Husumet Yokluğu Nedeniyle Davanın Reddi Dilekçesi 2026 | Word

Husumet ve taraf sıfatı nedir?

Bir davada davacı, ileri sürdüğü hakkın sahibi; davalı ise o hakka karşı yükümlü olduğu iddia edilen kişi olmalıdır. Bu maddi bağlantıya taraf sıfatı denir. Davanın yanlış kişiye yöneltilmesi hâlinde davalı “ben bu hukuki ilişkinin borçlusu veya sorumlusu değilim” savunması yapabilir. Uygulamada bu savunma çoğu kez husumet yokluğu olarak adlandırılır.

Örneğin kira alacağı davasının taşınmazla ilgisi olmayan eski malike, işçilik alacağı davasının işveren olmayan şirkete, sözleşme alacağının sözleşmenin tarafı olmayan yöneticiye veya hasar talebinin sorumluluğu bulunmayan kişiye yöneltilmesi taraf sıfatı sorununa yol açabilir. Ancak grup şirketleri, organ-sorumluluk, asıl-alt işveren, halefiyet ve sigorta gibi ilişkilerde görünüşte taraf olmayan kişinin özel düzenleme nedeniyle sorumlu olması mümkündür. Bu nedenle savunma yüzeysel yapılmamalıdır.

Taraf sıfatı hangi kayıtlardan anlaşılır?

Sözleşme, tapu kaydı, ticaret sicili, SGK kaydı, fatura, banka hareketi, teslim tutanağı, sigorta poliçesi ve resmi ruhsat gibi belgeler hukuki ilişkinin taraflarını gösterebilir. Dilekçede davacının iddiası ile bu kayıtlar karşılaştırılır. “Müvekkil sözleşmenin tarafı değildir” deniyorsa sözleşmenin kimin adına imzalandığı ve müvekkilin hangi sıfatla belgede yer aldığı açıklanır.

Husumet taraf ehliyetiyle aynı şey midir?

Hayır. Taraf ehliyeti, bir kişinin davada taraf olabilme kapasitesine ilişkin usuli bir kavramdır. Taraf sıfatı ise somut maddi hak veya borçla ilgilidir. Bir anonim şirketin taraf ehliyeti bulunabilir fakat somut sözleşmenin borçlusu başka bir şirket olduğu için o davada pasif sıfatı bulunmayabilir. Dilekçede doğru kavramı kullanmak hukuki değerlendirmeyi netleştirir.

Pasif husumet yokluğu nedir?

Davalının talep edilen borç veya yükümlülüğün muhatabı olmaması pasif taraf sıfatı sorunudur. Örneğin malı satan şirket yerine yalnız marka lisansı veren başka bir şirkete bedel iadesi davası açılması veya tapu maliki olmayan kişiye ayni hak talebinin yöneltilmesi buna örnek olabilir. Her somut olayda özel kanuni sorumluluk ihtimali ayrıca kontrol edilir.

Aktif husumet yokluğu nedir?

Davacının ileri sürdüğü hakkın sahibi olmaması aktif taraf sıfatı sorunudur. Alacağın devredilmiş olması, mülkiyetin başka kişiye ait bulunması veya talep hakkının özel olarak başka kişiye tanınması örnek olabilir. Davalı, davacının hakkın sahibi olmadığını resmi kayıtlarla gösterebilir.

Husumet savunmasında deliller

Husumet yokluğunun hukuki sonucu

Taraf sıfatı maddi hukukla ilgili olduğundan, sıfat yokluğu saptandığında talep yanlış kişiye yöneltilmiş olur ve dava bu kişi bakımından esastan reddedilebilir. Dilekçede bunu “görevsizlik”, “yetkisizlik” veya her durumda “dava şartı yokluğu” şeklinde nitelendirmek doğru değildir. Somut talep ve mevzuatın özel düzenlemeleri dikkate alınmalıdır.

Word örneği kullanımı

[DAVACI], [DAVALI], [HUKUKİ İLİŞKİ], [GERÇEK MUHATAP], [SÖZLEŞME/TAPU/SİCİL] ve [TALEP] alanları gerçek dosyaya göre düzenlenir. Word belgesinde Avukat Halil Bakırcı ve Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bilgisi görünür.

Husumet yokluğu nedeniyle davanın reddi dilekçesi örneği

Husumet savunmasında ayrıntılı analiz

Bir şirketler grubunda aynı logo, e-posta uzantısı veya yönetici bulunması şirketlerin her borçtan birlikte sorumlu olduğu anlamına gelmez. Buna karşılık fiili işverenlik, birlikte istihdam veya kanundan doğan müteselsil sorumluluk gibi kurumlar bazen birden fazla kişiyi sorumlu kılabilir. Bu yüzden ticaret siciliyle yetinmek de hatalı olabilir; fiili ilişkinin delilleri incelenmelidir.

Taşınmaz uyuşmazlıklarında tapu maliki, kiraya veren ve fiili kullanan kişinin farklı olması mümkündür. Talebin niteliğine göre doğru taraf değişebilir. Kira alacağı, tahliye, elatmanın önlenmesi veya tazminat taleplerinde aynı kişiye otomatik yönelme yapılmamalıdır.

Husumet savunmasının erken aşamada açık kurulması, gereksiz bilirkişi ve tanık incelemesini önleyebilir. Ancak taraf sıfatı maddi hukuk incelemesi gerektirdiği için mahkemenin dosyanın esasına ilişkin delilleri değerlendirmesi gerekebilir. Bu nedenle savunma sadece bir başlık olarak bırakılmamalı, maddi ilişkiyle desteklenmelidir.

Husumet yokluğu dava şartı değildir: 2026 uygulaması

Taraf sıfatı veya uygulamadaki adıyla husumet, davanın taraflarının somut maddi hak ilişkisiyle bağlantısını ifade eder. Davacı ileri sürdüğü hakkın sahibi olmalı, davalı ise o hakka karşı yükümlü veya sorumlu kişi olmalıdır. Bu konu taraf ehliyeti, dava ehliyeti veya dava takip yetkisinden farklıdır. Yargıtay’ın güncel yaklaşımında da taraf sıfatının dava şartlarından olmadığı; maddi hukuka ilişkin olduğu ve yokluğu hâlinde davanın sıfat yokluğundan esastan reddedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Bu ayrım dilekçenin sonuç kısmını doğrudan etkiler. Pasif husumeti bulunmayan davalı bakımından “HMK 114 ve 115 uyarınca dava şartı yokluğundan usulden ret” istemek kural olarak doğru nitelendirme değildir. Bunun yerine, davalının somut maddi hukuk ilişkisinde borçlu veya sorumlu sıfatı bulunmadığı açıklanmalı ve davanın bu kişi yönünden husumet/sıfat yokluğu nedeniyle esastan reddi talep edilmelidir.

Taraf ehliyeti, dava takip yetkisi ve husumet farkı

Bir şirketin tüzel kişiliği ve taraf ehliyeti bulunabilir; buna rağmen somut sözleşmenin borçlusu başka bir şirket olduğu için pasif taraf sıfatı bulunmayabilir. Benzer şekilde bir kişi davada taraf olabilecek ehliyete sahip olduğu hâlde ileri sürdüğü alacağı daha önce devretmişse aktif taraf sıfatı tartışması doğabilir.

Pasif husumet hangi dosyalarda sık gündeme gelir?

Pasif husumet özellikle birden fazla şirket, temsilci, malik veya sorumluluk ilişkisinin bulunduğu uyuşmazlıklarda önemlidir. Şirket yöneticisinin, ortak veya grup şirketinin sırf aynı marka altında faaliyet göstermesi nedeniyle şirket borcundan otomatik sorumlu tutulması mümkün değildir; kişisel veya müteselsil sorumluluk için özel maddi hukuk dayanağı gerekir. İş uyuşmazlıklarında ise bordroda görünen şirketle fiili işveren, asıl işveren veya alt işveren ilişkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Taşınmaz davalarında tapu maliki, kiraya veren, fiili kullanan ve sözleşmenin tarafı farklı kişiler olabilir. Elatmanın önlenmesi talebinde fiili müdahaleyi yapan kişi önem kazanırken, kira alacağında sözleşme ilişkisi, tapu iptal ve tescil davasında ise talebin niteliğine göre kayıt maliki veya başka ilgililer belirleyici olabilir. Bu nedenle “tapuda adı yoksa davalı olamaz” veya “sözleşmede imzası yoksa hiçbir sorumluluğu yoktur” gibi genellemeler yapılmamalıdır.

Aktif husumet hangi hâllerde tartışılır?

Aktif husumet, davacının ileri sürdüğü hakkın gerçek sahibi olup olmadığıyla ilgilidir. Alacağın temlik edilmiş olması, mülkiyetin başka kişide bulunması, sigorta tazminatı sonrası halefiyet veya özel kanunun dava hakkını başka kişiye tanıması aktif sıfatı etkileyebilir. Davalı, davacının hakkı hangi işlemle kaybettiğini veya hakkın başka kişiye ait olduğunu resmi ve yazılı delillerle somutlaştırmalıdır.

Bu savunmada yalnız “davacının aktif husumeti yoktur” demek yeterli değildir. Alacak devri sözleşmesi, tapu kaydı, mirasçılık belgesi, sigorta ödeme ve halefiyet belgeleri ya da diğer maddi hukuk kayıtlarıyla hakkın kime ait olduğu açıklanmalıdır.

Mahkeme husumet yokluğunu kendiliğinden dikkate alır mı?

Taraf sıfatı dava şartı olmamakla birlikte, Yargıtay uygulamasında bir def’i veya yalnız süresinde ileri sürülmesi gereken ilk itiraz olarak kabul edilmez. Dosyadaki vakıa ve delillerden sıfat yokluğu anlaşılıyorsa mahkeme bunu kendiliğinden gözetebilir. Taraf da yargılamanın ilerleyen aşamasında sıfat sorununu ileri sürebilir.

Bununla birlikte savunmanın mümkün olan erken aşamada açıkça yapılması önemlidir. Doğru tarafın kim olduğuna ilişkin sözleşme, sicil, tapu, SGK veya poliçe gibi kayıtların cevap dilekçesiyle sunulması gereksiz bilirkişi, keşif ve tanık incelemesinin önüne geçebilir.

Taraf değişikliği ile husumet savunması arasındaki ilişki

Davacının yanlış kişiye dava açtığının anlaşılması her dosyada otomatik olarak davalının değiştirilmesi anlamına gelmez. HMK’daki taraf değişikliği hükümleri ve maddi hukuk ilişkisi somut olay bakımından ayrıca değerlendirilir. Davalı, kendisinin taraf sıfatı bulunmadığını savunurken “gerçek davalı kesin olarak şu kişidir” demek zorunda değildir; ancak elindeki kayıtlar başka bir gerçek muhatabı gösteriyorsa bunu açıklamak savunmayı güçlendirebilir.

Davacı taraf değişikliği talebinde bulunursa bunun şartları, karşı tarafın rızası gerekip gerekmediği ve kabul edilebilir bir yanılgı bulunup bulunmadığı ayrı usul incelemesine tabidir. Husumet dilekçesi bu konuyu peşinen çözmez.

Husumet yokluğu savunmasında profesyonel kontrol listesi

1. Davacının talep ettiği hak ve hukuki koruma net biçimde belirlenir.
2. Bu hakka göre gerçek hak sahibi ve borçlu/sorumlu kişi maddi hukuk kurallarından tespit edilir.
3. Sözleşme, tapu, ticaret sicili, SGK, poliçe ve ödeme kayıtları karşılaştırılır.
4. Özel müteselsil sorumluluk, asıl-alt işveren, organ sorumluluğu veya halefiyet kuralı bulunup bulunmadığı kontrol edilir.
5. Taraf ehliyeti ve dava takip yetkisi kavramlarıyla husumet birbirine karıştırılmaz.
6. Sonuç ve talep bölümünde sıfat yokluğu nedeniyle esastan ret açıkça istenir.

Taraf sıfatının somut dosyada maddi ilişki üzerinden kurulması gerekir. Özellikle şirketler ve iş hukuku uyuşmazlıklarında yalnız resmi unvan veya SGK kaydıyla yetinmeden fiili ilişkinin de değerlendirilmesi gerekebilir. Diğer savunma örneklerine Örnek Dilekçeler kütüphanesinden ulaşılabilir.

Örnek savunma mantığı

Bir sözleşme alacağı davasında davacı, sözleşmenin tarafı şirket yerine o şirketin müdürüne şahsen dava açmışsa savunma; müdürün şirket adına temsil yetkisiyle imza attığını, kişisel garanti veya borç üstlenmesinin bulunmadığını ve özel bir kişisel sorumluluk hükmünün somut olayda gerçekleşmediğini belgelerle açıklamalıdır. Böyle bir dosyada “müvekkilin taraf ehliyeti yoktur” denilmesi yanlış; “müvekkilin somut borç ilişkisinde pasif taraf sıfatı yoktur” denilmesi ise kavramsal olarak daha doğrudur.

Benzer şekilde işçilik alacağı davasında davalı şirket, işçinin başka şirket bordrosunda görünmesini tek başına yeterli savunma saymamalıdır. Fiili talimat, iş organizasyonu, işyeri bütünlüğü ve asıl-alt işveren ilişkisi incelenmeden pasif husumet sonucu çıkarılması risklidir.

Husumet savunmasında talep sonucu nasıl yazılmalıdır?

Sonuç ve talep bölümünde davalının somut uyuşmazlık bakımından pasif taraf sıfatı bulunmadığının tespitiyle davanın bu davalı yönünden husumet yokluğu nedeniyle esastan reddi istenmelidir. Varsa yargılama gideri ve vekâlet ücretine ilişkin talepler ayrıca eklenir. “Görevsizlik”, “yetkisizlik” veya “dava şartı yokluğu nedeniyle usulden ret” ifadeleri ancak somut dosyada gerçekten ayrıca böyle bir sorun varsa kullanılmalıdır.

Dilekçenin hukuki nedenler kısmında da yalnız HMK’ya genel atıf yapmak yerine uyuşmazlığa uygulanan maddi hukuk kaynağı gösterilmelidir. Örneğin sözleşme ilişkisinde TBK, şirket sorumluluğunda TTK, mülkiyet veya taşınmaz ilişkisinde TMK ve özel kanunlar dosyanın niteliğine göre incelenebilir.

Davacının yanlış taraf gösterdiği iddiasında HMK 124 kapsamındaki iradi taraf değişikliği koşulları ayrıca önem kazanabilir; ayrıntılar için davada taraf değişikliği HMK 124 rehberi incelenebilir. Husumet sorunu görev veya yetkiyle karıştırılıyorsa görevsizlik ve yetkisizlik sonrası dosya gönderme örneği de kavramsal ayrımı görmeye yardımcı olur.

Husumet yokluğu hakkında sık sorulan sorular

Husumet yokluğu nedir?

Talebin maddi hukuk bakımından doğru hak sahibi veya borçluya yönelmemesi sorunudur.

Pasif husumet ne demek?

Davalının uyuşmazlık konusu borcun veya yükümlülüğün muhatabı olmamasıdır.

Aktif husumet ne demek?

Davacının ileri sürdüğü hakkın sahibi olmamasıdır.

Taraf ehliyetiyle aynı mı?

Hayır; taraf ehliyeti usuli kapasite, taraf sıfatı maddi ilişkiyle ilgilidir.

Husumet yokluğunda görevsizlik mi verilir?

Kural olarak hayır; bu farklı bir hukuki sorundur.

Şirket yöneticisi şirket borcundan her zaman sorumlu mu?

Hayır; kişisel sorumluluk için özel hukuki dayanak gerekir.

Tapu maliki olmayan kişi davalı olabilir mi?

Talebin türüne göre olabilir; doğru taraf her somut uyuşmazlıkta ayrıca belirlenir.

Hangi belgeler önemlidir?

Sözleşme, sicil, tapu, SGK, fatura, ödeme ve özel ilişki kayıtları önemlidir.

Word örneği uyarlanmalı mı?

Evet; maddi ilişkinin gerçek tarafları açıkça yazılmalıdır.

Marka bilgisi kalır mı?

Evet, Avukat Halil Bakırcı ve büro adı Word belgesinde yer alır.

Kaynaklar ve E-E-A-T

Mevzuat Bilgi Sistemi, Resmî Gazete, Örnek Dilekçeler.

İçerik hazırlayan: Avukat Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.