Bilirkişi Raporunda Neler Bulunmalı? Hukuki Görüş Yazabilir mi? HMK 279 | 2026
Kısa ve net cevap: Bilirkişi görüşü yazılı veya sözlü olabilir; yazılı raporda taraflar, görev konusu, incelenen maddi vakıalar, gerekçe, sonuç, varsa görüş ayrılığı, tarih ve imza bulunmalıdır. Bilirkişi hukuki nitelendirme ve değerlendirme yapamaz.
HMK 279 Ne Düzenliyor?
HMK 279 raporun biçimini ve içeriğini ayrıntılı düzenler. Mahkeme görüşün yazılı veya sözlü bildirilmesine karar verebilir. Yazılı raporda tarafların ad ve soyadları, bilirkişinin görevlendirildiği hususlar, gözlem ve inceleme konusu maddi vakıalar, gerekçe ve sonuç, kurul varsa görüş ayrılığının sebebi, düzenleme tarihi ve imzalar yer alır. Azınlık görüşü ayrı rapor olarak sunulabilir. Sözlü açıklama tutanağa geçirilip imzalanır. Bilirkişi uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki nitelendirme ve değerlendirme hâkime aittir.
279. madde bilirkişilik sürecindeki özel bir aşamayı düzenler. HMK 266–287 sistemi içinde teknik bilgiye başvurunun şartı, bilirkişinin seçimi, görev sınırı, raporun hazırlanması, tebligat, rapora karşı talepler ve hâkimin değerlendirme yetkisi ayrı ayrı kurallara bağlanmıştır. Bu nedenle tek bir raporun varlığı, önceki ve sonraki usul adımlarının önemini ortadan kaldırmaz.
Maddenin Unsurları
1. Mahkeme yazılı veya sözlü görüş biçimini belirler.
Mahkeme yazılı veya sözlü görüş biçimini belirler. bilirkişi raporunun zorunlu içeriği ve hukuki değerlendirme yasağı bakımından bu unsurun dosyada somut karşılığı bulunmalıdır. Bilirkişilik işlemleri teknik içeriğin yanında usulî kayıtlarla da denetlenir. Mahkeme görevin sınırını korur, bilirkişi kendi uzmanlık alanında kalır, taraflar ise hangi unsurun eksik olduğunu somut biçimde ileri sürer. Böylece raporun hazırlanma biçimi ile raporun teknik sonucu birbirinden ayrılarak değerlendirilebilir.
2. Yazılı raporda tarafların kimlik bilgileri yer alır.
Yazılı raporda tarafların kimlik bilgileri yer alır. bilirkişi raporunun zorunlu içeriği ve hukuki değerlendirme yasağı bakımından bu unsurun dosyada somut karşılığı bulunmalıdır. Bilirkişilik işlemleri teknik içeriğin yanında usulî kayıtlarla da denetlenir. Mahkeme görevin sınırını korur, bilirkişi kendi uzmanlık alanında kalır, taraflar ise hangi unsurun eksik olduğunu somut biçimde ileri sürer. Böylece raporun hazırlanma biçimi ile raporun teknik sonucu birbirinden ayrılarak değerlendirilebilir.
3. Görevlendirme konusu ve incelenen maddi vakıalar gösterilir.
Görevlendirme konusu ve incelenen maddi vakıalar gösterilir. bilirkişi raporunun zorunlu içeriği ve hukuki değerlendirme yasağı bakımından bu unsurun dosyada somut karşılığı bulunmalıdır. Bilirkişilik işlemleri teknik içeriğin yanında usulî kayıtlarla da denetlenir. Mahkeme görevin sınırını korur, bilirkişi kendi uzmanlık alanında kalır, taraflar ise hangi unsurun eksik olduğunu somut biçimde ileri sürer. Böylece raporun hazırlanma biçimi ile raporun teknik sonucu birbirinden ayrılarak değerlendirilebilir.
4. Gerekçe ile varılan sonuç açıkça yazılır.
Gerekçe ile varılan sonuç açıkça yazılır. bilirkişi raporunun zorunlu içeriği ve hukuki değerlendirme yasağı bakımından bu unsurun dosyada somut karşılığı bulunmalıdır. Bilirkişilik işlemleri teknik içeriğin yanında usulî kayıtlarla da denetlenir. Mahkeme görevin sınırını korur, bilirkişi kendi uzmanlık alanında kalır, taraflar ise hangi unsurun eksik olduğunu somut biçimde ileri sürer. Böylece raporun hazırlanma biçimi ile raporun teknik sonucu birbirinden ayrılarak değerlendirilebilir.
5. Kurulda görüş ayrılığı varsa sebebi belirtilir; azınlık ayrı rapor verebilir.
Kurulda görüş ayrılığı varsa sebebi belirtilir; azınlık ayrı rapor verebilir. bilirkişi raporunun zorunlu içeriği ve hukuki değerlendirme yasağı bakımından bu unsurun dosyada somut karşılığı bulunmalıdır. Bilirkişilik işlemleri teknik içeriğin yanında usulî kayıtlarla da denetlenir. Mahkeme görevin sınırını korur, bilirkişi kendi uzmanlık alanında kalır, taraflar ise hangi unsurun eksik olduğunu somut biçimde ileri sürer. Böylece raporun hazırlanma biçimi ile raporun teknik sonucu birbirinden ayrılarak değerlendirilebilir.
6. Rapor tarih ve imza içerir; hukuki değerlendirme yapılmaz.
Rapor tarih ve imza içerir; hukuki değerlendirme yapılmaz. bilirkişi raporunun zorunlu içeriği ve hukuki değerlendirme yasağı bakımından bu unsurun dosyada somut karşılığı bulunmalıdır. Bilirkişilik işlemleri teknik içeriğin yanında usulî kayıtlarla da denetlenir. Mahkeme görevin sınırını korur, bilirkişi kendi uzmanlık alanında kalır, taraflar ise hangi unsurun eksik olduğunu somut biçimde ileri sürer. Böylece raporun hazırlanma biçimi ile raporun teknik sonucu birbirinden ayrılarak değerlendirilebilir.
Mahkemenin Görevi
Mahkeme raporun görevlendirme sorularını yanıtlayıp yanıtlamadığını, teknik gerekçeyi ve HMK 279/4’teki hukuki değerlendirme yasağına uyulup uyulmadığını denetlemelidir.
Mahkeme bilirkişilik faaliyetini kendi sevk ve idaresi altında tutar. Teknik bilgi ihtiyacı bilirkişinin karar verme yetkisine dönüşmez. Ara karar, teslim, rapor ve tebligat işlemleri dosyada açık biçimde izlenebilir olmalıdır.
Tarafların Kontrol Etmesi Gerekenler
Taraf, rapora karşı genel itiraz yerine eksik zorunlu unsuru, cevaplanmayan teknik soruyu veya görev dışı hukuki değerlendirmeyi somut biçimde göstermelidir.
Taraflar yalnız raporun sonuç kısmına değil, görevlendirme sorularına, kullanılan materyale, tarihlere, tebligata ve raporun gerekçesine bakmalıdır. İtiraz teknik hata veya usul eksikliği üzerinden somutlaştırıldığında mahkemenin incelemesi de belirginleşir.
Maddenin Sınırı
Bilirkişi teknik tespit, yöntem ve uzmanlık sonucu açıklayabilir; davanın kabul veya reddi, sözleşmenin hukuki geçerliliği, hukuki kusur ve sorumluluğun nihai sonucu gibi değerlendirmeleri yapamaz. Bunlar hâkimin görev alanıdır.
Bu sınır yargısal yetkiyi korur. Bilirkişi teknik olguyu ve uzmanlık sonucunu açıklar; o olgunun davada hangi hukuki sonucu doğurduğunu mahkeme belirler. Tarafların bilirkişiye yönelttiği sorular da bu ayrıma uygun olmalıdır.
Süre ve Bildirim
HMK 279 raporun içerik ve sunum şeklini düzenler. Raporun verilme süresi HMK 274’e, rapora karşı talep süresi ise HMK 281’e tabidir.
Süre hesabında işlemin hangi maddeye dayandığı belirlenmeden gün veya ay sayısı kullanılmamalıdır. Bilirkişilik bölümündeki farklı süreler farklı işlemlere aittir. Başlangıç tarihinin dosyada tebligat veya ara karar üzerinden belirlenmesi gerekir.
Kurala Aykırılığın Sonucu
Zorunlu içeriğin eksikliği, gerekçesizlik veya görev dışı hukuki değerlendirme raporun tamamlatılması, açıklatılması ya da yeni bilirkişi incelemesi taleplerini gündeme getirebilir; mahkeme raporu yine de diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.
Kanunun öngördüğü usul eksik kaldığında mahkeme önce eksikliğin hangi işlemle giderilebileceğini belirler. Tamamlama, açıklama veya yeni bilirkişi incelemesi gibi araçlar ancak ilgili hükmün şartlarıyla uygulanır. Başka bir maddeye ait yaptırım varsayımla genişletilmez.
İlgili HMK Hükümleri
HMK 273 görev konusu ve soruları, 274 rapor süresini, 278 mahkeme gözetimini, 279 raporun içeriğini, 280 teslim ve tebliği, 281 rapora karşı talepleri, 282 hâkimin serbest değerlendirmesini düzenler. 279. madde bu zincir içinde bilirkişi raporunun zorunlu içeriği ve hukuki değerlendirme yasağı başlığını tamamlar.
Uygulamada Kaçınılması Gereken Hatalar
Sadece sonuç cümlesi içeren gerekçesiz rapor, imzasız/tarihsiz rapor, görevlendirme sorularını cevaplamayan rapor ve doğrudan hukuki hüküm kuran rapor başlıca sorunlardır.
Eski kanun metnine dayanmak da önemli bir hatadır. Özellikle 7251 ve 6754 sayılı kanunlarla yapılan değişiklikler nedeniyle yürürlükteki metin Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir.
Dosya Kontrol Listesi
- Mahkeme yazılı veya sözlü görüş biçimini belirler.
- Yazılı raporda tarafların kimlik bilgileri yer alır.
- Görevlendirme konusu ve incelenen maddi vakıalar gösterilir.
- Gerekçe ile varılan sonuç açıkça yazılır.
- Kurulda görüş ayrılığı varsa sebebi belirtilir; azınlık ayrı rapor verebilir.
- Rapor tarih ve imza içerir; hukuki değerlendirme yapılmaz.
- Görevlendirme kararı açık mı?
- Tarafların beyan hakkı korunmuş mu?
- Hukuki değerlendirme mahkemede kalmış mı?
Resmî Kaynaklar
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı güncel resmî kaynaklardır.
Site İçinde İlgili Rehberler
- Bilirkişi görevlendirmesinde konu ve sınırlar
- Bilirkişinin bağımsızlık yükümlülüğü
- Bilirkişi taraflardan menfaat kabul edebilir mi?
- Bilirkişilik başvurusu nereye yapılır?
Sık Sorulan Sorular
HMK 279: Temel kural nedir?
Bilirkişi görüşü yazılı veya sözlü olabilir; yazılı raporda taraflar, görev konusu, incelenen maddi vakıalar, gerekçe, sonuç, varsa görüş ayrılığı, tarih ve imza bulunmalıdır. Bilirkişi hukuki nitelendirme ve değerlendirme yapamaz. Bağlantılı bilirkişilik hükümleri kendi şart ve süreleriyle ayrıca uygulanır.
HMK 279: Mahkeme neyi kontrol eder?
Mahkeme raporun görevlendirme sorularını yanıtlayıp yanıtlamadığını, teknik gerekçeyi ve HMK 279/4’teki hukuki değerlendirme yasağına uyulup uyulmadığını denetlemelidir. Bağlantılı bilirkişilik hükümleri kendi şart ve süreleriyle ayrıca uygulanır.
HMK 279: Taraf ne yapmalıdır?
Taraf, rapora karşı genel itiraz yerine eksik zorunlu unsuru, cevaplanmayan teknik soruyu veya görev dışı hukuki değerlendirmeyi somut biçimde göstermelidir. Bağlantılı bilirkişilik hükümleri kendi şart ve süreleriyle ayrıca uygulanır.
HMK 279: Sınır nedir?
Bilirkişi teknik tespit, yöntem ve uzmanlık sonucu açıklayabilir; davanın kabul veya reddi, sözleşmenin hukuki geçerliliği, hukuki kusur ve sorumluluğun nihai sonucu gibi değerlendirmeleri yapamaz. Bunlar hâkimin görev alanıdır. Bağlantılı bilirkişilik hükümleri kendi şart ve süreleriyle ayrıca uygulanır.
HMK 279: Süre nasıl işler?
HMK 279 raporun içerik ve sunum şeklini düzenler. Raporun verilme süresi HMK 274’e, rapora karşı talep süresi ise HMK 281’e tabidir. Bağlantılı bilirkişilik hükümleri kendi şart ve süreleriyle ayrıca uygulanır.
HMK 279: Aykırılığın etkisi nedir?
Zorunlu içeriğin eksikliği, gerekçesizlik veya görev dışı hukuki değerlendirme raporun tamamlatılması, açıklatılması ya da yeni bilirkişi incelemesi taleplerini gündeme getirebilir; mahkeme raporu yine de diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Bağlantılı bilirkişilik hükümleri kendi şart ve süreleriyle ayrıca uygulanır.
HMK 279: Bilirkişi hukuki görüş yazabilir mi?
Hayır. HMK 279/4 hukuki nitelendirme ve değerlendirmenin hâkime ait olduğunu açıkça düzenler. Bağlantılı bilirkişilik hükümleri kendi şart ve süreleriyle ayrıca uygulanır.
HMK 279: Hâkim raporla bağlı mıdır?
Hayır. HMK 282 uyarınca bilirkişi görüşü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirilir. Bağlantılı bilirkişilik hükümleri kendi şart ve süreleriyle ayrıca uygulanır.
HMK 279: Güncel metin nereden kontrol edilir?
Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınmalıdır. Bağlantılı bilirkişilik hükümleri kendi şart ve süreleriyle ayrıca uygulanır.
Sonuç
Bilirkişi görüşü yazılı veya sözlü olabilir; yazılı raporda taraflar, görev konusu, incelenen maddi vakıalar, gerekçe, sonuç, varsa görüş ayrılığı, tarih ve imza bulunmalıdır. Bilirkişi hukuki nitelendirme ve değerlendirme yapamaz. Bilirkişi teknik tespit, yöntem ve uzmanlık sonucu açıklayabilir; davanın kabul veya reddi, sözleşmenin hukuki geçerliliği, hukuki kusur ve sorumluluğun nihai sonucu gibi değerlendirmeleri yapamaz. Bunlar hâkimin görev alanıdır. Kanunun öngördüğü kayıt ve süreler dosyada açık biçimde tutulduğunda bilirkişi incelemesi teknik amacına uygun ve denetlenebilir biçimde yürür.
HMK 279 İçin Ayrıntılı Uygulama Notu
HMK 279 raporun biçimini ve içeriğini ayrıntılı düzenler. Mahkeme görüşün yazılı veya sözlü bildirilmesine karar verebilir. Yazılı raporda tarafların ad ve soyadları, bilirkişinin görevlendirildiği hususlar, gözlem ve inceleme konusu maddi vakıalar, gerekçe ve sonuç, kurul varsa görüş ayrılığının sebebi, düzenleme tarihi ve imzalar yer alır. Azınlık görüşü ayrı rapor olarak sunulabilir. Sözlü açıklama tutanağa geçirilip imzalanır. Bilirkişi uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki nitelendirme ve değerlendirme hâkime aittir. Mahkeme raporun görevlendirme sorularını yanıtlayıp yanıtlamadığını, teknik gerekçeyi ve HMK 279/4’teki hukuki değerlendirme yasağına uyulup uyulmadığını denetlemelidir. Taraf, rapora karşı genel itiraz yerine eksik zorunlu unsuru, cevaplanmayan teknik soruyu veya görev dışı hukuki değerlendirmeyi somut biçimde göstermelidir. HMK 279 raporun içerik ve sunum şeklini düzenler. Raporun verilme süresi HMK 274’e, rapora karşı talep süresi ise HMK 281’e tabidir. Zorunlu içeriğin eksikliği, gerekçesizlik veya görev dışı hukuki değerlendirme raporun tamamlatılması, açıklatılması ya da yeni bilirkişi incelemesi taleplerini gündeme getirebilir; mahkeme raporu yine de diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Bu başlıklar kronolojik dosya incelemesinde birlikte kontrol edilmelidir. Görevlendirme kararı, rapor, tutanak, teslim kayıtları ve tebligat tarihleri karşılaştırıldığında bilirkişi raporunun zorunlu içeriği ve hukuki değerlendirme yasağı bakımından açık kanuni şartların yerine getirilip getirilmediği görülür. Teknik görüşün hukuki kararın yerine geçmediği, nihai değerlendirme yetkisinin hâkime ait olduğu her aşamada korunmalıdır.
HMK 279 İçin Ayrıntılı Uygulama Notu
HMK 279 raporun biçimini ve içeriğini ayrıntılı düzenler. Mahkeme görüşün yazılı veya sözlü bildirilmesine karar verebilir. Yazılı raporda tarafların ad ve soyadları, bilirkişinin görevlendirildiği hususlar, gözlem ve inceleme konusu maddi vakıalar, gerekçe ve sonuç, kurul varsa görüş ayrılığının sebebi, düzenleme tarihi ve imzalar yer alır. Azınlık görüşü ayrı rapor olarak sunulabilir. Sözlü açıklama tutanağa geçirilip imzalanır. Bilirkişi uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki nitelendirme ve değerlendirme hâkime aittir. Mahkeme raporun görevlendirme sorularını yanıtlayıp yanıtlamadığını, teknik gerekçeyi ve HMK 279/4’teki hukuki değerlendirme yasağına uyulup uyulmadığını denetlemelidir. Taraf, rapora karşı genel itiraz yerine eksik zorunlu unsuru, cevaplanmayan teknik soruyu veya görev dışı hukuki değerlendirmeyi somut biçimde göstermelidir. HMK 279 raporun içerik ve sunum şeklini düzenler. Raporun verilme süresi HMK 274’e, rapora karşı talep süresi ise HMK 281’e tabidir. Zorunlu içeriğin eksikliği, gerekçesizlik veya görev dışı hukuki değerlendirme raporun tamamlatılması, açıklatılması ya da yeni bilirkişi incelemesi taleplerini gündeme getirebilir; mahkeme raporu yine de diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Bu başlıklar kronolojik dosya incelemesinde birlikte kontrol edilmelidir. Görevlendirme kararı, rapor, tutanak, teslim kayıtları ve tebligat tarihleri karşılaştırıldığında bilirkişi raporunun zorunlu içeriği ve hukuki değerlendirme yasağı bakımından açık kanuni şartların yerine getirilip getirilmediği görülür. Teknik görüşün hukuki kararın yerine geçmediği, nihai değerlendirme yetkisinin hâkime ait olduğu her aşamada korunmalıdır.
HMK 279 İçin Ayrıntılı Uygulama Notu
HMK 279 raporun biçimini ve içeriğini ayrıntılı düzenler. Mahkeme görüşün yazılı veya sözlü bildirilmesine karar verebilir. Yazılı raporda tarafların ad ve soyadları, bilirkişinin görevlendirildiği hususlar, gözlem ve inceleme konusu maddi vakıalar, gerekçe ve sonuç, kurul varsa görüş ayrılığının sebebi, düzenleme tarihi ve imzalar yer alır. Azınlık görüşü ayrı rapor olarak sunulabilir. Sözlü açıklama tutanağa geçirilip imzalanır. Bilirkişi uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki nitelendirme ve değerlendirme hâkime aittir. Mahkeme raporun görevlendirme sorularını yanıtlayıp yanıtlamadığını, teknik gerekçeyi ve HMK 279/4’teki hukuki değerlendirme yasağına uyulup uyulmadığını denetlemelidir. Taraf, rapora karşı genel itiraz yerine eksik zorunlu unsuru, cevaplanmayan teknik soruyu veya görev dışı hukuki değerlendirmeyi somut biçimde göstermelidir. HMK 279 raporun içerik ve sunum şeklini düzenler. Raporun verilme süresi HMK 274’e, rapora karşı talep süresi ise HMK 281’e tabidir. Zorunlu içeriğin eksikliği, gerekçesizlik veya görev dışı hukuki değerlendirme raporun tamamlatılması, açıklatılması ya da yeni bilirkişi incelemesi taleplerini gündeme getirebilir; mahkeme raporu yine de diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Bu başlıklar kronolojik dosya incelemesinde birlikte kontrol edilmelidir. Görevlendirme kararı, rapor, tutanak, teslim kayıtları ve tebligat tarihleri karşılaştırıldığında bilirkişi raporunun zorunlu içeriği ve hukuki değerlendirme yasağı bakımından açık kanuni şartların yerine getirilip getirilmediği görülür. Teknik görüşün hukuki kararın yerine geçmediği, nihai değerlendirme yetkisinin hâkime ait olduğu her aşamada korunmalıdır.
HMK 279 İçin Ayrıntılı Uygulama Notu
HMK 279 raporun biçimini ve içeriğini ayrıntılı düzenler. Mahkeme görüşün yazılı veya sözlü bildirilmesine karar verebilir. Yazılı raporda tarafların ad ve soyadları, bilirkişinin görevlendirildiği hususlar, gözlem ve inceleme konusu maddi vakıalar, gerekçe ve sonuç, kurul varsa görüş ayrılığının sebebi, düzenleme tarihi ve imzalar yer alır. Azınlık görüşü ayrı rapor olarak sunulabilir. Sözlü açıklama tutanağa geçirilip imzalanır. Bilirkişi uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki nitelendirme ve değerlendirme hâkime aittir. Mahkeme raporun görevlendirme sorularını yanıtlayıp yanıtlamadığını, teknik gerekçeyi ve HMK 279/4’teki hukuki değerlendirme yasağına uyulup uyulmadığını denetlemelidir. Taraf, rapora karşı genel itiraz yerine eksik zorunlu unsuru, cevaplanmayan teknik soruyu veya görev dışı hukuki değerlendirmeyi somut biçimde göstermelidir. HMK 279 raporun içerik ve sunum şeklini düzenler. Raporun verilme süresi HMK 274’e, rapora karşı talep süresi ise HMK 281’e tabidir. Zorunlu içeriğin eksikliği, gerekçesizlik veya görev dışı hukuki değerlendirme raporun tamamlatılması, açıklatılması ya da yeni bilirkişi incelemesi taleplerini gündeme getirebilir; mahkeme raporu yine de diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Bu başlıklar kronolojik dosya incelemesinde birlikte kontrol edilmelidir. Görevlendirme kararı, rapor, tutanak, teslim kayıtları ve tebligat tarihleri karşılaştırıldığında bilirkişi raporunun zorunlu içeriği ve hukuki değerlendirme yasağı bakımından açık kanuni şartların yerine getirilip getirilmediği görülür. Teknik görüşün hukuki kararın yerine geçmediği, nihai değerlendirme yetkisinin hâkime ait olduğu her aşamada korunmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
