İstanbul’da Çalınan İş Makinesi: İTO Sicil Bildirimi ve Bulunma Kaydı
İstanbul’da İTO siciline kayıtlı iş makinesi çalındığında ceza bildirimi ile oda sicilindeki çalıntı kaydı ayrı yürütülür. Ceza Muhakemesi Kanunu m.158 uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurulur. TOBB İş Makinelerinin Tescili ile İlgili Esaslar m.13 ise çalınma tarihinden itibaren bir ay geçmiş olması koşuluyla, sahibin dilekçesi ve olay belgesi üzerine bilgisayar kaydına çalıntı bilgisinin işlenmesini düzenler. Bir aylık koşul, hırsızlığı bildirmek için beklemek gerektiği anlamına gelmez.
Kısa ve net cevap
Suç bildirimini geciktirmeyin. Makinenin kendisinin çalınması, yalnız kartın kaybolması ve bulunan makinenin adli dosyadan teslim alınması farklı işlemlerdir. Oda başvurusu ceza soruşturmasının yerine geçmez; oda kaydının düzeltilmesi de elkonulan makine için gerekli adli iade kararını oluşturmaz.
| Durum | İlgili işlem |
|---|---|
| Makine çalındı. | CMK m.158 uyarınca savcılık veya kolluk bildirimi. |
| Oda siciline çalıntı kaydı isteniyor. | TOBB Esasları m.13: bir aylık koşul, sahip dilekçesi ve olay belgesi. |
| Makineyle kart da çalındı. | İstek üzerine çalıntı şerhinin işlendiğini gösteren yazı. |
| Makine bulundu. | Adli teslim ve oda sicil düzeltmesi ayrı takip edilir. |
Makine, tescil kartı ve plaka hırsızlığı aynı başvuru değildir
İş makinesinin tamamen alınması ile yalnız tescil belgesinin çalınması farklı sonuçlar doğurur. Makine çalındığında temel ihtiyaç, hangi somut aracın sahibinin iradesi dışında elinden çıktığını belirlemek ve bu olayı ceza dosyasıyla sicil kaydına doğru aktarmaktır. Tescil kartı kaybında ise makine yerinde durabilir; talep mevcut sicil üzerinden yeni belgenin düzenlenmesidir. Yalnız bir belgenin kaybolması, makinenin kendisinin çalınmış gibi işaretlenmesini haklı kılmaz.
İTO’nun belge yenileme açıklaması, zayi tescil belgesi için dilekçe ve gazete ilanını; çalınan tescil belgesi için karakol tutanağını ayrıca sayar. Bu liste, makinenin kendisinin çalınması nedeniyle yapılacak sicil işlemiyle karıştırılmamalıdır. Gazete ilanı verilmesi ceza bildirimini karşılamaz. Kayıp kartın yeniden alınması hakkında İTO iş makinesi tescil belgesi yenileme rehberi ayrı usulü açıklar.
Başvurunun ilk cümlesinde olayın kapsamı belirlenir: makinenin tamamı mı, takılı ekipman mı, tescil belgesi mi, plaka mı alınmıştır? Makineyle birlikte belgelerin de götürüldüğü olayda iki ihtiyaç birlikte doğar. Bununla birlikte her belge eksikliği için makineye çalıntı kaydı konulması veya makine kaybının yalnız kart yenilemeyle kapatılması doğru değildir. Dilekçe, gerçek olayı ve talep edilen işlemi ayrı cümlelerle açıklamalıdır.
Hırsızlık bildirimi için bir ay beklenmez
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158, ihbar veya şikâyetin Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluk makamına yapılmasını kabul eder. Bildirim yazılı yapılabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir. Kanunun m.160 hükmü, suç işlendiği izlenimini veren durumu öğrenen savcının gerçeği araştırmaya hemen başlamasını düzenler. Bu işlemler, odanın çalıntı şerhi koyma zamanından bağımsızdır.
TOBB Esasları m.13’teki bir aylık koşul yalnız orada düzenlenen sicil işleminin ön koşuludur. Hırsızlığın öğrenilmesine rağmen başvuruyu bir ay ertelemek, metnin düzenlemediği bir bekleme yükümlülüğü yaratır. Üstelik oda dilekçesine savcılık veya kolluktan alınmış olay belgesi eklenir. Bu belgeyle sicil kaydının kurulabilmesi için önce olayın ilgili makamlara doğru anlatılmış olması gerekir. Oda, hırsızlık soruşturmasını yürüten makam değildir.
Olayın kesin saati bilinmiyorsa bilinmeyen saat yazılmaz. Makinenin en son görüldüğü zaman ile yokluğunun fark edildiği zaman ayrı gösterilir. Şantiye teslim tutanağı, görevli kayıtları, mevcut kamera görüntüleri ve makine takip sisteminin hukuka uygun kayıtları olayın açıklanmasına yardımcı olur. Bunların belge olarak korunması ile kolluğun delil toplama yetkisi aynı şey değildir. İşletmenin hazırladığı iç tutanak, savcılık veya kolluktan alınacak olay belgesinin yerine geçirilmemelidir.
Olay anlatımı neden makinenin teknik kimliğiyle kurulmalıdır?
CMK m.158/6, araştırma gerektirmeksizin suç oluşturmadığı anlaşılan veya soyut ve genel nitelikte kalan bildirimler hakkında soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararını düzenler. Bu hüküm, bildirimi yapanın faili önceden bulmak zorunda olduğunu söylemez. Bilinen olguların anlaşılır biçimde açıklanması gerekir. Makinenin son teslim yeri, kullanım kaydı, yokluğunun fark edilmesi ve ayırt edici numaraları dosyaya somutluk kazandırır. Kimliği bilinmeyen fail yerine delilsiz biçimde belirli bir kişinin adını yazmak, eksik teknik bilgiyi tamamlamaz.
Makinenin başka şantiyeye gönderildiğini gösteren kayıt ile sahibinin bilgisi dışında alındığını gösteren kayıt aynı olayı anlatmaz. Mevcut teslim ve sevk evrakı korunarak çelişki açıklanmalıdır. Oda dilekçesinde ceza dosyasındaki olay belgesinin tarih ve numarası gösterilir; hukuki niteleme kişisel kanaatle değiştirilmez. İlk tescilin hiç yapılmadığı anlaşılırsa, çalıntı şerhi başvurusu olmayan bir tescil kaydını kendiliğinden oluşturmaz. İş makinesinin sahiplik ve ilk tescil dosyası ayrıca değerlendirilir.
İTO dosyası ile başka odadaki kayıt nasıl ilişkilendirilir?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.22/c, tarım dışındaki özel kişilere ait iş makinelerinde ilgili ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odasının tescil yetkisini belirler. Makinenin İstanbul’daki şantiyede çalınması, ilk tescilinin mutlaka İstanbul Ticaret Odasında bulunduğu anlamına gelmez. Önce mevcut tescil plaka numarası ve kaydı tutan oda belirlenir. Bu bilgi, ceza dosyasında da makinenin kimliğini açık tutar.
TOBB Esasları m.13/1-a, gerekli koşullar sağlandığında işlemin herhangi bir oda tarafından yapılmasını düzenler. Aynı hükmün dördüncü alt bendi, kaydın bulunduğu odanın yazıyla bilgilendirilmesini ister. Başvuruyu alan oda ile ilk sicili tutan oda farklı olduğunda bu bildirim bağlantısı önem kazanır. İstanbul’dan yapılan talep, önceki oda kaydından kopuk yeni bir tescil oluşturma başvurusu değildir.
Başvuru dosyasında İTO’ya yapılan talebin hangi odadaki hangi makine kaydını ilgilendirdiği yazılır. Mevcut sicilin başka ilde bulunması saklanmamalıdır. Başvuru alındı kaydı ile asıl tescil kuruluşuna yapılan bildirim ayrı izlenir. İki kurumun yazışma numaraları farklı olabilir; bu fark iki ayrı makine veya iki ayrı hırsızlık olduğu anlamına gelmez. Belgelerin aynı olay ve aynı araçla ilişkisi dosyada anlaşılmalıdır.
Çalıntı kaydı için hangi belge hazırlanır?
Esaslar m.13/1-a-1, makine sahibinin dilekçesine savcılık veya mahalli zabıtadan aldığı çalınma olayına ait belgeyi eklemesini öngörür. Hükümde geçen olay belgesi, mahkûmiyet kararını bekleme şartı olarak düzenlenmemiştir. Başvuruda soruşturma sonucunun kesinleşmesi değil, bildirilen çalınma olayı ile sicildeki makinenin bağlantısı gösterilir. Oda, failin suçlu olup olmadığını karara bağlamaz; sicilin olay nedeniyle güncellenmesini sağlar.
Dosyada malikin dilekçesi başvuranı, olay tarihini, tescil kaydını ve istenen işlemi belirler. Savcılık veya kolluk belgesi çalınma bildiriminin tarih ve dosya bilgilerini gösterir. Plaka, şasi veya seri bilgileri doğru makineyi eşleştirir. Mevcut tescil belgesi, sahibin istemesi hâlinde üzerine tarihli şerh işlenmesine yarar. Temsil evrakı ise şirket veya malik adına dilekçeyi imzalayan kişinin yetkisini açıklar.
Kimlik ve temsil kontrolü, olay belgesinin doğru sicile uygulanması içindir; burada yeni bir zorunlu resmî form listesi oluşturulmamaktadır. Makinenin tescil plakası, kartın seri numarası ve şasi numarası farklı alanlardır. Filoda aynı modelden birkaç makine varsa marka ve model tek başına yeterli eşleştirme sağlamaz. İlgili numaralar eski tescil örneği, noter işlemi ve şirket arşiviyle karşılaştırılır; bilinmeyen numara tahmin edilmez.
Başvuru şirket adına yapılıyorsa güncel temsil biçimi korunur. Birlikte imza gereken durumda tek imzalı iç tutanak, şirketi temsil eden dilekçe yerine kullanılmaz. Makineyi kullanan personelin olay bilgisini vermesiyle şirket adına sicil işlemi istemesi farklıdır. Finansal kiralama veya başka kullanım ilişkilerinde kayıtlı malik ve başvuran arasındaki yetki açıkça gösterilir. Fiilî kullanıcı olmak, malikin bütün sicil işlemlerini yapma yetkisini tek başına sağlamaz.
Bir aylık süre dosyada nasıl gösterilir?
M.13’teki koşul, çalınma tarihinden itibaren bir ay geçmiş olmasına bağlanmıştır. Odaya başvurulan gün, ihbarın kayda alındığı gün ve olayın gerçekleştiği gün aynı olmak zorunda değildir. Bu nedenle belgelerdeki tarihler ayrı izlenmelidir. Düzenlemede bir aydan söz edildiği için hüküm otomatik olarak otuz gün biçiminde değiştirilmemelidir. Belirsiz olay tarihi, sırf süre koşulunu karşılamak amacıyla geriye çekilemez.
Olay belgesindeki tarih ile şirket dilekçesi farklıysa neden açıklanır. Bildirimin geç yapılmış olması ile olay tarihinin sonradan düzeltilmesi aynı durum değildir. Her düzeltmede hangi bilginin neden değiştiği ve bunu gösteren belge belirtilir. Odanın kayıt için kullandığı olay bilgisi, soruşturmadaki bilgiyle çelişkili bırakılmamalıdır. Yazışma veya ek belgeyle tamamlanan açıklamanın hangi makineye ait olduğu açık tutulur.
Bir aylık koşulun dolması, odanın o gün kendiliğinden kayıt işlemi yapacağı anlamına gelmez. Düzenleme sahibin talebini ve olay belgesini arar. Talep verilmeden süre geçmesi elektronik sicilde otomatik çalıntı şerhi oluştuğunu göstermez. Başvurunun kayda alınması, eksik belgenin tamamlanması ve makine siciline işlemin işlenmesi ayrı doğrulanır. Başvuru alındı belgesi ile yapılan sicil işleminin sonucu aynı belge değildir.
Bilgisayar kaydı, tescil belgesi ve yazılı cevap arasındaki fark
TOBB Esasları m.13/1-a-2 uyarınca bilgisayar kaydına çalıntı bilgisi işlenir. Sahibin ayrıca istemesi hâlinde tescil belgesine de işlem tarihiyle şerh konulur ve belge geri verilir. Elektronik sicil işlemi ile eldeki karta yapılan işlem böylece ayrılır. Kart elde bulunmadığı için olayın sistemde kayda alınması gereksiz hâle gelmez. Kartın varlığı da bilgisayar kaydının gerçekten işlendiği kontrolünün yerine geçmez.
Makineyle birlikte belgeler de çalınmışsa m.13/1-a-3 ayrı çözüm getirir: sahibinin istemesi üzerine kayıtlara çalıntı şerhi konulduğunu gösteren yazı verilir. Bu yazı, makinenin bulunduğunu veya sahibine teslim edildiğini göstermez. Sigorta dosyasına ya da başka kuruma sunulacaksa yalnız hangi işlemi kanıtladığı doğru anlatılır. Sicil yazısından kapsamı dışında kalan tazminat veya kesin mülkiyet sonucu çıkarılmaz.
Bu işlemler sırasında makine sicilden hurda veya ihracat nedeniyle çıkarılıyormuş gibi gösterilmez. M.13’ün öngördüğü sonuç çalıntı kaydıdır. Sahiplik, çalıntı bildirimi ve mevcut haciz ya da rehin farklı hukuki bilgilerdir. İhracat nedeniyle İTO ilişik kesme işlemi başka bir başvurudur. Hırsızlığın bildirilmesi bütün kısıtlamaların silinmesini veya başka bir dosyanın otomatik kapanmasını sağlamaz.
Makine bulunduğunda çalıntı kaydı nasıl düzeltilir?
Esaslar m.13/1-b, bulunan makine için sahibin dilekçesinin alınmasını, bilgisayardaki tescil kaydının düzeltilmesini ve kaydın bulunduğu odaya bildirilmesini düzenler. Makinenin fiziksel olarak bulunması, oda sicilinin kendiliğinden değiştiğinin kanıtı değildir. Bulunma ve teslim belgeleriyle önceki olay kaydı eşleştirilir. Hangi makinenin bulunduğu belirlenmeden yalnız marka ve model üzerinden çalıntı bilgisinin kaldırılması talep edilmemelidir.
Bulunan makine ceza soruşturmasında elkonulan eşya durumundaysa iade süreci ayrıca değerlendirilir. CMK m.131, soruşturma ve kovuşturma için muhafazasına gerek kalmayan veya müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşılan eşyanın geri verilmesine yetkili savcı, hâkim veya mahkemenin karar vermesini düzenler. İade talebinin reddine itiraz mümkündür. Odanın sicil düzeltmesi bu kararın yerine geçmez ve tek başına depodan teslim alma yetkisi oluşturmaz.
Makinenin bulunduğu, sahibine teslim edildiği ve oda kaydının düzeltildiği tarihler birlikte izlenmelidir. Bulunan makinenin teknik kimliğinin değiştirilmiş olması veya yalnız bazı parçalarının elde edilmesi açıkça gösterilir. Eksik bir kurtarma işlemi, makinenin tümüyle ve aynı teknik durumda geri alındığı gibi anlatılmaz. İşlem sonunda düzeltilmiş sicil bilgisi ile teslim tutanağının aynı makineye ait olduğu kontrol edilir.
Sicil işlemi sonuçlanırken hangi kayıtlar saklanır?
İşletme arşivinde ilk ihbarın bilgisi, olay belgesi, odaya sunulan dilekçe ve ek listesi, sicil işleminin cevabı, varsa tescil belgesindeki şerh ve sonradan bulunma belgeleri birlikte tutulur. Başvuruyu alan oda farklıysa asıl tescil odasına bildirim de izlenir. Bu dosya, makinenin geçmişi hakkında farklı tarihlerde verilen cevapların neden değiştiğini gösterir. Yalnız son belgenin saklanması önceki işlemlerin tarihini açıklamayı zorlaştırır.
Hata fark edilirse olay tarihi, malik, plaka veya teknik kimlik alanlarından hangisinin yanlış olduğu somutlaştırılır. Doğru bilgiye dayanak belge eklenerek düzeltme istenir. Belge üzerinde kişinin kendisinin silinti veya ekleme yapması kurum kaydını değiştirmez. İTO başvurusunun amacı ceza bildirimini tekrar etmekten ibaret değildir; olayın doğru sicile işlenmesi ve bulunma sonrasında aynı kaydın güncellenmesidir.
Sık sorulan sorular
Çalınan iş makinesini bildirmek için bir ay beklemek zorunda mıyım?
Hayır. Bir aylık koşul TOBB Esasları m.13’teki oda siciline çalıntı kaydı işlemine ilişkindir. Suça ilişkin ihbar veya şikâyet CMK m.158 uyarınca savcılığa veya kolluğa yapılır; burada bir aylık bekleme şartı yoktur. Sicil koşulu ceza bildirimini geciktirme gerekçesi değildir.
Bir aylık süre karakola başvuru gününden mi başlar?
M.13 çalınma tarihinden itibaren bir ay geçmiş olmasını esas alır. Olay ve bildirim tarihleri farklıysa dosyada ayrı gösterilir. Belirsiz tarih süreyi doldurmuş görünmek için değiştirilmez. Bir ay ifadesi her durumda otuz gün olarak yazılmamalıdır; olay belgesiyle uyumlu tarih kullanılır.
Makineyle birlikte tescil belgesi çalındıysa sicil işlemi yapılamaz mı?
Özel bir yol vardır. M.13/1-a-3, sahibin istemesi üzerine kayda çalıntı şerhi işlendiğini gösteren yazı verilmesini düzenler. Fiziksel kartın bulunmaması yalnız yeni kart alma işlemine yönelmeyi gerektirmez. Verilen yazı, makinenin bulunduğunu veya kişiye teslim edildiğini göstermez.
İTO’da kayıtlı makine başka ilde çalınırsa ne yapılır?
Ceza bildirimi ilgili savcılık veya kolluk sürecinde yapılır. Oda kaydı bakımından m.13 herhangi bir oda üzerinden işlemi ve sicilin bulunduğu odanın yazıyla bilgilendirilmesini düzenler. Olayın başka ilde gerçekleşmesi İTO tescil geçmişini ortadan kaldırmaz. Belgeler aynı makineyle eşleştirilir.
Oda kaydına çalıntı bilgisi için mahkûmiyet kararı gerekir mi?
M.13 bu aşamada kesinleşmiş mahkûmiyet kararı aramaz. Sahibin dilekçesine savcılık veya mahalli zabıtadan alınmış çalınma olayına ait belge eklenir. Oda failin ceza sorumluluğunu karara bağlamaz. Sicile yapılan işlem, bildirilen olayın ilgili makine kaydına geçirilmesidir.
Çalıntı kaydı konulunca makinenin tescili tamamen silinir mi?
M.13’ün sonucu kayda çalıntı bilgisinin işlenmesidir. Hurdaya çıkarma ve ihracat nedeniyle ilişik kesme farklıdır. Malik bilgisi, olay şerhi ve hukuki kısıtlamalar ayrı kayıtlardır. Hırsızlık bildirimi haciz veya banka rehni gibi başka kayıtları kendiliğinden kaldırmaz.
Şirket operatörü kendi imzasıyla İTO sicilini değiştirebilir mi?
Operatörün olay bilgisi vermesiyle malik şirket adına sicil işlemi istemesi farklıdır. Fiilî kullanım temsil yetkisi oluşturmaz. Dosyada yetkili kişi ve şirketin imza düzeni belirlenir. Personelin tutanağı olayın açıklanmasına katkı sunabilir; şirket dilekçesinin yerine otomatik geçmez.
Yalnız tescil kartı çalınırsa makineye çalıntı şerhi konulur mu?
Makinenin kendisi çalınmamışsa belge yenilemesi değerlendirilir. Makineyi çalınmış gibi bildirmek gerçek olayı yansıtmaz. Dilekçede kart, plaka, ekipman veya makinenin tamamından hangisinin kayıp olduğu açıklanır. Makineyle kartın birlikte çalınması m.13 kapsamında ayrıca düzenlenmiştir.
Makine bulununca çalıntı şerhi otomatik kalkar mı?
M.13/1-b sahibin dilekçesini, bilgisayar kaydında düzeltmeyi ve asıl tescil odasına bildirimi düzenler. Fiziksel bulunmayla sicil düzeltmesinin kendiliğinden aynı anda gerçekleştiği kabul edilmez. Bulunma ve teslim belgeleri ilk olay kaydıyla eşleştirilir; yapılan düzeltmenin sonucu saklanır.
Odanın düzeltme yazısı elkonulan makineyi teslim almaya yeter mi?
Hayır. Elkonulan eşyanın iadesi CMK m.131 şartlarına ve yetkili savcı, hâkim veya mahkemenin kararına bağlıdır. İade isteminin reddine itiraz edilebilir. Oda sicilinin düzeltilmesi adli kararın yerine geçmez. Bulunma, adli teslim ve sicil güncellemesi ayrı belgelerle izlenir.
Resmî kaynaklar
TOBB İş Makinelerinin Tescili ile İlgili Esaslar m.13; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.131, m.158 ve m.160; 2918 sayılı Kanun m.22; İTO tescil ve belge yenileme açıklaması. Kaynak kontrol tarihi: 29 Ekim 2026.
İstanbul iletişim ve dosya incelemesi
Olay belgesi, makinenin tescil bilgileri, temsil evrakı ve odayla yapılan yazışmalar birlikte hazırlanmalıdır. İstanbul iletişim ve randevu bilgilerine ulaşabilirsiniz. Bu rehber belirli kişinin suçluluğu, makinenin bulunması veya tazminatın ödenmesi hakkında sonuç garantisi değildir.
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulSorunuzu iletin
bakircipartners@gmail.com · +90 552 224 43 66 · WhatsApp
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
