Feragat ve Kabul Kesin Hüküm Gibi Sonuç Doğurur mu? HMK 311 | 2026
Kısa ve net cevap: Evet. Feragat ve kabul kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur; irade bozukluğu hâllerinde feragat veya kabulün iptali istenebilir.
HMK 311 Ne Düzenliyor?
HMK 311 feragat ve kabulün en önemli maddi usul sonucunu açıkça düzenler: Feragat ve kabul kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Bununla birlikte irade bozukluğu hâllerinde feragat veya kabulün iptali istenebilir. Böylece kanun, açık ve geçerli beyana güçlü bağlayıcılık verirken sakatlanmış irade bakımından iptal yolunu açık tutar.
Feragat ve kabul, tarafların dava sonucuna doğrudan etki eden usul işlemleridir. Şekil, zaman, kesin hüküm etkisi ve yargılama gideri sonuçları ayrı maddelerde düzenlendiği için beyanın tüm sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
Kanuni Unsurlar
1. Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur.
Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur. feragat ve kabulün kesin hüküm etkisi ile irade bozukluğu bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
2. Kabul kesin hüküm gibi sonuç doğurur.
Kabul kesin hüküm gibi sonuç doğurur. feragat ve kabulün kesin hüküm etkisi ile irade bozukluğu bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
3. Sonuç usulüne uygun beyanla doğar.
Sonuç usulüne uygun beyanla doğar. feragat ve kabulün kesin hüküm etkisi ile irade bozukluğu bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
4. İrade bozukluğu feragat bakımından iptal sebebi olabilir.
İrade bozukluğu feragat bakımından iptal sebebi olabilir. feragat ve kabulün kesin hüküm etkisi ile irade bozukluğu bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
5. İrade bozukluğu kabul bakımından iptal sebebi olabilir.
İrade bozukluğu kabul bakımından iptal sebebi olabilir. feragat ve kabulün kesin hüküm etkisi ile irade bozukluğu bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
6. İptal iddiası somut irade bozukluğu nedenine dayanmalıdır.
İptal iddiası somut irade bozukluğu nedenine dayanmalıdır. feragat ve kabulün kesin hüküm etkisi ile irade bozukluğu bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
Mahkemenin Rolü
Mahkeme beyanın usulüne uygunluğunu ve iptal talebi varsa ileri sürülen irade bozukluğu nedenini somut deliller üzerinden değerlendirmelidir.
Mahkeme beyanı yorumlarken tarafın açık iradesiyle sınırlı kalmalı; kısmi beyanı tam beyana veya koşullu ifadeyi koşulsuz beyana dönüştürmemelidir.
Tarafların Kontrolü
Taraf feragat veya kabulün geri alınabilir sıradan bir beyan olmadığını bilmeli; irade bozukluğu iddiası varsa bunun somut nedenini ve delillerini göstermelidir.
Beyan verilmeden önce talep sonucu, kararın kesinleşme durumu, kanun yolu aşaması ve yargılama giderleri birlikte kontrol edilmelidir.
Maddenin Sınırı
HMK 311’deki “kesin hüküm gibi” sonuç, geçerli feragat veya kabulün uyuşmazlığı bağlayıcı şekilde sona erdirmesini ifade eder. İrade bozukluğu iddiası soyut pişmanlıkla aynı değildir.
Süre ve Zamanlama
Maddede iptal için bağımsız süre belirtilmez; irade bozukluğunun türüne ilişkin maddi hukuk ve usul kuralları somut olaya göre ayrıca değerlendirilir. Feragat/kabul beyanının zamanı HMK 310’a göre kesinleşmeye kadardır.
Kesinleşme, ilk duruşma veya beyan tarihi gibi kanunda önem verilen zaman noktaları dosya kayıtlarıyla belirlenmelidir.
Hukuki Sonuç
Geçerli beyan uyuşmazlığı kesin hüküm etkisine benzer şekilde bağlar; irade bozukluğu kanıtlanırsa feragat veya kabulün iptali gündeme gelir.
Feragat ve kabul basit bir dilekçe açıklaması değildir; HMK 311’deki kesin hüküm benzeri etki ve HMK 312’deki gider sonucu sebebiyle beyan öncesi kapsam açık olmalıdır.
HMK 307–312 Sistematiği
HMK 307 feragati, 308 kabulü, 309 şekil ve koşulsuzluğu, 310 kesinleşmeye kadar yapılabilmesini, 311 kesin hüküm benzeri etki ve irade bozukluğunu, 312 ise yargılama giderlerini düzenler.
Uygulamada Kaçınılması Gereken Hatalar
Beyandan sonradan vazgeçmenin tek başına feragat/kabulü ortadan kaldıracağını sanmak veya “fikrimi değiştirdim” açıklamasını irade bozukluğu kabul etmek yanlıştır.
Dosya Kontrol Listesi
- Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur.
- Kabul kesin hüküm gibi sonuç doğurur.
- Sonuç usulüne uygun beyanla doğar.
- İrade bozukluğu feragat bakımından iptal sebebi olabilir.
- İrade bozukluğu kabul bakımından iptal sebebi olabilir.
- İptal iddiası somut irade bozukluğu nedenine dayanmalıdır.
- Beyan açık ve koşulsuz mu?
- Kesinleşme durumu kontrol edildi mi?
- Gider sonucu değerlendirildi mi?
Resmî Kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınmalıdır.
Site İçinde İlgili Rehberler
Sık Sorulan Sorular
HMK 311: Temel kural?
Evet. Feragat ve kabul kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur; irade bozukluğu hâllerinde feragat veya kabulün iptali istenebilir. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 311: Süre?
Maddede iptal için bağımsız süre belirtilmez; irade bozukluğunun türüne ilişkin maddi hukuk ve usul kuralları somut olaya göre ayrıca değerlendirilir. Feragat/kabul beyanının zamanı HMK 310’a göre kesinleşmeye kadardır. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 311: Sınır?
HMK 311’deki “kesin hüküm gibi” sonuç, geçerli feragat veya kabulün uyuşmazlığı bağlayıcı şekilde sona erdirmesini ifade eder. İrade bozukluğu iddiası soyut pişmanlıkla aynı değildir. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 311: Mahkeme ne yapar?
Mahkeme beyanın usulüne uygunluğunu ve iptal talebi varsa ileri sürülen irade bozukluğu nedenini somut deliller üzerinden değerlendirmelidir. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 311: Taraf ne yapmalı?
Taraf feragat veya kabulün geri alınabilir sıradan bir beyan olmadığını bilmeli; irade bozukluğu iddiası varsa bunun somut nedenini ve delillerini göstermelidir. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 311: Sonuç?
Geçerli beyan uyuşmazlığı kesin hüküm etkisine benzer şekilde bağlar; irade bozukluğu kanıtlanırsa feragat veya kabulün iptali gündeme gelir. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 311: Karşı tarafın onayı gerekir mi?
Hayır. HMK 309 uyarınca feragat ve kabul karşı tarafın veya mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 311: Şartlı feragat veya kabul olur mu?
Hayır. HMK 309 bu beyanların kayıtsız ve şartsız olmasını öngörür. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 311: Kaynak?
Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki güncel 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınmalıdır. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
Sonuç
Evet. Feragat ve kabul kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur; irade bozukluğu hâllerinde feragat veya kabulün iptali istenebilir. HMK 311’deki “kesin hüküm gibi” sonuç, geçerli feragat veya kabulün uyuşmazlığı bağlayıcı şekilde sona erdirmesini ifade eder. İrade bozukluğu iddiası soyut pişmanlıkla aynı değildir.
HMK 311 İçin Ayrıntılı Beyan Analizi
HMK 311 feragat ve kabulün en önemli maddi usul sonucunu açıkça düzenler: Feragat ve kabul kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Bununla birlikte irade bozukluğu hâllerinde feragat veya kabulün iptali istenebilir. Böylece kanun, açık ve geçerli beyana güçlü bağlayıcılık verirken sakatlanmış irade bakımından iptal yolunu açık tutar. Mahkeme beyanın usulüne uygunluğunu ve iptal talebi varsa ileri sürülen irade bozukluğu nedenini somut deliller üzerinden değerlendirmelidir. Taraf feragat veya kabulün geri alınabilir sıradan bir beyan olmadığını bilmeli; irade bozukluğu iddiası varsa bunun somut nedenini ve delillerini göstermelidir. Maddede iptal için bağımsız süre belirtilmez; irade bozukluğunun türüne ilişkin maddi hukuk ve usul kuralları somut olaya göre ayrıca değerlendirilir. Feragat/kabul beyanının zamanı HMK 310’a göre kesinleşmeye kadardır. Geçerli beyan uyuşmazlığı kesin hüküm etkisine benzer şekilde bağlar; irade bozukluğu kanıtlanırsa feragat veya kabulün iptali gündeme gelir. Bu unsurlar dilekçe, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtlarıyla birlikte kontrol edildiğinde feragat ve kabulün kesin hüküm etkisi ile irade bozukluğu bakımından kanuni sonuç netleşir. Beyanın kapsamı sonradan varsayımla genişletilemez.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
