Bilirkişi Görevi Yapamayacaksa Kaç Gün İçinde Bildirmeli? HMK 275 | 2026
Kısa ve net cevap: Bilirkişi görevin uzmanlık alanına girmediğini, başka uzmanla işbirliği gerektiğini, haklı mazeretini veya ek kayıt-belge ihtiyacını bir hafta içinde görevlendiren mahkemeye bildirmelidir.
HMK 275 Ne Düzenliyor?
HMK 275 iki ayrı bir haftalık bildirim yükümlülüğü öngörür. Bilirkişi, görevin uzmanlık alanına girmediğini, maddi vakıanın tespiti için başka uzman bilirkişiyle işbirliğine ihtiyaç duyduğunu veya görevi kabulden kaçınmasını haklı kılacak mazeretini bir hafta içinde mahkemeye bildirir. İnceleme için önceden soruşturulması/tespit edilmesi gereken hususlar veya getirtilmesi gereken kayıt ve belgeler varsa bunları da bir hafta içinde mahkemeye bildirip talep eder.
275. madde bilirkişilik sürecinin belirli bir halkasını düzenler. Hüküm, yalnız başlığı üzerinden değil HMK 266–287 arasındaki bütün sistem içinde okunmalıdır. Teknik bilgi ihtiyacının varlığı, bilirkişinin seçimi, görev sınırı, süre, raporun içeriği, tebligat ve hâkimin serbest değerlendirmesi farklı maddelerde ayrı ayrı düzenlenmiştir. Bu ayrım kanunun her aşamaya farklı işlev yüklediğini gösterir.
Maddenin Zorunlu Unsurları
- 1. unsur: Uzmanlık alanı uyumsuzluğu bir hafta içinde bildirilir.
- 2. unsur: Başka uzmanla işbirliği ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir.
- 3. unsur: Haklı mazeret bir hafta içinde bildirilir.
- 4. unsur: Ön araştırma veya tespit ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir.
- 5. unsur: Kayıt ve belge ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir.
- 6. unsur: Bildirim görevlendirmeyi yapan mahkemeye yapılır.
1. Uzmanlık alanı uyumsuzluğu bir hafta içinde bildirilir.
Uzmanlık alanı uyumsuzluğu bir hafta içinde bildirilir. bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.
2. Başka uzmanla işbirliği ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir.
Başka uzmanla işbirliği ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir. bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.
3. Haklı mazeret bir hafta içinde bildirilir.
Haklı mazeret bir hafta içinde bildirilir. bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.
4. Ön araştırma veya tespit ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir.
Ön araştırma veya tespit ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir. bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.
5. Kayıt ve belge ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir.
Kayıt ve belge ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir. bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.
6. Bildirim görevlendirmeyi yapan mahkemeye yapılır.
Bildirim görevlendirmeyi yapan mahkemeye yapılır. bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.
Mahkeme Bu Hükmü Nasıl Uygular?
Mahkeme bildirimi aldığında uzmanlık alanı, ek bilirkişi ihtiyacı, mazeret veya istenen belge bakımından karar vermelidir; bilirkişi bu hususlarda tek başına usul kararı veremez.
Mahkeme ilgili işlemi ara karar, görevlendirme yazısı, tutanak veya tebligatla dosyada görünür hâle getirmelidir. Bilirkişilikte usulün yazılı ve izlenebilir olması önemlidir; çünkü sonraki aşamalarda raporun hangi görevle, hangi materyalle ve hangi süre içinde hazırlandığı ancak bu kayıtlar üzerinden denetlenebilir.
Taraflar Açısından Pratik Sonuç
Taraflar bilirkişinin bir haftalık sürede bildirim yapıp yapmadığını ve mahkemenin bu bildirim üzerine hangi kararı verdiğini kontrol edebilir.
Tarafın yapması gereken, rapor geldikten sonra yalnız sonuç bölümüne bakmak değildir. Görevlendirmenin başlangıcından itibaren seçilen uzmanlık alanı, soru seti, süre, bilirkişiye teslim edilen belgeler, raporun tarihi ve tebliğ gibi aşamalar kronolojik olarak kontrol edilmelidir. İtiraz varsa hangi kanuni unsurla bağlantılı olduğu açıkça belirtilmelidir.
Maddenin Sınırı
Bilirkişi görev alanının dışında kalan işi sessizce yürütmemeli veya başka uzmanı kendi başına göreve dahil etmemelidir. İhtiyaç mahkemeye bildirilir; yeni görevlendirme veya belge toplama kararı mahkemece verilir.
Bu sınır, bilirkişinin hâkim yerine geçmesini önler. Bilirkişi teknik olguyu açıklayabilir fakat hukuki sorumluluğu, talebin kabul veya reddini, normun yorumunu ve hükmün sonucunu belirleyemez. Mahkeme teknik bulguyu diğer delillerle birlikte değerlendirip kendi hukuki gerekçesini kurar.
Süre ve Bildirim Rejimi
Kanundaki süre bir haftadır. Birinci fıkradaki uzmanlık/işbirliği/mazeret ile ikinci fıkradaki ön araştırma ve belge ihtiyacı bu bir haftalık bildirim rejimine tabidir.
Bir süre öngörülmüşse başlangıç anı, uzatma imkânı ve sürenin hangi işlem için getirildiği ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Bir maddede yer alan gün veya ay sayısı başka bir bilirkişilik işlemine otomatik uygulanmaz. Özellikle HMK 272, 274, 275 ve 281 farklı başlangıç noktaları ve farklı işlevler içermektedir.
Kurala Uyulmamasının Etkisi
Süresinde bildirim yapılmaması, incelemenin yanlış uzmanlıkla veya eksik veriyle yürütülmesine ve raporun gecikmesine yol açabilir. Ayrıca görev ve süre yükümlülükleri bakımından HMK 269 ve 274 sonuçları gündeme gelebilir.
Usul eksikliğinin sonucu belirlenirken kanunun açık yaptırımı varsa önce o hüküm uygulanır. Kanunun doğrudan yaptırım öngörmediği hâllerde eksikliğin bilirkişilik işleminin sağlıklı yürütülmesine etkisi, tamamlatma veya yeni inceleme gibi ilgili araçlar çerçevesinde değerlendirilir. Başka bir maddenin yaptırımı varsayımla bu maddeye taşınmamalıdır.
İlgili Maddelerle Sistematik Bağlantı
HMK 266 bilirkişiye başvurunun teknik bilgi eşiğini; 268 seçimi; 272 tarafsızlık ve ret rejimini; 273 görev sınırını; 274 rapor süresini; 275 erken bildirimleri; 276 şahsen ifayı; 277 gizliliği; 278 mahkeme gözetimini; 279 raporun içeriğini; 280 tebliği; 281 rapora karşı talepleri; 282 ise hâkimin serbest değerlendirmesini düzenler. 275. madde bu zincirde bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü işlevini üstlenir.
Uygulamada Kaçınılması Gereken Hatalar
Uzmanlık dışı konuda rapor vermeye devam etmek, başka uzmanı mahkeme kararı olmadan sürece katmak ve belge ihtiyacını rapor süresinin sonunda bildirmek yanlış uygulamalardır.
Eski kanun metnine veya kaynağı belirsiz özetlere dayanmak da önemli bir risktir. Bilirkişilik hükümleri farklı tarihlerde değiştirildiğinden yürürlükteki metin Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden doğrulanmalıdır. Liste, tarife veya ikincil düzenleme kullanılıyorsa güncel tarih ve resmî kaynak ayrıca kontrol edilmelidir.
Dosya Kontrol Listesi
- Uzmanlık alanı uyumsuzluğu bir hafta içinde bildirilir.
- Başka uzmanla işbirliği ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir.
- Haklı mazeret bir hafta içinde bildirilir.
- Ön araştırma veya tespit ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir.
- Kayıt ve belge ihtiyacı bir hafta içinde bildirilir.
- Bildirim görevlendirmeyi yapan mahkemeye yapılır.
- İlgili ara karar veya tutanak dosyada açık mı?
- Tarafların beyan ve itiraz hakkı korunmuş mu?
- Hukuki değerlendirme mahkemede bırakılmış mı?
Resmî Kaynaklar
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı güncel kontrol için resmî kaynaklardır.
Site İçinde İlgili Rehberler
- Bilirkişi görevlendirmesinde konu ve sınırlar
- Bilirkişinin bağımsızlık yükümlülüğü
- Bilirkişi taraflardan menfaat kabul edebilir mi?
- Bilirkişilik başvurusu nereye yapılır?
Sık Sorulan Sorular
HMK 275: Temel kural nedir?
Bilirkişi görevin uzmanlık alanına girmediğini, başka uzmanla işbirliği gerektiğini, haklı mazeretini veya ek kayıt-belge ihtiyacını bir hafta içinde görevlendiren mahkemeye bildirmelidir. Bu cevap bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.
HMK 275: Mahkemenin rolü nedir?
Mahkeme bildirimi aldığında uzmanlık alanı, ek bilirkişi ihtiyacı, mazeret veya istenen belge bakımından karar vermelidir; bilirkişi bu hususlarda tek başına usul kararı veremez. Bu cevap bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.
HMK 275: Taraf neyi kontrol etmeli?
Taraflar bilirkişinin bir haftalık sürede bildirim yapıp yapmadığını ve mahkemenin bu bildirim üzerine hangi kararı verdiğini kontrol edebilir. Bu cevap bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.
HMK 275: Maddenin sınırı nedir?
Bilirkişi görev alanının dışında kalan işi sessizce yürütmemeli veya başka uzmanı kendi başına göreve dahil etmemelidir. İhtiyaç mahkemeye bildirilir; yeni görevlendirme veya belge toplama kararı mahkemece verilir. Bu cevap bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.
HMK 275: Süre nasıl işler?
Kanundaki süre bir haftadır. Birinci fıkradaki uzmanlık/işbirliği/mazeret ile ikinci fıkradaki ön araştırma ve belge ihtiyacı bu bir haftalık bildirim rejimine tabidir. Bu cevap bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.
HMK 275: Kurala aykırılık ne doğurur?
Süresinde bildirim yapılmaması, incelemenin yanlış uzmanlıkla veya eksik veriyle yürütülmesine ve raporun gecikmesine yol açabilir. Ayrıca görev ve süre yükümlülükleri bakımından HMK 269 ve 274 sonuçları gündeme gelebilir. Bu cevap bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.
HMK 275: Bilirkişi hukuki değerlendirme yapabilir mi?
Hayır. HMK 279/4 uyarınca bilirkişi yalnız özel veya teknik bilgi gerektiren hususlarda açıklama yapabilir; hâkime ait hukuki nitelendirme ve değerlendirmeyi üstlenemez. Bu cevap bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.
HMK 275: Hâkim raporla bağlı mı?
Hayır. HMK 282 uyarınca hâkim bilirkişi görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Bu cevap bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.
HMK 275: Güncel metin nereden kontrol edilir?
Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki 6100 sayılı Kanun ve Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığının resmî kaynakları esas alınmalıdır. Bu cevap bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.
Sonuç
Bilirkişi görevin uzmanlık alanına girmediğini, başka uzmanla işbirliği gerektiğini, haklı mazeretini veya ek kayıt-belge ihtiyacını bir hafta içinde görevlendiren mahkemeye bildirmelidir. Bilirkişi görev alanının dışında kalan işi sessizce yürütmemeli veya başka uzmanı kendi başına göreve dahil etmemelidir. İhtiyaç mahkemeye bildirilir; yeni görevlendirme veya belge toplama kararı mahkemece verilir. Dosyada kanuni unsurun hangi işlemle karşılandığı açıkça tespit edildiğinde bilirkişilik süreci hem taraflar hem mahkeme bakımından daha denetlenebilir hâle gelir.
HMK 275 İçin Ayrıntılı Dosya İncelemesi
HMK 275 iki ayrı bir haftalık bildirim yükümlülüğü öngörür. Bilirkişi, görevin uzmanlık alanına girmediğini, maddi vakıanın tespiti için başka uzman bilirkişiyle işbirliğine ihtiyaç duyduğunu veya görevi kabulden kaçınmasını haklı kılacak mazeretini bir hafta içinde mahkemeye bildirir. İnceleme için önceden soruşturulması/tespit edilmesi gereken hususlar veya getirtilmesi gereken kayıt ve belgeler varsa bunları da bir hafta içinde mahkemeye bildirip talep eder. Bu kuralın uygulandığı bir dosyada inceleme yalnız sonuç raporuna indirgenmemelidir. Mahkeme bildirimi aldığında uzmanlık alanı, ek bilirkişi ihtiyacı, mazeret veya istenen belge bakımından karar vermelidir; bilirkişi bu hususlarda tek başına usul kararı veremez. Taraflar bilirkişinin bir haftalık sürede bildirim yapıp yapmadığını ve mahkemenin bu bildirim üzerine hangi kararı verdiğini kontrol edebilir. Kanundaki süre bir haftadır. Birinci fıkradaki uzmanlık/işbirliği/mazeret ile ikinci fıkradaki ön araştırma ve belge ihtiyacı bu bir haftalık bildirim rejimine tabidir. Süresinde bildirim yapılmaması, incelemenin yanlış uzmanlıkla veya eksik veriyle yürütülmesine ve raporun gecikmesine yol açabilir. Ayrıca görev ve süre yükümlülükleri bakımından HMK 269 ve 274 sonuçları gündeme gelebilir. Bu dört başlık kronolojik olarak karşılaştırıldığında bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü bakımından kanunun aradığı usulün yerine getirilip getirilmediği anlaşılır. Teknik süreçte görev alanı, tarafsızlık, süre ve tebligat gibi başka maddeler devreye giriyorsa her biri kendi şartıyla uygulanır; bir hükmün şartı başka bir hükme varsayımla taşınmaz.
HMK 275 İçin Ayrıntılı Dosya İncelemesi
HMK 275 iki ayrı bir haftalık bildirim yükümlülüğü öngörür. Bilirkişi, görevin uzmanlık alanına girmediğini, maddi vakıanın tespiti için başka uzman bilirkişiyle işbirliğine ihtiyaç duyduğunu veya görevi kabulden kaçınmasını haklı kılacak mazeretini bir hafta içinde mahkemeye bildirir. İnceleme için önceden soruşturulması/tespit edilmesi gereken hususlar veya getirtilmesi gereken kayıt ve belgeler varsa bunları da bir hafta içinde mahkemeye bildirip talep eder. Bu kuralın uygulandığı bir dosyada inceleme yalnız sonuç raporuna indirgenmemelidir. Mahkeme bildirimi aldığında uzmanlık alanı, ek bilirkişi ihtiyacı, mazeret veya istenen belge bakımından karar vermelidir; bilirkişi bu hususlarda tek başına usul kararı veremez. Taraflar bilirkişinin bir haftalık sürede bildirim yapıp yapmadığını ve mahkemenin bu bildirim üzerine hangi kararı verdiğini kontrol edebilir. Kanundaki süre bir haftadır. Birinci fıkradaki uzmanlık/işbirliği/mazeret ile ikinci fıkradaki ön araştırma ve belge ihtiyacı bu bir haftalık bildirim rejimine tabidir. Süresinde bildirim yapılmaması, incelemenin yanlış uzmanlıkla veya eksik veriyle yürütülmesine ve raporun gecikmesine yol açabilir. Ayrıca görev ve süre yükümlülükleri bakımından HMK 269 ve 274 sonuçları gündeme gelebilir. Bu dört başlık kronolojik olarak karşılaştırıldığında bilirkişinin bir haftalık bildirim yükümlülüğü bakımından kanunun aradığı usulün yerine getirilip getirilmediği anlaşılır. Teknik süreçte görev alanı, tarafsızlık, süre ve tebligat gibi başka maddeler devreye giriyorsa her biri kendi şartıyla uygulanır; bir hükmün şartı başka bir hükme varsayımla taşınmaz.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
