Kiracıya Ait Olmayan Eşyada Kiraya Verenin Hapis Hakkı Var mı? TBK 337 | 2026

Kira borcu nedeniyle işyerindeki makine, bilgisayar, mobilya veya konuttaki bazı taşınırlar üzerinde kiraya verenin hapis hakkı gündeme gelebilir. Ancak uygulamada en önemli sorunlardan biri, kiralananda bulunan eşyanın gerçekte kiracıya değil başka bir kişiye veya şirkete ait olmasıdır. Finansal kiralama şirketine ait makine, kiracının eşine ait mobilya, başka bir işletmeden ödünç alınmış ekipman veya satıcıya mülkiyeti muhafaza kaydıyla bırakılmış mal bu uyuşmazlığın tipik örnekleridir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

TBK m.337, üçüncü kişilerin mülkiyet ve diğer ayni haklarını kiraya verenin hapis hakkı karşısında koruyan özel bir öncelik kuralıdır. Bu nedenle “eşya kiralananın içindeyse ev sahibinin hapis hakkına girer” şeklindeki genelleme doğru değildir. Eşyanın kime ait olduğu, kiraya verenin bunu bilip bilmediği ve üçüncü kişinin hakkının niteliği birlikte incelenir.

TBK m.337 Neyi Düzenler?

TBK m.337, kiraya verenin TBK m.336’daki hapis hakkı ile üçüncü kişilerin kiralanandaki eşyalar üzerindeki hakları çatıştığında hangi hakkın önce geleceğini düzenler. Madde iki temel kural içerir.

Birinci kural; kiraya verenin, eşyanın kiracıya ait olmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği durumda üçüncü kişinin hakkının hapis hakkından önce gelmesidir. Aynı öncelik, çalınmış, kaybolmuş veya başka biçimde malikin elinden iradesi dışında çıkmış eşya için de geçerlidir.

İkinci kural; kiraya veren kira devam ederken eşyanın kiracıya ait olmadığını öğrenirse, sözleşmeyi en yakın fesih döneminin sonu için feshetmediği takdirde o eşya üzerindeki hapis hakkını kaybetmesidir. Böylece kanun, kiraya verenin üçüncü kişiye ait olduğunu bildiği eşyayı uzun süre kira güvencesi gibi kullanmasını önler.

Üçüncü Kişinin Hakkı Ne Zaman Hapis Hakkından Önce Gelir?

Öncelik için TBK m.337’nin ilk cümlesindeki bilgi ölçütü önemlidir. Kiraya veren eşyanın kiracıya ait olmadığını fiilen biliyorsa üçüncü kişinin hakkı önceliklidir. Bunun yanında somut koşullar içinde bunu bilmesi gerekiyorsa da aynı sonuç doğar.

Örneğin işyerindeki makinenin üzerinde büyük ve görünür biçimde finansal kiralama şirketinin etiketi bulunması, teslim sırasında üçüncü kişi mülkiyetinin belgelenmesi veya kira sözleşmesinin ekinde demirbaşın başka şirkete ait olduğunun yazılması kiraya verenin bilgisini gösteren güçlü olgulardır.

Kiraya veren, üçüncü kişi mülkiyetini açıkça gösteren belgeleri gördüğü hâlde sonradan “ben kiracıya ait sanıyordum” diyemez. Buna karşılık eşyanın dış görünüşünden ve sözleşme belgelerinden üçüncü kişiye ait olduğu anlaşılamıyorsa bilgi unsurunun nasıl oluştuğu ayrıca ispatlanmalıdır.

“Bilmesi Gerektiği” Hâller Nasıl Belirlenir?

“Bilmesi gerektiği” ifadesi objektif dikkat ölçüsünü ifade eder. Kiraya verenden her eşyanın tapu veya sicil kaydını araştırması beklenmez; ancak açık işaretleri görmezden gelmesi de korunmaz. Ticari kiralarda özellikle büyük makinelerin, üretim hatlarının, kiralık ekipmanın veya leasing malının mülkiyetinin kiracıdan farklı olabileceği sık karşılaşılan bir durumdur.

Kira sözleşmesinin kurulması sırasında sunulan ekipman listesi, finansal kiralama sözleşmesi, demirbaş etiketleri, üçüncü kişinin noter bildirimi veya kiraya verenin yazılı cevabı bilgi unsurunu somutlaştırır. Üçüncü kişi, kiraya verenin malın kendisine ait olduğunu bildiğini gösteren yazışmaları saklamalıdır.

Kiraya veren bakımından da teslim sırasında hangi eşyaların kiracıya, hangilerinin üçüncü kişiye ait olduğu biliniyorsa bu durum tutanağa yazılmalıdır. Böyle bir kayıt, sonraki hapis hakkı uyuşmazlığını büyük ölçüde önler.

Çalınmış, Kaybolmuş veya Malikin Elinden İradesi Dışında Çıkmış Eşya

TBK m.337, çalınmış, kaybolmuş veya başka biçimde malikinin elinden iradesi dışında çıkmış eşya için ayrıca koruma getirir. Bu eşya üzerindeki üçüncü kişi hakları kiraya verenin hapis hakkından önce gelir.

Bu durumda koruma, yalnız kiraya verenin bilgisine bağlı değildir. Malikin iradesi dışında elinden çıkan eşya bakımından kanun doğrudan üçüncü kişi hakkının önceliğini belirtir. Eşyanın çalıntı veya kayıp olduğu polis tutanağı, suç duyurusu, seri numarası, fatura ve diğer kayıtlarla ispatlanabilir.

Kiraya veren böyle bir eşyanın kiralananda bulunduğunu öğrenirse, onu kira borcunun güvencesi olarak tutmak yerine üçüncü kişinin hakkını ve varsa adli süreci dikkate almalıdır.

Finansal Kiralama Şirketine Ait Makine Hapis Hakkına Girer mi?

Finansal kiralama ilişkisinde ekonomik kullanım kiracıda olsa da mülkiyet finansal kiralama şirketinde kalabilir. Kiraya veren bunu biliyor veya belgelerden bilmesi gerekiyorsa finansal kiralama şirketinin hakkı TBK m.337 kapsamında kiraya verenin hapis hakkından önce gelir.

İşyerine getirilen pahalı makine, cihaz veya üretim hattında leasing etiketi, finansal kiralama sözleşmesi ve fatura/teslim belgeleri önemlidir. Üçüncü kişi şirket, malın kendisine ait olduğunu kiraya verene yazılı olarak bildirmişse bilgi unsuru daha açık hâle gelir.

Bununla birlikte yalnız “leasing malıdır” şeklindeki sonradan ortaya atılan sözlü iddia yeterli değildir. Mülkiyet ilişkisi ve malın kimliği somut belgeyle eşleştirilmelidir.

Kiracının Eşine veya Aile Bireyine Ait Eşya Ne Olur?

Konut kiralarında eşya mülkiyeti çoğu zaman aile içinde farklı kişilere ait olabilir. Bir koltuk takımının, beyaz eşyanın veya elektronik cihazın kiracının eşine ya da aynı evde yaşayan başka bir kişiye ait olması mümkündür.

TBK m.337 açısından belirleyici olan üçüncü kişinin gerçek hakkı ve kiraya verenin bu hakkı bilip bilmediğidir. Eşyanın kime ait olduğu fatura, ödeme dekontu, hediye belgesi, garanti kaydı ve diğer hukuka uygun delillerle ortaya konabilir. Yalnız akrabalık ilişkisi, eşyanın otomatik olarak üçüncü kişiye ait olduğunu ispatlamaz.

Ayrıca TBK m.336 gereği haczedilemeyen mallar zaten hapis hakkının dışında kalır. Bu nedenle konut eşyasında önce haczedilemezlik, sonra mülkiyet ve TBK m.337 önceliği birlikte incelenmelidir.

Şirket Ortağına veya Başka Şirkete Ait Eşya

İşyeri kiralarında tüzel kişi kiracının kullandığı araç ve ekipmanın şirket ortağına, grup şirketine veya bağımsız tedarikçiye ait olması sık görülür. Şirket ile ortak aynı kişi değildir; ortağın kişisel mülkiyetindeki eşya, sırf şirketin kiraladığı işyerinde kullanılıyor diye şirkete ait sayılmaz.

Üçüncü kişi mülkiyeti ticari defter, demirbaş kaydı, fatura, kira veya kullanım sözleşmesiyle gösterilebilir. Kiraya veren bu durumu biliyorsa veya bilmesi gerekiyorsa TBK m.337 uygulanır.

Grup şirketleri arasında ekipman kullanımı varsa hangi şirketin malik olduğu özellikle açıklaştırılmalıdır. Faturanın ve muhasebe kaydının başka şirkette olması önemli delildir; fakat eşyanın seri numarası ve fiilî kimliği de belgelerle eşleştirilmelidir.

Fatura Kimin Adına Olmalı? Fatura Tek Başına Yeterli mi?

Fatura mülkiyet iddiasını destekleyen önemli bir belgedir. Ancak fatura her durumda tek başına tartışmayı kesin olarak bitirmez. Eşyanın faturada belirtilen eşya ile aynı olduğunun marka, model, seri numarası veya diğer ayırt edici özelliklerle gösterilmesi gerekir.

Ödeme dekontu, garanti belgesi, teslim tutanağı, muhasebe kaydı ve sigorta poliçesi de destekleyici delildir. Özellikle ikinci el eşyada yazılı satış sözleşmesi veya devir belgesi önem kazanır.

Kiraya veren bakımından üçüncü kişinin yalnız genel bir faturayı sunması değil, kiralananda bulunan somut eşyanın o belgeye konu olduğunu göstermesi aranmalıdır.

Kiraya Veren Sonradan Eşyanın Kiracıya Ait Olmadığını Öğrenirse Ne Olur?

TBK m.337’nin ikinci fıkrası bu durumu doğrudan düzenler. Kiraya veren, kiracı tarafından kiralanana getirilen taşınırların kiracıya ait olmadığını kira sözleşmesi devam ederken öğrenir ve sözleşmeyi en yakın fesih döneminin sonu için feshetmezse bu eşya üzerindeki hapis hakkını kaybeder.

Kanun kiraya verene seçim yükler: Üçüncü kişiye ait eşyanın bulunduğunu öğrenmesine rağmen kira ilişkisini sürdürmeyi seçiyorsa, o eşya bakımından hapis hakkını koruyamaz. Böylece üçüncü kişinin mülkiyet hakkı belirsiz süre boyunca kira borcunun güvencesi olarak tutulmaz.

Öğrenme tarihi önemlidir. Üçüncü kişinin noter bildirimi, e-posta, teslim edilen mülkiyet belgesi veya kiraya verenin cevabı bu tarihi ispatlayabilir.

“En Yakın Fesih Döneminin Sonu” Ne Anlama Gelir?

Bu ifade, kira sözleşmesinin türüne ve fesih hükümlerine göre belirlenen ilk hukuken mümkün sona erme dönemini ifade eder. Kiraya verenin üçüncü kişi mülkiyetini öğrendiği tarihte sözleşmeyi hangi tarihte sona erdirebileceği TBK’nın kira sona erme hükümleri ve sözleşmenin niteliği üzerinden hesaplanır.

Burada önemli olan kiraya verenin öğrendikten sonra hiçbir işlem yapmadan kira ilişkisini sürdürmesidir. Kanun bu durumda üçüncü kişiye ait eşya üzerindeki hapis hakkının kaybedileceğini açıkça düzenler.

Fesih bildiriminin şekli ve süresi de ayrıca doğru uygulanmalıdır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği TBK m.348 uyarınca yazılı şekle bağlıdır.

Üçüncü Kişi Eşyasını Nasıl Geri Alır?

Üçüncü kişi öncelikle mülkiyet veya diğer hakkını belgelemeli ve eşyanın ayırt edici özelliklerini açıkça göstermelidir. Kiraya veren veya icra süreci içinde hapis hakkı ileri sürülmüşse üçüncü kişinin hakkı ilgili merci önünde ileri sürülür.

Uyuşmazlığın niteliğine göre istihkak iddiası, icra hukuku başvuruları veya genel mahkemede mülkiyete dayalı talep gündeme gelir. Kullanılacak yol, eşyanın fiilen alıkonulup alıkonulmadığına ve bir icra dosyasının bulunup bulunmadığına göre belirlenir.

Üçüncü kişi yalnız sözlü talepte bulunmak yerine fatura, seri numarası, ödeme kaydı ve kiraya verene daha önce yapılmış bildirimleri dosyaya sunmalıdır.

Hapis Hakkı ile Haciz Aynı Şey mi?

Hayır. Hapis hakkı TBK m.336’dan doğan özel bir güvence hakkıdır. Haciz ise icra takibi içinde borçlunun malvarlığına yönelen cebrî icra işlemidir. Hapis hakkı bulunan eşyanın paraya çevrilmesi de kanuni icra mekanizması içinde yürür; kiraya veren eşyayı kendiliğinden satamaz.

İki kurum arasında bağlantı bulunmakla birlikte hukuki dayanak ve işlem sırası farklıdır. TBK m.336’nın üçüncü fıkrasında haczedilemeyen malların hapis hakkı dışında bırakılması bu bağlantının açık örneğidir.

Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası hem hapis hakkı hem haciz uyuşmazlığında önem taşıyabilir; ancak başvuru yolu somut icra işleminin niteliğine göre belirlenir.

İspat Yükü ve Deliller

Üçüncü kişi, eşyanın kendisine ait olduğunu ve mümkünse kiraya verenin bunu bildiğini veya bilmesi gerektiğini gösteren delilleri sunmalıdır. Fatura, banka dekontu, finansal kiralama sözleşmesi, seri numarası, demirbaş kaydı, noter ihtarı ve yazışmalar temel delillerdir.

Kiraya veren ise hapis hakkının TBK m.336 şartlarını taşıdığını, kira alacağının bulunduğunu ve eşyanın kiralananın döşenmesine veya kullanılmasına yaradığını ortaya koymalıdır. Eşyanın kiracıya ait olduğunu düşündürten somut olgular varsa bunlar da dosyaya konulabilir.

Öğrenme tarihi m.337’nin ikinci fıkrası bakımından belirleyici olduğu için bildirimlerin gönderim ve teslim kayıtları saklanmalıdır.

Pratik Belge Listesi

• Kira sözleşmesi ve ekleri.
• Kiralanandaki demirbaş/eşya listesi.
• Üçüncü kişi adına düzenlenmiş fatura ve ödeme dekontu.
• Marka, model ve seri numarasını gösteren fotoğraf.
• Finansal kiralama veya kullanım sözleşmesi.
• Kiraya verene yapılan yazılı mülkiyet bildirimi.
• Noter ihtarı, e-posta veya teslim tutanağı.
• Kiraya verenin cevapları ve öğrenme tarihini gösteren kayıt.
• Varsa icra dosyasındaki alıkoyma/haciz belgeleri.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

TBK m.337 Türkiye genelindeki taşınmaz kiralarında aynı şekilde uygulanır. Mersin’de özellikle mağaza, depo, fabrika ve ofis kiralarında üçüncü kişiye ait makine veya ekipman uyuşmazlıkları bakımından da aynı öncelik kuralları geçerlidir. Büronun İstanbul Maslak/Sarıyer ve Mersin Akdeniz’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; görev ve yetki kuralları elverdiği ölçüde Türkiye genelindeki kira ve icra dosyaları İstanbul ve Mersin ofislerinden takip edilir.

İlgili Rehberler ve Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
• Kiraya verenin hapis hakkı TBK 336
• Kira depozitosu TBK 342
• Ev tesliminde hasar bildirimi TBK 335

Sık Sorulan Sorular

Kiracıya ait olmayan eşya hapis hakkına girer mi?

Kiraya veren eşyanın kiracıya ait olmadığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa üçüncü kişinin hakkı TBK m.337 uyarınca hapis hakkından önce gelir.

Leasing makinesi tutulabilir mi?

Kiraya veren leasing şirketinin mülkiyetini biliyor veya bilmesi gerekiyorsa üçüncü kişinin hakkı önceliklidir.

Çalınmış eşya üzerinde hapis hakkı olur mu?

Çalınmış, kaybolmuş veya malikin elinden iradesi dışında çıkmış eşya üzerindeki malik hakkı hapis hakkından önce gelir.

Kiraya veren üçüncü kişi mülkiyetini sonradan öğrenirse ne olur?

En yakın fesih döneminin sonu için sözleşmeyi feshetmezse o eşya üzerindeki hapis hakkını kaybeder.

Fatura mülkiyeti ispatlar mı?

Fatura önemli delildir; eşyanın faturadaki eşya ile aynı olduğu marka, model ve seri numarası gibi verilerle somutlaştırılmalıdır.

Kiracının eşine ait eşya üçüncü kişi eşyası sayılır mı?

Mülkiyet gerçekten eşe aitse eş üçüncü kişidir; bu durum hukuka uygun delillerle ispatlanır.

Şirket ortağının eşyası şirkete ait sayılır mı?

Hayır. Şirket ve ortak farklı hukuk kişileridir; mülkiyet ayrıca belirlenir.

Kiraya veren üçüncü kişinin eşyasını satabilir mi?

Hayır. Hapis hakkı kendiliğinden satış ve mülkiyet yetkisi vermez.

Haczedilemeyen malda üçüncü kişi tartışması gerekir mi?

TBK m.336 gereği haczedilemeyen mal zaten hapis hakkı kapsamı dışındadır.

Üçüncü kişi ne yapmalı?

Mülkiyetini belgelemeli, eşyanın kimliğini somutlaştırmalı ve uygulanmış işleme göre uygun istihkak veya diğer hukuki başvuru yolunu kullanmalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →