İş Sözleşmesinde Rekabet Yasağı: Şartlar ve Süre

Kısa cevap: İş sözleşmesinde rekabet yasağı ancak işçi fiil ehliyetine sahipse, yasak yazılı olarak kararlaştırılmışsa ve iş ilişkisi işçiye müşteri çevresi, üretim sırları veya işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı vermişse geçerlidir. Bu bilginin kullanılması işverende önemli zarara yol açabilecek nitelikte olmalıdır. Yasak; yer, süre ve faaliyet türü bakımından işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşüremez. Türk Borçlar Kanunu m. 445 uyarınca özel durumlar dışında süre iki yılı aşamaz.

İş sözleşmesinde rekabet yasağı, çalışanın işten ayrıldıktan sonra her işte çalışmasını engelleyen genel bir yasak değildir. Hüküm yalnızca işverenin korunmaya değer somut menfaati ile sınırlı ölçüde sonuç doğurur. Sözleşmede “aynı sektörde hiçbir yerde çalışamaz” yazması tek başına yeterli olmaz; işçinin pozisyonu, eriştiği bilgiler, yasak bölgesi, yasaklanan faaliyet ve süre ayrı ayrı denetlenir.

İş sözleşmesinde rekabet yasağı nedir?

Rekabet yasağı, hizmet ilişkisi sona erdikten sonra işçinin kendi hesabına rakip işletme açmamasını, rakip bir işletmede çalışmamasını veya rakip işletmeyle başka bir menfaat ilişkisine girmemesini amaçlayan sözleşme kaydıdır. Çalışma devam ederken işçinin sadakat borcu zaten Türk Borçlar Kanunu m. 396 kapsamında uygulanır. TBK m. 444-447’deki rekabet yasağı ise iş sözleşmesi sona erdikten sonraki dönem içindir. Bu iki dönem karıştırılmamalıdır.

Yasağın hukuki denetimi sözleşmenin imzalandığı tarihteki soyut ifadelerle bitmez. İşçinin fiilen yaptığı iş, hangi müşteri veya sır bilgisine eriştiği, işverenin faaliyet bölgesi ve ayrılış nedeni dosyadaki belgelerle belirlenir. İşveren, yalnızca rakip şirkette işe girildiğini göstermekle yetinemez; geçerli bir yasak kaydını ve somut ihlali ispatlamalıdır.

Kanuni dayanaklar: TBK 444-447

Rekabet yasağı kaydı değerlendirilirken maddeler birlikte uygulanır. Örneğin m. 444’teki bilgiye erişim şartı yoksa yasağın süresini kısaltmak sorunu çözmez; geçerliliğin temel koşulu oluşmamıştır. Temel koşullar mevcut, fakat iki yıllık süre veya ülke çapındaki bölge ölçüsüzse m. 445 uyarınca hâkim sınırlama yapabilir.

Geçerli bir rekabet yasağı için aranan şartlar

1. İşçi fiil ehliyetine sahip olmalıdır

TBK m. 444, rekabet yasağı taahhüdünü fiil ehliyetine sahip işçinin verebileceğini açıkça düzenler. Bu nedenle sözleşme tarafının ayırt etme gücü, erginlik veya kanuni temsil durumu imza tarihi itibarıyla incelenir. Şartın bulunup bulunmadığı varsayımla değil, nüfus ve temsil kayıtlarıyla belirlenir.

2. Yasak yazılı olarak kararlaştırılmalıdır

Sözlü anlaşma, işyeri uygulaması ya da yalnızca gizlilik politikasına gönderme yapılması rekabet yasağı için yeterli değildir. Yasak iş sözleşmesinde, ek protokolde veya ayrı sözleşmede yazılı yer alabilir. Metinde yasaklanan faaliyet, süre ve coğrafi alan anlaşılır biçimde gösterilmelidir. Sonradan imzalanan ek belgenin tarihi ve işçiye verilen nüsha da ispat bakımından saklanmalıdır.

3. İşçi korunan bilgilere erişmiş olmalıdır

Her çalışan için standart rekabet yasağı kurulamaz. İşçinin görevi müşteri çevresi, üretim sırları veya işverenin yürüttüğü işler hakkında bilgi edinmesine imkân vermelidir. Kamuya açık fiyat listeleri, herkesin bildiği sektör uygulamaları veya işçinin yalnızca genel mesleki deneyimi, tek başına işveren sırrı sayılmaz. İşveren; erişilen verinin türünü, gizlilik düzeyini ve işçinin bu veriye hangi yetkiyle ulaştığını somutlaştırmalıdır.

4. Bilginin kullanılması önemli zarar doğurabilmelidir

Bilgiye erişim tek başına geçerlilik sağlamaz. Bilginin rakip faaliyette kullanılması işverenin müşteri kaybı, fiyat politikasının açığa çıkması, üretim yönteminin kopyalanması veya pazardaki konumunun zedelenmesi gibi önemli bir zarara yol açabilecek nitelikte olmalıdır. Sadece “rakipte çalışıyor” iddiası bu bağlantıyı kurmaz. Zarar ihtimali görev tanımı, müşteri portföyü, erişim kayıtları, sözleşmeler ve pazar yapısıyla açıklanır.

Yer, süre ve faaliyet sınırı nasıl belirlenir?

TBK m. 445 uyarınca rekabet yasağı işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşüremez. Denetim üç eksende yapılır:

• Yer: Coğrafi sınır işverenin fiilen faaliyet gösterdiği ve işçinin korunan bilgiye eriştiği pazarla bağlantılı olmalıdır. İşverenin faaliyeti ve işçinin korunan bilgiye eriştiği pazar Mersin ve çevresiyle sınırlıysa bütün Türkiye’yi kapsayan yasak coğrafi açıdan ölçüsüzdür; hâkim TBK m. 445 uyarınca yasağı kapsam bakımından sınırlar.
• Süre: Özel durum ve koşullar bulunmadıkça yasak iki yılı aşamaz. İki yıl kanuni üst sınırdır; her olayda otomatik olarak iki yıl uygulanacağı anlamına gelmez. Bilginin güncelliğini kaybetme süresi daha kısaysa yasak da buna göre daraltılır.
• Faaliyet türü: Yasak işverenin korunmaya değer faaliyet alanıyla sınırlı olmalıdır. İşçinin mesleğinin tamamını yapmasını engelleyen, fakat eriştiği bilgiyle ilgisi olmayan geniş tanımlar geçerli sınırı aşar.

Hâkim, aşırı düzenlemeyi bütün koşulları değerlendirerek süre veya kapsam bakımından sınırlayabilir. İşverenin yasak karşılığında ücret ya da başka bir karşı edim üstlenmiş olması dengelemede dikkate alınır. Kanun karşı edimi her sözleşme için zorunlu geçerlilik şartı yapmamıştır; ancak kararlaştırılmışsa ödenip ödenmediği ve miktarı ölçülülük incelemesini etkiler.

İş sözleşmesinin sona erme nedeni yasağı nasıl etkiler?

Rekabet yasağının devamı, sözleşmenin hangi nedenle sona erdiğine bağlıdır. İşveren iş sözleşmesini haklı bir sebep olmadan feshederse rekabet yasağı TBK m. 447 gereğince sona erer. İşçi, ücretin ödenmemesi veya işverenin başka bir sözleşme ihlali gibi işverene yüklenebilen bir nedenle fesih yaparsa da yasak devam etmez. Buna karşılık işçinin haklı bir neden olmaksızın ayrılması veya işverenin işçiden kaynaklanan haklı nedenle feshi hâlinde diğer geçerlilik koşulları varsa yasak uygulanabilir.

Ayrıca işverenin yasağı sürdürmesinde gerçek yararı kalmamışsa, fesih nedeni ne olursa olsun yasak sona erer. İş kolunun kapatılması, korunan ürünün piyasadan çekilmesi ya da söz konusu bilginin kamuya açık hâle gelmesi bu incelemede belgeyle ortaya konulur. Her somut olayda fesih bildirimi, istifa dilekçesi, ihtarlar ve ücret kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.

Yasağa aykırılığın sonuçları

Zararın tazmini

Geçerli yasağı ihlal eden işçi, işverenin bu nedenle uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür. İşveren ihlal, zarar ve uygun nedensellik bağını ispatlar. Kâr kaybı varsayımsal oranla belirlenemez; müşteri hareketi, sipariş kayıtları, fiyat teklifleri ve muhasebe verileriyle ilişkilendirilir.

Ceza koşulu

Sözleşmede ceza koşulu varsa TBK m. 446 uygulanır. Sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça işçi kararlaştırılan miktarı ödeyerek rekabet yasağı borcundan kurtulabilir; işveren ceza miktarını aşan zararını ayrıca ispatlarsa fazlayı isteyebilir. Aşırı ceza koşulu TBK m. 182 uyarınca hâkim tarafından kendiliğinden indirilir. Ceza talep eden taraf geçerli sözleşme kaydını ve ihlali yine ispatlamalıdır.

İhlalin durdurulması

İşverenin yalnızca para değil, yasağa aykırı davranışın sona erdirilmesini istemesi için bu hakkın sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutulması gerekir. Buna ek olarak işverenin tehdit edilen veya ihlal edilen menfaatinin önemi ile işçinin davranışı, aynen ifayı haklı göstermelidir. Bu şartlar gösterilmeden çalışanı doğrudan rakip işten çıkarmaya yönelik sonuç kurulamaz.

Dava, arabuluculuk, görev ve yetki

İş sözleşmesi sona erdikten sonra hüküm doğuran TBK m. 444-447 kapsamındaki rekabet yasağına aykırılık davalarında görevli mahkeme, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 13.06.2025 tarihli, E. 2023/1 ve K. 2025/3 sayılı kararı gereğince asliye ticaret mahkemesidir. Karar 12.09.2025 tarihli ve 33015 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Ceza koşulu, zarar veya karşı edim gibi konusu bir miktar paranın ödenmesi olan taleplerde TTK m. 5/A ve 6325 sayılı Kanun m. 18/A uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Yalnızca davranışın durdurulması gibi para ödenmesine ilişkin olmayan taleplerde dava şartının kapsamı, ileri sürülen talebin niteliğine göre ayrıca belirlenir.

Yetkili asliye ticaret mahkemesi HMK m. 6’daki genel yetki ve sözleşmeden doğan davalar için m. 10’daki özel yetki kuralları birlikte değerlendirilerek belirlenir. Yetki sözleşmesi ise HMK m. 17-18 uyarınca ancak tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında ve kanundaki şekil şartlarıyla yapılabilir. İşçinin tacir olmadığı olağan iş ilişkilerinde, iş sözleşmesine konulan yetki kaydı kanuni yetki düzenini tek başına değiştirmez.

Talebin zamanaşımı, istenen hukuki sonuca göre ayrı hesaplanır. Ceza koşulu ve zarar talebinde alacağın muaccel olduğu tarih, devam eden ihlalde her fiilin tarihi ve öğrenme kayıtları dosyada belirlenmelidir. İhlalin durdurulmasına yönelik geçici hukuki koruma isteniyorsa gecikme tehlikesi ve yaklaşık ispat koşulları ayrıca açıklanır.

İspat için hazırlanması gereken belgeler

1. İş sözleşmesi ve ek protokol: Yazılı şekli, imza tarihini, yer-süre-faaliyet sınırlarını ve ceza koşulunu gösterir.
2. Görev tanımı ve erişim kayıtları: İşçinin hangi müşteri, fiyat, üretim veya iş bilgisine eriştiğini ortaya koyar.
3. Gizlilik sınıflandırması: Bilginin kamuya açık olmadığını, kimlerle paylaşıldığını ve nasıl korunduğunu gösterir.
4. Fesih veya istifa belgeleri: İş ilişkisinin kim tarafından, hangi tarihte ve hangi nedenle sona erdirildiğini kanıtlar.
5. Yeni faaliyet kayıtları: Ticaret sicili, işyeri duyurusu, görev bilgisi ve hukuka uygun elde edilen yazışmalar somut ihlali gösterebilir.
6. Zarar hesap belgeleri: Müşteri kaybı, sipariş iptali, satış düşüşü ve fiyat etkisi muhasebe verileriyle eşleştirilir.
7. İhtar ve arabuluculuk tutanağı: Talebin kapsamını, başvuru tarihini ve dava şartının yerine getirildiğini gösterir.

Kişisel veri içeren belge yalnız uyuşmazlık için gerekli kısmıyla kullanılmalıdır. İşveren, eski çalışanın özel hesabına izinsiz erişerek delil üretemez. Ekran görüntüsünün kaynağı, tarihi ve bütünlüğü korunmalı; belgenin hukuka uygun elde edilip edilmediği ayrıca incelenmelidir.

Somut örneklerle rekabet yasağı

Satış temsilcisinin müşteri portföyü

Satış temsilcisi güncel müşteri listesine, özel fiyatlara ve yenileme tarihlerine erişmişse bu verilerin rakipte kullanılması önemli zarar doğurabilir. Buna rağmen yasak yalnız işverenin fiilî pazar alanı, ilgili ürün grubu ve bilginin ekonomik değerini koruduğu süreyle sınırlandırılır. Çalışanın tüm satış işlerinde çalışmasını süresiz yasaklayan kayıt uygulanamaz.

Üretim sırrına erişmeyen işçi

Üretim bölümünde çalışan herkesin üretim sırrına eriştiği varsayılamaz. Çalışan yalnız standart ve kamuya açık süreçleri yürütmüş, reçete veya teknik çizim görmemişse TBK m. 444’teki bilgiye erişim şartı oluşmayabilir. Görev unvanı yerine fiilî erişim yetkisi esas alınır.

İşverenin ücret ödememesi nedeniyle fesih

İşçi ödenmeyen ücret nedeniyle haklı fesih yapmışsa fesih işverene yüklenebilen nedene dayanır. TBK m. 447 uyarınca rekabet yasağı sona erer. Ücretin ödenmediği banka kayıtları, bordro, ihtar ve fesih bildirimiyle ispatlanmalıdır.

Sözleşme hazırlanırken kontrol listesi

• Korunacak müşteri veya sır bilgisini genel ifadeyle değil, türü ve erişim yetkisiyle tanımlayın.
• Yasaklanan faaliyeti işverenin gerçek faaliyet alanıyla ilişkilendirin.
• Coğrafi bölgeyi fiilî pazarın dışına taşırmayın.
• Süreyi bilginin ekonomik ömrüne göre belirleyin; özel neden yoksa iki yılı aşmayın.
• Ceza koşulunu açık yazın ve aşırı tutar belirlemeyin.
• Davranışın durdurulması istenecekse bu hakkı sözleşmede açıkça saklı tutun.
• İşçiye imzalı sözleşme nüshasını verin; sonraki değişiklikleri yine yazılı yapın.

Rekabet yasağı, çalışma koşullarında esaslı değişiklik ile aynı kurum değildir. Rakip faaliyetin ayrıca TTK kapsamında değerlendirilmesi gerekiyorsa haksız rekabet davası; uyuşmazlıktaki para veya tazminat talebi dava şartı arabuluculuğa tabi ise ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk rehberleri incelenmelidir.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

Bu yazıdaki maddi hukuk kuralları Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de açılacak sözleşme sonrası rekabet yasağı davasında da TBK m. 444-447, TTK m. 4, m. 5 ve m. 5/A ile 13.06.2025 tarihli içtihadı birleştirme kararı esas alınır. Yerel uygulama yalnızca arabuluculuk bürosu, ticaret mahkemesi tevzii ve fizikî teslim adımlarını etkiler; geçerlilik şartını veya kanuni süreyi değiştirmez. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; dosyalar görev ve yetki kuralları çerçevesinde Türkiye genelinde takip edilir.

Resmî kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu tam metni
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu tam metni
• Yargıtay İBBGK’nin 13.06.2025 tarihli, E. 2023/1 ve K. 2025/3 sayılı kararı
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu tam metni
• Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı

Sık sorulan sorular

Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel hukuki bilgidir. Somut dosyada sözleşme, fesih nedeni, görev tanımı, erişilen bilgiler ve deliller incelenmeden geçerlilik veya talep sonucu belirlenmemelidir.

Yazar ve Hukuki İnceleme

Bu içerik İş Sözleşmesinde Rekabet Yasağı: Şartlar ve Süre konusu bakımından Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış; Av. Emirhan Keskin tarafından güncel mevzuat, resmî kaynaklar ve hukuki terminoloji yönünden incelenmiştir.

Avukat Halil Bakırcı

Mersin Barosu Sicil No: 3472 · Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu kurucu avukatı

Yazar profilini inceleyin →

Hazırlayan

Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472

İnceleyen

Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507

Hukuk alanı

İş Hukuku

Son kontrol

4 Eylül 2026

İçerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın sonucu; belgeler, yürürlükteki mevzuat ve hukuka uygun deliller üzerinden belirlenir.