Hollanda Huwelijkse Voorwaarden Türkiye’de Geçerli mi? Evlilik Mal Rejimi, Türk Tapusu ve MÖHUK 15

Kısa ve net cevap: Hollanda’da noter önünde yapılan huwelijkse voorwaarden (evlilik mal rejimi şartları) Türkiye’deki eşlerin malvarlığı uyuşmazlığında önemli bir hukuki belgedir; ancak Türkiye’deki taşınmazın otomatik olarak eşlerden birine ait olduğunu veya Türk tapu kaydını kendiliğinden değiştirdiğini göstermez. 5718 sayılı MÖHUK m.15/1, evlilik malları hakkında seçilebilecek hukukları ve seçim yoksa bağlama sırasını düzenler. MÖHUK m.15/2 ise malların tasfiyesinde taşınmazlar için bulundukları ülke hukukunun uygulanacağını açıkça belirtir. Hollanda’da 1 Ocak 2018’den itibaren uygulanan sınırlı mal ortaklığı rejimi de, Türk vatandaşlarının Türkiye’deki taşınmazları için bu ayrı kuralı ortadan kaldırmaz. Önce sözleşmenin niteliği, eşlerin evlenme tarihindeki vatandaşlık ve mutad meskeni, hukuk seçimi, taşınmazın konumu ve tasfiye talebinin türü belirlenmelidir.

Kısa Özet

1. Hollanda’daki huwelijkse voorwaarden belgesi gerçekte neyi düzenler?

Hollanda hukukunda huwelijkse voorwaarden, eşlerin evlilik içindeki malvarlığı rejimine ilişkin anlaşmalarını noterlikçe düzenledikleri belgedir. Hollanda hükûmetinin açıklamalarına göre yasal rejimden farklı şartların uygulanabilmesi için noterde hazırlanan bir evlilik sözleşmesi gerekir. Böyle bir belge, eşler arasındaki gelir ve mal paylaşımı, özel mal niteliği, borçların ekonomik yükü veya malvarlığına ilişkin başka anlaşmalar içerebilir. Ancak yabancı bir belgenin yalnız başlığına bakılarak Türkiye’de hangi işlem sonucunu doğurduğu belirlenemez. Sözleşmenin imza tarihi, kapsamı, tarafların sıfatları ve varsa sonradan yapılan değişiklikleri incelenmelidir.

Noterlik sözleşmesi ile sadece birlikte yaşamaya ilişkin samenlevingscontract aynı belge değildir. Hollanda hükümetinin açıklamasında birlikte yaşama sözleşmesindeki şartların evlilik veya kayıtlı birliktelik kurulmasıyla sona erdiği, evlilik mal rejimine ilişkin ayrı noter sözleşmesi yapılabileceği belirtilir. Bu ayrım Türkiye’deki uyuşmazlıkta önemlidir. Kişi Hollanda’da birlikte yaşamaya başladığı tarihte imzaladığı belgeyi, on yıl sonra yaptığı evlilik için hâlen uygulanabilir evlilik mal rejimi seçimi gibi sunmamalıdır. Evliliğin ne zaman ve hangi statüyle kurulduğu ayrıca saptanır.

Hollanda’daki bir anlaşmanın Türkçe tercümesinde “mal ayrılığı” yazılması da tek başına bütün sonuçları açıklamaz. Farklı hukuk sistemlerinde aynı kelimeyle ifade edilen kurumların içeriği birebir örtüşmeyebilir. Eşlerin malları ayrı tutmayı mı, yıllık gelirleri denkleştirmeyi mi, yalnız belli taşınmazları özel mal olarak belirlemeyi mi amaçladığı metnin tam içeriğiyle belirlenir. Türkiye’de dava açılmadan önce belgeyi yalnız bir sayfalık özet üzerinden değerlendirmek, hatalı hukuk seçimi ve yanlış taleple sonuçlanabilir.

2. Hollanda’da 1 Ocak 2018 öncesi ve sonrası evlilik neden ayrılıyor?

Hollanda Hükûmeti, 1 Ocak 2018’den itibaren Hollanda’da evlenen eşler bakımından, aksine noterde yapılan evlilik sözleşmesi yoksa, kural olarak sınırlı mal ortaklığı uygulandığını açıklar. Bu rejimde evlilik öncesinden yalnız bir eşe ait varlık ve borçların otomatik biçimde ortak hale gelmemesi ile evlilik sırasında edinilen malların ortaklık kapsamı birbirinden ayrılır. Miras ve bağışların konumu da rejimin temel özelliklerinden biridir. Önceki tarihli evliliklerde, aksine sözleşme yoksa, genel mal ortaklığı düzeni esas alınabiliyordu.

Bu tarih ayrımı Hollanda’da düzenlenmiş evlilik sözleşmesinin yokluğunda o ülke hukuku gerçekten uygulanıyorsa önem taşır. Fakat yalnız “2019’da Hollanda’da evlendik” demek, Türkiye’deki her taşınmaz bakımından Hollanda sınırlı mal ortaklığının doğrudan tasfiye kuralı olduğunu göstermez. MÖHUK m.15/1 evlilik mallarına uygulanacak hukuku, ikinci fıkra ise taşınmazların tasfiyesinde bulundukları ülke hukukunu düzenler. Dolayısıyla Hollanda’daki iç hukuk rejimi belirlenirken Türkiye’deki taşınmazlara ilişkin özel bağlama kuralı ayrıca uygulanır.

Resmî Hollanda kaynağı, 2018 öncesinde evlenmiş ve özel sözleşme yapmamış kişilerin genel mal ortaklığı kapsamında bulunabileceğini; 2018 sonrasında ise kural olarak sınırlı ortaklık rejiminin işlediğini belirtir. Bununla birlikte kişinin yalnız evlenme tarihi değil, evlilik sözleşmesi düzenleyip düzenlemediği ve eşlerin malvarlığına ilişkin sonraki değişiklikleri önemlidir. Türkiye’de mal paylaşımı talep edilirken Hollanda hukukunun gerçekten uygulanacağı sonuçlandırılmadan “evlendiğimiz tarihe göre her şey yarı yarıya bölünür” görüşü kesin hukukî sonuç olarak sunulmamalıdır.

3. MÖHUK m.15/1 eşlere hangi hukuk seçimlerini tanır?

5718 sayılı MÖHUK m.15/1, eşlerin evlilik malları bakımından evlenme anındaki mutad mesken veya millî hukuklarından birini açıkça seçebileceklerini düzenler. “Açık hukuk seçimi” ile herhangi bir yabancı noter belgesinin varlığı aynı şey değildir. Sözleşmede eşlerin hangi hukuka tabi olmak istediklerinin gerçekten açıklandığı araştırılır. Eşlerden birinin Hollanda’da bir noterle görüşmüş olması veya sözleşmenin Hollandaca düzenlenmesi tek başına MÖHUK m.15 anlamında geçerli hukuk seçimi bulunduğunu kanıtlamaz. Sözleşmenin metni, yapıldığı tarih ve eşlerin evlenme anındaki bağlantıları belirleyicidir.

Kanunda hukuk seçimi bulunmadığı hâl için sıralı bağlama kuralları vardır: Önce eşlerin evlenme anındaki müşterek millî hukuku; bu yoksa yine evlenme anındaki müşterek mutad mesken hukuku; o da yoksa Türk hukuku uygulanır. Buradaki zaman dilimi önemlidir. Eşlerin boşanma tarihindeki ikamet yeri veya dava açtıkları günkü vatandaşlığı, evlenme anına göre öngörülen ilk bağlantıların otomatik yerine geçmez. Bir çiftin yıllar sonra Hollanda’ya taşınması ile evlendiği gün Hollanda’da müşterek mutad meskene sahip olması farklı olaylardır.

Örneğin iki Türk vatandaşı evlendikleri tarihte Türkiye’de yerleşikse, sonradan Hollanda’ya gitmeleri tek başına m.15/1’de öngörülen ilk bağlamanın kendiliğinden değiştiğini göstermez. MÖHUK m.15/3 ayrıca evlendikten sonra yeni bir müşterek hukuka sahip olan eşlerin, üçüncü kişilerin hakları saklı kalmak üzere yeni hukuka tabi olabilmelerini düzenler. Yeni bir ortak hukuki bağlantı iddiası da somut vatandaşlık, ikamet ve hukuk seçimi verileriyle açıklanmalıdır. Evlilik mallarına uygulanacak hukuk belirlendikten sonra dahi Türkiye’deki taşınmazın tasfiyesi için m.15/2’nin özel kuralı gözden kaçırılmamalıdır.

4. Türkiye’deki evin tasfiyesinde MÖHUK m.15/2 ne söyler?

MÖHUK m.15/2’nin metni doğrudandır: “Malların tasfiyesinde, taşınmazlar için bulundukları ülke hukuku uygulanır.” Bu hüküm Türkiye’deki taşınmaz bakımından özel bağlama kuralıdır. Hollanda’da mal rejimi sözleşmesi düzenlenmiş eşlerin İstanbul veya Mersin’de dairesi varsa, taşınmazın tasfiyesi tartışmasında malın bulunduğu Türkiye hukuku dikkate alınır. Hüküm, Hollanda’da düzenlenen malvarlığı sözleşmesini fiziksel olarak geçersiz saymakla aynı şey değildir; evlilik malları hakkında genel bağlama ile taşınmaz tasfiyesine ilişkin ayrı bağlamanın doğru uygulanmasını gerektirir.

Türk tapu kütüğünde evin kimin adına kayıtlı olduğu ile eşlerden birinin tasfiyeden kaynaklanan alacak iddiası ayrı sorunlardır. Tapu üzerinde yalnız bir eşin adı bulunması, başka bir eşin mal rejimi tasfiyesi nedeniyle hiçbir ekonomik talep hakkına sahip olamayacağı anlamına gelmez. Buna karşılık eşlerden birinin mal rejimi tasfiyesinden doğan alacak talebi bulunması da tapu sicilinin kendiliğinden ortak mülkiyete dönüşmesine neden olmaz. Tescil değişikliği, ayni hak iddiası, tasfiye alacağı ve icra işlemleri uygun hukuki temellere göre ayrıştırılmalıdır.

Eşlerin Hollanda’da yaptığı sözleşmede “Türkiye’deki bütün taşınmazlar yalnız bir eşin malıdır” deniyorsa, bu cümlenin Türk sicili ve tasfiye bakımından etkisi ayrıca incelenmelidir. Sözleşmenin şekli, hangi hukuk çerçevesinde kurulduğu, üçüncü kişilerin korunması, tapuda kayıtlı haklar ve Türkiye’de zorunlu maddi hukuk kuralları birlikte değerlendirilir. Yabancı sözleşmenin yalnız apostil taşıması, Türkiye’deki taşınmazın mülkiyetini kendi kendine bir eşten diğerine geçirmez. Ödeme veya paylaşım taahhüdü ile ayni hakka ilişkin tasarruf aynı hukuki sonuç değildir.

5. Hollanda noter sözleşmesinin Türkiye’de belge olarak kullanımı

Türkiye’de hukukî işlemlerde kullanılacak yabancı resmî belgenin öncelikle gerçekliği ve hangi makam tarafından düzenlendiği açıklığa kavuşturulur. 6100 sayılı HMK m.224 yabancı devlet makamlarınca düzenlenen resmî belgelerin Türkiye’de resmî belge niteliğiyle kullanılmasına ilişkin doğrulama rejimini içerir. Hollanda ve Türkiye açısından uygulanabilir apostil sistemi, yetkili makamın imza ve sıfatının doğrulanmasında kullanılır. Ancak apostil, belgenin maddi hükmünün Türk hukukunda otomatik geçerli olduğuna veya tapuda mülkiyet devri yaptırabileceğine ilişkin bir onay değildir. Bunlar farklı hukuki denetimlerdir.

Huwelijkse voorwaarden çoğu zaman tek sayfalık beyan değildir. Sözleşmenin ekleri, farklı tarihli tadilleri, hangi malların hariç tutulduğu, tasfiye hesabının nasıl kurulacağı ve müstakil maddeleri bulunabilir. Belgenin yalnız “eşler mal ayrılığını seçmiştir” biçiminde tercümesi, kapsamın doğru anlaşılmasını sağlamaz. Noter nüshası ve varsa kayıt bilgileri tam olarak elde edilmelidir. Türkçe tercümede özellikle hukukun seçimine ilişkin ifade, eşlerin malvarlığını nasıl sınıflandırdığı, geçmişe dönük işlem hükümleri ve üçüncü kişi haklarına dair şartlar doğru aktarılmalıdır.

Hollanda Hükûmeti, evlilik mal rejimi sözleşmelerinin noter tarafından düzenlenmesini ve evlilik malvarlığı siciline kaydedilmesini açıklar. Sözleşmenin gerçekten var olup olmadığı veya daha sonra değiştirilip değiştirilmediği araştırılırken Hollanda Hükûmeti’nin resmî evlilik mal rejimi açıklaması da yol gösterir. Sicil kaydının bulunması ile belirli bir Türk taşınmazına ilişkin ayni hakkın doğması yine ayrı konudur. Yabancı belgenin kullanılma amacına göre delil, geçerlilik ve tasfiye boyutları birbirinden ayrılır.

6. Türk hukuku uygulandığında TMK m.202–205 hangi hükümleri getirir?

TMK m.202, eşler arasında yasal mal rejiminin edinilmiş mallara katılma olduğunu düzenler. Eşler kanunda belirtilen diğer mal rejimlerinden birini mal rejimi sözleşmesiyle kabul edebilir. TMK m.203, sözleşmenin evlenmeden önce veya sonra yapılabileceğini, ancak mal rejiminin yalnız kanunda öngörülen sınırlar içinde seçilip değiştirilebileceğini düzenler. TMK m.204 sözleşme ehliyeti bakımından ayırt etme gücü şartı getirir; küçük veya kısıtlı kişiler açısından yasal temsilci rızası ayrıca önem taşır. Bu maddelerin birlikte okunması yalnız “noterde imza var” denilerek şekil ve içerik denetiminin atlanmasını önler.

TMK m.205’e göre Türk hukukundaki mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Evlilik başvurusu sırasında taraflar hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler. Sözleşme taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerce imzalanmalıdır. Bu kural ile Hollanda hukukuna uygun olarak düzenlenmiş yabancı mal rejimi belgesinin milletlerarası özel hukuk bakımından tanınması aynı sorun değildir. MÖHUK m.15 ve yabancı işlemlerin şekline ilişkin MÖHUK m.7’nin uygulanması, ilgili belgenin hukuki niteliği üzerinden ayrıca değerlendirilir.

Türkiye’de edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi gündemdeyse TMK m.219 edinilmiş malları, m.220 kişisel malları düzenler. Mal rejiminin sona ermesi, malların niteliği ve varsa değer artış payı gibi hesaplar ayrı yapılır. TMK m.236’daki artık değere katılma düzenlemesi, hangi malların ve hangi borçların hesapta yer aldığı belirlenmeden “tapudaki evin yarısı diğer eşindir” biçiminde sadeleştirilemez. Mal rejimi tasfiyesinden doğan parasal hak, tapu sicilinde ayni mülkiyet kazanımı ile karıştırılmamalıdır.

7. Evlenmeden önce edinilen mal, miras ve bağışların hukuki durumu

Türkiye’de veya Hollanda’da evlenmeden önce alınan malın tasfiyedeki statüsü, uygulanacak hukuk ve malın edinilme koşulları belirlenerek değerlendirilir. Hollanda’nın 1 Ocak 2018 sonrası sınırlı mal ortaklığı rejiminde yalnız bir eşe ait evlilik öncesi malın ortaklık dışında kalması, Hollanda Hükûmetinin açıkladığı temel ilkelerden biridir. Türk hukukunda edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanıyorsa TMK m.220 evlenmeden önce bir eşe ait olan malları kişisel mal kapsamında değerlendirir. Ancak bu benzerlik, iki ülkenin tüm mal rejimi kurallarının aynı olduğu anlamına gelmez.

Miras veya bağış yoluyla elde edilen malın niteliği özellikle önemlidir. Türk hukukunun uygulanabildiği durumda TMK m.220, bir eşin sonradan miras yoluyla veya herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerlerini kişisel mal sayar. Buna karşılık kişisel malın gelirleri, eşin çalışması karşılığında edindiği kazançlar ve bu gelirlerin tasfiyeye etkisi ayrıca düzenlenir. Hollanda hükümeti de sınırlı ortaklık rejiminde miras ve bağışları genel olarak ortaklığın dışında açıklar. Bununla birlikte evlilik tarihi ve özel noter anlaşması incelenmeden bütün olaylara aynı sonuç uygulanmamalıdır.

Örneğin Türkiye’deki ev, eşlerden birine anne veya babasından miras kaldıysa satın alma tarihiyle mirasın kazanıldığı tarih karıştırılmamalıdır. Taşınmazın değerinin evlilik boyunca yapılan katkılarla artması, konut kredisi ödemeleri veya diğer eşin kişisel malvarlığından aktardığı kaynaklar ayrı alacak sorunları doğurabilir. Katkı ve değer artışı talepleri, malın tapuda kimin adına kayıtlı olduğundan farklı hukuki başlıklardır. Kimin hangi tutarı ne zaman ödediği, ilgili dönemde uygulanan mal rejimi ve tasfiyenin hangi hukuka göre gerçekleştirileceği belgelendirilir.

8. Hollanda banka hesabı, Türkiye’deki konut kredisi ve şirket payı aynı kurallara mı tabi?

MÖHUK m.15/2 taşınmazların tasfiyesi için ayrı bir bağlama kuralı öngörür; bu nedenle aynı dosyadaki Türkiye’deki daire ile Hollanda’daki banka hesabına her zaman aynı gerekçe uygulanmaz. Önce malvarlığının taşınır, taşınmaz, alacak, şirket payı veya başka bir hak niteliğinde olup olmadığı belirlenir. Bankada birikmiş para, şirket hissesi ve tapudaki bağımsız bölüm farklı malvarlığı kategorileridir. Eşlerin her iki ülkede hesapları varsa ekonomik paylaşımın bütününe bakılırken her kalemin kendisine uygun bağlama kuralı ayrıca seçilmelidir.

Türkiye’deki konut kredisi, taşınmazın mülkiyetiyle bağlantılı olsa da borç ilişkisi ve mal rejimi içindeki ödeme katkısı yönünden ayrı tartışmalar içerir. Hangi eşin kredi sözleşmesine taraf olduğu, kredi taksitlerinin hangi gelirden ve hangi tarihte ödendiği, kişisel ve edinilmiş mallar arasındaki ekonomik geçişler belgelendirilir. Yalnız banka hesabının tek eş adına olması, o hesaptan yapılan her ödemenin kesin olarak kişisel maldan karşılandığını kanıtlamaz. Belgesiz ve tarihsiz hesaplama, yanlış tasfiye talebine yol açabilir.

Türkiye’de limited şirket ortaklık payı varsa şirketin tüzel kişiliğine ait malvarlığıyla eşin şahsına ait ortaklık payı da ayrılmalıdır. Şirketin adına kayıtlı bir daire, doğrudan eşlerden birinin şahsi tapusu gibi hesaplanmaz. Şirketin değeri, ortaklık payı, kâr payı ve evlilik sürecindeki kaynak aktarımı ayrı inceleme konularıdır. Bu nedenle Hollanda noteri tarafından düzenlenmiş sözleşmenin ekonomik etkisini araştırırken yalnız bir taşınmaz listesini değil, varlıkların doğru hukuki kategorilerini ve tarafların dayandığı belgeleri toplamak gerekir.

9. Hollanda’da boşanma kararı alınması Türkiye’deki malvarlığını otomatik tasfiye eder mi?

Hollanda’da verilen boşanma kararıyla evlilik statüsünün sona ermesi, Türkiye’deki taşınmazın mal rejimi tasfiyesine ilişkin her hakkın otomatik hükme bağlandığı anlamına gelmez. Boşanma kararının nüfus sicilindeki etkisi, Türkiye’de tanınması veya tescili ile malvarlığı tasfiyesi hakkında ayrıca bir hüküm bulunması farklı konulardır. Kararın yalnız boşanmayı mı düzenlediği, yoksa hangi taşınmaz ve alacaklar bakımından hüküm içerdiği tam metinden incelenmelidir. Yabancı kararın Türkiye’de icrası gerekiyorsa MÖHUK’un yabancı mahkeme kararları hakkındaki tanıma-tenfiz koşulları da gündeme gelebilir.

Yabancı boşanma kararında tarafların malvarlığına ilişkin anlaşmaya atıf yapılmış olabilir. Ancak her anlaşmanın tapuda doğrudan tescil işlemi yaratması beklenmemelidir. Hükmün kesinleşmesi, ilgili tarafların savunma hakları ve kararda hangi edimin öngörüldüğü değerlendirilir. Belgenin kapsamına göre Türk mahkemesinde mal rejimi tasfiyesi, yabancı hükmün tanınması veya tenfizi ya da ayrıca tapu işlemine elverişli resmî belge hazırlanması farklı hukuki yollar olabilir. Bir davanın adı ile diğerinin görev ve koşulları aynı değildir.

Özellikle Türkiye’de boşanma kararı daha önce nüfus kütüğüne tescil edilmiş olan kişiler, buna dayanarak taşınmaz mal paylaşımı için ayrıca hiçbir işleme gerek olmadığını düşünmemelidir. Boşanmanın nüfus kaydındaki sonucu, tapuda malik değişikliği ve mal rejimi alacağının tahsili birbirinden ayrılmalıdır. Hollanda boşanma kararının Türkiye’de tescili başlıklı mevcut rehber boşanma statüsü yönünden okunabilir; bu yazının konusu ise bilhassa Hollanda evlilik mal rejimi sözleşmesinin Türkiye’deki taşınmaz tasfiyesi üzerindeki etkisidir.

10. Hollanda’dan hazırlanacak delil ve belge dosyası

Öncelikle evlilik tarihini gösteren resmî kayıt, eşlerin o tarihteki vatandaşlık bilgileri ve mutad meskenlerini ortaya koyan belgeler temin edilir. Hollanda noterlik mal rejimi sözleşmesinin tüm sayfaları ve varsa değişiklik metinleri bulunmalıdır. İlgili Hollanda kayıt sisteminde mevcut sözleşmenin kayıt bilgileri araştırılır. Türkiye’de tapuda kayıtlı taşınmazların güncel sicil kayıtları, edinilme tarihleri, satın alma veya miras belgeleri ve kredi kayıtları dosyaya eklenir. Yalnız boşanma kararının tercümesi, mal rejimi sözleşmesinin tamamını incelemenin yerine geçmez.

İkinci belgeler grubu ekonomik harekete ilişkindir. Konut bedeli hangi hesaplardan ödendi, mortgage veya kredi taksitleri hangi gelirlerden karşılandı, ortak birikim ve miras parası birbirine karıştı mı? Tarihsel banka hareketleri, tapu kayıtları, alım bedeli belgeleri, mirasçılık kayıtları ve varsa değerleme raporları karşılaştırılır. Mal rejimi tasfiyesinde hangi dönemin dikkate alınacağı ve değerleme anı, uygulanacak kanunun ilgili hükümlerine göre ayrı belirlenir. Rastgele seçilen güncel emlak ilanı fiyatı tek başına tasfiye hesabı oluşturmaz.

Üçüncü grup, Türkiye’de kullanılacak yabancı resmî belgelerin doğrulamasına ilişkindir. Gereken belge için apostil veya uygulanabilir tasdik, uygun Türkçe tercüme ve yetkili temsil belgesi planlanır. Yabancı noterlik belgesi ile Türk noterliğinde düzenlenmiş mal rejimi sözleşmesi aynı şekil denetimine mekanik biçimde tabi tutulmaz; işlemin milletlerarası boyutu dikkate alınır. Dosyada her belge için “hangi vakıayı ve hangi hukuki şartı ispatlıyor?” sorusunun cevabı yazılmalıdır. Bu yöntem hem delil eksikliğini azaltır hem gereksiz belge gönderiminin önüne geçer.

11. Türkiye’ye gelmeden Mersin veya İstanbul’daki malvarlığı dosyası nasıl takip edilir?

Hollanda’da yaşayan eş veya eski eş, Türkiye’deki evlilik malları uyuşmazlığı için önce mülkiyet ve tasfiye taleplerinin hukuki ayrımını yaptırmalıdır. Uygulanacak hukuk, evlilik tarihi, vatandaşlık, mutad mesken, hukuk seçimi ve taşınmazın bulunduğu ülke üzerinden belirlenir. Ardından noterlik sözleşmesi, evlilik ve boşanma kayıtları, tapu kayıtları ile mali belgeler tek dosyada düzenlenir. Avukatla yürütülecek işlemde vekâletnamenin dava, sulh ve taşınmaz tasarrufu gibi özel yetki gerektiren adımlar için uygun olup olmadığı ayrıca kontrol edilir.

Uygulanacak hukuku belirlemek ile davada görevli ve yetkili Türk mahkemesini belirlemek birbirinden farklı aşamalardır. Yabancılık unsurlu malvarlığı uyuşmazlığında MÖHUK, HMK ve gerektiğinde özel mahkeme yetkisi hükümleri birlikte değerlendirilir. Türkiye’de malik değişikliği, tasfiye alacağı veya geçici hukuki koruma talep edilmesi yargılama ve ispat bakımından farklı sonuçlar doğurur. Mevcut Hollanda kararlarının hukuki niteliği ve kesinleşme durumu incelenmeden mükerrer dava açılmamalıdır.

Türkiye’de dosya takibi için fizikî olarak sürekli hazır bulunma zorunluluğu ile gerekli hukuki temsil şartları aynı değildir. Belgeler Hollanda’dan temin edilip usulüne göre Türkiye’de kullanılabilir; işlemin niteliğine göre temsilci veya avukat tarafından resmî başvuru yürütülebilir. Mersin merkezli dosya yönetiminden İstanbul ve diğer illerdeki işlemler için çalışma yapılabilir. Ancak yalnız noter sözleşmesinin gönderilmiş olması, dava süresini korumaz veya tapudaki hakları kendiliğinden değiştirmez. Öncelikle başvurunun doğru hukuki talebe dayandığından emin olunmalıdır.

12. Hollanda evlilik mal rejimi ve Türk tapusunda yapılan on hata

Bir: Hollanda’daki her evliliği 2018 sonrası sınırlı mal ortaklığına tabi saymak. İki: Eşlerin Hollanda’da evlenmiş olmasını MÖHUK m.15 anlamında açık hukuk seçimi yerine koymak. Üç: Türkiye’deki taşınmazın tasfiyesine özgü m.15/2 kuralını atlamak. Dört: Yabancı noter sözleşmesinin tapu kütüğünü kendiliğinden değiştirdiğini düşünmek. Beş: Sadece tapu kaydına bakıp mal rejimi alacağı ihtimalini yok saymak.

Altı: Hollanda birlikte yaşama sözleşmesini otomatik evlilik mal rejimi sözleşmesi kabul etmek. Yedi: Apostili sözleşmenin maddi hükümlerinin Türk hukukunca onaylanması sanmak. Sekiz: Evlilik öncesi edinim, miras, bağış, kişisel mal ve edinilmiş mal kavramlarını aynılaştırmak. Dokuz: Boşanma kararının Türkiye’de tescilini tapu tasfiyesinin bitmesi saymak. On: Evlilik mal rejiminin tasfiyesi için hazırlanacak davada ekonomik ödeme delillerini ve doğru tarihlerdeki malvarlığı kayıtlarını toplamamak. Her hata somut hukuki ve ekonomik sonucu etkiler.

Sık Sorulan Sorular

Huwelijkse voorwaarden Türkiye’de doğrudan geçerli midir?

Belge Türkiye’de değerlendirilir; ancak geçerliliği, hukuk seçimi, şekli ve Türkiye’deki taşınmazın tasfiye kuralı ayrı incelenir. MÖHUK m.15/2 taşınmazın bulunduğu ülke hukukunu esas alır.

Hollanda’da 2019’da evlenen Türk çiftin Türkiye’deki evi otomatik ortak mıdır?

Hayır. Hollanda evlilik tarihi tek başına Türk tapusunda mülkiyet değişikliği oluşturmaz. MÖHUK m.15 ve taşınmazın Türk hukukuna göre tasfiyesi değerlendirilir.

2018 öncesi Hollanda evliliklerinde mal rejimi farklı mıdır?

Hollanda Hükûmetine göre 1 Ocak 2018 öncesi evliliklerde, aksine özel anlaşma yoksa, genel mal ortaklığı rejimi bulunabiliyordu. Türkiye’deki taşınmaz için m.15/2 ayrıca uygulanır.

Hollanda’da noterde mal ayrılığı kararlaştırılırsa Türk tapusu kimin olur?

Yabancı mal rejimi sözleşmesi tapu kaydını kendiliğinden değiştirmez. Mülkiyet, tasfiye ve sözleşmeden doğan borçlar ayrı hukukî sorulardır.

Hollanda’daki belgeye apostil alınması yeterli midir?

Hayır. Apostil, belgeye ilişkin dış doğrulamayı sağlar. Hukuk seçimi, içerik, tercüme ve Türkiye’deki taşınmaza uygulanacak zorunlu hükümler ayrıca incelenir.

Hollanda’da evlenmiş iki Türk vatandaşı için hangi ülke hukuku uygulanır?

MÖHUK m.15/1’de açık hukuk seçimi ve seçim yoksa evlenme anındaki müşterek millî hukuk, müşterek mutad mesken ve Türk hukuku sırası düzenlenir. Taşınmaz tasfiyesi m.15/2 kapsamındadır.

Türk hukukunda mal rejimi sözleşmesinin şekli nedir?

TMK m.205 noterde düzenleme veya onaylama şeklini ve evlenme başvurusu sırasında yazılı rejim seçimi istisnasını düzenler.

Türkiye’de eşlerden birinin adına tapulu ev diğer eşin tasfiye alacağına konu olabilir mi?

Tapu mülkiyeti ile mal rejimi tasfiyesinden doğan ekonomik hak farklıdır. Uygulanacak hukuka göre edinim ve katkı kayıtları incelenir.

Hollanda’da miras kalan evlilik malı Türkiye’de edinilmiş mal sayılır mı?

Türk hukukunun uygulandığı mal rejiminde TMK m.220 miras yoluyla kazanılan malı kişisel mal sayar; gelir ve katkı gibi ek meseleler ayrı hesaplanır. Hollanda iç hukukundaki sonuç için evlilik tarihi ve sözleşme değerlendirilir.

Hollanda boşanma kararının Türkiye’de tescili mal paylaşımını tamamlar mı?

Hayır. Boşanma statüsünün tescili ile mal rejimi tasfiyesi ve Türkiye’de taşınmazın tapu işlemleri farklı konulardır.

Hollanda noterindeki samenlevingscontract evlilik mal rejimi seçimi midir?

Birlikte yaşama sözleşmesi ile noterlik evlilik mal rejimi sözleşmesi aynı değildir. Belge türü ve evlilik tarihi belirlenmelidir.

Hollanda’dan Türkiye’de mal paylaşımı davası takip edilebilir mi?

Usulüne uygun temsil ve belge hazırlığıyla Türkiye’deki hukuki işlemler uzaktan organize edilebilir. Görevli/yetkili mahkeme, uygulanacak hukuk ve deliller somut dosyada belirlenir.

Türkiye genelinde hukuki dosya takibi ve Mersin uygulaması

Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht ve Eindhoven başta olmak üzere Hollanda’da yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’deki malvarlığı ve mal rejimi uyuşmazlıklarında, uygulanan ülke hukukunun belirlenmesi ile Türkiye’deki taşınmazın tasfiyesi iki ayrı başlık olarak ele alınır. Mersin ve İstanbul’daki tapu kayıtlarının, yabancı evlilik mal rejimi sözleşmesi ve mali verilerle birlikte incelenmesi gerekir. Büro Türkiye geneli dosya süreçlerini Mersin merkezli takip eder.

Site içi kaynaklar: Yurt dışında evlenen eşlerde mal rejimi ve MÖHUK m.15, Yurt dışında yaşayan eşlerin mal rejimi, Hollanda boşanma kararı Türkiye’de tescil ve Yurt dışında yapılan evliliğin geçerliliği.

Resmî kaynaklar: Adalet Bakanlığı: Türk Medenî Kanunu m.202–205, 219–220; Nüfus ve Vatandaşlık İşleri: Eşler arasında mal rejimi; Hollanda Hükûmeti: Marriage and cohabitation agreements; Hollanda Hükûmeti: Huwelijkse voorwaarden.

Kanuni dayanaklar: 5718 sayılı MÖHUK m.7, 14–15; 4721 sayılı TMK m.202–205, 219–220, 236; HMK m.224. Genel hukukî bilgilendirme amaçlıdır. Belge, evlilik ve malvarlığı verileri incelenmeden kişiye özel tasfiye sonucu çıkarılmaz.