İklim Kanununda Bilgi ve Belge Verme Zorunluluğu: 7552 m.4/4 ve m.14/6

7552 sayılı İklim Kanunu, Türkiye’de iklim hukukunun yalnızca hedef ve politika düzeyinde kalmamasını; ölçülebilir, doğrulanabilir ve denetlenebilir veriler üzerinden uygulanmasını esas alır. Bu nedenle veri toplama yetkisi Kanunun merkezî hükümlerinden biridir. Başkanlığın emisyon, tesis, üretim, yakıt, ham madde, proje, karbon kredisi ve benzeri bilgileri güvenilir biçimde elde edemediği bir sistemde emisyon ticareti, tahsisat planlaması, iklim finansmanı ve yaptırım mekanizmasının işletilmesi mümkün değildir. Kanun bu ihtiyacı doğrudan 4. maddede düzenlemiştir.

7552 m.4/4: Bilgi ve Belge Verme Yükümlülüğünün Kanuni Dayanağı

7552 sayılı Kanunun 4/4. maddesine göre Başkanlık, Kanunun uygulanmasına yönelik olarak gerekli gördüğü bilgi, belge ve veriyi kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan istemeye yetkilidir. Hüküm, veri talebinin yalnızca başka kamu kurumlarına yöneltilebileceğini söylemez. Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri de açık biçimde kapsam içindedir. Şirketler, kooperatifler, dernekler, vakıflar ve faaliyet türüne göre diğer tüzel kişiler, kendilerine yöneltilen kanuni talebin muhatabı olabilir.

Aynı fıkra, talebin sonucunu da emredici biçimde düzenler: Kendilerinden bilgi ve belge istenenler, bunları istenilen sürede ve bedelsiz olarak Başkanlıkla paylaşmakla yükümlüdür. Dolayısıyla şirket, “veriyi hazırlamak masraf doğuruyor” gerekçesiyle Başkanlıktan ücret talep edemez. Talep yazısında süre verilmişse cevap takvimi bu süreye göre yönetilmelidir.

Bu yetki sınırsız bir özel hukuk denetimi anlamına gelmez. Yetkinin amacı Kanunun uygulanmasıdır. Talep, 7552 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin olmalıdır. Ayrıca hüküm açıkça 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümlerini saklı tutar. Bu nedenle veri aktarımı yapılırken kişisel veri güvenliği ve veri işleme ilkeleri devre dışı kalmaz.

Başkanlık Kimlerden Bilgi ve Belge İsteyebilir?

Kanun üç ana muhatap grubu belirler. Birincisi kamu kurum ve kuruluşlarıdır. İklim politikası, enerji, sanayi, ticaret, tarım, ulaşım, finans ve yerel yönetim verileri bakımından kamu kurumları arasında bilgi akışı zorunludur. İkincisi gerçek kişilerdir. Gerçek kişi işletmeciler veya proje sahipleri, faaliyetleri Kanun kapsamında veri gerektiriyorsa talebin muhatabı olur. Üçüncüsü tüzel kişilerdir. Sermaye şirketleri, kooperatifler ve diğer özel hukuk tüzel kişileri açısından özellikle ETS, karbon kredileri, emisyon izleme ve proje verileri önem taşır.

Bir şirketin ETS kapsamına girmemesi, 4/4 kapsamındaki bilgi-belge yetkisinin hiçbir biçimde uygulanamayacağı anlamına gelmez. Hüküm ETS maddesi içinde değil, Kanunun genel esaslar bölümünde yer alır. Talep Kanunun uygulanması için gerekliyse ve şirket ilgili veriye sahipse yükümlülük doğar. Buna karşılık Başkanlık talebi ile şirketin başka mevzuattan kaynaklanan ticari sır, kişisel veri veya sektörel gizlilik yükümlülükleri birlikte değerlendirilmelidir. Kanuni talep, verinin güvenli biçimde aktarılması gereğini ortadan kaldırmaz.

Hangi Tür Bilgi, Belge ve Veriler İstenebilir?

4/4. madde tek tek belge türü saymaz; “Kanunun uygulanmasına yönelik olarak gerekli görülen” bilgi, belge ve veriyi esas alır. Kanunun diğer maddeleri birlikte okunduğunda emisyon miktarı, tesis bilgileri, üretim kapasitesi, enerji kullanımı, yakıt tüketimi, ham madde, atık, izleme sistemi, doğrulanmış emisyon raporu, karbon kredisi projesi, tahsisat ve kayıt bilgileri öne çıkar. Denetim başlıklı 15. madde bu alanı daha somutlaştırır ve ilgililerin ham madde, yakıt, ürün, atık, emisyon miktarı, acil durum planı, izleme sistemi ve sera gazı emisyon raporlarını yetkili denetim birimine vermek zorunda olduğunu açıklar.

Bu iki hüküm birbirini tamamlar. 4/4 genel veri isteme yetkisidir. 15. madde ise denetim sırasında sağlanması gereken ortam, bilgi, belge ve teknik veri yükümlülüğünü ayrıca düzenler. Şirket içi uyum sisteminde bu iki talep türü aynı dosyada fakat ayrı süreçler olarak izlenmelidir.

İklim Kanunu Talebi KVKK’yı Ortadan Kaldırır mı?

Hayır. 7552 sayılı Kanunun 4/4. maddesi doğrudan “6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla” ifadesini kullanır. Bu hüküm, kişisel veri içeren bir dokümanın aktarımında KVKK’nın uygulanmaya devam edeceğini gösterir. Veri sorumlusu şirket, Başkanlığın kanuni talebini yerine getirirken kişisel verileri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü biçimde işlemeli; veri güvenliği tedbirlerini korumalıdır.

KVKK bakımından önemli ayrım, aktarımın kanuni dayanağı ile aktarımın kapsamıdır. Yetkili kamu kurumunun kanuna dayalı talebi, kişisel veri işleme şartları bakımından hukuki sebep oluşturabilir; ancak talep edilen konuyla ilgisiz kişisel verilerin sınırsız biçimde aktarılması doğru değildir. Şirket, istenen veri setini incelemeli, talebin kapsamını karşılayan kayıtları hazırlamalı, gerekiyorsa kişisel verileri ayrıştırmalı ve aktarım kaydını saklamalıdır.

Özel nitelikli kişisel veri içeren bir belge söz konusuysa 6698 sayılı Kanunun özel nitelikli kişisel verilere ilişkin hükümleri ayrıca uygulanır. İklim mevzuatı şirketin bilgi verme borcunu doğururken veri güvenliği yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Cevap Süresi ve Bedelsiz Paylaşım Kuralı

Kanun 4/4. maddede sabit bir “10 gün” veya “30 gün” süresi belirlememiştir. Hüküm, verilerin Başkanlığın talebinde belirtilen sürede paylaşılmasını zorunlu kılar. Bu nedenle hukuk biriminin ilk kontrol edeceği husus talep yazısının tebliğ veya ulaşma tarihi ile verilen son gündür. Şirket, iç yazışma nedeniyle bu süreyi kendiliğinden uzatamaz.

Talebin kapsamı teknik olarak çok genişse, süre dolmadan Başkanlıkla yazılı iletişim kurulması ve mevcut durumun bildirilmesi gerekir. Kanunda otomatik süre uzatımı düzenlenmemiştir. Bu nedenle cevap vermeyip sonradan “veri hazırlanamadı” açıklaması yapmak, yükümlülüğün süresinde yerine getirildiği anlamına gelmez.

Bedelsiz paylaşım da emredici bir kuraldır. Şirket veri derleme, raporlama veya personel maliyetini Başkanlığa fatura edemez. Bu giderler uyum maliyetinin parçasıdır.

Eksik veya Yanıltıcı Beyan Vermenin Sonucu Nedir?

Kanunun 14/6. maddesi yalnızca hiç bilgi vermemeyi değil, yanıltıcı beyanda bulunmayı da yaptırıma bağlar. Bu nedenle cevap yazısının şeklen gönderilmiş olması yeterli değildir. Sunulan verinin gerçeğe uygun, kaynağı belirlenebilir ve talebi karşılayacak nitelikte olması gerekir. Emisyon hesabının bilinçli biçimde eksik gösterilmesi, üretim kapasitesinin gerçeğe aykırı bildirilmesi veya mevcut bir raporun gizlenmesi idari yaptırım riskini doğurur.

Yanıltıcı beyan aynı zamanda başka kanunlarda düzenlenen suç veya yaptırım hükümlerini de gündeme getirebilir. 7552 sayılı Kanunun 14/8. maddesi, fiilin suç oluşturması hâlinde Türk Ceza Kanunu ve diğer kanun hükümlerinin saklı olduğunu açıkça belirtir. Bu nedenle idari para cezası, ceza sorumluluğunun hiçbir durumda doğmayacağı anlamına gelmez.

2026 Yılında Bilgi ve Belge Vermeme Cezası

7552 sayılı Kanunun 14/6. maddesindeki kanuni temel tutar 170.000 TL’dir. İdari para cezaları bakımından 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17/7. maddesindeki yeniden değerleme kuralı uygulanır. Gelir İdaresi Başkanlığınca 2025 yılı yeniden değerleme oranı yüzde 25,49 olarak ilan edilmiştir. Bu oran esas alınarak 2026’da uygulanacak 170.000 TL’lik kanuni tutar 213.333 TL’ye yükselir. Bir Türk lirasının altındaki küsurlar dikkate alınmaz.

Ceza hesabında yalnızca başlangıç tutarı değil, tekrar hükümleri de önemlidir. 7552 sayılı Kanunun 14/9. maddesine göre aynı yaptırımı gerektiren fiilin cezanın tebliğinden itibaren üç yıl içinde ilk tekrarında ceza bir kat; ikinci ve sonraki tekrarlarında iki kat artırılır. Bu nedenle şirketler gelen bilgi-belge taleplerini tek seferlik yazışma olarak değil, uyum geçmişinin parçası olarak kaydetmelidir.

Denetim Sırasında Hangi Ek Yükümlülükler Vardır?

7552 sayılı Kanunun 15. maddesi denetim yetkisini Başkanlığa verir. Yerinde inceleme gereken durumlarda Bakanlığın taşra teşkilatı Başkanlık adına denetim yapabilir. İlgililer denetim için gerekli ortamı sağlamak, bütün bilgi ve belgeleri sunmak, yetkililere kolaylık göstermek ve yaptırılacak analiz ile ölçümlerin giderlerini karşılamak zorundadır.

Denetimde istenebilecek bilgiler Kanunda örneklenmiştir: kullanılan ham madde, yakıt, çıkarılan ürün, atık, emisyon miktarları, acil durum planları, izleme sistemleri ve sera gazı emisyon raporları. Bu nedenle üretim, çevre ve hukuk birimlerindeki kayıtların birbiriyle çelişmemesi gerekir. Başkanlığa verilen kurumsal cevap ile saha denetimindeki teknik verinin tutarsız olması, yanıltıcı beyan ve başka ihlaller yönünden ayrıca incelenir.

Şirketler Nasıl Bir Uyum Sistemi Kurmalı?

İlk adım, Başkanlık yazılarının tek bir sorumlu birim tarafından kayıt altına alınmasıdır. Gelen talebin tarihi, son cevap günü, istenen veri seti, veri sahibi departman, kişisel veri içerip içermediği ve nihai cevap belgelenmelidir. İkinci adım, teknik verilerin kaynağını gösterecek iz bırakmaktır. Emisyon, enerji ve üretim verilerinin hangi sayaç, fatura, rapor veya yazılımdan alındığı dosyada görülebilmelidir.

Üçüncü adım hukuki kontroldür. Talebin 7552 sayılı Kanun kapsamındaki amacı, KVKK etkisi, ticari sır içeriği ve aktarım yöntemi değerlendirilmelidir. Dördüncü adım onay mekanizmasıdır. Şirket adına kamu kurumuna verilecek cevap, yetkili kişi tarafından imzalanmalı ve gönderim belgesi saklanmalıdır. Beşinci adım, düzeltme prosedürüdür. Gönderimden sonra hata fark edilirse durum gecikmeden yazılı biçimde düzeltilmelidir; hata gizlenmemelidir.

Altıncı adım denetim hazırlığıdır. Şirketin sahadaki teknik kayıtları ile merkez ofiste gönderilen raporlar aynı veri tabanına dayanmalıdır. Yedinci adım periyodik iç denetimdir. Özellikle ETS kapsamındaki işletmeler bakımından veri kalitesi, tahsisat teslimi ve emisyon izni aynı uyum takviminde kontrol edilmelidir.

İlgili İçerikler ve Resmî Kaynaklar

İklim Kanununun genel kapsamı için 7552 Sayılı İklim Kanunu Kimleri Kapsar? rehberimizi; yeni konu kümesi için İklim Hukuku ve Karbon Piyasaları kategorisini inceleyebilirsiniz. Resmî metin için TBMM 7552 sayılı Kanun sayfası ile İklim Değişikliği Başkanlığı takip edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Başkanlık özel şirketten doğrudan belge isteyebilir mi?

Evet. 7552 m.4/4, gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan bilgi, belge ve veri isteme yetkisi verir.

Şirket veriyi ücret karşılığı verebilir mi?

Hayır. Kanun, talep edilen bilgi ve belgelerin istenen sürede ve bedelsiz paylaşılmasını zorunlu kılar.

Sabit cevap süresi kaç gündür?

Kanunda bu talep için sabit gün sayısı yoktur. Uyulması gereken süre Başkanlığın talebinde belirtilen süredir.

KVKK gerekçesiyle hiçbir veri verilmemesi mümkün mü?

Hayır. Kanuni talep yerine getirilir; ancak kişisel veriler 6698 sayılı Kanuna uygun, amaçla sınırlı ve güvenli biçimde aktarılır.

Yanıltıcı beyan da ceza gerektirir mi?

Evet. 7552 m.14/6, bilgi-belge vermemek ile yanıltıcı beyanda bulunmayı aynı yaptırım hükmünde düzenler.

2026 ceza tutarı nedir?

Kanundaki 170.000 TL temel tutar, 2025 yılı yüzde 25,49 yeniden değerleme oranıyla 2026 için 213.333 TL’ye yükselir.

Denetimde ölçüm masrafını kim karşılar?

7552 m.15/2 uyarınca yetkililerin yaptıracağı analiz ve ölçümlerin giderleri ilgili tarafından karşılanır.

Dava açılması cezayı otomatik durdurur mu?

Hayır. Kanunun 16. maddesi, idari yaptırım kararına karşı açılan davanın tahsili kendiliğinden durdurmayacağını düzenler.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin · +90 552 224 43 66

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →