Huzurevinde İndirimli Ücret Nasıl Hesaplanır? 2026 m.72: Yüzde 25 Cep Harçlığı, Yüzde 75 Ödeme
Kısa ve net cevap
6 Mayıs 2026 tarihli Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Yönetmeliğinin 72’nci maddesi, tam huzurevi ücretini karşılamaya yetmeyen ancak tamamen ücretsiz bakım koşullarını da taşımayan yaşlılar için indirimli ücret sistemi kurar. Bu sistemde kişinin gelirinin %25’i cep harçlığı olarak kendisine bırakılır; kalan %75’lik bölüm kurum ücreti olarak değerlendirilir. Ancak tahsil edilecek tutar Bakanlıkça belirlenen tam aylık kurum ücretini aşamaz.
Bu hesap yalnız gelir yüzdesi üzerinden mekanik yapılmaz. Yönetmelik zorunlu aile ve sağlık giderlerinin de ekonomik değerlendirmede dikkate alınmasına imkân verir. Bu nedenle kurum, kişinin belgeli zorunlu giderlerini incelemeli, gelir hesabını ve tahakkuku yazılı olarak gösterebilmelidir. Gelirin sonradan değişmesi hâlinde indirimli bakım statüsü yeniden değerlendirilebilir.
- m.72 hukuki dayanak
- Kimler indirimli ücret öder?
- %25 cep harçlığı nedir?
- %75 kurum payı nasıl hesaplanır?
- Tam aylık ücret tavanı
- Zorunlu giderlerin etkisi
- Örnek hesap mantığı
- Gelir değişirse ne olur?
- İzin döneminde ücret
- Yanlış hesaba itiraz
- Kurumun hesap ve belge düzeni
- Sık sorulan sorular
İndirimli huzurevi ücretinin hukuki dayanağı
Yeni Yönetmelik yaşlıları yalnız “tam ücretli” ve “ücretsiz” şeklinde iki gruba ayırmaz. m.72, geliri bulunan ancak bu geliri tam kurum ücretini karşılamaya yeterli olmayan kişiler için ara bir koruma sağlar. Böylece yaşlı bütün gelirini kuruma vermek zorunda bırakılmaz ve kişisel ihtiyaçları için belirli tutar korunur.
Bu sistem sosyal hizmetin insan onuru boyutuyla bağlantılıdır. Kurumda barınma ve bakım sağlanırken kişinin kıyafet, kişisel bakım, sosyal faaliyet, ulaşım, iletişim ve küçük kişisel ihtiyaçları için harcayabileceği kaynak bırakılması gerekir. Yönetmelikteki %25 cep harçlığı bu işlevi görür.
Ücretsiz bakımın gelir eşiği için Huzurevinde Ücretsiz Bakım İçin Gelir Sınırı Nedir? rehberimiz incelenebilir.
Kimler indirimli huzurevi ücretinden yararlanabilir?
İndirimli ücret, kişinin ekonomik durumunun tam aylık kurum ücretini ödemeye elverişli olmaması hâlinde gündeme gelir. Kişinin düzenli geliri bulunabilir; ancak gelir seviyesi, zorunlu giderleri ve sosyal inceleme sonucunda tam ücret ödeme kapasitesi oluşmayabilir.
Bu değerlendirme kurumun mali ve sosyal incelemesiyle yapılır. Gelir belgesi, emekli aylığı, düzenli kira veya diğer gelirler ile zorunlu sağlık/aile giderleri birlikte incelenir. Kişi yalnız “maaşım düşük” demekle otomatik indirim kazanmaz; kurum da yalnız “maaşınız var” diyerek otomatik tam ücret uygulayamaz.
Kararın yazılı ve hesaplanabilir olması gerekir. Hangi gelirin esas alındığı, hangi giderin kabul edildiği ve sonuçta neden belirli indirimli ücret çıktığı anlaşılabilmelidir.
Gelirin yüzde 25’inin cep harçlığı olarak bırakılması ne demektir?
m.72 sistemi, indirimli ücret hesabında kişinin gelirinin %25’ini kendisine bırakır. Bu bölüm kurum ücreti olarak tahsil edilmez; yaşlının kişisel ihtiyaçlarını karşılaması için korunur.
“Cep harçlığı” ifadesi, kişinin bu tutarı yalnız belirli kalemlere harcamak zorunda olduğu anlamına gelmez. Kişi hukuki ehliyeti ve mali yönetim durumu elverdiği ölçüde parasını kendi tercihlerine göre kullanır. Vasi veya kanuni temsilci varsa harcama ve malvarlığı yönetimi vesayet hükümlerine göre yürütülür.
Kurum, cep harçlığını ücret borcuna mahsup ederek %25 korumayı fiilen ortadan kaldıramaz. Yönetmelikte öngörülen gelir paylaşımı korunmalıdır.
Yüzde 75 kurum ücreti nasıl hesaplanır?
İndirimli bakım hesabında esas alınan gelirin %25’i kişiye bırakıldıktan sonra kalan %75 kurum ücreti olarak dikkate alınır. Örneğin yalnız yöntemi göstermek amacıyla aylık esas gelir 100 birim kabul edilirse, 25 birim kişiye bırakılır ve en fazla 75 birim bakım ücretine yönlendirilir.
Bu oran, kurumun her kişiden mutlaka gelirinin tam %75’ini tahsil edeceği anlamına gelmez. Bakanlıkça belirlenen tam kurum ücreti daha düşükse tahsilat tam ücreti aşamaz. Ayrıca zorunlu giderlere ilişkin m.72 hükümleri somut hesapta sonucu değiştirebilir.
Gelir birden fazla kaynaktan oluşuyorsa kurum hangi kalemleri hesaba aldığını açıkça göstermelidir. Tek seferlik para girişi ile düzenli aylık gelir birbirinden ayrılmalıdır.
İndirimli ücret tam aylık kurum ücretini aşabilir mi?
Hayır. %75 hesabı sonucunda ortaya çıkan tutar Bakanlıkça belirlenen tam aylık bakım ücretinden yüksekse kişi tam ücretin üzerinde ödeme yapmaz. İndirim mekanizması kuruma kişinin gelirine göre ek kazanç sağlama aracı değildir.
Örneğin gelir yüksekliği nedeniyle %75 hesabı 120 birim, resmi tam aylık kurum ücreti 100 birim çıkıyorsa tahsilat 100 birim tavanla sınırlanır. Kalan tutar yaşlının geliridir.
Kurum ücretleri dönemsel olarak değişirse tavan da yeni dönem için güncellenir. Geçmiş aya yeni tarife geriye yürütülmemelidir.
Zorunlu aile ve sağlık giderleri hesaplamayı nasıl etkiler?
Yönetmelik, kişinin zorunlu aile ve sağlık giderlerini indirim değerlendirmesinde dikkate alır. Düzenli ilaç, tedavi, tıbbi cihaz, mahkeme kararıyla nafaka veya bakmakla yükümlü olunan kişiye ilişkin zorunlu giderler belgelendiğinde kişinin gerçek kullanılabilir geliri azalır.
Ancak giderin gerçekten zorunlu olması gerekir. Tercihe bağlı lüks harcama veya belgesiz yüksek aile yardımı otomatik indirim gerekçesi sayılamaz. Kurum, giderin niteliğini, sürekliliğini ve miktarını belgeler üzerinden değerlendirmelidir.
Gider reddediliyorsa neden reddedildiği kararda gösterilmelidir. Böylece kişi hatalı değerlendirmeye karşı somut itiraz yapabilir.
İndirimli ücret hesabının mantığı nasıl uygulanır?
Birinci adım aylık esas geliri belirlemektir. İkinci adım m.72 kapsamında dikkate alınacak zorunlu giderleri değerlendirmektir. Üçüncü adım korunacak %25 cep harçlığını belirlemektir. Dördüncü adım kurum ücretine yönlendirilebilecek %75’lik bölümü hesaplamaktır. Beşinci adım bu tutarı Bakanlıkça belirlenen tam aylık ücretle karşılaştırmaktır.
Hesap cetvelinde kullanılan her rakamın kaynağı yazılmalıdır. Emekli aylığı SGK belgesinden, kira geliri sözleşme/banka kaydından, sağlık gideri fatura veya reçeteden gösterilebilir.
Bu yöntem, “kurum şu kadar istedi” şeklinde açıklamasız tahakkuk yerine denetlenebilir bir mali karar oluşturur.
Gelir artarsa veya azalırsa indirimli ücret değişir mi?
Evet. İndirimli ücret kişinin güncel ekonomik durumuna bağlıdır. Emekli aylığı artışı, yeni kira geliri, miras, sosyal yardımın başlaması veya kesilmesi gibi değişiklikler statünün yeniden değerlendirilmesine yol açabilir.
Gelir artışı kişinin tam ücretli statüye geçmesine, gelir düşüşü ise daha düşük indirimli ücrete veya ücretsiz bakım statüsüne geçmesine neden olabilir. Değişiklik geleceğe dönük ve belgeli olarak uygulanmalıdır.
Kişi gelir değişikliğini kuruma bildirmelidir. Mevcut geliri gizleyerek düşük ücret ödenmesi hâlinde m.70 kapsamında geriye dönük fark ve yasal faiz tahsili gündeme gelir. Bu konu için Gelir veya Malvarlığı Gizlenirse Ne Olur? rehberimiz incelenebilir.
İndirimli ücretli yaşlı izinliyken ücret devam eder mi?
İzin, kurumla bakım ilişkisinin sona ermesi değildir. m.69 kapsamındaki yıllık veya mazeret izninde kişinin ücret statüsü devam eder. Dolayısıyla indirimli ücretli kişi izin nedeniyle otomatik olarak ödeme dışına çıkmaz.
Üç aylık yıllık izin, 20 günlük mazeret izni ve dönmeme hâlindeki 15 günlük ek süre için Huzurevinde Yıllık İzin Kaç Gün? rehberimize bakılabilir.
Kabul, nakil veya ilişik kesme ayındaki günlük ücret hesapları ise m.70’in özel hükümlerine göre değerlendirilir.
İndirimli ücret yanlış hesaplandıysa ne yapılmalıdır?
Önce kurumdan hesap cetveli istenmelidir. Esas gelir, kabul edilen zorunlu giderler, %25 cep harçlığı, %75 kurum payı ve tam ücret tavanı ayrı satırlarda gösterilmelidir.
Gelir yanlış alınmışsa güncel belge; zorunlu gider dikkate alınmamışsa fatura/karar; tavan aşılmışsa resmi ücret tarifesiyle kurum müdürlüğüne yazılı düzeltme başvurusu yapılır.
İdari karar düzeltilmezse somut işlemin niteliği ve tebliğ tarihine göre üst idari başvuru ve idari yargı yolu değerlendirilebilir. Genel ilkeler için İdare Hukuku rehberlerimiz incelenebilir.
Kurum hangi belge ve hesapları saklamalıdır?
Gelir belgeleri, sosyal inceleme raporu, zorunlu gider kanıtları, hesap cetveli, indirim kararı, tam ücret tarifesi, ödeme dekontları ve sonraki gelir değişiklikleri aynı mali dosyada tutulmalıdır.
Hesap her tarife veya gelir değişikliğinde revizyon tarihiyle güncellenmelidir. Eski cetvel silinmemeli; hangi dönemde hangi ücretin uygulandığı görülebilmelidir.
Mali veriler kişisel veri niteliğinde olduğundan yalnız yetkili personel erişmeli ve belgeler hizmet amacı dışında kullanılmamalıdır.
İndirimli ücret hesabı için 10 adım
- Güncel aylık gelirleri belgeleyin.
- Zorunlu aile giderlerini belirleyin.
- Zorunlu sağlık giderlerini belgeleyin.
- m.72’ye göre esas alınacak geliri belirleyin.
- %25 cep harçlığını hesaplayın.
- %75 kurum payını hesaplayın.
- Sonucu Bakanlık tam aylık ücret tavanıyla karşılaştırın.
- Hesabı yazılı cetvele bağlayın.
- Gelir/gider değişikliklerinde yeniden hesaplama yapın.
- Kişiye karar ve hesap dayanaklarını bildirin.
Resmî kaynaklar
- 6 Mayıs 2026 tarihli Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Yönetmeliği
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
- Mevzuat Bilgi Sistemi
Sık Sorulan Sorular
1. Huzurevinde indirimli ücret nasıl hesaplanır?
m.72 sisteminde gelirin %25’i yaşlıya cep harçlığı olarak bırakılır; kalan %75 kurum ücretine yönlendirilir.
2. Kurum gelirin tamamını alabilir mi?
İndirimli bakım statüsünde %25 cep harçlığı koruması vardır; ayrıca tahsilat tam aylık kurum ücretini aşamaz.
3. Yüzde 75 tutarı tam kurum ücretinden yüksekse ne olur?
En fazla Bakanlıkça belirlenen tam aylık kurum ücreti tahsil edilir.
4. Sağlık giderleri düşülür mü?
Belgelendirilen zorunlu sağlık giderleri m.72 değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
5. Aile giderleri dikkate alınır mı?
Zorunlu ve belgeli aile yükümlülükleri ekonomik değerlendirmeyi etkileyebilir.
6. Emekli maaşı artarsa ücret de değişebilir mi?
Evet. Gelir değişikliği statünün ve indirimli ücretin yeniden hesaplanmasına yol açabilir.
7. Gelir düşerse ücretsiz bakım mümkün mü?
m.72’deki ücretsiz bakım şartları oluşursa yeni statü talep edilebilir.
8. Cep harçlığı kurum borcuna mahsup edilir mi?
İndirimli sistemin amacı %25’lik bölümü kişinin kişisel ihtiyaçları için korumaktır; bu koruma keyfî mahsupla ortadan kaldırılamaz.
9. İzinliyken indirimli ücret durur mu?
Hayır. İzin kurum ilişkisini sona erdirmediğinden ücret statüsü devam eder.
10. Hesap yanlışsa itiraz edilebilir mi?
Evet. Gelir, gider, oran ve tavan hesabı belgelerle kuruma yazılı olarak itiraz edilebilir.
11. Gelir gizlenirse ne olur?
m.70 kapsamında geriye dönük ücret farkı ve yasal faiz tahsil edilebilir.
12. İndirim kararı sürekli midir?
Ekonomik durum değiştiğinde yeniden değerlendirme yapılabilir.
Hukuki değerlendirme ve E-E-A-T notu
Bu rehber 6 Mayıs 2026 tarihli Yönetmeliğin m.72 hükmü esas alınarak hazırlanmıştır. İndirimli ücretin temel yapısı gelirin %25’inin yaşlıya bırakılması, kalan %75’in ise tam kurum ücreti tavanını aşmamak üzere bakım ücretine yönlendirilmesidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
