Irak Türk Konsoloslukları: Randevu ve Adres 2026

Türkiye–Irak 1989 Sözleşmesi: Resmî Belgede Tasdik Muafiyeti Nasıl Uygulanır?

Türkiye Cumhuriyeti ile Irak Cumhuriyeti Arasında Hukuki ve Adli İşbirliği Sözleşmesi 15 Ekim 1989’da Bağdat’ta imzalanmış, 3638 sayılı Kanunla uygun bulunmuş, 2 Ağustos 1992 tarihli Resmî Gazete’de onay belgesi yayımlanmış ve T.C. Adalet Bakanlığının güncel ülke rehberine göre 1 Mart 1995 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Sözleşmenin resmî PDF’sindeki 21. madde bu ülke rehberinin belge yolunu doğrudan değiştirir.

Madde 21’e göre taraflardan birinin ülkesinde yetkili makam tarafından düzenlenen ve resmî mühür taşıyan belgeler, diğer taraf ülkesinde geçerli sayılabilmek için tasdik işlemine tabi tutulmaz. Aynı maddenin devamında yetkili makamlarca düzenlenmiş veya onaylanmış resmî belgelerin diğer taraf ülkesinde de aynı ispat gücüne sahip olduğu belirtilir. Resmî PDF’nin ilgili sayfası 30.09.2026 tarihinde yalnız metin olarak değil sayfa görüntüsü üzerinden de kontrol edilmiştir.

Bu hükmün pratik sonucu şudur: Irak’ın Apostil Sözleşmesine taraf olmaması, Türkiye’de kullanılacak her Irak resmî belgesinin mutlaka Irak Dışişleri Bakanlığı ve Türk temsilciliği üzerinden uzun bir legalizasyon zincirine gireceği anlamına gelmez. Önce belgenin Irak’ta yetkili makamca düzenlenmiş veya onaylanmış, resmî mühürlü belge niteliği incelenir. Bu koşullar mevcutsa m.21 tasdik muafiyeti gündeme gelir.

Muafiyetin kapsamı yine belgenin içeriğinden ayrılmalıdır. Madde 21; Türkçe tercüme, mahkeme kararında kesinleşme, medeni hâl belgesinde güncellik, şirket belgesinde temsil yetkisi veya vekâletnamede özel yetki sorununu ortadan kaldırmaz. Örneğin tapu satışı, ipotek, mirasın reddi, sulh, feragat, ibra veya şirket payı işlemi için gereken açık yetki vekâletnamede yoksa, belgenin tasdikten muaf olması bu eksikliği tamamlamaz. Yabancı mahkeme kararının resmî belge olarak tasdikten muaf olması da kararın Türkiye’de kendiliğinden icra edileceği anlamına gelmez; tanıma veya tenfiz şartları ayrıca incelenir.

Irak’ın Genel Legalizasyon Sistemi Ne Zaman Önemli Olur?

Belge m.21 kapsamına girmiyorsa, başka bir ülkede kullanılacaksa veya Türkiye’de kabul edecek kurum belgenin niteliği bakımından ek doğrulama istiyorsa Irak’ın genel legalizasyon sistemi ayrıca önem kazanır. Irak Dışişleri Bakanlığının resmî alan adındaki konsolosluk açıklamaları, Irak içinde düzenlenen belgelerin dış kullanımında Konsolosluk Dairesi Tasdik Bölümü tarafından mühür ve imza doğrulaması yapıldığını; Irak dışından gelen belgelerde ise belgenin düzenlendiği ülkenin dışişleri makamı ve Irak dış temsilciliği üzerinden bir tasdik zinciri bulunduğunu açıklar.

Bu genel Irak prosedürü, Türkiye–Irak Sözleşmesinin m.21 hükmünü ortadan kaldırmaz. Tam tersine, önce ikili Sözleşmenin özel muafiyeti uygulanıp uygulanmadığı belirlenmeli; yalnız muafiyet dışında kalan belge için genel legalizasyon adımları kullanılmalıdır. Aynı belge için sırf “Irak Apostil Sözleşmesine taraf değil” diye gereksiz tasdik halkaları eklemek süre ve masrafı artırabilir.

Irak Şirketi Adına Türkiye’de Vekâletname: Şirket Sicili ve Temsil Yetkisi Ayrı Dosyadır

Irak hukukuna göre kurulmuş bir şirketin Türkiye’de dava, icra, sözleşme, tahsil, taşınmaz veya banka işlemi yapması gerekiyorsa şirketin güncel unvanı ve temsil yetkili kişisi Irak’ın resmî şirket kayıtlarından doğrulanmalıdır. Irak Ticaret Bakanlığına bağlı Companies Registration Directorate güncel elektronik kayıt sistemi işletmekte; Irak’ın birleşik kamu hizmeti portalı “Ur” üzerinden şirket tescili, yabancı şirket doğrulaması ve şirket belgelerinin doğruluğunun kontrolü gibi elektronik hizmetler sunulmaktadır.

Bu kontrol özellikle yetkili müdür veya temsilci bakımından önemlidir. Eski kuruluş belgesi veya şirket kaşesi güncel temsil yetkisini tek başına göstermez. Türkiye’de şirkete ait bir alacak tahsil edilecekse, sicil ve temsil belgesinin yanında sözleşme, fatura, teslim/ifa kayıtları ve banka hareketleri de ayrı delil başlıklarıdır.

T.C. Konsolosluk İşlemleri SSS açıklamasına göre yabancı hukuka göre kurulmuş şirketleri temsilen Türk dış temsilciliklerinde vekâletname düzenlenemez. Bu sınırlama, Irak’ta yaşayan gerçek kişinin kendi adına Bağdat, Basra, Erbil, Musul veya görevli diğer kariyer temsilcilikte Türkiye’deki avukata vekâlet vermesinden farklıdır. Irak şirketi adına işlemde şirketin yerel hukukta geçerli temsil belgesi hazırlanır; belgenin m.21 kapsamındaki resmî mühürlü belge niteliği, gerekiyorsa genel legalizasyon, Türkçe tercüme ve Türkiye’deki işlemin özel yetkileri birlikte değerlendirilir.

Irak’a Tebligat ve Adli Yardım: 2025 Bakanlık Uygulaması

T.C. Adalet Bakanlığının 2025 tarihli “Devletlere Göre Uygulanacak Esaslar” dokümanında Irak için 1989 ikili Sözleşme esas alınır ve Sözleşmenin 1 Mart 1995’te yürürlüğe girdiği kaydedilir. Irak’ta bulunan yabancı uyruklu kişi veya şirkete hukukî tebligatta talepname ile tebliğ edilecek evrak ikişer nüsha Türkçe ve Arapça hazırlanmalıdır. Bu yol, konsolosluk noterliği randevusundan farklıdır.

Sözleşmenin 7. maddesinin dördüncü fıkrası adli yardım taleplerinin tasdikten muaf olduğunu ayrıca düzenler. Bu hüküm, mahkeme veya yetkili makamlar arasında yürüyen adli yardım evrakına ilişkindir; kişinin özel vekâletnamesiyle karıştırılmamalıdır. Talepnamenin doğru muhatap bilgisiyle, açık adresle ve gereken Arapça tercümeyle hazırlanması süreli dosyalarda kritik önemdedir.

Irak 2025 Bakanlık ülke tablosunda 1965 Lahey Tebligat Sözleşmesi tarafı olarak gösterilmediğinden, Kazakistan veya bazı Avrupa ülkelerinde olduğu gibi 184 form üzerinden ayrı Lahey yolu bu ülke için standart rota olarak sunulmamıştır. Güncel ikili Sözleşme ve T.C. Adalet Bakanlığı kanalındaki ülke uygulaması esas alınmalıdır. Türkiye’den yurt dışına tebligatın genel kontrol adımları için yurt dışına tebligat, dava ve icra rehberi ayrıca incelenebilir.

Irak Mahkeme Kararı ve Miras Belgesi: Tasdik Muafiyeti Sonuç Muafiyeti Değildir

Bir Irak mahkeme kararı m.21 kapsamında tasdikten muaf resmî belge niteliğinde olsa dahi Türkiye’de icra kabiliyeti ayrıca belirlenir. Kararın kesinleşmesi, tarafların usulüne uygun şekilde davet edilmesi, savunma hakkı, Türk mahkemesinin münhasır yetkisi ve kamu düzeni gibi tanıma-tenfiz şartları gündeme gelebilir. Bu nedenle belge üzerindeki dış tasdik formalitesi ile kararın Türkiye’de doğuracağı hukuki sonuç birbirinden ayrılmalıdır.

Miras dosyasında da aynı ayrım vardır. Irak’taki ölüm veya aile bağını gösteren resmî kayıt tasdikten muaf olabilir; ancak Türkiye’de veraset ilamı, tapu intikali, banka hesabı veya ortaklığın giderilmesi için Türk hukukunun ayrıca aradığı belgeler ve yetkiler bulunabilir. Yurt dışındaki mirasçının Türkiye’deki malvarlığına ilişkin işlemlerinde yurt dışındaki mirasçı ve ortaklığın giderilmesi rehberi süreçleri birbirinden ayırır.