Hollanda–Türkiye Emeklilik Anlaşması: AOW ve Hizmet Birleştirme (2026)

Hollanda–Türkiye emeklilik anlaşması var mı? Kısa cevap

Evet. 5 Nisan 1966 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ile Hollanda Krallığı Arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesi 1 Şubat 1968’de yürürlüğe girmiştir. Sözleşmenin 22. maddesi, iki ülkedeki çakışmayan sigortalılık sürelerinin yaşlılık ve ölüm aylığına hak kazanma incelenirken birleştirilmesini; 23. maddesi ise her kurumun ödeyeceği tutarın kendi mevzuatına göre belirlenmesini düzenler. Hollanda’daki primler SGK’ya aktarılmaz, Türkiye’deki primler de Hollanda’ya taşınmaz.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Hollanda’nın AOW sistemi çalışma kaydından ibaret değildir; kural olarak AOW kapsamında sigortalı olunan ikamet veya çalışma yıllarına dayanır. SVB’nin güncel açıklamasına göre AOW yaşından önceki 50 yıllık sigortalılık döneminin her yılı tam AOW aylığının yüzde 2’sini oluşturur. Bu nedenle “kaç yıl çalıştım?” sorusu tek başına yeterli değildir; SVB sigortalılık dökümü ile SGK hizmet dökümü ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Hollanda–Türkiye sosyal güvenlik sözleşmesinin hukuki dayanağı

Sözleşme 5 Nisan 1966’da imzalanmış, 1 Şubat 1968’de yürürlüğe girmiştir. 4 Eylül 1980 tarihli tadil sözleşmesi bazı hükümleri değiştirmiştir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı güncel birleştirilmiş sözleşme metni, madde numaralarını ve tadil notlarını birlikte göstermektedir.

Sözleşme m.4 eşit işlem ilkesini getirir: Kapsamdaki Türk ve Hollanda vatandaşları, sözleşmede sayılan sosyal güvenlik hak ve yükümlülükleri bakımından diğer taraf vatandaşlarıyla aynı şartlara tabidir. m.5, kazanılmış aylık veya gelirlerin sırf hak sahibi diğer akit ülkede ikamet ediyor diye azaltılamayacağını, durdurulamayacağını ya da kesilemeyeceğini düzenler. Bununla birlikte vergi, sağlık primi, yaşam durumu ve gelirle birleşme kuralları ayrı mevzuattan doğabilir; m.5 her dosyada brüt tutarın değişmeden kalacağını garanti etmez.

Kimler ve hangi sigorta kolları kapsamda?

Sözleşme m.3’e göre taraflardan birinin vatandaşı olup taraf mevzuatlarından birine tabi olan veya daha önce tabi olmuş işçiler ve benzerleri ile aile fertleri ve ölüm halinde hak sahipleri kapsamdadır. Diplomatik ve bazı resmî görevli grupları için özel istisnalar vardır. Vatandaşlık, çalışma biçimi ve dönem tarihleri birlikte değerlendirilmelidir.

m.2, Hollanda bakımından hastalık ve analık, iş göremezlik, yaşlılık, ölüm, işsizlik ve aile tahsisleri mevzuatını; Türkiye bakımından işçi, bağımsız çalışan ve kamu görevlisi rejimleri ile 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesindeki sandıkları sayar. Güncel Türk sisteminde bu eski rejimlerin karşılığı 5510 sayılı Kanun çerçevesinde 4/1-a, 4/1-b ve 4/1-c statüleri üzerinden yürütülür.

Sözleşmenin emeklilik bölümü yalnız yaşlılık aylığını değil ölüm aylığını da kapsar. Malullük için ise m.18–21 özel rejim getirir. SGK’nın güncel açıklamasına göre Hollanda sözleşmesinde malullük yardımı, malullükle sonuçlanan iş göremezliğin meydana geldiği tarihte tabi olunan mevzuata göre sağlanır. Bu nedenle yaşlılık aylığına ilişkin oranlama kuralı malullüğe otomatik olarak uygulanamaz.

Hollanda AOW aylığı nasıl oluşur?

AOW, Hollanda’nın temel yaşlılık aylığıdır ve Sociale Verzekeringsbank (SVB) tarafından yürütülür. SVB’nin güncel AOW açıklamasına göre kişi, AOW yaşından önceki 50 yıllık sigortalılık döneminde her sigortalı yıl için tam aylığın yüzde 2’sini biriktirir. Elli yıl sigortalı olan kişi tam AOW tutarına ulaşır. 1 Ocak 1950 veya sonrasında doğan ve AOW kapsamında bir yıldan az sigortalı olan kişiye AOW bağlanmaz.

AOW bakımından “sigortalı yıl” ile yalnızca ücretli çalışma yılı aynı değildir. Hollanda’da ikamet, ülke dışında çalışma, geçici görevlendirme ve istisna durumları kapsamı değiştirebilir. Ayrıca AOW yaşı doğum tarihine göre belirlenir ve sabit 65 yaş varsayımı güncel başvuru için kullanılamaz. Kişinin SVB kayıtlarında hangi tarih aralıklarında sigortalı göründüğünü kontrol etmesi gerekir.

Hollanda ve Türkiye süreleri nasıl birleştirilir?

Sözleşme m.22/1 kesin kuralı koyar: Kişi iki taraf mevzuatına ardışık veya dönüşümlü olarak tabi olmuşsa, aylığa hak kazanma, hakkın yeniden doğması veya devamı için her iki ülkedeki sigortalılık süreleri aynı zamana rastlamamak şartıyla birleştirilir. Çakışan gün iki kez sayılmaz.

Birleştirme, eksik asgari sigortalılık süresini tamamlamaya yarayan hukuki bir hesap tekniğidir. Örneğin kişi yalnız Türkiye hizmetiyle Türk aylığına hak kazanamıyor ancak Hollanda’daki kabul edilen süre eklendiğinde yaş ve sigortalılık şartlarını tamamlıyorsa SGK sözleşme hükümlerini uygular. Bu işlem Hollanda yıllarını Türk prim günü olarak hizmet dökümüne taşımadığı gibi, bütün süre üzerinden tam Türk aylığı doğurmaz.

m.22/2 özel rejime bağlı meslekler için ayrıca düzenleme yapar. Özel bir rejimde aylık hakkı belirli meslek süresine bağlıysa diğer ülkedeki karşılık gelen rejim veya aynı meslekteki süreler dikkate alınır. Gerekli özel süre yine tamamlanamazsa bu dönemler genel rejim yardımı bakımından değerlendirilebilir.

İki ülkeden emekli aylığı nasıl hesaplanır?

Sözleşme m.23/1 uyarınca her kurum önce kendi mevzuatına göre aylık hakkını inceler. Birleştirme gerekiyorsa kurum, toplam kabul edilen süre üzerinden teorik bir aylık hesaplar; ardından kendi mevzuatına tabi geçen sürenin toplam süreye oranını uygular. Ortaya çıkan tutar o kurumun ödeyeceği kısmi aylıktır.

m.23/2, yalnız o ülke süreleriyle iç mevzuata göre hesaplanan aylık daha yüksekse farkın ödenmesini öngörür. m.23/3 ise şartları taşıyan kişinin kural olarak yalnız bir taraf mevzuatının uygulanmasını seçemeyeceğini belirtir. Bu hükümler “iki ülkeden iki tam maaş” anlamına gelmez. Bir kişi iki ayrı kurumdan ödeme alabilir; ancak her ödeme ilgili ülkenin sigortalılık dönemi ve mevzuatına dayanır.

Hollanda bakımından m.25 daha açık bir ülke kuralı içerir: Hollanda kurumları yaşlılık aylığını doğrudan ve yalnız Hollanda mevzuatına tabi geçmiş sigortalılık sürelerine göre hesaplar. Güncel AOW oranında SVB’nin yüzde 2 yıllık birikim kuralı esas alınır. Türkiye tarafında SGK, Türk mevzuatına tabi süre ve varsa geçerli 3201 borçlanma günleri üzerinden hesap yapar.

Hollanda’daki ilk sigorta başlangıcı Türkiye’de dikkate alınır mı?

Sözleşme m.29’a göre kişi Türkiye’de yaşlılık sigortasına tabi işe başlamadan önce Hollanda’da bir yaşlılık sigortasına tabi olmuşsa, Hollanda rejimine tabi olduğu ilk gün Türk mevzuatına göre ilk işe giriş tarihi kabul edilir. Bu hüküm, Hollanda’daki her ikamet tarihinin otomatik olarak Türk sigorta başlangıcı olacağı anlamına gelmez. Tarihin Hollanda yaşlılık sigortası kapsamında geçtiği kurum yazısıyla doğrulanmalıdır.

İlk giriş tarihinin öne çekilmesi tek başına aylık bağlamaz. Kişinin doğum tarihi, Türk statüsü, prim gün sayısı, sigortalılık süresi ve başvuru tarihinde yürürlükteki geçiş hükümleri birlikte uygulanır. Ayrıca 3201 borçlanmasıyla oluşan 4/1-b günlerinin statüye etkisi, son hizmet dağılımı ve varsa Türkiye çalışmaları ayrı hesaplanmalıdır.

Sözleşme birleştirmesi ile 3201 borçlanması arasındaki fark

3201 sayılı Kanun m.1, Türk vatandaşlarının ve kanundaki şartlarla doğumla Türk vatandaşı olup izinle çıkanların yurt dışında 18 yaşından sonra geçen belirli sigortalılık, işsizlik ve ev kadınlığı sürelerini borçlanmasına imkân verir. m.4’e göre borçlanma tutarı, başvuru tarihindeki prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında seçilen günlük kazancın yüzde 45’i üzerinden hesaplanır. SGK’nın borçlanma açıklamasına göre ödeme, tebliğden itibaren üç ay içinde Kurum hesabına ulaşmalıdır. Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik m.10/6 uyarınca, bu sürede kısmi ödeme yapılırsa ödemenin karşıladığı günler geçerli sayılır; kalan borç bu günleri geçersiz kılmaz. Üç aylık süre dolduktan sonra ödenmeyen süreleri borçlanmak için yeni başvuru gerekir ve tutar yeni başvuru tarihindeki esaslarla hesaplanır. Güncel parasal tutar başvuru günündeki SGK sınırlarına bağlıdır; sabit avro rakamı yoktur.

m.5, yurt dışı borçlanma sürelerinin kural olarak 5510 sayılı Kanun m.4/1-b kapsamında kabulünü ve bir yılın 360, bir ayın 30 gün sayılmasını düzenler. m.6’daki “borcun tamamının ödenmesi” şartı, başlangıçta tahakkuk ettirilen tutarın her durumda tümünü ödeme zorunluluğu olarak okunmamalıdır. Aynı Yönetmeliğin m.4/1(a) hükmü ve SGK’nın aylık işlemleri açıklamasına göre, borçlandırılan sürelerin aylığa hak kazanmaya yetecek bölümünün bedeli, aylık talep tarihinden önce ödenmiş olmalıdır. Kısmi ödeme tek başına emeklilik hakkı doğurmaz; sosyal güvenlik mevzuatındaki diğer aylık koşulları da sağlanmalıdır. Sigortalının aylık talebinde yurda kesin dönüş ve yazılı başvuru şartları ayrıca aranır. “Kesin dönüş”, vatandaşlıktan veya ikametten vazgeçmek değildir; yurt dışındaki çalışmanın sona ermesi ve ikamete dayalı sosyal sigorta ya da sosyal yardım alınmaması şartları çerçevesinde incelenir.

Sözleşme birleştirmesinde SGK’ya borçlanma bedeli ödenmez ve Hollanda dönemi Türk hizmetine dönüşmez. Borçlanmada ise ödenen dönem Türk hizmeti sayılır. Sadece “daha çok gün” hedefiyle işlem yapmak doğru değildir; ödenecek tutar, aylık başlangıç tarihi, statü ve Hollanda haklarına etkiler birlikte değerlendirilmelidir.

Başvuru nereye ve ne zaman yapılır?

Türkiye’de yaşayan kişi, Hollanda sürelerini belirterek SGK’nın yetkili sosyal güvenlik merkezine başvurabilir. Hollanda’da yaşayan kişi SVB’ye veya ilgili Hollanda emeklilik kurumuna başvurur; kurumlar sözleşme formülerleri üzerinden dosyayı birbirine iletir. SVB’nin yurt dışından AOW başvurusu açıklamasına göre anlaşmalı ülkede yaşayanlar, AOW yaşına altı ay kala ikamet ülkesinin emeklilik kurumuna; orada yaşlılık sigortası yoksa son sigortalı oldukları ülkenin kurumuna başvurmalıdır.

Başvuruda her iki ülkedeki çalışmalar açıkça bildirilmelidir. Tek ülkedeki kuruma verilen başvurunun diğer ülke bakımından sonuç doğurabilmesi için dosyanın sözleşme kapsamında açılması ve diğer ülke hizmetinin beyan edilmesi gerekir. Başvuru tarihi aylık başlangıcını etkileyebileceğinden yalnız kurumların resen yazışmasını beklemek güvenli değildir.

Başvuruda gerekli belgeler

• Kimlik veya pasaport ve vatandaşlık durumunu gösteren belgeler,
• Türk kimlik numarası ile Hollanda BSN numarası,
• SGK hizmet dökümü ve varsa eski sigorta kartları,
• SVB AOW sigortalılık dökümü ve karar yazıları,
• İşveren adları, çalışma tarihleri, ücret bordroları ve UWV kayıtları,
• Hollanda’da ikamet edilen adresleri gösteren belediye kayıtları,
• Evlenme, boşanma ve ölüm halinde medeni hâl belgeleri,
• Banka hesap bilgisi ve güncel iletişim adresi,
• Vekille işlemde konsolosluk veya usulüne uygun yabancı makam vekâletnamesi.

Belge listesi başvurunun yaşlılık, ölüm, malullük veya 3201 borçlanması olmasına göre değişir. Yabancı belgenin tercüme, apostil ya da doğrulama şartı belge türüne ve kuruma göre belirlenir. Kurumun somut dosyada verdiği eksik belge yazısındaki süre kaçırılmamalıdır.

Emekli sağlık hakkı hangi ülke tarafından karşılanır?

Sözleşme m.16, iki ülkeden aylık alan ve taraflardan birinde ikamet eden kişinin sağlık yardımını ikamet ülkesindeki kurumdan almasını düzenler; yük, koşullara göre ikamet kurumuna ait olabilir. Yalnız bir ülkeden aylık alan ve diğer ülkede ikamet eden kişinin sağlık yardımı da ikamet kurumunca sağlanır, fakat masraf aylığı ödeyen kurumun sorumluluğunda olabilir. Kayıt için kurumlar arasında sağlık hakkı formülerinin düzenlenmesi gerekir.

Bu hüküm otomatik provizyon anlamına gelmez. Türkiye’ye yerleşen Hollanda aylığı sahibinin SVB/CAK ve SGK kayıtlarını tamamlaması; iki aylık alan kişinin hangi ülkenin yetkili olduğunu yazılı olarak teyit etmesi gerekir. Turistik geçici bulunma ile daimi ikamet aynı kurallara tabi değildir.

Eksik Hollanda kaydı ve ret kararında ne yapılır?

Önce ret veya düşük aylık kararının hangi kurumdan geldiği belirlenir. SVB AOW dönemini eksik kabul etmişse Hollanda adres kayıtları, iş sözleşmeleri, ücret belgeleri ve sigorta yazışmalarıyla SVB nezdinde itiraz edilir. SGK Hollanda başlangıcını veya formülerdeki süreyi dikkate almamışsa sözleşme m.22 ve m.29 açıkça belirtilerek kararın düzeltilmesi istenir.

Hollanda kararlarında itiraz süresi karar yazısında gösterilir; Türkiye’de SGK işlemlerine karşı başvurulacak yargı yolu ve süre işlemin niteliğine göre değişir. Süreyi tahmin etmek yerine tebliğ tarihi, kararın başlığı ve başvuru mercii birlikte kontrol edilmelidir. Kuruma yapılan her teslim için tarih ve evrak numarası alınmalı, dijital yüklemeler saklanmalıdır.

Hızlı kontrol listesi

1. SVB’den AOW sigortalılık dönemlerinizi ve tahmini oranınızı alın.
2. SGK hizmet dökümünde statü ve tarihleri kontrol edin.
3. İki ülkedeki çakışan dönemleri ayrı işaretleyin.
4. Hollanda ilk sigortalılık tarihini resmî kurum yazısıyla doğrulayın.
5. Birleştirme ve 3201 borçlanma seçeneklerini ayrı hesaplatın.
6. AOW yaşınızı SVB aracından doğum tarihinize göre teyit edin.
7. Başvuruyu hedef aylık tarihinden önce yetkili kuruma verin.
8. Her iki ülke hizmetini başvuru formunda açıkça bildirin.
9. Sağlık hakkı ve vergi kesintisini aylıktan ayrı inceleyin.
10. Ret veya eksik hesap kararındaki itiraz süresini aynı gün kaydedin.

Hollanda–Türkiye emeklilik anlaşması hakkında sık sorulan sorular