceza mahkemesi yalan yemin suçunun ceza hukuku unsurlarını inceler. Yemin beyanı ve tutanağı hukuk dosyasında değerlendirilir. Bunun hukuki sonucu olarak ceza mahkemesinin görevi suç sorumluluğunu belirlemektir. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 12
Hukuk ve ceza yargılamasının konusu aynı yemin beyanına dayanabilse de kanun süreçlerin zamanlamasını ayırır. Yalan yemin iddiası varsa ceza hukuku süreci ayrı yürür. Bunun hukuki sonucu olarak i̇ki yargı kolundaki farklı amaçlar m.239’la açık şekilde ayrıştırılmıştır. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
HMK m.239 ayrıntılı değerlendirme 13
m.239 özel hüküm olduğu için genel bekletici sorun yaklaşımı bu konuda uygulanmaz. Hukuk mahkemesi yargılamaya devam eder. Bunun hukuki sonucu olarak hukuk davası ceza davası sonuçlanana kadar durmaz. Bu üç nokta aynı dosya kaydında birlikte incelendiğinde işlemin kanuni şartlara uyup uymadığı tereddütsüz biçimde belirlenir. Tutanak, bildirim ve beyan zinciri açık kurulmalı; kanunda bulunmayan bir varsayımla usul sonucu üretilmemelidir.
Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar
Birincil metin için Adalet Bakanlığı – Hukuk Muhakemeleri Kanunu incelenmelidir. Usul işlemi, yapıldığı tarihte yürürlükte olan madde metnine göre değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Yalan yemin ceza davası hukuk davasını durdurur mu?
Hayır. HMK m.239 açıkça bekletici sorun yapılamayacağını düzenler.
Savcılık soruşturması varsa da dava devam eder mi?
Evet. Soruşturma da hukuk davasını kendiliğinden durdurmaz.
Ceza davasının sonucu hiç önemli değil mi?
Madde, yalnız hukuk davasının ceza sonucu için bekletilemeyeceğini düzenler.
Yalan yemin suçu hangi kanunda?
Türk Ceza Kanunu m.275.
Hukuk mahkemesi suç cezası verir mi?
Hayır. Ceza sorumluluğu görevli ceza mercilerince belirlenir.
Yemin tutanağı önemli mi?
Evet. Hangi beyanın verildiğini gösterir.
Mahkeme bekletici sorun kararı verebilir mi?
Bu özel durumda m.239 buna izin vermez.
Yemin delilinin sonucu ne olur?
HMK’nın yemin hükümlerine göre hukuk davasında değerlendirilir.
HMK m.239’un kuralı tereddütsüzdür: yalan yemin hakkında ceza davası, esas hukuk davasını bekletemez. Hukuk mahkemesi yargılamayı sürdürür ve yemin delilinin sonucunu kendi usul hükümlerine göre değerlendirir.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
