İngiltere CPR 32.19 Belge Gerçekliğine İtiraz Türkiye’de Sahtelik Davası Sayılır mı? HMK 208–211
Kısa ve net cevap
İngiltere ve Galler’de CPR 32.19 kapsamındaki Notice to Prove Document, Part 31 uyarınca açıklanan belgenin gerçekliğine süresinde itiraz edilmesine ilişkindir; Türkiye’de HMK m.208–211 uyarınca sahtelik davası açılmış veya senet sahte bulunmuş sayılmaz. İngiliz notice süresi, tanık beyanlarının tebliği için son gün ile belgenin açıklanmasından itibaren 7 günün daha geç olanıdır. Belgenin gerçekliğiyle içeriğindeki vakıaların doğru olması farklı meselelerdir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
İngiltere–Galler ve Türkiye arasındaki ticari uyuşmazlıklara odaklanan bu rehberin mevzuat inceleme tarihi 1 Kasım 2026’dır. İmzaya, belge türüne ve davanın bulunduğu mahkemeye göre somut analiz gerekir.
| Hukukî mesele | Yaklaşım | Mevzuat |
|---|---|---|
| İngiliz belgenin gerçeklik karinesi | Part 31 kapsamındaki disclosure sonrası notice yapılmazsa | CPR 32.19(1) |
| İngiliz notice son günü | Witness statement son günü veya disclosure + 7 gün: geç olan | CPR 32.19(2) |
| Olgunun kabulü ile fark | Notice to admit facts ayrı | CPR 32.18 |
| Türk yazı/imza inkârı | Sahtelik iddiası usulü | HMK 208 |
| Türk adi senedin etkisi | İnkâr kararına kadar özel sonuç | HMK 209 |
| Elektronik imza inkârı | İlgili kişi dinlenir, gerekirse bilirkişi | HMK 210 |
| Türk sahtelik incelemesi | İsticvap, karşılaştırma ve gerekirse bilirkişi | HMK 211 |
| Yabancı resmî belgenin tasdiki | Ayrı resmî belge ve sözleşme koşulları | HMK 224 |
Belgenin gerçekliği ve içeriğin doğruluğu neden ayrı iki sorudur?
İngiltere ve Galler’de ticari dava açan Türk şirket, karşı tarafın disclosure listesinde imzalı sözleşme, ödeme taahhüdü, sipariş formu veya teslim tutanağı görebilir. CPR 32.19’un düzenlediği temel mesele, bu belgenin gerçekten iddia edilen belge olup olmadığı ve authenticity yönünden ayrıca ispat istenip istenmeyeceğidir. Belgenin gerçekliğinin kabulü ile sözleşmedeki bütün beyanların doğruluğunun veya alacağın mutlaka var olduğunun kabulü farklı sonuçlardır. Bir sözleşme gerçekten imzalanmış olsa bile ifa, ödeme, karşı edim, bedel ve zarar bakımından ayrıca uyuşmazlık doğabilir. Türkiye’deki HMK m.208–211 sahtelik rejimi de İngiliz usul sürelerinin Türk mahkemesine otomatik taşınmasını sağlamaz.
CPR 32.19(1) ne tür belgeler bakımından işler?
CPR 32.19(1), Part 31 uyarınca bir tarafa açıklanan belgenin authenticity yönünden kabul edilmiş sayılmasına ilişkin usulî karine öngörür. Belgeleri alan taraf, duruşmada belgenin ispat edilmesini istediğini bildiren uygun notice sunmadıkça bu karineyle karşılaşabilir. Bu kural her resmî belgenin veya herhangi bir ülkedeki arşiv kaydının koşulsuz doğru sayılması anlamına gelmez. Kurala konu belgenin gerçekten ilgili disclosure usulü içinde açıklanıp açıklanmadığı ve mahkemenin dosyadaki farklı delil yönetimi talimatları önemlidir. Dava small claims veya özel disclosure usulüne tabi ise hangi kuralların geçerli olduğu öncelikle belirlenmelidir.
CPR 32.19(2) son tarihin doğru hesaplanması
İngiliz hükmün ikinci fıkrası, notice to prove document için iki son tarih seçeneği içerir: tanık beyanlarının tebliği için belirlenmiş en son gün ya da belgenin disclosure tarihinden itibaren yedi gün. Bunlardan hangisi daha geç tarihe denk geliyorsa o tarihe kadar bildirim yapılması gerekir. Dolayısıyla her dosyada belge tesliminden itibaren kesin yedi gün olduğu söylemi yanlış olabilir. Tanık beyanları için mahkemece yeni takvim verilmişse kararın hangi süreyi düzenlediği ayrıca incelenmelidir. Belgenin 1 Kasım’da açıklandığı bir dosyada gerçek son günü belirlemek için disclosure ve witness statement tarihleri birlikte karşılaştırılmalıdır.
Witness statement takvimi nasıl doğrulanmalıdır?
İngiltere’deki mahkemenin witness statements için verdiği directions order, her tarafın hangi tarihe kadar beyan sunacağını belirleyebilir. CPR 32.19 bakımından bu tarih önem taşıdığından yalnız taraflar arasında gönderilen ticari e-posta veya önceki taslak takvime güvenilmemelidir. Duruşma tarihinde değişiklik yapılmış olması da kendiliğinden her geçmiş notice süresinin yeniden başladığı anlamına gelmez. Hangi değişikliğin hangi dosya aşamasını etkilediği resmî mahkeme emrinden okunmalıdır. Türk şirkette dava sorumlusu, belgenin açıklanma gününü ve tanık beyanı son gününü ayrı sütunlara yazmalı, hukuk danışmanından geçerli son tarih hesabını almalıdır.
Authenticity kabul edilince maddi içerik de doğru sayılır mı?
Bir belge üzerindeki imzanın gerçekten ilgili kişiye ait olduğunun tartışılmaması, belgede yazan her miktarın doğru hesaplandığını veya ifanın hiç gerçekleşmediğini ispatlamaz. CPR 32.19, belgenin sahihliğine yönelik özel bir usul karinesi içerir. Belgede belirtilen vakıaların ispat gücü, karşı deliller, sözleşmenin yorumu ve tarafların maddi hukuk savunmaları ayrıca gündeme gelebilir. Örneğin taraflar fatura çıktısının şirket sisteminden düzenlendiğini kabul ederken borcun sonradan ödendiği konusunda uyuşabilir. Bu yüzden notice kararı, alacak ikrarı, tüm vakıaların kabulü veya hüküm verilmiş sayılma sonucuyla eşit gösterilmemelidir.
CPR 32.18 notice to admit facts ile fark
CPR 32.18, bir tarafın karşı taraftan belirli vakıaları kabul etmesini istemesi için ayrı usul öngörür; bu usulde duruşmadan en geç yirmi bir gün önce notice verilmesi gibi farklı kurallar vardır. CPR 32.19 ise disclosure kapsamında sunulan belgenin gerçekliğine itirazın süresini düzenler. Belgelerin gerçekten mevcut olması ile tarafların o belgeden çıkarılan olgusal sonucu kabul etmesi ayrı işlemlerdir. Türk şirketin avukatı yanlışlıkla notice to admit facts ile notice to prove document kavramlarını birbirine karıştırırsa mahkemede istenen usul sonucunu elde edemeyebilir. Her bildirimin hangi CPR maddesine dayandığı ve neyin kabul edilip edilmediği yazılı olarak belirlenmelidir.
CPR 32.20 noter belgeleri için farklı durum
CPR 32.20, notarial act veya instrument niteliğindeki belirli belgelerin, aksi kanıtlanmadıkça hukuka uygun şekilde tasdikli kabul edilmesine ilişkin ayrı bir düzenleme içerir. Bu hüküm, noter imzası bulunan her belgenin maddi içeriğinin doğru olduğu veya İngiliz noter belgesinin Türkiye’deki taşınmaz üzerinde doğrudan aynî hak yarattığı anlamına gelmez. Noter işleminin yetkisi, belgenin niteliği ve hangi hukukî sonuç için sunulduğu belirlenmelidir. Türkiye’de resmî senedin inkârı için HMK m.208(4) gibi ayrı şartlar bulunabilir. İngiliz tasdik ve Türk resmî senet sistemi aynı biçimsel işlem değildir.
İngiltere’de belgenin disclosure tarihi nasıl ispatlanır?
Bir belgenin İngiliz dava dosyasında hangi tarihte disclosed sayıldığı, ilgili disclosure listesi, açıklama bildirimi, elektronik dava sistemi, dosya yönetim emri ve teslim kayıtlarıyla araştırılır. Belgenin yıllar önce ticari görüşmede e-postayla gönderilmiş bulunması ile CPR Part 31 kapsamında dava içinde disclosed edilmiş olması aynı usul sonucu doğurmayabilir. Bu nedenle yedi günlük hesabın başlangıcına ilişkin belge ve tebliğ kayıtları saklanmalıdır. Türk şirketin içeride kullandığı doküman yönetim sistemindeki oluşturma tarihi de İngiliz disclosure tarihinin otomatik karşılığı değildir. Doğru tarih ve muhatap belirlenmeden notice süresinin kesin geçtiği söylenmemelidir.
Ticari sözleşme imzasına itiraz hangi belgeleri gerektirir?
Karşı taraf Türk şirket adına düzenlenmiş bir sözleşmeye dayanıyorsa önce şirketin o tarihteki ticaret unvanı, yetkili temsilcisi, imza sirküleri, vekâlet ilişkisi ve sözleşmenin tam nüshası araştırılmalıdır. Sahte olduğu iddia edilen imzanın görüntüsüyle karşılaştırılacak özgün örneklerin niteliği de önemlidir. Sadece bir çalışan sözleşmeyi tanımadığını söyledi diye belgenin sahte olduğu kesin kabul edilemez. Diğer yandan belgenin şirket kaşesi taşıması da her hukukî işlemin geçerli temsil yetkisiyle yapıldığını otomatik ispatlamaz. Belgenin provenance, elektronik kayıt zinciri ve asıl nüshanın bulunması birlikte değerlendirilmelidir.
PDF, tarama ve elektronik imza bakımından gerçeklik
Elektronik ortamda oluşturulmuş veya sonradan taranmış PDF dosyası, belge üzerindeki görünür imzadan başka teknik veriler içerebilir. Dosya metaverileri, sürümler, e-imza sertifikası, gönderim başlıkları ve sunucu kayıtları belge kaynağının araştırılmasına yardımcı olabilir. Ancak PDF’nin bilgisayarda açılması veya görünür mühür içermesi her durumda hukukî imza doğrulaması sağlamaz. İngiltere CPR 32.19 kapsamında ispat istemi düşünülürken hangi dijital dosyanın disclosed edildiği açıkça tanımlanmalıdır. Türkiye’de güvenli elektronik imzalı verinin inkârı HMK m.210 çerçevesinde farklı bir teknik inceleme rejimine tabidir. İki sistemde dijital belge değerlendirmesinin usulü eşit değildir.
Part 31 disclosure ile Part 32 evidence ayrımı
CPR Part 31, belge açıklama ve inceleme yükümlülüklerinin hangi kapsamda gerçekleşeceğini düzenler; CPR Part 32 ise delillerin mahkemeye sunulması ve belirli delil usulü sorunlarını ele alır. Bir belgenin disclosure listesinde belirtilmesi, o belgedeki tüm iddiaların hâkim tarafından kabul edildiği anlamına gelmez. CPR 32.19’un karinesi, bu iki usul alanı arasındaki dar bir gerçeklik sorununa yöneliktir. Özellikle Business and Property Courts gibi özel disclosure düzenine tabi mahkemelerde Practice Direction 57AD ve güncel case management emirleri araştırılmalıdır. İngiliz usulüne uyum sağlayan Türk şirket, hangi aşamada belge açıklama, hangi aşamada belgenin gerçekliğini tartışma işlemi yaptığını ayırmalıdır.
PD57AD uygulanıyorsa otomatik genelleme neden risklidir?
İngiltere Business and Property Courts yargılamalarında Practice Direction 57AD, disclosure bakımından özel modeller ve belirli istisnalar içerir. Bu alanın varlığı, her davaya Standard Disclosure prosedürünün aynı kapsamda uygulanacağı veya Part 31’deki her kuralın tümüyle aynı işleyeceği varsayımını riskli kılar. CPR 32.19 değerlendirmesinde yargılamanın türü, mahkemenin disclosure yönünde verdiği karar ve notice beklentisi birlikte gözden geçirilmelidir. Türk şirketin dosyasında özel dijital belge protokolü kabul edilmişse bunun hangi usul sonuçlarına sahip olduğu ayrıca belirlenir. Önce mahkeme talimatı okunmadan yalnız genel rehberden hesaplanan sürelere güvenilmemelidir.
HMK m.199 belge kavramı neden önemlidir?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, fotoğraf, film, ses, görüntü kaydı ve elektronik ortam verilerini belge kapsamında tanımlar. Bu nedenle İngiltere’de açıklanan e-posta veya PDF, Türk hukukunda incelemeye elverişli bir belge niteliği taşıyabilir. Fakat belge niteliği bulunması ile kesin delil gücü veya doğrudan doğruluk kabulü ayrı sorulardır. Türk mahkemede ibraz koşulları, kaynağın güvenilirliği ve karşı tarafın sahtelik iddiası kendi kurallarında değerlendirilir. İngiliz notice süresinin kaçırılması, Türk m.199’un bütün hükümlerini otomatik değiştirmez.
HMK m.205 adi senedin ispat gücü
HMK m.205, adi senetlerin ispat gücünü ve inkâr edilmeyen imzayla bağlantılı durumu düzenler. Türkiye’de taraf aleyhine düzenlendiği iddia edilen imzalı bir belge söz konusuysa senedin hukuki niteliği ve imzanın kabul veya inkâr durumu önem taşır. Ancak sırf İngiltere’de CPR 32.19 notice verilmemiş olması, Türk mahkemede her belgenin HMK m.205 anlamında koşulsuz kesin delil sayılacağı sonucunu doğurmaz. Belgenin aslı, düzenleyeni, temsil sıfatı ve Türkiye’deki usul işlemleri ayrıca araştırılır. İngiliz disclosure ve Türk senet ispat hukuku aynı kanuni mekanizma değildir.
HMK m.208 yazı veya imza inkârı
HMK m.208(1), tarafın kendisi tarafından düzenlendiği ileri sürülen belgedeki yazı veya imzayı inkâr etmek istiyorsa sahtelik iddiasında bulunması gerektiğini; aksi hâlde belgenin aleyhine delil olarak kullanılabileceğini düzenler. Bu hüküm Türk usulündeki özel itiraz mekanizmasıdır. İngiltere’de Part 31 disclosure kapsamında belgenin authenticity yönünden kabul edilmiş sayılmasına ilişkin CPR 32.19, Türk m.208’in doğrudan uygulanması anlamına gelmez. Türk şirket, imzaya ilişkin savunmasını Türk mahkemedeki doğru usulle ileri sürmeli; İngiliz davada ise notice to prove document tarihini ayrıca izlemelidir. Aynı sözleşme iki ülkede görülüyorsa iki dosyanın itirazları birbirinin yerine geçmez.
HMK m.208(2) sahte olduğu iddia edilen belgenin muhafazası
HMK m.208(2), sahteliği ileri sürülen belgenin mahkemeye verildiği tarihin belirtilmesi, mühürlenmesi ve saklanması için gerekli tedbirlerin alınmasına ilişkindir. Bu düzenleme, belge üzerinde sonradan değişiklik yapıldığı iddiasının araştırılması ve inceleme bütünlüğünün korunması yönünden önemlidir. İngiltere’de açıklanan elektronik belge için de teknik orijinalin güvenli saklanması delil yönetimi bakımından yararlı olabilir; ancak İngiliz CPR 32.19 karinesi Türk mahkemenin muhafaza işlemi yerine geçmez. Belgenin asıl nüshası, taranmış kopya, imza örnekleri ve tarih kayıtları gerektiğinde ayrı delil kalemleri olarak listelenmelidir. Saklanmayan ya da değiştirilmiş dosyalar ileride ciddi ispat sorunları doğurabilir.
HMK m.208(3) ön sorun veya ayrı dava seçeneği
Türk HMK m.208(3), belge sahteliği iddiasının aynı mahkemede ön sorun şeklinde ileri sürülebilmesine veya bu konuda ayrı dava açılabilmesine ilişkin yol tanır. Bu imkânın doğru kullanımı belgenin türüne ve usul şartlarına göre belirlenir. Bir Türk mahkemesinde sahtecilik iddiası gündeme geldi diye İngiliz davadaki notice to prove document’in kendiliğinden dosyalanmış sayılması mümkün değildir. Tersine İngiltere’de zamanında notice verilmesi de Türk hukukunda sahtelik davasını otomatik açmaz. Dosyalarda hangi işlemin hangi tarihte yapıldığı ayrı kaydedilmelidir. Yanlış mahkemeye verilen başvurunun her ülkedeki süreyi koruduğu varsayılmamalıdır.
HMK m.208(4) resmî senet bakımından ayrı dava
HMK m.208(4), resmî senetteki yazı veya imzayı inkâr eden tarafın iddiasını, ilgili evraka resmiyet kazandıran kişiyi de taraf göstererek açacağı ayrı davada ileri sürmesine ilişkin özel düzenleme içerir. Asıl davaya bakan hâkim uygun durumda dava açılması için iki haftalık kesin süre verebilir. Bu iki hafta, İngiliz CPR 32.19’un disclosure sonrası yedi gün ölçütüyle aynı şey değildir. Noter huzurunda düzenlenmiş Türk senedi ile İngiltere’de noter tasdikli bir belge arasında belge türü ve uygulanacak usul açısından farklılıklar bulunabilir. Hangi belgeyi kimin oluşturduğu ve resmiyet kazandırdığı belgelenmeden kesin değerlendirme yapılamaz.
HMK m.209 yazı veya imza inkârının usul sonucu
HMK m.209(1), adi senetteki yazı veya imza inkâr edildiğinde bu konuda karar verilinceye kadar senedin herhangi bir işleme esas alınamayacağını düzenler. İkinci fıkra resmî senetler bakımından ayrı rejim içerir. Bu kurallar, bir belgenin sahteliği Türk yargılamasında ileri sürüldüğünde hangi geçici ispat sonucunun ortaya çıkabileceğini gösterir. İngiltere’de authenticity notice verilmesiyle aynı Türk usul sonucu otomatik doğmaz. Türk şirketin İngiltere’deki bir sözleşme dosyasında kullandığı savunmanın Türk mahkemeye etkisi, belgenin niteliği ve ilgili Türk hükmü üzerinden ayrıca tartışılır. İngiliz usulî kabulü maddi gerçeğe ilişkin nihai hüküm gibi sunulmamalıdır.
HMK m.210 güvenli elektronik imza inkârı
HMK m.210, güvenli elektronik imza ile oluşturulmuş verinin inkârı halinde hâkimin imzayı inkâr eden tarafı dinlemesi ve bir kanaate varamazsa bilirkişi incelemesine başvurması esasını düzenler. Uyuşmazlık konusu elektronik belgenin hangi sertifikayla imzalandığı, sonradan değiştirilip değiştirilmediği ve imza doğrulama bilgileri somut incelemenin konusudur. PDF üstünde yalnızca görsel imza resminin bulunması, güvenli elektronik imza koşullarının gerçekleştiğini her durumda ispatlamaz. İngiliz mahkemesinde belgenin authenticity yönünden kabul edilmiş sayılması Türk elektronik imza incelemesinin yerine geçmez. Belgelerin orijinal teknik dosyaları varsa bunlar güvenle saklanmalı ve doğrulanmalıdır.
HMK m.211 imza sahteliği nasıl incelenir?
HMK m.211, belge sahteliği iddiasında hâkimin karşı tarafın açıklamalarını dikkate alarak önce yazı veya imzayı inkâr eden kişiyi isticvap etmesi ve gerektiğinde karşılaştırmaya elverişli örneklerle inceleme yapmasını öngörür. Hâkim kesin kanaate varamazsa bilirkişi incelemesine başvurabilir; ilgili bendin kanuni sırası ve koşulları göz ardı edilmemelidir. Dolayısıyla Türk mahkeme, yalnız İngiltere’de notice verilmediği gerekçesiyle m.211’de öngörülen bütün incelemeleri yapmış sayılmaz. İtirazın gerçekten usulüne uygun ileri sürülüp sürülmediği ve hangi belge türüne ilişkin olduğu öncelikle değerlendirilir. Bilirkişi raporu da somut kayıtlar ve karşılaştırma örnekleriyle sınanmalıdır.
HMK m.224 yabancı resmî belgelerin tasdiki
HMK m.224, yabancı devlet makamlarınca düzenlenen resmî belgelerin Türkiye’de resmî senet olarak kabul edilebilmesi için gerekli tasdik ve uluslararası sözleşme hükümleriyle ilgili düzenleme içerir. Apostil işlemi varsa bunun rolü, belge üzerindeki imza ve resmî sıfatın tasdikine ilişkindir; içerikte anlatılan tüm vakıaların mutlaka doğru olduğunu kanıtlamaz. İngiliz mahkeme kararının veya noter belgesinin Türk hukukunda kullanımı düşünülüyorsa belgenin mahiyeti ve resmî niteliği belirlenmelidir. CPR 32.19 kapsamında authenticity kabulü, yabancı resmî belgenin Türkiye’de şekil şartlarını otomatik karşılayan bir apostil veya tenfiz kararı değildir. Belge türü ve hukukî amaç ayrı incelenmelidir.
Türk mahkemede İngiliz notice ne olarak kullanılabilir?
Notice to prove document veya notice verilmemesine ilişkin İngiliz dosya kaydı, Türk mahkemeye belirli usul olgusunu göstermek amacıyla sunulabilir. Ancak İngiliz usul dosyasındaki karine ile Türk HMK’de senedin ispat gücü aynı norm değildir. Türk hâkim belgenin kaynağını, hangi uyuşmazlıkta hangi tarafça sunulduğunu, gerçekliğinin hangi ölçüde tartışıldığını ve ilgili Türk hukuk kurallarını bağımsız değerlendirir. Belgeye ilişkin usul kabulü, tarafların ticari borcu açıkça ikrar ettiği sonucuyla birleştirilmemelidir. İlgili yazışmalar İngilizceyse doğru tercüme, asıl belge veya güvenilir örnek ve usul kayıtları birlikte sunulmalıdır. Tek sayfalık ekran görüntüsünden İngiliz usul sonucu kesinleştirilmemelidir.
İngiltere’de belge özgünlüğüne itirazın hazırlanması
İngiliz davada Türk şirket, hangi belgenin authenticity yönünden tartışıldığını açıkça belirten notice hazırlamalıdır. Belgenin disclosure referansı, tarihi, tarafları, iddia edilen imza veya düzenleyici, mahkeme dosya numarası ve gerekirse kopya işaretleri birlikte açıklanmalıdır. CPR 32.19’un son tarihi, tanık beyanları için belirlenen son tarih ile disclosure sonrası yedi gün karşılaştırılarak hesaplanmalıdır. Ayrıca notice’ın ilgili mahkeme usulünde nasıl served edileceği kontrol edilir. Sadece iç avukatın karşı tarafa telefonla ‘bu belge sahte’ demesi, usulüne uygun notice verilmiş olduğu anlamına gelmeyebilir. Gönderim ve tebligat kayıtları dosyalanmalıdır.
Belgenin doğruluğu inkârı ile borç savunması
Bir Türk ithalatçı İngiltere’de açılan davada gerçek imzalı bir teslim sözleşmesini kabul ederken teslimin eksik olduğunu veya ödeme borcunun sona erdiğini ileri sürebilir. Bu durum belgenin authenticity yönünden inkârını gerektiren olayla aynı değildir. Tersine bir sözleşmenin hiç imzalanmadığı iddia edilirse belgenin gerçekliği, temsil yetkisi ve elektronik kayıtlar gündeme gelir. Şirketin ticari borç savunması için borcun doğumu, ifası, ödeme ve sözleşmenin yorumu ayrıca ele alınmalıdır. İspat stratejisinde sadece ‘belge sahte’ demek yerine hangi hukukî konunun uyuşmazlık içinde bulunduğu kesinleştirilmelidir. İngiliz ve Türk mahkemeye sunulan beyanlar çelişmeyecek şekilde doğrulanmalıdır.
Yurt dışında düzenlenmiş vekâlet ve şirket belgeleri
Türkiye’deki şirketin İngiltere’de işlem yapan temsilcisinin yetkisi tartışılıyorsa şirket içi görevlendirme, ticaret sicili, imza yetkisi ve vekâletname kapsamı araştırılır. İngiltere Companies House kayıtlarıyla Türk ticaret sicilindeki yönetici kayıtlarının fonksiyonu farklıdır. Bir kişinin sözleşmeye fiziksel olarak imza atmış olması, şirket adına bağlayıcı temsil yetkisine de mutlaka sahip olduğunu otomatik kanıtlamaz. Bu nedenle authenticity kabulüyle authority savunması birbirinden ayrılmalıdır. İngiliz sözleşme belgesinin Türkiye’de kullanılmasında ayrıca yabancı resmî belge niteliği ve tasdik koşulları önemli olabilir. Belgelerin iki ülkedeki dosyalara hangi amaçla sunulduğu açıklanmalıdır.
Örnek: Londra alıcısı ve Mersin üreticisi arasındaki imzalı form
Londra’daki alıcı, Mersin’deki üreticinin imzaladığını söylediği teslim kabul formunu ticari tazminat davasında disclosed etmiş olsun. Üretici, formdaki imzanın kendi çalışanına ait olmadığı iddiasındaysa İngiliz CPR 32.19 son günü ve usulü içinde notice to prove document değerlendirilir. Belgeyi yalnızca şirketin iç yazışma grubunda tartışmak İngiliz usul kararının yerine geçmez. Türkiye’de aynı forma dayanılarak ayrı dava açılmışsa HMK m.208 ve belgenin niteliğine göre m.209–211 çerçevesinde sahtelik savunması ayrıca araştırılır. İngiltere’de notice verilmiş olması Türk mahkemede otomatik sahtelik kararı olduğu anlamına gelmez. Bu örnek gerçek mahkeme kararı değil açıklayıcı varsayımdır.
Örnek: gerçek belge, yanlış miktar ve ödeme kaydı
İngiltere’de bir Türk şirketin gönderdiği imzalı fatura gerçekten düzenlenmiş olabilir; buna rağmen faturada gösterilen borcun daha sonra ödendiği veya indirim yapıldığı iddia edilebilir. Belge authenticity yönünden tartışılmıyorsa CPR 32.19 notice’ın konusu farklılaşır. Ödeme dekontları, kredi notları ve ticari defterler ayrı deliller olarak hazırlanmalıdır. Türkiye’deki HMK m.199–205 değerlendirmesinde faturanın belge niteliği ve senet ispat rejimi ayrı önem taşır. Sırf gerçek imzalı belgenin varlığını kabul etmek borcun bütün ferî kalemlerini kabul etmek anlamına gelmez. Avukatın yanlış sınıflandırması gereksiz sahtelik tartışması ve masraf doğurabilir.
Örnek: gecikmeli disclosure ve süre hesabı
İngiliz mahkemede witness statement son günü 10 Aralık olarak belirlenmiş ve tartışmalı belge 8 Aralık’ta disclosed edilmişse, disclosure sonrası yedi günlük pencere daha geç sona erebilir. Ancak örnekteki tarih hesabında ilgili işlem günü, court order ve genel süre hesap kuralları ayrıca kontrol edilmelidir. Belge çok daha önce disclosed edilmiş ve tanık beyanı son günü daha geçse bu kez tanık beyanı takvimi belirleyici olabilir. Her ihtimalde dosyadaki gerçek tebligat tarihi ve varsa mahkemenin özel emirleri önemlidir. Bu örnek, ‘mutlaka açıklamadan sonra yedi gün’ şeklindeki kısa ve yanlış genellemeyi önlemek amacıyla verilmiştir.
İngiltere’deki kabul Türk sahtelik davasını kapatır mı?
CPR 32.19 kapsamında belgenin authenticity yönünden kabul edilmiş sayılması, Türk mahkemenin kendi yargılamasında her sahtelik iddiasını reddetmesi gerektiğini söyleyen uluslararası kural değildir. Yabancı mahkeme kararının Türkiye’deki tanınma veya tenfiz meseleleri de usulî kabulden farklıdır. İlgili hüküm hangi davada, hangi belge ve hangi taraflar bakımından sonuç doğuruyor? Türk mahkemenin yetkisi, belgeye uygulanacak ispat rejimi ve olası kesin hüküm şartları ayrı değerlendirilir. İngiliz notice düzenlemesinin Türk ceza hukukundaki sahtecilik suçuna ilişkin otomatik mahkûmiyet veya beraat sonucu oluşturmadığı da açıktır. Dosyalar bağımsız olarak hazırlanmalıdır.
Dava öncesi belge kontrol listesi
Belge gerçekliğine ilişkin dosya hazırlanırken her belgeye tek referans numarası verilmesi, disclosed edildiği tarih ve kaynakla birlikte gösterilmesi yararlıdır. Uygunsa asıl nüsha, okunabilir kopya, elektronik metaveriler, imza örnekleri, ticaret sicili ve vekâletnameler ayrı alt başlıklarda toplanır. İngiltere’de CPR 32.19 notice tarihi için witness statement son günü de kayıt altına alınır. Türkiye’de HMK m.208–211 yoluna başvurulacaksa mahkeme ve belge türü ayrı değerlendirilir. Belgenin maddi içeriğine ilişkin ödeme veya ifa savunmaları authenticity itirazından bağımsız tabloda tutulmalıdır. Bu çalışma yalnız hukuken elde edilmiş kayıtlar üzerinden yürütülmelidir.
Sonuç: authenticity, maddi ispat ve sahtelik usulünü ayırın
CPR 32.19, İngiltere ve Galler’de Part 31 kapsamında açıklanan belgeye ilişkin authenticity karinesi ve süreli notice mekanizmasıdır. Türk HMK m.208–211 ise yazı veya imza inkârının ileri sürülmesi, delil etkisi, elektronik imza ve sahtelik incelemesi bakımından ayrı usul hükümleridir. Her iki sistemde de belge kaynağının doğru belirlenmesi ve itirazın uygun zamanda yapılması önemlidir. Ancak İngiltere’de notice verilmemiş olması Türk yargılamasında tüm maddi iddiaların kabulü veya belgenin kesinlikle doğru olduğu anlamına gelmez. Türk şirket ve müvekkilin menfaati için İngiliz disclosure, witness statement takvimi, Türk dava süreci ve hangi beyanın kime karşı kullanılacağı ayrı planlanmalıdır.
Farklı usul ve delil konuları için ilgili rehberler
Resmî mevzuat bağlantıları
Sık sorulan sorular
1. CPR 32.19 belgenin gerçekliğini nasıl düzenler?
Part 31 kapsamında açıklanan belgenin authenticity yönünden kabul edilmesi karinesini ve ispat istenecekse notice verilmesi gereğini düzenler.
2. Notice to prove document için son gün ne zamandır?
Tanık beyanı sunma son günü ile belgenin disclosure tarihinden itibaren 7 gün arasından daha geç olanıdır.
3. CPR 32.19 süre geçince belgedeki her iddia doğru mu sayılır?
Hayır. Authenticity karinesi, belgede yazan bütün vakıaların ve borcun maddi doğruluğuyla aynı değildir.
4. CPR 32.18 ile 32.19 aynı mı?
Hayır. 32.18 belirli olguları kabul istemini, 32.19 disclosure kapsamındaki belgenin authenticity meselesini ele alır.
5. İngiliz noter belgesi Türkiye’de otomatik resmî senet midir?
Türk HMK m.224 ve uygulanabilir tasdik sözleşmeleri ayrıca değerlendirilir; CPR 32.20 bütün Türk şekil şartlarını yerine geçirmez.
6. Türk HMK 208 imza inkârında neyi ister?
Kendisince düzenlendiği ileri sürülen belgede yazı veya imza inkârı için sahtelik iddiası ileri sürülmesini düzenler.
7. HMK 209 adi senedin etkisini nasıl düzenler?
Adi senette yazı veya imza inkâr edildiğinde ilgili konuda karar verilinceye kadar senedin işleme esas alınmaması kuralını içerir.
8. HMK 210 güvenli elektronik imza bakımından geçerli mi?
Evet. Güvenli elektronik imzayla oluşturulmuş verinin inkârında hâkim dinleme ve gerekirse bilirkişi incelemesi yapar.
9. HMK 211 bilirkişi incelemesi ne zaman gündeme gelir?
Kanundaki inceleme sırasından sonra hâkim kesin kanaate varamazsa bilirkişi incelemesine karar verilebilir.
10. İngiltere notice Türk mahkemede sahtelik davası açmış sayılır mı?
Hayır. Türk mahkemedeki sahtelik iddiası veya ayrı dava Türk HMK’ya uygun ileri sürülmelidir.
11. Belgenin authenticity kabulü ödeme itirazını engeller mi?
Kendiliğinden engellemez. Gerçek sözleşmeye dayanılan borcun ifa, ödeme veya sözleşme yorumu yönünden ayrıca savunulması mümkündür.
12. Business and Property Courts için özel disclosure kuralları var mı?
Evet. PD57AD ve ilgili mahkeme talimatları ayrıca incelenmeli; Part 31 kuralları her dava türüne aynen genellenmemelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu — Mersin ofisi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin.
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
